Η αδυναμία μιας «υπερδύναμης» να εξασφαλίσει τη νίκη απέναντι σε μια περιφερειακή δύναμη υποδηλώνει ότι η παγκόσμια ισορροπία δεν μπορεί απλώς να επιστρέψει στην κατάσταση που επικρατούσε πριν από τον πόλεμο
Ο ισραηλινο-αμερικανικός πόλεμος εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν εξελίσσεται σε μια σύγκρουση κατά την οποία οι υπολογισμοί των επιτιθέμενων έχουν αποτύχει, ενώ οι σύμμαχοι της Ουάσιγκτον υφίστανται σοβαρές οικονομικές απώλειες.
Η αδυναμία μιας «υπερδύναμης» να εξασφαλίσει τη νίκη απέναντι σε μια περιφερειακή δύναμη υποδηλώνει ότι η παγκόσμια ισορροπία δεν μπορεί απλώς να επιστρέψει στην κατάσταση που επικρατούσε πριν από τον πόλεμο.
Μια ακόμη συνέπεια είναι ότι οι κανόνες της παγκόσμιας οικονομίας, του εμπορίου και της χρηματοδότησης δεν μπορούν να υπαγορεύονται αποκλειστικά από τις δυτικές δυνάμεις.
Η κρίση στα Στενά του Hormuz προσφέρει μια χαρακτηριστική εικόνα του πώς η ηγεμονία μπορεί να «ναυαγήσει» σε ένα στενό θαλάσσιο πέρασμα.
Σε ολόκληρη την Ευρώπη και την Ασία, οι σύμμαχοι της Ουάσιγκτον αντιμετωπίζουν κρίσεις για τις οποίες ήταν ανεπαρκώς προετοιμασμένοι, ιδιαίτερα όσον αφορά τον ενεργειακό εφοδιασμό.
Οι επιπτώσεις, ωστόσο, επεκτείνονται και σε χώρες εκτός του συστήματος συμμαχιών των ΗΠΑ, των οποίων τα εργοστάσια, οι αγροτικές εκμεταλλεύσεις και τα νοικοκυριά εξαρτώνται από τις ίδιες εμπορικές οδούς.
Η Ευρώπη πληρώνει έναν ακόμη πολεμικό λογαριασμό
Η κρίση και ο αποκλεισμός στα Στενά του Hormuz έχουν αυξήσει το ενεργειακό κόστος, αναγκάζοντας την ΕΕ να υποβαθμίσει τις προβλέψεις της για την οικονομική ανάπτυξη το 2026 και δημιουργώντας έντονες πιέσεις κόστους σε ολόκληρη την ήπειρο.
Το νέο αυτό βάρος έρχεται να προστεθεί στις ενεργειακές διαταραχές και στις δεσμεύσεις για δημόσιες δαπάνες που συνδέονται με τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Η απότομη άνοδος του ενεργειακού κόστους έχει αυξήσει τις δαπάνες σε ολόκληρη τη βιομηχανική παραγωγή και τις μεταφορές.
Η διακοπή της ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών έχει εκθέσει την Ευρώπη σε σοβαρό κίνδυνο ελλείψεων σε καύσιμα αεροσκαφών και άλλα διυλισμένα καύσιμα.
Οι υψηλότεροι λογαριασμοί ενέργειας και η αύξηση του επιχειρηματικού κόστους περιορίζουν την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και πλήττουν την καταναλωτική εμπιστοσύνη.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν προχωρήσει σε φορολογικές μειώσεις και πακέτα άμεσης στήριξης, αν και οι αντιδράσεις τους διαφέρουν.
Ο αποκλεισμός έχει δημιουργήσει ένα κοινό ενεργειακό και εφοδιαστικό σοκ, όμως οι επιπτώσεις του εξαρτώνται από τη βιομηχανική δομή κάθε χώρας, την εξάρτησή της από τις εισαγωγές και την ικανότητά της να απορροφήσει το υψηλότερο κόστος.
Η πρόβλεψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τον Μάιο υποβάθμισε την εκτίμηση για την ανάπτυξη της ΕΕ στο 1,1% και της ευρωζώνης στο 0,9%.
Η αξιολόγηση της Παγκόσμιας Τράπεζας τον Ιούνιο υποβάθμισε επίσης τις προοπτικές της παγκόσμιας ανάπτυξης, ενώ η επικαιροποίηση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) τον Ιούλιο αύξησε την πρόβλεψή του για τον παγκόσμιο πληθωρισμό.
Τα στοιχεία προέρχονται από διαφορετικούς οργανισμούς και διαφορετικούς γύρους προβλέψεων, καταδεικνύουν όμως την ίδια πίεση: η ακριβότερη ενέργεια αποδυναμώνει την ανάπτυξη και δυσκολεύει τις προσπάθειες αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού.
Οι βιομηχανικοί... κινητήρες της ΕΕ υπό πίεση
Η Γερμανία, η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, βρίσκεται και πάλι αντιμέτωπη με αυξημένες πιέσεις στη μεταποίηση.
Οι κλάδοι της χημικής βιομηχανίας, της αυτοκινητοβιομηχανίας και της βαριάς βιομηχανίας είναι ευάλωτοι στο υψηλό ενεργειακό κόστος.
Το ακριβότερο αργό πετρέλαιο και το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) αυξάνουν το κόστος παραγωγής, ενώ οι διαταραχές στον εφοδιασμό από τον Περσικό Κόλπο απειλούν την παράδοση πετροχημικών πρώτων υλών, υλικών συσκευασίας και άλλων βιομηχανικών εισροών.
Η Γαλλία παράγει περίπου το 70% της ηλεκτρικής της ενέργειας από 57 λειτουργικούς πυρηνικούς αντιδραστήρες, γεγονός που παρέχει κάποια προστασία από το σοκ.
Ο τομέας των μεταφορών και η καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών, ωστόσο, παραμένουν εκτεθειμένα.
Τα περισσότερα αυτοκίνητα, επαγγελματικά οχήματα και πλοία εξακολουθούν να βασίζονται σε πετρελαϊκά καύσιμα, ενώ το υψηλότερο κόστος μεταφοράς μετακυλίεται στις τιμές των τελικών προϊόντων, από τα τρόφιμα έως τα έπιπλα - ένα πληθωριστικό σοκ βρίσκεται σε εξέλιξη...
Η απειλή έλλειψης καυσίμων αεροσκαφών συγκαταλέγεται στις σοβαρότερες ανησυχίες για τον κλάδο των αερομεταφορών.
Οι αεροπορικές εταιρείες έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με υψηλότερο κόστος και περικοπές πτήσεων, ακόμη και όπου οι φυσικές διαθέσιμες ποσότητες καυσίμων παρέμεναν επαρκείς. Τον Μάιο, ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ προειδοποίησε για μακροπρόθεσμους κινδύνους εφοδιασμού, επισημαίνοντας ωστόσο ότι δεν υπήρχε άμεση έλλειψη.
Το Παρίσι δέχθηκε πιέσεις να προστατεύσει τους καταναλωτές, όμως οι δημοσιονομικοί περιορισμοί περιόρισαν τα περιθώρια αντίδρασης.
Ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών τάχθηκε κατά των γενικευμένων φορολογικών μειώσεων και προτίμησε προσωρινή και στοχευμένη στήριξη.
Το πολιτικό πρόβλημα, ωστόσο, παραμένει: τα νοικοκυριά απαιτούν προστασία, την ώρα που η κυβέρνηση προσπαθεί να περιορίσει το δημοσιονομικό της έλλειμμα.
Η Ιταλία, ήδη επιβαρυμένη από το υψηλό δημόσιο χρέος, αντιμετωπίζει ένα παρόμοιο δίλημμα. Η στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων έχει κόστος, σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος δανεισμού αυξάνεται.
Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Meloni έχει ζητήσει μεγαλύτερη ευελιξία στους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ, φέρνοντας στο προσκήνιο τη σύγκρουση μεταξύ της ενεργειακής στήριξης και της δημοσιονομικής πειθαρχίας.
Η έκθεση της Βρετανίας λόγω της νησιωτικής της θέσης
Ο αποκλεισμός και ο πόλεμος στο Ιράν έχουν προκαλέσει διπλό σοκ στη βρετανική οικονομία, μέσω της ενέργειας και του εμπορίου.
Αν και το Ηνωμένο Βασίλειο προμηθεύεται σημαντικές ποσότητες πετρελαίου και φυσικού αερίου από την εγχώρια παραγωγή και τη Νορβηγία, το κόστος του παραμένει συνδεδεμένο με τις διεθνείς αγορές. Η αγορά από διαφορετικό παραγωγό δεν προστατεύει μια χώρα από μια παγκόσμια αύξηση των τιμών.
Η βασική ανησυχία του Λονδίνου είναι ο κίνδυνος αναζωπύρωσης του πληθωρισμού σε συνδυασμό με την ασθενή ανάπτυξη.
Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της βρετανικής Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας (ONS) δείχνουν ετήσιο πληθωρισμό στις τιμές καταναλωτή 2,9% τον Ιούλιο, από 2,6% τον Ιούνιο.
Ο πληθωρισμός στα τρόφιμα και τα μη αλκοολούχα ποτά διαμορφώθηκε στο 1,3%.
Η άνοδος του γενικού πληθωρισμού εντείνει την πίεση στα νοικοκυριά, τα οποία ήδη αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος διαβίωσης.
Η ανακοίνωση νομισματικής πολιτικής της Τράπεζας της Αγγλίας τον Ιούλιο προειδοποίησε ότι ο πληθωρισμός αναμένεται να αυξηθεί «καθώς οι επιπτώσεις των υψηλότερων τιμών ενέργειας συνεχίζουν να μετακυλίονται στην οικονομία». Η προσπάθεια περιορισμού του πληθωρισμού κινδυνεύει να ασκήσει ακόμη μεγαλύτερη πίεση σε μια ήδη αδύναμη οικονομία.
Οι υψηλότερες τιμές του πετρελαίου έχουν αυξήσει επίσης τις πιέσεις στις αερομεταφορές. Μεγάλα αεροπορικά κέντρα, όπως το Heathrow και το Gatwick, εξαρτώνται από αξιόπιστο εφοδιασμό καυσίμων και επομένως παραμένουν εκτεθειμένα σε παρατεταμένες διαταραχές στον Περσικό Κόλπο.
Ως νησιωτική χώρα, η Βρετανία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις θαλάσσιες μεταφορές για καταναλωτικά αγαθά και βιομηχανικές εισροές.
Όταν τα δρομολόγια μεταξύ Ασίας και Ευρώπης αποφεύγουν την Ερυθρά Θάλασσα και πλέουν γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, οι μεγαλύτερες διαδρομές αυξάνουν το κόστος μεταφοράς και καθυστερούν τις παραδόσεις.
Οι παρακάμψεις αυτές επιβαρύνουν περαιτέρω το σοκ του Hormuz, αφορούν όμως διαφορετική θαλάσσια οδό και δεν προσφέρουν διέξοδο στα πλοία που βρίσκονται εγκλωβισμένα εντός του Περσικού Κόλπου.
Οι στρατιωτικές δεσμεύσεις της Βρετανίας δημιουργούν πρόσθετες ανάγκες. Το Λονδίνο και το Παρίσι έχουν ηγηθεί του πολυεθνικού σχεδιασμού για μια αποστολή προστασίας της ναυσιπλοΐας μέσω του Hoamuz, όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες.
Η προστασία των εμπορικών οδών απαιτεί πλοία, προσωπικό και σταθερή χρηματοδότηση, αυξάνοντας τις υποχρεώσεις ενός κράτους που ήδη προσπαθεί να εξισορροπήσει τις αμυντικές δαπάνες με τις πιέσεις στις δημόσιες υπηρεσίες.
Η Ασία υφίσταται το σοκ στον εφοδιασμό
Στην Ανατολή, η εξάρτηση από την ενέργεια του Περσικού Κόλπου είναι ακόμη πιο άμεση.
Η Ανατολική και η Νότια Ασία συγκαταλέγονται στις περιοχές που είναι περισσότερο εκτεθειμένες στην κρίση, ενώ οι ελπίδες ότι η διπλωματία θα αποκαθιστούσε γρήγορα την ομαλή ναυσιπλοΐα έχουν επανειλημμένα αποδειχθεί πρόωρες.
Το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών έχει πλήξει μια κρίσιμη οδό εφοδιασμού που εξυπηρετεί τα βιομηχανικά κέντρα της Ασίας.
Η Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ (EIA) εκτιμά ότι το 84% του αργού πετρελαίου και του συμπυκνώματος πετρελαίου και το 83% του LNG που διήλθαν από τα Στενά του Ηormuz το 2024 κατευθύνθηκαν στις ασιατικές αγορές.
Η Κίνα, η Ινδία, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα είναι σημαντικοί αγοραστές, αν και εισέρχονται στην κρίση με διαφορετικά επίπεδα αποθεμάτων, διαφορετικούς εγχώριους ενεργειακούς πόρους και διαφορετικές δυνατότητες αντικατάστασης των διακοπέντων προμηθειών.
Η έκθεσή τους δεν μπορεί να μετρηθεί μόνο με βάση τον όγκο των εισαγωγών.
Εξίσου σημαντική είναι η δυνατότητα χρηματοδότησης εναλλακτικών προμηθειών και μεταφοράς τους στους καταναλωτές.
Η ακριβή εξάρτηση της Ιαπωνίας
Η Ιαπωνία εισήλθε στην κρίση με γηράσκοντα πληθυσμό, ελλείψεις εργατικού δυναμικού, πολύ υψηλό δημόσιο χρέος και την κληρονομιά δεκαετιών ασθενούς ζήτησης και αποπληθωρισμού.
Το σοκ του Hormuz προσέθεσε μια εξωτερική αύξηση του κόστους από την πλευρά της προσφοράς, σε μια περίοδο κατά την οποία ο πληθωρισμός έχει ήδη αντικαταστήσει τον αποπληθωρισμό ως άμεση ανησυχία της οικονομικής πολιτικής.
Για μια χώρα που πριν από τον πόλεμο προμηθευόταν πάνω από το 90% των εισαγωγών αργού πετρελαίου της μέσω αυτής της διαδρομής, η διαταραχή αυξάνει άμεσα το κόστος βασικών παραγωγικών εισροών και απειλεί την αγοραστική δύναμη.
Το αδύναμο γιεν επιδεινώνει το πρόβλημα, καθώς οι εισαγωγείς χρειάζονται περισσότερα γιεν για να εξοφλήσουν λογαριασμούς σε δολάρια, ακόμη και πριν από οποιαδήποτε αύξηση της τιμής του πετρελαίου σε δολάρια.
Για την αντιμετώπιση των πληθωριστικών πιέσεων, η Τράπεζα της Ιαπωνίας αύξησε το βασικό επιτόκιό της κατά 25 μονάδες βάσης τον Ιούνιο, στο 1%.
Η αύξηση επέκτεινε τον κύκλο νομισματικής σύσφιξης, αυξάνοντας το κόστος δανεισμού την ίδια στιγμή που νοικοκυριά και επιχειρήσεις αντιμετώπιζαν ακριβότερες εισαγωγές.
Στη συνέχεια, Ιαπωνία και ΗΠΑ προχώρησαν σε μια σπάνια κοινή παρέμβαση στις αγορές συναλλάγματος για να στηρίξουν το γιεν, όμως η ανακούφιση ήταν βραχύβια. Το νόμισμα συνέχισε την πτώση του, καθώς τα υψηλότερα αμερικανικά επιτόκια εξακολουθούσαν να ευνοούν το δολάριο.
Τα καμπανάκια συνεχίζουν να χτυπούν για την ιαπωνική οικονομία.
Μια νέα αύξηση επιτοκίων βρισκόταν υπό συζήτηση ενόψει της συνεδρίασης του Σεπτεμβρίου, ενώ το Τόκιο επιδιώκει να διαφοροποιήσει τις προμήθειες πετρελαίου και να στηρίξει διαδρομές που παρακάμπτουν το Hormuz.
Η ανάγκη για εναλλακτικές λύσεις έχει καταστεί πιο επείγουσα, παρότι η δημιουργία τους απαιτεί χρόνο.
Η συμφωνία ασφάλειας του Περσικού Κόλπου τίθεται υπό αμφισβήτηση
Η αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου και η επακόλουθη διαταραχή στη λειτουργία του Hormuz έχουν εκθέσει τους συμμάχους της Ουάσιγκτον στον Περσικό Κόλπο σε κρίσεις πολλαπλών επιπέδων.
Οι επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις και πολιτικές υποδομές έχουν μεταφέρει τις οικονομικές συνέπειες του πολέμου άμεσα στα κράτη που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις.
Οι οικονομικές προβλέψεις έχουν επιδεινωθεί απότομα, αν και οι επιπτώσεις είναι άνισες.
Οι προβλέψεις του ΔΝΤ τον Απρίλιο τοποθετούσαν τη συρρίκνωση του Κατάρ στο 8,6%, του Κουβέιτ στο 0,6% και του Μπαχρέιν στο 0,5%.
Η διαταραχή, ωστόσο, συνεχίστηκε πολύ πέρα από εκείνες τις προβλέψεις του Απριλίου.
Το Κατάρ αντιμετωπίζει ιδιαίτερα σοβαρό πλήγμα στην οικονομία του, η οποία εξαρτάται από το LNG.
Στα τέλη Αυγούστου, η Oxford Economics προειδοποιούσε για συρρίκνωση που πλησίαζε το 30%, λόγω των ζημιών στις εγκαταστάσεις του Ras Laffan.
Η επιδείνωση σε σχέση με τις εαρινές προβλέψεις αντανακλά την έκταση των ζημιών στις εγκαταστάσεις από τις οποίες εξαρτώνται τα εξαγωγικά έσοδα του Κατάρ.
Η απουσία θαλάσσιας εξόδου του Κουβέιτ εκτός Hormuz αφήνει τις εξαγωγές του ιδιαίτερα εκτεθειμένες.
Το Μπαχρέιν, ήδη υπερχρεωμένο, αντιμετωπίζει πρόσθετες πιέσεις χρηματοδότησης - οι τιμές των συμβολαίων ασφάλισης έναντι πιστωτικού κινδύνου (CDS) είχαν αυξηθεί σχεδόν κατά 40% έως τα τέλη Αυγούστου. Το κόστος ασφάλισης του κρατικού χρέους προσφέρει ένα ακόμη μέτρο της αβεβαιότητας που περιβάλλει πλέον την περιοχή.
Το Ριάντ περιορίζει τις απώλειες, το Dubai χάνει έδαφος
Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαθέτουν μεγαλύτερα περιθώρια για να μετριάσουν το σοκ, αν και καμία από τις δύο χώρες δεν έχει μείνει ανεπηρέαστη. Η πρόβλεψη του ΔΝΤ τον Απρίλιο εξακολουθούσε να προβλέπει ανάπτυξη 3,1% και για τις δύο οικονομίες, παρά την υποβάθμιση της πρόβλεψης για τη Σαουδική Αραβία κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες και για τα ΗΑΕ κατά 1,9 μονάδες. Οι εναλλακτικές διαδρομές εξαγωγών παρέχουν κάποια προστασία, αφήνουν όμως μεγάλο μέρος της ευρύτερης οικονομίας εκτεθειμένο.
Ο αγωγός East–West της Σαουδικής Αραβίας της επέτρεψε να εξάγει μέρος του πετρελαίου της μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, παρακάμπτοντας το Hormuz.
Οι υψηλότερες τιμές του πετρελαίου αντιστάθμισαν επίσης εν μέρει τη μείωση των όγκων. Η εμπειρία του βασιλείου δείχνει γιατί οι ζημιές στην παραγωγή και οι μεταβολές στα έσοδα δεν κινούνται πάντοτε προς την ίδια κατεύθυνση.
Παρά ταύτα, οι οικονομικές απώλειες είναι σημαντικές.
Η δραστηριότητα στον πετρελαϊκό τομέα της Σαουδικής Αραβίας μειώθηκε κατά 24,7% το δεύτερο τρίμηνο, ενώ το συνολικό ΑΕΠ συρρικνώθηκε κατά 4,8% σε ετήσια βάση. Το δημοσιονομικό έλλειμμα ανήλθε περίπου στα 9,1 δισ. δολάρια, παρά το όφελος από τα υψηλότερα έσοδα πετρελαίου.
Τα ΗΑΕ, και ιδιαίτερα το Ντουμπάι και το Αμπού Ντάμπι, έχουν πληγεί λόγω του ρόλου τους ως παγκόσμιων κέντρων logistics, τουρισμού και χρηματοοικονομικών υπηρεσιών.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της JPMorgan που δημοσιοποιήθηκαν στα τέλη Αυγούστου, οι πωλήσεις ακινήτων στο Ντουμπάι είχαν μειωθεί κατά 70–80%, ενώ οι μετοχές των ΗΑΕ είχαν υποχωρήσει περίπου 14% κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Το κλείσιμο του περιφερειακού εναέριου χώρου υποχρέωσε αρχικά μεγάλες αεροπορικές εταιρείες να αναστείλουν ή να περιορίσουν σημαντικά τις δραστηριότητές τους. Η Emirates ανακοίνωσε ότι έως τις 4 Μαΐου είχε αποκαταστήσει το 96% του παγκόσμιου δικτύου της.
επαναλειτουργία των δρομολογίων, ωστόσο, αφήνει τις αεροπορικές εταιρείες εκτεθειμένες στο υψηλότερο κόστος καυσίμων και σε νέες διακοπές για λόγους ασφαλείας.
Το Αμπού Ντάμπι έχει επίσης χρησιμοποιήσει τον αγωγό Habshan–Fujairah για να διατηρήσει μέρος των εξαγωγών πετρελαίου μέσω του Περσικού Κόλπου του Ομάν.
Όπως και η σαουδαραβική διαδρομή, προσφέρει μια πολύτιμη διέξοδο, αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει κάθε φορτίο ούτε να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη από την οποία εξαρτάται η ευρύτερη οικονομία.
Το κόστος φτάνει μέχρι τα νοικοκυριά
Η κρίση δεν περιορίζεται στα έσοδα από το πετρέλαιο και στις χρηματοπιστωτικές αγορές, αλλά επεκτείνεται στην καθημερινή ζωή.
Η ευαλωτότητα των μονάδων αφαλάτωσης είναι ιδιαίτερα σοβαρή στα κράτη όπου το πόσιμο νερό εξαρτάται σε συντριπτικό βαθμό από ενεργοβόρες παράκτιες εγκαταστάσεις.
Μια επίθεση σε μια μονάδα, στην παροχή ηλεκτρικής ενέργειας ή στο δίκτυο διανομής της απειλεί μια βασική υπηρεσία για την οποία υπάρχουν ελάχιστες άμεσες εναλλακτικές.
Οι διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού αυξάνουν επίσης το κόστος εισαγωγής τροφίμων και άλλων βασικών αγαθών.
Ακόμη και όπου η κρατική παρέμβαση ή τα υφιστάμενα αποθέματα αποτρέπουν τις ελλείψεις, η αντικατάσταση των φορτίων και η διατήρηση του εφοδιασμού συνεπάγονται πρόσθετο κόστος.
Το κόστος αυτό πρέπει να απορροφηθεί από τους εισαγωγείς, τα νοικοκυριά ή το κράτος.
Η αποκατάσταση των ζημιών στο Ιράν και στα αραβικά κράτη του Περσικού Κόλπου θα μπορούσε να κοστίσει 34–58 δισ. δολάρια, σύμφωνα με την αξιολόγηση της Rystad Energy τον Απρίλιο.
Πέρα από τις εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου, ο λογαριασμός περιλαμβάνει εργοστάσια, σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και μονάδες αφαλάτωσης, από τις οποίες εξαρτάται μεγάλο μέρος της περιοχής για την παροχή πόσιμου νερού.
Οι αμυντικές δαπάνες πιέζουν την ανάπτυξη
Ο αποκλεισμός του Hormuz και οι ζημιές σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, συστήματα ύδρευσης και πολιτικές υποδομές υποχρεώνουν τους συμμάχους της Ουάσιγκτον στον Περσικό Κόλπο να επανεξετάσουν τις ρυθμίσεις ασφαλείας τους.
Η φιλοξενία αμερικανικών δυνάμεων δεν τους έχει προστατεύσει από τις οικονομικές συνέπειες του πολέμου, ενώ η αποκατάσταση των βασικών υποδομών δημιουργεί υποχρεώσεις που θα διαρκέσουν περισσότερο από οποιαδήποτε εκεχειρία.
Οι αμυντικές δαπάνες ανταγωνίζονται πλέον την ανοικοδόμηση, τη στήριξη του πληθυσμού και τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη.
Οι επενδύσεις σε υποδομές δεν έχουν σταματήσει: τα κράτη του Περσικού Κόλπου επιταχύνουν επίσης τα σχέδιά τους για λιμάνια και αγωγούς που μειώνουν την εξάρτηση από το Χορμούζ. Η ανάγκη, όμως, χρηματοδότησης εναλλακτικών διαδρομών αποτελεί από μόνη της μέρος του κόστους του πολέμου.
Δισεκατομμύρια δολάρια που θα μπορούσαν να κατευθυνθούν στη βελτίωση των δημόσιων υπηρεσιών και του βιοτικού επιπέδου κινδυνεύουν να απορροφηθούν από αγορές όπλων και την αποκατάσταση των καταστροφών.
Όσο περισσότερο διαρκεί αυτή η κατάσταση, τόσο περισσότερο οι σύμμαχοι της Ουάσιγκτον θα καλούνται να δαπανούν απλώς και μόνο για να διατηρήσουν την ασφάλεια και την ευημερία που υποτίθεται ότι θα εγγυόταν η συμμαχία τους - πρόκειται για μια πλήρη και κοσμοϊστορική αλλαγή του καθεστώτος που ίσχυε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
www.bankingnews.gr
Η αδυναμία μιας «υπερδύναμης» να εξασφαλίσει τη νίκη απέναντι σε μια περιφερειακή δύναμη υποδηλώνει ότι η παγκόσμια ισορροπία δεν μπορεί απλώς να επιστρέψει στην κατάσταση που επικρατούσε πριν από τον πόλεμο.
Μια ακόμη συνέπεια είναι ότι οι κανόνες της παγκόσμιας οικονομίας, του εμπορίου και της χρηματοδότησης δεν μπορούν να υπαγορεύονται αποκλειστικά από τις δυτικές δυνάμεις.
Η κρίση στα Στενά του Hormuz προσφέρει μια χαρακτηριστική εικόνα του πώς η ηγεμονία μπορεί να «ναυαγήσει» σε ένα στενό θαλάσσιο πέρασμα.
Σε ολόκληρη την Ευρώπη και την Ασία, οι σύμμαχοι της Ουάσιγκτον αντιμετωπίζουν κρίσεις για τις οποίες ήταν ανεπαρκώς προετοιμασμένοι, ιδιαίτερα όσον αφορά τον ενεργειακό εφοδιασμό.
Οι επιπτώσεις, ωστόσο, επεκτείνονται και σε χώρες εκτός του συστήματος συμμαχιών των ΗΠΑ, των οποίων τα εργοστάσια, οι αγροτικές εκμεταλλεύσεις και τα νοικοκυριά εξαρτώνται από τις ίδιες εμπορικές οδούς.
Η Ευρώπη πληρώνει έναν ακόμη πολεμικό λογαριασμό
Η κρίση και ο αποκλεισμός στα Στενά του Hormuz έχουν αυξήσει το ενεργειακό κόστος, αναγκάζοντας την ΕΕ να υποβαθμίσει τις προβλέψεις της για την οικονομική ανάπτυξη το 2026 και δημιουργώντας έντονες πιέσεις κόστους σε ολόκληρη την ήπειρο.
Το νέο αυτό βάρος έρχεται να προστεθεί στις ενεργειακές διαταραχές και στις δεσμεύσεις για δημόσιες δαπάνες που συνδέονται με τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Η απότομη άνοδος του ενεργειακού κόστους έχει αυξήσει τις δαπάνες σε ολόκληρη τη βιομηχανική παραγωγή και τις μεταφορές.
Η διακοπή της ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών έχει εκθέσει την Ευρώπη σε σοβαρό κίνδυνο ελλείψεων σε καύσιμα αεροσκαφών και άλλα διυλισμένα καύσιμα.
Οι υψηλότεροι λογαριασμοί ενέργειας και η αύξηση του επιχειρηματικού κόστους περιορίζουν την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και πλήττουν την καταναλωτική εμπιστοσύνη.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν προχωρήσει σε φορολογικές μειώσεις και πακέτα άμεσης στήριξης, αν και οι αντιδράσεις τους διαφέρουν.
Ο αποκλεισμός έχει δημιουργήσει ένα κοινό ενεργειακό και εφοδιαστικό σοκ, όμως οι επιπτώσεις του εξαρτώνται από τη βιομηχανική δομή κάθε χώρας, την εξάρτησή της από τις εισαγωγές και την ικανότητά της να απορροφήσει το υψηλότερο κόστος.
Η πρόβλεψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τον Μάιο υποβάθμισε την εκτίμηση για την ανάπτυξη της ΕΕ στο 1,1% και της ευρωζώνης στο 0,9%.
Η αξιολόγηση της Παγκόσμιας Τράπεζας τον Ιούνιο υποβάθμισε επίσης τις προοπτικές της παγκόσμιας ανάπτυξης, ενώ η επικαιροποίηση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) τον Ιούλιο αύξησε την πρόβλεψή του για τον παγκόσμιο πληθωρισμό.
Τα στοιχεία προέρχονται από διαφορετικούς οργανισμούς και διαφορετικούς γύρους προβλέψεων, καταδεικνύουν όμως την ίδια πίεση: η ακριβότερη ενέργεια αποδυναμώνει την ανάπτυξη και δυσκολεύει τις προσπάθειες αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού.
Οι βιομηχανικοί... κινητήρες της ΕΕ υπό πίεση
Η Γερμανία, η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, βρίσκεται και πάλι αντιμέτωπη με αυξημένες πιέσεις στη μεταποίηση.
Οι κλάδοι της χημικής βιομηχανίας, της αυτοκινητοβιομηχανίας και της βαριάς βιομηχανίας είναι ευάλωτοι στο υψηλό ενεργειακό κόστος.
Το ακριβότερο αργό πετρέλαιο και το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) αυξάνουν το κόστος παραγωγής, ενώ οι διαταραχές στον εφοδιασμό από τον Περσικό Κόλπο απειλούν την παράδοση πετροχημικών πρώτων υλών, υλικών συσκευασίας και άλλων βιομηχανικών εισροών.
Η Γαλλία παράγει περίπου το 70% της ηλεκτρικής της ενέργειας από 57 λειτουργικούς πυρηνικούς αντιδραστήρες, γεγονός που παρέχει κάποια προστασία από το σοκ.
Ο τομέας των μεταφορών και η καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών, ωστόσο, παραμένουν εκτεθειμένα.
Τα περισσότερα αυτοκίνητα, επαγγελματικά οχήματα και πλοία εξακολουθούν να βασίζονται σε πετρελαϊκά καύσιμα, ενώ το υψηλότερο κόστος μεταφοράς μετακυλίεται στις τιμές των τελικών προϊόντων, από τα τρόφιμα έως τα έπιπλα - ένα πληθωριστικό σοκ βρίσκεται σε εξέλιξη...
Η απειλή έλλειψης καυσίμων αεροσκαφών συγκαταλέγεται στις σοβαρότερες ανησυχίες για τον κλάδο των αερομεταφορών.
Οι αεροπορικές εταιρείες έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με υψηλότερο κόστος και περικοπές πτήσεων, ακόμη και όπου οι φυσικές διαθέσιμες ποσότητες καυσίμων παρέμεναν επαρκείς. Τον Μάιο, ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ προειδοποίησε για μακροπρόθεσμους κινδύνους εφοδιασμού, επισημαίνοντας ωστόσο ότι δεν υπήρχε άμεση έλλειψη.
Το Παρίσι δέχθηκε πιέσεις να προστατεύσει τους καταναλωτές, όμως οι δημοσιονομικοί περιορισμοί περιόρισαν τα περιθώρια αντίδρασης.
Ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών τάχθηκε κατά των γενικευμένων φορολογικών μειώσεων και προτίμησε προσωρινή και στοχευμένη στήριξη.
Το πολιτικό πρόβλημα, ωστόσο, παραμένει: τα νοικοκυριά απαιτούν προστασία, την ώρα που η κυβέρνηση προσπαθεί να περιορίσει το δημοσιονομικό της έλλειμμα.
Η Ιταλία, ήδη επιβαρυμένη από το υψηλό δημόσιο χρέος, αντιμετωπίζει ένα παρόμοιο δίλημμα. Η στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων έχει κόστος, σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος δανεισμού αυξάνεται.
Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Meloni έχει ζητήσει μεγαλύτερη ευελιξία στους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ, φέρνοντας στο προσκήνιο τη σύγκρουση μεταξύ της ενεργειακής στήριξης και της δημοσιονομικής πειθαρχίας.
Η έκθεση της Βρετανίας λόγω της νησιωτικής της θέσης
Ο αποκλεισμός και ο πόλεμος στο Ιράν έχουν προκαλέσει διπλό σοκ στη βρετανική οικονομία, μέσω της ενέργειας και του εμπορίου.
Αν και το Ηνωμένο Βασίλειο προμηθεύεται σημαντικές ποσότητες πετρελαίου και φυσικού αερίου από την εγχώρια παραγωγή και τη Νορβηγία, το κόστος του παραμένει συνδεδεμένο με τις διεθνείς αγορές. Η αγορά από διαφορετικό παραγωγό δεν προστατεύει μια χώρα από μια παγκόσμια αύξηση των τιμών.
Η βασική ανησυχία του Λονδίνου είναι ο κίνδυνος αναζωπύρωσης του πληθωρισμού σε συνδυασμό με την ασθενή ανάπτυξη.
Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της βρετανικής Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας (ONS) δείχνουν ετήσιο πληθωρισμό στις τιμές καταναλωτή 2,9% τον Ιούλιο, από 2,6% τον Ιούνιο.
Ο πληθωρισμός στα τρόφιμα και τα μη αλκοολούχα ποτά διαμορφώθηκε στο 1,3%.
Η άνοδος του γενικού πληθωρισμού εντείνει την πίεση στα νοικοκυριά, τα οποία ήδη αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος διαβίωσης.
Η ανακοίνωση νομισματικής πολιτικής της Τράπεζας της Αγγλίας τον Ιούλιο προειδοποίησε ότι ο πληθωρισμός αναμένεται να αυξηθεί «καθώς οι επιπτώσεις των υψηλότερων τιμών ενέργειας συνεχίζουν να μετακυλίονται στην οικονομία». Η προσπάθεια περιορισμού του πληθωρισμού κινδυνεύει να ασκήσει ακόμη μεγαλύτερη πίεση σε μια ήδη αδύναμη οικονομία.
Οι υψηλότερες τιμές του πετρελαίου έχουν αυξήσει επίσης τις πιέσεις στις αερομεταφορές. Μεγάλα αεροπορικά κέντρα, όπως το Heathrow και το Gatwick, εξαρτώνται από αξιόπιστο εφοδιασμό καυσίμων και επομένως παραμένουν εκτεθειμένα σε παρατεταμένες διαταραχές στον Περσικό Κόλπο.
Ως νησιωτική χώρα, η Βρετανία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις θαλάσσιες μεταφορές για καταναλωτικά αγαθά και βιομηχανικές εισροές.
Όταν τα δρομολόγια μεταξύ Ασίας και Ευρώπης αποφεύγουν την Ερυθρά Θάλασσα και πλέουν γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, οι μεγαλύτερες διαδρομές αυξάνουν το κόστος μεταφοράς και καθυστερούν τις παραδόσεις.
Οι παρακάμψεις αυτές επιβαρύνουν περαιτέρω το σοκ του Hormuz, αφορούν όμως διαφορετική θαλάσσια οδό και δεν προσφέρουν διέξοδο στα πλοία που βρίσκονται εγκλωβισμένα εντός του Περσικού Κόλπου.
Οι στρατιωτικές δεσμεύσεις της Βρετανίας δημιουργούν πρόσθετες ανάγκες. Το Λονδίνο και το Παρίσι έχουν ηγηθεί του πολυεθνικού σχεδιασμού για μια αποστολή προστασίας της ναυσιπλοΐας μέσω του Hoamuz, όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες.
Η προστασία των εμπορικών οδών απαιτεί πλοία, προσωπικό και σταθερή χρηματοδότηση, αυξάνοντας τις υποχρεώσεις ενός κράτους που ήδη προσπαθεί να εξισορροπήσει τις αμυντικές δαπάνες με τις πιέσεις στις δημόσιες υπηρεσίες.
Η Ασία υφίσταται το σοκ στον εφοδιασμό
Στην Ανατολή, η εξάρτηση από την ενέργεια του Περσικού Κόλπου είναι ακόμη πιο άμεση.
Η Ανατολική και η Νότια Ασία συγκαταλέγονται στις περιοχές που είναι περισσότερο εκτεθειμένες στην κρίση, ενώ οι ελπίδες ότι η διπλωματία θα αποκαθιστούσε γρήγορα την ομαλή ναυσιπλοΐα έχουν επανειλημμένα αποδειχθεί πρόωρες.
Το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών έχει πλήξει μια κρίσιμη οδό εφοδιασμού που εξυπηρετεί τα βιομηχανικά κέντρα της Ασίας.
Η Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ (EIA) εκτιμά ότι το 84% του αργού πετρελαίου και του συμπυκνώματος πετρελαίου και το 83% του LNG που διήλθαν από τα Στενά του Ηormuz το 2024 κατευθύνθηκαν στις ασιατικές αγορές.
Η Κίνα, η Ινδία, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα είναι σημαντικοί αγοραστές, αν και εισέρχονται στην κρίση με διαφορετικά επίπεδα αποθεμάτων, διαφορετικούς εγχώριους ενεργειακούς πόρους και διαφορετικές δυνατότητες αντικατάστασης των διακοπέντων προμηθειών.
Η έκθεσή τους δεν μπορεί να μετρηθεί μόνο με βάση τον όγκο των εισαγωγών.
Εξίσου σημαντική είναι η δυνατότητα χρηματοδότησης εναλλακτικών προμηθειών και μεταφοράς τους στους καταναλωτές.
Η ακριβή εξάρτηση της Ιαπωνίας
Η Ιαπωνία εισήλθε στην κρίση με γηράσκοντα πληθυσμό, ελλείψεις εργατικού δυναμικού, πολύ υψηλό δημόσιο χρέος και την κληρονομιά δεκαετιών ασθενούς ζήτησης και αποπληθωρισμού.
Το σοκ του Hormuz προσέθεσε μια εξωτερική αύξηση του κόστους από την πλευρά της προσφοράς, σε μια περίοδο κατά την οποία ο πληθωρισμός έχει ήδη αντικαταστήσει τον αποπληθωρισμό ως άμεση ανησυχία της οικονομικής πολιτικής.
Για μια χώρα που πριν από τον πόλεμο προμηθευόταν πάνω από το 90% των εισαγωγών αργού πετρελαίου της μέσω αυτής της διαδρομής, η διαταραχή αυξάνει άμεσα το κόστος βασικών παραγωγικών εισροών και απειλεί την αγοραστική δύναμη.
Το αδύναμο γιεν επιδεινώνει το πρόβλημα, καθώς οι εισαγωγείς χρειάζονται περισσότερα γιεν για να εξοφλήσουν λογαριασμούς σε δολάρια, ακόμη και πριν από οποιαδήποτε αύξηση της τιμής του πετρελαίου σε δολάρια.
Για την αντιμετώπιση των πληθωριστικών πιέσεων, η Τράπεζα της Ιαπωνίας αύξησε το βασικό επιτόκιό της κατά 25 μονάδες βάσης τον Ιούνιο, στο 1%.
Η αύξηση επέκτεινε τον κύκλο νομισματικής σύσφιξης, αυξάνοντας το κόστος δανεισμού την ίδια στιγμή που νοικοκυριά και επιχειρήσεις αντιμετώπιζαν ακριβότερες εισαγωγές.
Στη συνέχεια, Ιαπωνία και ΗΠΑ προχώρησαν σε μια σπάνια κοινή παρέμβαση στις αγορές συναλλάγματος για να στηρίξουν το γιεν, όμως η ανακούφιση ήταν βραχύβια. Το νόμισμα συνέχισε την πτώση του, καθώς τα υψηλότερα αμερικανικά επιτόκια εξακολουθούσαν να ευνοούν το δολάριο.
Τα καμπανάκια συνεχίζουν να χτυπούν για την ιαπωνική οικονομία.
Μια νέα αύξηση επιτοκίων βρισκόταν υπό συζήτηση ενόψει της συνεδρίασης του Σεπτεμβρίου, ενώ το Τόκιο επιδιώκει να διαφοροποιήσει τις προμήθειες πετρελαίου και να στηρίξει διαδρομές που παρακάμπτουν το Hormuz.
Η ανάγκη για εναλλακτικές λύσεις έχει καταστεί πιο επείγουσα, παρότι η δημιουργία τους απαιτεί χρόνο.
Η συμφωνία ασφάλειας του Περσικού Κόλπου τίθεται υπό αμφισβήτηση
Η αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου και η επακόλουθη διαταραχή στη λειτουργία του Hormuz έχουν εκθέσει τους συμμάχους της Ουάσιγκτον στον Περσικό Κόλπο σε κρίσεις πολλαπλών επιπέδων.
Οι επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις και πολιτικές υποδομές έχουν μεταφέρει τις οικονομικές συνέπειες του πολέμου άμεσα στα κράτη που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις.
Οι οικονομικές προβλέψεις έχουν επιδεινωθεί απότομα, αν και οι επιπτώσεις είναι άνισες.
Οι προβλέψεις του ΔΝΤ τον Απρίλιο τοποθετούσαν τη συρρίκνωση του Κατάρ στο 8,6%, του Κουβέιτ στο 0,6% και του Μπαχρέιν στο 0,5%.
Η διαταραχή, ωστόσο, συνεχίστηκε πολύ πέρα από εκείνες τις προβλέψεις του Απριλίου.
Το Κατάρ αντιμετωπίζει ιδιαίτερα σοβαρό πλήγμα στην οικονομία του, η οποία εξαρτάται από το LNG.
Στα τέλη Αυγούστου, η Oxford Economics προειδοποιούσε για συρρίκνωση που πλησίαζε το 30%, λόγω των ζημιών στις εγκαταστάσεις του Ras Laffan.
Η επιδείνωση σε σχέση με τις εαρινές προβλέψεις αντανακλά την έκταση των ζημιών στις εγκαταστάσεις από τις οποίες εξαρτώνται τα εξαγωγικά έσοδα του Κατάρ.
Η απουσία θαλάσσιας εξόδου του Κουβέιτ εκτός Hormuz αφήνει τις εξαγωγές του ιδιαίτερα εκτεθειμένες.
Το Μπαχρέιν, ήδη υπερχρεωμένο, αντιμετωπίζει πρόσθετες πιέσεις χρηματοδότησης - οι τιμές των συμβολαίων ασφάλισης έναντι πιστωτικού κινδύνου (CDS) είχαν αυξηθεί σχεδόν κατά 40% έως τα τέλη Αυγούστου. Το κόστος ασφάλισης του κρατικού χρέους προσφέρει ένα ακόμη μέτρο της αβεβαιότητας που περιβάλλει πλέον την περιοχή.
Το Ριάντ περιορίζει τις απώλειες, το Dubai χάνει έδαφος
Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαθέτουν μεγαλύτερα περιθώρια για να μετριάσουν το σοκ, αν και καμία από τις δύο χώρες δεν έχει μείνει ανεπηρέαστη. Η πρόβλεψη του ΔΝΤ τον Απρίλιο εξακολουθούσε να προβλέπει ανάπτυξη 3,1% και για τις δύο οικονομίες, παρά την υποβάθμιση της πρόβλεψης για τη Σαουδική Αραβία κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες και για τα ΗΑΕ κατά 1,9 μονάδες. Οι εναλλακτικές διαδρομές εξαγωγών παρέχουν κάποια προστασία, αφήνουν όμως μεγάλο μέρος της ευρύτερης οικονομίας εκτεθειμένο.
Ο αγωγός East–West της Σαουδικής Αραβίας της επέτρεψε να εξάγει μέρος του πετρελαίου της μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, παρακάμπτοντας το Hormuz.
Οι υψηλότερες τιμές του πετρελαίου αντιστάθμισαν επίσης εν μέρει τη μείωση των όγκων. Η εμπειρία του βασιλείου δείχνει γιατί οι ζημιές στην παραγωγή και οι μεταβολές στα έσοδα δεν κινούνται πάντοτε προς την ίδια κατεύθυνση.
Παρά ταύτα, οι οικονομικές απώλειες είναι σημαντικές.
Η δραστηριότητα στον πετρελαϊκό τομέα της Σαουδικής Αραβίας μειώθηκε κατά 24,7% το δεύτερο τρίμηνο, ενώ το συνολικό ΑΕΠ συρρικνώθηκε κατά 4,8% σε ετήσια βάση. Το δημοσιονομικό έλλειμμα ανήλθε περίπου στα 9,1 δισ. δολάρια, παρά το όφελος από τα υψηλότερα έσοδα πετρελαίου.
Τα ΗΑΕ, και ιδιαίτερα το Ντουμπάι και το Αμπού Ντάμπι, έχουν πληγεί λόγω του ρόλου τους ως παγκόσμιων κέντρων logistics, τουρισμού και χρηματοοικονομικών υπηρεσιών.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της JPMorgan που δημοσιοποιήθηκαν στα τέλη Αυγούστου, οι πωλήσεις ακινήτων στο Ντουμπάι είχαν μειωθεί κατά 70–80%, ενώ οι μετοχές των ΗΑΕ είχαν υποχωρήσει περίπου 14% κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Το κλείσιμο του περιφερειακού εναέριου χώρου υποχρέωσε αρχικά μεγάλες αεροπορικές εταιρείες να αναστείλουν ή να περιορίσουν σημαντικά τις δραστηριότητές τους. Η Emirates ανακοίνωσε ότι έως τις 4 Μαΐου είχε αποκαταστήσει το 96% του παγκόσμιου δικτύου της.
επαναλειτουργία των δρομολογίων, ωστόσο, αφήνει τις αεροπορικές εταιρείες εκτεθειμένες στο υψηλότερο κόστος καυσίμων και σε νέες διακοπές για λόγους ασφαλείας.
Το Αμπού Ντάμπι έχει επίσης χρησιμοποιήσει τον αγωγό Habshan–Fujairah για να διατηρήσει μέρος των εξαγωγών πετρελαίου μέσω του Περσικού Κόλπου του Ομάν.
Όπως και η σαουδαραβική διαδρομή, προσφέρει μια πολύτιμη διέξοδο, αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει κάθε φορτίο ούτε να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη από την οποία εξαρτάται η ευρύτερη οικονομία.
Το κόστος φτάνει μέχρι τα νοικοκυριά
Η κρίση δεν περιορίζεται στα έσοδα από το πετρέλαιο και στις χρηματοπιστωτικές αγορές, αλλά επεκτείνεται στην καθημερινή ζωή.
Η ευαλωτότητα των μονάδων αφαλάτωσης είναι ιδιαίτερα σοβαρή στα κράτη όπου το πόσιμο νερό εξαρτάται σε συντριπτικό βαθμό από ενεργοβόρες παράκτιες εγκαταστάσεις.
Μια επίθεση σε μια μονάδα, στην παροχή ηλεκτρικής ενέργειας ή στο δίκτυο διανομής της απειλεί μια βασική υπηρεσία για την οποία υπάρχουν ελάχιστες άμεσες εναλλακτικές.
Οι διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού αυξάνουν επίσης το κόστος εισαγωγής τροφίμων και άλλων βασικών αγαθών.
Ακόμη και όπου η κρατική παρέμβαση ή τα υφιστάμενα αποθέματα αποτρέπουν τις ελλείψεις, η αντικατάσταση των φορτίων και η διατήρηση του εφοδιασμού συνεπάγονται πρόσθετο κόστος.
Το κόστος αυτό πρέπει να απορροφηθεί από τους εισαγωγείς, τα νοικοκυριά ή το κράτος.
Η αποκατάσταση των ζημιών στο Ιράν και στα αραβικά κράτη του Περσικού Κόλπου θα μπορούσε να κοστίσει 34–58 δισ. δολάρια, σύμφωνα με την αξιολόγηση της Rystad Energy τον Απρίλιο.
Πέρα από τις εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου, ο λογαριασμός περιλαμβάνει εργοστάσια, σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και μονάδες αφαλάτωσης, από τις οποίες εξαρτάται μεγάλο μέρος της περιοχής για την παροχή πόσιμου νερού.
Οι αμυντικές δαπάνες πιέζουν την ανάπτυξη
Ο αποκλεισμός του Hormuz και οι ζημιές σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, συστήματα ύδρευσης και πολιτικές υποδομές υποχρεώνουν τους συμμάχους της Ουάσιγκτον στον Περσικό Κόλπο να επανεξετάσουν τις ρυθμίσεις ασφαλείας τους.
Η φιλοξενία αμερικανικών δυνάμεων δεν τους έχει προστατεύσει από τις οικονομικές συνέπειες του πολέμου, ενώ η αποκατάσταση των βασικών υποδομών δημιουργεί υποχρεώσεις που θα διαρκέσουν περισσότερο από οποιαδήποτε εκεχειρία.
Οι αμυντικές δαπάνες ανταγωνίζονται πλέον την ανοικοδόμηση, τη στήριξη του πληθυσμού και τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη.
Οι επενδύσεις σε υποδομές δεν έχουν σταματήσει: τα κράτη του Περσικού Κόλπου επιταχύνουν επίσης τα σχέδιά τους για λιμάνια και αγωγούς που μειώνουν την εξάρτηση από το Χορμούζ. Η ανάγκη, όμως, χρηματοδότησης εναλλακτικών διαδρομών αποτελεί από μόνη της μέρος του κόστους του πολέμου.
Δισεκατομμύρια δολάρια που θα μπορούσαν να κατευθυνθούν στη βελτίωση των δημόσιων υπηρεσιών και του βιοτικού επιπέδου κινδυνεύουν να απορροφηθούν από αγορές όπλων και την αποκατάσταση των καταστροφών.
Όσο περισσότερο διαρκεί αυτή η κατάσταση, τόσο περισσότερο οι σύμμαχοι της Ουάσιγκτον θα καλούνται να δαπανούν απλώς και μόνο για να διατηρήσουν την ασφάλεια και την ευημερία που υποτίθεται ότι θα εγγυόταν η συμμαχία τους - πρόκειται για μια πλήρη και κοσμοϊστορική αλλαγή του καθεστώτος που ίσχυε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών