Η Ευρώπη αντιμετωπίζει κρίση στρατηγικής αυτονομίας - Τι αποκαλύπτει η σύγκριση με το ινδικό μοντέλο και ποιοι οι κίνδυνοι από την εμπλοκή της Τουρκίας.
Η Ευρώπη δεν έχασε την ασφάλειά της· έχασε την πίστη ότι την έλεγχε η ίδια.
Για δεκαετίες, η συμφωνία ΗΠΑ-Ευρώπης βασιζόταν σε μια σταθερά: οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλάμβαναν το ρίσκο και η Ευρώπη τηρούσε το χρονοδιάγραμμα.
Υπό τον Donald Trump, όλα άλλαξαν δραματικά, καθώς η συμμαχία ασφαλείας απέκτησε πλέον κόστος.
Το 2025, η Ουάσιγκτον απέσυρε τη χρηματοδότηση για την Ουκρανία και έστειλε τον λογαριασμό στην Ευρώπη.
Τον Ιανουάριο του 2026, ο Trump χλεύασε δημόσια τη Δανία για το ζήτημα της Γροιλανδίας, οδηγώντας τον Επίτροπο Άμυνας της ΕΕ να δηλώσει ότι μια αμερικανική κατάληψη της Γροιλανδίας θα σήμαινε το τέλος του NATO.
Μέχρι τον Φεβρουάριο, η συμμαχία σχεδίαζε ήδη μια αποστολή στην Αρκτική υπό την ηγεσία της Γαλλίας, στέλνοντας το αεροπλανοφόρο Charles de Gaulle στον Βόρειο Ατλαντικό.
Το ινδικό μοντέλο Atmanirbhar ως πρότυπο στρατηγικής πειθαρχίας
Η Ευρώπη στερήθηκε πειθαρχίας και όχι πόρων, αντιμετωπίζοντας τις αμυντικές προμήθειες ως μια απλή βιομηχανία και όχι ως εθνική στρατηγική.
Το αντίθετο παράδειγμα είναι το Νέο Δελχί.
Υπό τον πρωθυπουργό Narendra Modi, η αμυντική πολιτική Atmanirbhar Bharat (αυτοδυναμία) της Ινδίας βασίζεται σε έναν απαράβατο κανόνα που καθορίζει τα πάντα: κανείς άλλος δεν θα πολεμήσει τους πολέμους της Ινδίας.
Η Ινδία επέλεξε να κατασκευάζει, να συντηρεί και να αναβαθμίζει τα δικά της κεντρικά στρατιωτικά συστήματα — από κινητήρες και ραντάρ μέχρι πύραυλους και μαχητικά αεροσκάφη.
Πλέον, εξάγει πολλά από αυτά τα συστήματα σε άλλες χώρες, καλωσορίζοντας τις ξένες συνεργασίες μόνο όταν υπηρετούν τα μακροπρόθεσμα συμφέροντά της.
Η στρατηγική σύγκλιση ΕΕ-Ινδίας και η ανάγκη για αυτονομία
Τον Ιανουάριο του 2026, η ΕΕ και η Ινδία ολοκλήρωσαν μια Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου και υπέγραψαν μια Εταιρική Σχέση Ασφάλειας και Άμυνας.
Η Ευρώπη προσπαθεί πλέον να θεσμοθετήσει αυτή την πειθαρχία στο εσωτερικό της, αναγνωρίζοντας ότι προγράμματα όπως το SAFE είναι απαραίτητα, αλλά όχι καθοριστικά.
Ενώ το Eurofighter αποδεικνύει ότι η Ευρώπη μπορεί να κατασκευάσει σύνθετα συστήματα σε μεγάλη κλίμακα, η εξάρτηση από την Ουάσιγκτον πρέπει να διορθωθεί χωρίς να εισαχθούν νέα σημεία αρνησικυρίας (veto) στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό.
Αυτό το εκτεθειμένο πλευρό της Ευρώπης είναι η Τουρκία.
Η Τουρκία ως μοχλός πίεσης και η κατοχή της Κύπρου
Η ένταξη της Άγκυρας στα αμυντικά σχέδια της ΕΕ, μέσω του SAFE ή του κλαμπ των Eurofighter Typhoon, δεν αποτελεί πλέον θεωρία.
Ωστόσο, η Κύπρος υπήρξε η πρώτη δοκιμασία.
Η Τουρκία εισέβαλε στην Κύπρο το 1974 και εξακολουθεί να κατέχει το 37% του εδάφους ενός κράτους-μέλους της ΕΕ.
Η Ευρώπη επέλεξε να αντιμετωπίσει την κατοχή ως διαχειρίσιμη, εμβαθύνοντας τη συνεργασία με την Τουρκία σε τομείς όπως η μετανάστευση.
Η δήλωση ΕΕ-Τουρκίας του 2016 μετέτρεψε την Άγκυρα σε «θυρωρό» της Ευρώπης, δίνοντάς της μοχλούς πίεσης τους οποίους χρησιμοποίησε τον Φεβρουάριο του 2020.
Η στρατηγική τιμή της ενσωμάτωσης της Άγκυρας και το Casus Belli
Η εμπλοκή της Τουρκίας στον ευρωπαϊκό επανεξοπλισμό θα της έδινε έναν μελλοντικό μοχλό πίεσης επί της ευρωπαϊκής ετοιμότητας, την ίδια στιγμή που η Ευρώπη επιδιώκει να μειώσει την εξάρτηση από τις ΗΠΑ.
Η Αθήνα και η Λευκωσία έχουν συνδέσει οποιαδήποτε τουρκική πρόσβαση σε αμυντικά κονδύλια της ΕΕ με την άρση του casus belli και τον τερματισμό της κατοχής.
Η έγκριση της Γερμανίας για την παράδοση αεροσκαφών Typhoon στην Τουρκία, με τη διευκόλυνση της Βρετανίας, δείχνει το στρατηγικό τίμημα: όσο περισσότερο η Τουρκία ενσωματώνεται στο αμυντικό οικοσύστημα της Ευρώπης, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να της επιβληθούν όρια στην Ανατολική Μεσόγειο και την Κύπρο.
Το μάθημα της Γροιλανδίας και η ινδική προσέγγιση στον Βορρά
Η Ευρώπη αντιμετωπίζει το ίδιο μάθημα και στον Βορρά, όπου η Γροιλανδία είναι πλέον κεντρικής σημασίας για τον έλεγχο του Βόρειου Ατλαντικού.
Η επιμονή του Trump για την ιδιοκτησία της Γροιλανδίας ανάγκασε την Ευρώπη να αναζητήσει ένα πακέτο ασφάλειας για την Αρκτική, περιλαμβάνοντας επενδύσεις σε παγοθραυστικά.
Η Ινδία προσφέρει ένα παράλληλο ένστικτο: οι περιφερειακές γεωγραφίες, ειδικά τα νησιά, ασφαλίζονται νωρίς μέσω υποδομών και ετοιμότητας.
Η μεγαλύτερη διαφορά μεταξύ Ευρώπης και Ινδίας έγκειται στη διαχείριση των ΗΠΑ.
Η Ινδία διατηρεί μια βαθιά βιομηχανική σχέση με την Ουάσιγκτον χωρίς να αναπαράγει την εξάρτηση της Ευρώπης.
Η αυτονομία δεν εξασθενεί τις συμμαχίες· είναι αυτό που τις κρατά όρθιες.
www.bankingnews.gr
Για δεκαετίες, η συμφωνία ΗΠΑ-Ευρώπης βασιζόταν σε μια σταθερά: οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλάμβαναν το ρίσκο και η Ευρώπη τηρούσε το χρονοδιάγραμμα.
Υπό τον Donald Trump, όλα άλλαξαν δραματικά, καθώς η συμμαχία ασφαλείας απέκτησε πλέον κόστος.
Το 2025, η Ουάσιγκτον απέσυρε τη χρηματοδότηση για την Ουκρανία και έστειλε τον λογαριασμό στην Ευρώπη.
Τον Ιανουάριο του 2026, ο Trump χλεύασε δημόσια τη Δανία για το ζήτημα της Γροιλανδίας, οδηγώντας τον Επίτροπο Άμυνας της ΕΕ να δηλώσει ότι μια αμερικανική κατάληψη της Γροιλανδίας θα σήμαινε το τέλος του NATO.
Μέχρι τον Φεβρουάριο, η συμμαχία σχεδίαζε ήδη μια αποστολή στην Αρκτική υπό την ηγεσία της Γαλλίας, στέλνοντας το αεροπλανοφόρο Charles de Gaulle στον Βόρειο Ατλαντικό.
Το ινδικό μοντέλο Atmanirbhar ως πρότυπο στρατηγικής πειθαρχίας
Η Ευρώπη στερήθηκε πειθαρχίας και όχι πόρων, αντιμετωπίζοντας τις αμυντικές προμήθειες ως μια απλή βιομηχανία και όχι ως εθνική στρατηγική.
Το αντίθετο παράδειγμα είναι το Νέο Δελχί.
Υπό τον πρωθυπουργό Narendra Modi, η αμυντική πολιτική Atmanirbhar Bharat (αυτοδυναμία) της Ινδίας βασίζεται σε έναν απαράβατο κανόνα που καθορίζει τα πάντα: κανείς άλλος δεν θα πολεμήσει τους πολέμους της Ινδίας.
Η Ινδία επέλεξε να κατασκευάζει, να συντηρεί και να αναβαθμίζει τα δικά της κεντρικά στρατιωτικά συστήματα — από κινητήρες και ραντάρ μέχρι πύραυλους και μαχητικά αεροσκάφη.
Πλέον, εξάγει πολλά από αυτά τα συστήματα σε άλλες χώρες, καλωσορίζοντας τις ξένες συνεργασίες μόνο όταν υπηρετούν τα μακροπρόθεσμα συμφέροντά της.
Η στρατηγική σύγκλιση ΕΕ-Ινδίας και η ανάγκη για αυτονομία
Τον Ιανουάριο του 2026, η ΕΕ και η Ινδία ολοκλήρωσαν μια Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου και υπέγραψαν μια Εταιρική Σχέση Ασφάλειας και Άμυνας.
Η Ευρώπη προσπαθεί πλέον να θεσμοθετήσει αυτή την πειθαρχία στο εσωτερικό της, αναγνωρίζοντας ότι προγράμματα όπως το SAFE είναι απαραίτητα, αλλά όχι καθοριστικά.
Ενώ το Eurofighter αποδεικνύει ότι η Ευρώπη μπορεί να κατασκευάσει σύνθετα συστήματα σε μεγάλη κλίμακα, η εξάρτηση από την Ουάσιγκτον πρέπει να διορθωθεί χωρίς να εισαχθούν νέα σημεία αρνησικυρίας (veto) στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό.
Αυτό το εκτεθειμένο πλευρό της Ευρώπης είναι η Τουρκία.
Η Τουρκία ως μοχλός πίεσης και η κατοχή της Κύπρου
Η ένταξη της Άγκυρας στα αμυντικά σχέδια της ΕΕ, μέσω του SAFE ή του κλαμπ των Eurofighter Typhoon, δεν αποτελεί πλέον θεωρία.
Ωστόσο, η Κύπρος υπήρξε η πρώτη δοκιμασία.
Η Τουρκία εισέβαλε στην Κύπρο το 1974 και εξακολουθεί να κατέχει το 37% του εδάφους ενός κράτους-μέλους της ΕΕ.
Η Ευρώπη επέλεξε να αντιμετωπίσει την κατοχή ως διαχειρίσιμη, εμβαθύνοντας τη συνεργασία με την Τουρκία σε τομείς όπως η μετανάστευση.
Η δήλωση ΕΕ-Τουρκίας του 2016 μετέτρεψε την Άγκυρα σε «θυρωρό» της Ευρώπης, δίνοντάς της μοχλούς πίεσης τους οποίους χρησιμοποίησε τον Φεβρουάριο του 2020.
Η στρατηγική τιμή της ενσωμάτωσης της Άγκυρας και το Casus Belli
Η εμπλοκή της Τουρκίας στον ευρωπαϊκό επανεξοπλισμό θα της έδινε έναν μελλοντικό μοχλό πίεσης επί της ευρωπαϊκής ετοιμότητας, την ίδια στιγμή που η Ευρώπη επιδιώκει να μειώσει την εξάρτηση από τις ΗΠΑ.
Η Αθήνα και η Λευκωσία έχουν συνδέσει οποιαδήποτε τουρκική πρόσβαση σε αμυντικά κονδύλια της ΕΕ με την άρση του casus belli και τον τερματισμό της κατοχής.
Η έγκριση της Γερμανίας για την παράδοση αεροσκαφών Typhoon στην Τουρκία, με τη διευκόλυνση της Βρετανίας, δείχνει το στρατηγικό τίμημα: όσο περισσότερο η Τουρκία ενσωματώνεται στο αμυντικό οικοσύστημα της Ευρώπης, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να της επιβληθούν όρια στην Ανατολική Μεσόγειο και την Κύπρο.
Το μάθημα της Γροιλανδίας και η ινδική προσέγγιση στον Βορρά
Η Ευρώπη αντιμετωπίζει το ίδιο μάθημα και στον Βορρά, όπου η Γροιλανδία είναι πλέον κεντρικής σημασίας για τον έλεγχο του Βόρειου Ατλαντικού.
Η επιμονή του Trump για την ιδιοκτησία της Γροιλανδίας ανάγκασε την Ευρώπη να αναζητήσει ένα πακέτο ασφάλειας για την Αρκτική, περιλαμβάνοντας επενδύσεις σε παγοθραυστικά.
Η Ινδία προσφέρει ένα παράλληλο ένστικτο: οι περιφερειακές γεωγραφίες, ειδικά τα νησιά, ασφαλίζονται νωρίς μέσω υποδομών και ετοιμότητας.
Η μεγαλύτερη διαφορά μεταξύ Ευρώπης και Ινδίας έγκειται στη διαχείριση των ΗΠΑ.
Η Ινδία διατηρεί μια βαθιά βιομηχανική σχέση με την Ουάσιγκτον χωρίς να αναπαράγει την εξάρτηση της Ευρώπης.
Η αυτονομία δεν εξασθενεί τις συμμαχίες· είναι αυτό που τις κρατά όρθιες.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών