Το μέλλον της Ευρω-Ρωσίας και η πιθανή άνοδος μιας υπερδύναμης…
«Οι γερμανορωσικές σχέσεις φαίνεται σήμερα να έχουν φτάσει σε αδιέξοδο.
Η Γερμανία υποστηρίζει την Ουκρανία, επιβάλλει κυρώσεις στη Ρωσία και θεωρεί τη Μόσχα εχθρική δύναμη.
Η Ρωσία, από την πλευρά της, θεωρεί τη Γερμανία μέρος ενός εχθρικού δυτικού μπλοκ.
Θα ήταν εύκολο να υποθέσουμε ότι η εχθρότητα θα συνεχιστεί για γενιές.
Ωστόσο, η ιστορία μάς δίνει ελάχιστους λόγους για μια τέτοια υπόθεση. Οι συμμαχίες αλλάζουν.
Οι κυβερνήσεις πέφτουν. Οι πόλεμοι τελειώνουν. Ο εχθρός του χθες μπορεί να γίνει ο εταίρος του αύριο» γράφει ο Konstantin von Hoffmeister.
Το παλαιότερο γεωπολιτικό επιχείρημα είναι απλό.
Για αιώνες, η Μεγάλη Βρετανία προσπαθούσε να αποτρέψει την ανάδειξη μιας ενιαίας δύναμης που θα μπορούσε να κυριαρχήσει στην ηπειρωτική Ευρώπη.
Μετά το 1945, οι Ηνωμένες Πολιτείες έγιναν η κυρίαρχη δυτική δύναμη στην ήπειρο και, κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, στήριξαν τη στρατηγική τους στην ανάσχεση της Σοβιετικής Ένωσης.
Η Γερμανία βρέθηκε στο επίκεντρο αυτής της διαίρεσης.
Το δυτικό τμήμα της χώρας προέκυψε από τις αμερικανικές, βρετανικές και γαλλικές ζώνες κατοχής, ενώ το ανατολικό τμήμα από τη σοβιετική ζώνη.
Η ίδια η Γερμανία αποτέλεσε το σύνορο μεταξύ του ατλαντικού και του σοβιετικού κόσμου.
Ορισμένοι Ευρωπαίοι στοχαστές σκιαγράφησαν ένα διαφορετικό μέλλον.
Ο Ernst Niekisch, κορυφαίος Γερμανός θεωρητικός του Εθνικομπολσεβικισμού, υποστήριξε κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου μια προσέγγιση μεταξύ Γερμανίας και Ρωσίας, καθώς και μια απομάκρυνση από την εξάρτηση από τις δυτικές δυνάμεις. Αργότερα στράφηκε εναντίον του Hitler, συνελήφθη, καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη από το ναζιστικό καθεστώς και απελευθερώθηκε από τον Κόκκινο Στρατό.
Ο Jean Thiriart, Βέλγος θεωρητικός της ιδέας της Ηπειρωτικής Ευρώπης, οραματίστηκε έναν μεγάλο ευρωσοβιετικό χώρο που θα εκτεινόταν από το Δουβλίνο έως το Βλαδιβοστόκ.
Ο Guillaume Faye, Γάλλος συγγραφέας που συνδέθηκε με το κίνημα της Ευρωπαϊκής Νέας Δεξιάς και τον αρχαιοφουτουρισμό, ονόμασε τη δική του εκδοχή αυτής της ιδέας «Ευρωσιβηρία»: ένα αυτόνομο ευρωπαϊκό μπλοκ, στενά συνδεδεμένο με τη Ρωσία.
Ο Alexander Dugin, Ρώσος φιλόσοφος που συνδέεται με τον Ευρασιατισμό και την ιδέα της πολυπολικότητας, εντάσσει τη γερμανορωσική συνεργασία σε ένα ευρύτερο όραμα ενός κόσμου διαιρεμένου σε πολλούς πολιτισμικούς πόλους, αντί να κυβερνάται από ένα και μοναδικό κέντρο.
Κανένα από αυτά τα οράματα δεν αποδεικνύει τι θα φέρει το μέλλον. Και αυτό ακριβώς είναι το ζητούμενο.
Στη διεθνή πολιτική δεν υπάρχει προκαθορισμένη πορεία. Φανταστείτε να λέγατε σε έναν Γάλλο το 1944 ότι, μέσα σε λίγα χρόνια, η Γαλλία και η Γερμανία θα αποτελούσαν τον πυρήνα μιας εταιρικής σχέσης για την οικοδόμηση μιας ενωμένης Ευρώπης.
Γερμανικά στρατεύματα εξακολουθούσαν τότε να κατέχουν τη Γαλλία.
Τρεις μεγάλοι πόλεμοι μεταξύ των δύο χωρών ήταν ακόμη νωποί στη μνήμη των ανθρώπων.
Κι όμως, μέσα σε μία γενιά, ο Charles de Gaulle και ο Konrad Adenauer οικοδόμησαν μια εταιρική σχέση που οι πατέρες τους δύσκολα θα μπορούσαν να είχαν φανταστεί.
Αυτό που μοιάζει μόνιμο συχνά δεν είναι.
Περίοδος αλλαγών
Η ίδια η Γερμανία φαίνεται τώρα να εισέρχεται σε μια νέα περίοδο αλλαγών.
Στις 6 Σεπτεμβρίου 2026, το AfD (Εναλλακτική για τη Γερμανία) κέρδισε τις εκλογές στο κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ με ποσοστό 43,8%, έναντι 17,2% του CDU (Χριστιανοδημοκρατική Ένωση), του κόμματος του καγκελάριου Friedrich Merz. Πέντε χρόνια νωρίτερα, το AfD είχε λάβει μόλις 20,8%.
Το κόμμα δεν εξασφάλισε απόλυτη πλειοψηφία, όμως το μέγεθος του αποτελέσματος ήταν αξιοσημείωτο.
Μετέτρεψε ένα κόμμα που κάποτε θεωρούνταν κυρίως κόμμα διαμαρτυρίας σε κυρίαρχη πολιτική δύναμη στο συγκεκριμένο κρατίδιο.
Αυτό έχει σημασία για τις γερμανορωσικές σχέσεις, επειδή το AfD έχει αμφισβητήσει ανοιχτά τη συναίνεση γύρω από την εξωτερική πολιτική στο Βερολίνο.
Το κόμμα έχει ζητήσει την αποκατάσταση των σχέσεων με τη Μόσχα, έχει αντιταχθεί στην τρέχουσα πολιτική έναντι της Ουκρανίας και έχει επικρίνει τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας.
Ο Merz έχει επιτεθεί έντονα στο κόμμα ακριβώς γι' αυτούς τους λόγους, κατηγορώντας το ότι εξυπηρετεί τα ρωσικά συμφέροντα.
Η άνοδος του AfD σημαίνει ότι η σχέση της Γερμανίας με τη Ρωσία γίνεται για ακόμη μία φορά αντικείμενο εκλογικής αντιπαράθεσης και όχι απλώς ένα ζήτημα που αποφασίζεται στους κύκλους της εξωτερικής πολιτικής.
Ανατολική Γερμανία
Η αλλαγή είναι ακόμη πιο έντονη στην Ανατολική Γερμανία.
Αυτό δεν είναι τυχαίο, αν και οι λόγοι είναι πιο σύνθετοι από μια απλή νοσταλγία για τη Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας (ΛΔΓ).
Η ΛΔΓ ιδρύθηκε το 1949 στη σοβιετική ζώνη κατοχής και παρέμεινε μέρος του σοβιετικού μπλοκ έως το 1990, με σοβιετικά στρατεύματα να σταθμεύουν εκεί καθ' όλη τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.
Εκατομμύρια Ανατολικογερμανοί μεγάλωσαν, επομένως, έχοντας τη Ρωσία και τη Σοβιετική Ένωση ως αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής πολιτικής πραγματικότητας.
Για ορισμένους, αυτή η ανάμνηση είναι πικρή.
Η σοβιετική κυριαρχία συνδέθηκε με πολιτική καταπίεση, λογοκρισία και στρατιωτικό έλεγχο. Για άλλους, όμως, η Ρωσία παραμένει λιγότερο απόμακρη και λιγότερο αφηρημένη απ' ό,τι στη Δυτική Γερμανία.
Αυτή η διαφορά εξακολουθεί να είναι ορατή στην Ανατολική Γερμανία, όπου οι στάσεις απέναντι στη Μόσχα εμφανίζονται αισθητά λιγότερο εχθρικές απ' ό,τι στη Δυτική Γερμανία.
Η ΛΔΓ ήταν ένα κομμουνιστικό κράτος.
Σε ορισμένους τομείς, όπως τα εργασιακά δικαιώματα των γυναικών, διαφοροποιούνταν έντονα από την παλαιότερη γερμανική τάξη πραγμάτων.
Ωστόσο, η κοινωνία της Ανατολικής Γερμανίας ήταν, από πολλές απόψεις, πιο συντηρητική, πιο πατριωτική και πιο παραδοσιακή από τη δυτικογερμανική αντίστοιχή της.
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ, αποτέλεσε μέρος της ατλαντικής οικονομίας και ενσωματώθηκε ολοένα περισσότερο στην αμερικανική πολιτισμική σφαίρα.
Ο πολιτικός χάρτης της Γερμανίας εξακολουθεί, ακόμη και σήμερα, να ακολουθεί εντυπωσιακά τα παλιά σύνορα.
Γι’ αυτό και η Ανατολική Γερμανία έχει ιδιαίτερη σημασία, πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που θα δικαιολογούσε απλώς το μέγεθος του πληθυσμού της.
Τα πολιτικά κινήματα συχνά ξεκινούν από την περιφέρεια προτού μετακινηθούν προς το κέντρο.
Το αποτέλεσμα της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ δείχνει ότι θέσεις οι οποίες κάποτε θεωρούνταν αποκλεισμένες από το πολιτικό mainstream της Γερμανίας μπορούν πλέον να αποκτήσουν μαζική υποστήριξη.
Ένα κόμμα που τάσσεται υπέρ αυστηρότερων συνόρων, μεγαλύτερης εθνικής κυριαρχίας, μιας διαφορετικής σχέσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση και της αποκατάστασης των σχέσεων με τη Ρωσία έχει πλέον καταστεί μέρος του πολιτικού mainstream στη Γερμανία.
Πρέπει επίσης να έχουμε κατά νου κάτι που συχνά συγκαλύπτεται από τη σύγχρονη πολιτική ορολογία: η Ρωσία είναι επίσης ευρωπαϊκή χώρα, ακόμη κι αν δεν την θεωρούμε μέρος της σημερινής πολιτικής Δύσης. Η Ρωσία εκτείνεται τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ασία, όμως ο ιστορικός της πυρήνας, οι δύο μεγάλες πόλεις της, η Μόσχα και η Αγία Πετρούπολη, καθώς και μεγάλο μέρος του πληθυσμού και της πολιτικής της ιστορίας, ανήκουν στην ευρωπαϊκή πλευρά αυτής της τεράστιας γεωγραφικής έκτασης.
Ακόμη σημαντικότερο είναι ότι η Ρωσία μοιράζεται βαθιές πολιτισμικές και πολιτιστικές ρίζες με την υπόλοιπη Ευρώπη.
Ο ρωσικός χριστιανισμός έχει τις απαρχές του στο Βυζάντιο και ανήκει στον ανατολικό ορθόδοξο κλάδο της ίδιας χριστιανικής πολιτισμικής παράδοσης που διαμόρφωσε τη δυτική Ευρώπη, τόσο την καθολική όσο και την προτεσταντική.
Η ρωσική λογοτεχνία, η κλασική μουσική, η αρχιτεκτονική, η φιλοσοφία και η πολιτική σκέψη είναι εδώ και αιώνες βαθιά συνδεδεμένες με τον ευρωπαϊκό πολιτισμό.
Ο Dostojevski, ο Tolstoj, ο Čajkovskij και αμέτρητοι άλλοι αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ευρωπαϊκής ιστορίας.
Η Ρωσία και η Δυτική Ευρώπη δεν είναι ταυτόσημες.
Η ιστορία, οι Εκκλησίες και οι πολιτικές τους παραδόσεις διαφέρουν.
Όμως η διαφορά δεν σημαίνει πολιτισμική αποξένωση.
Η Ρωσία μπορεί να βρίσκεται εκτός της πολιτικής Δύσης και, ταυτόχρονα, να αποτελεί μέρος της ευρύτερης ευρωπαϊκής πολιτισμικής οικογένειας.
Από αυτή την αφετηρία, ένα είδος ευρωρωσικής εταιρικής σχέσης καθίσταται νοητό. Θα μπορούσε να ονομαστεί Ευρω-Ρωσία, Ευρωσιβηρία, ηπειρωτική εταιρική σχέση ή απλώς ευρωπαϊκορωσική συμμαχία.
Η ονομασία έχει μικρότερη σημασία από τη δομή.
Από κοινού πυκνά δίκτυα
Η Δυτική Ευρώπη και η Ρωσία διαθέτουν από κοινού πυκνά δίκτυα υποδομών, προηγμένη τεχνολογία, τεράστια βιομηχανική και επιστημονική δυναμικότητα, σημαντικά λιμάνια, εκτεταμένη γεωγραφική επικράτεια, τεράστια ενεργειακά και ορυκτά αποθέματα, γεωργικές εκτάσεις, στρατιωτική ισχύ και εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους κατανεμημένους σε ολόκληρη τη βόρεια Ευρασιατική ήπειρο.
Οι Thiriart και Faye έβλεπαν σε αυτή τη συγκέντρωση πληθυσμού, πρώτων υλών, τεχνολογίας και στρατηγικού βάθους τη βάση για μια ηπειρωτική διευθέτηση ικανή να λειτουργήσει αυτοδύναμα ως μεγάλη δύναμη — ακόμη και ως «υπερδύναμη».
Τα σχέδιά τους αποτελούσαν πολιτικές θεωρίες και όχι προβλέψεις.
Ωστόσο, τα γεωγραφικά δεδομένα στα οποία βασίζονταν εξακολουθούν να υφίστανται.
Η ιστορία δεν σταματά στους θεσμούς μιας συγκεκριμένης εποχής.
Το Σύμφωνο της Βαρσοβίας κάποτε έμοιαζε μόνιμο.
Το ίδιο ίσχυε και για τη Σοβιετική Ένωση.
Το ίδιο και για τη διαίρεση της Γερμανίας. Όλα αυτά είτε εξαφανίστηκαν είτε μεταβλήθηκαν πολύ ταχύτερα απ’ όσο περίμεναν οι περισσότεροι παρατηρητές εκείνη την εποχή.
Και αυτό μας φέρνει ξανά στην ουσία του ζητήματος.
Δεν υπάρχει κανένας ιστορικός προορισμός που να είναι προκαθορισμένος.
Η παλιά ηπειρωτική ιδέα θα μπορούσε να επιστρέψει με μια νέα μορφή: ούτε σοβιετική, ούτε αμερικανική, ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση όπως τη γνωρίζουμε σήμερα, αλλά ένας κυρίαρχος ευρωπαϊκός χώρος σε μια διαρκή εταιρική σχέση με τη Ρωσία.
Από το Δουβλίνο έως το Βλαδιβοστόκ.
Αυτό το μέλλον δεν είναι εγγυημένο.
Αλλά ούτε μπορεί να αποκλειστεί. Το μέλλον δεν έχει ακόμη γραφτεί.
www.bankingnews.gr
Η Γερμανία υποστηρίζει την Ουκρανία, επιβάλλει κυρώσεις στη Ρωσία και θεωρεί τη Μόσχα εχθρική δύναμη.
Η Ρωσία, από την πλευρά της, θεωρεί τη Γερμανία μέρος ενός εχθρικού δυτικού μπλοκ.
Θα ήταν εύκολο να υποθέσουμε ότι η εχθρότητα θα συνεχιστεί για γενιές.
Ωστόσο, η ιστορία μάς δίνει ελάχιστους λόγους για μια τέτοια υπόθεση. Οι συμμαχίες αλλάζουν.
Οι κυβερνήσεις πέφτουν. Οι πόλεμοι τελειώνουν. Ο εχθρός του χθες μπορεί να γίνει ο εταίρος του αύριο» γράφει ο Konstantin von Hoffmeister.
Το παλαιότερο γεωπολιτικό επιχείρημα είναι απλό.
Για αιώνες, η Μεγάλη Βρετανία προσπαθούσε να αποτρέψει την ανάδειξη μιας ενιαίας δύναμης που θα μπορούσε να κυριαρχήσει στην ηπειρωτική Ευρώπη.
Μετά το 1945, οι Ηνωμένες Πολιτείες έγιναν η κυρίαρχη δυτική δύναμη στην ήπειρο και, κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, στήριξαν τη στρατηγική τους στην ανάσχεση της Σοβιετικής Ένωσης.
Η Γερμανία βρέθηκε στο επίκεντρο αυτής της διαίρεσης.
Το δυτικό τμήμα της χώρας προέκυψε από τις αμερικανικές, βρετανικές και γαλλικές ζώνες κατοχής, ενώ το ανατολικό τμήμα από τη σοβιετική ζώνη.
Η ίδια η Γερμανία αποτέλεσε το σύνορο μεταξύ του ατλαντικού και του σοβιετικού κόσμου.
Ορισμένοι Ευρωπαίοι στοχαστές σκιαγράφησαν ένα διαφορετικό μέλλον.
Ο Ernst Niekisch, κορυφαίος Γερμανός θεωρητικός του Εθνικομπολσεβικισμού, υποστήριξε κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου μια προσέγγιση μεταξύ Γερμανίας και Ρωσίας, καθώς και μια απομάκρυνση από την εξάρτηση από τις δυτικές δυνάμεις. Αργότερα στράφηκε εναντίον του Hitler, συνελήφθη, καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη από το ναζιστικό καθεστώς και απελευθερώθηκε από τον Κόκκινο Στρατό.
Ο Jean Thiriart, Βέλγος θεωρητικός της ιδέας της Ηπειρωτικής Ευρώπης, οραματίστηκε έναν μεγάλο ευρωσοβιετικό χώρο που θα εκτεινόταν από το Δουβλίνο έως το Βλαδιβοστόκ.
Ο Guillaume Faye, Γάλλος συγγραφέας που συνδέθηκε με το κίνημα της Ευρωπαϊκής Νέας Δεξιάς και τον αρχαιοφουτουρισμό, ονόμασε τη δική του εκδοχή αυτής της ιδέας «Ευρωσιβηρία»: ένα αυτόνομο ευρωπαϊκό μπλοκ, στενά συνδεδεμένο με τη Ρωσία.
Ο Alexander Dugin, Ρώσος φιλόσοφος που συνδέεται με τον Ευρασιατισμό και την ιδέα της πολυπολικότητας, εντάσσει τη γερμανορωσική συνεργασία σε ένα ευρύτερο όραμα ενός κόσμου διαιρεμένου σε πολλούς πολιτισμικούς πόλους, αντί να κυβερνάται από ένα και μοναδικό κέντρο.
Κανένα από αυτά τα οράματα δεν αποδεικνύει τι θα φέρει το μέλλον. Και αυτό ακριβώς είναι το ζητούμενο.
Στη διεθνή πολιτική δεν υπάρχει προκαθορισμένη πορεία. Φανταστείτε να λέγατε σε έναν Γάλλο το 1944 ότι, μέσα σε λίγα χρόνια, η Γαλλία και η Γερμανία θα αποτελούσαν τον πυρήνα μιας εταιρικής σχέσης για την οικοδόμηση μιας ενωμένης Ευρώπης.
Γερμανικά στρατεύματα εξακολουθούσαν τότε να κατέχουν τη Γαλλία.
Τρεις μεγάλοι πόλεμοι μεταξύ των δύο χωρών ήταν ακόμη νωποί στη μνήμη των ανθρώπων.
Κι όμως, μέσα σε μία γενιά, ο Charles de Gaulle και ο Konrad Adenauer οικοδόμησαν μια εταιρική σχέση που οι πατέρες τους δύσκολα θα μπορούσαν να είχαν φανταστεί.
Αυτό που μοιάζει μόνιμο συχνά δεν είναι.
Περίοδος αλλαγών
Η ίδια η Γερμανία φαίνεται τώρα να εισέρχεται σε μια νέα περίοδο αλλαγών.
Στις 6 Σεπτεμβρίου 2026, το AfD (Εναλλακτική για τη Γερμανία) κέρδισε τις εκλογές στο κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ με ποσοστό 43,8%, έναντι 17,2% του CDU (Χριστιανοδημοκρατική Ένωση), του κόμματος του καγκελάριου Friedrich Merz. Πέντε χρόνια νωρίτερα, το AfD είχε λάβει μόλις 20,8%.
Το κόμμα δεν εξασφάλισε απόλυτη πλειοψηφία, όμως το μέγεθος του αποτελέσματος ήταν αξιοσημείωτο.
Μετέτρεψε ένα κόμμα που κάποτε θεωρούνταν κυρίως κόμμα διαμαρτυρίας σε κυρίαρχη πολιτική δύναμη στο συγκεκριμένο κρατίδιο.
Αυτό έχει σημασία για τις γερμανορωσικές σχέσεις, επειδή το AfD έχει αμφισβητήσει ανοιχτά τη συναίνεση γύρω από την εξωτερική πολιτική στο Βερολίνο.
Το κόμμα έχει ζητήσει την αποκατάσταση των σχέσεων με τη Μόσχα, έχει αντιταχθεί στην τρέχουσα πολιτική έναντι της Ουκρανίας και έχει επικρίνει τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας.
Ο Merz έχει επιτεθεί έντονα στο κόμμα ακριβώς γι' αυτούς τους λόγους, κατηγορώντας το ότι εξυπηρετεί τα ρωσικά συμφέροντα.
Η άνοδος του AfD σημαίνει ότι η σχέση της Γερμανίας με τη Ρωσία γίνεται για ακόμη μία φορά αντικείμενο εκλογικής αντιπαράθεσης και όχι απλώς ένα ζήτημα που αποφασίζεται στους κύκλους της εξωτερικής πολιτικής.
Ανατολική Γερμανία
Η αλλαγή είναι ακόμη πιο έντονη στην Ανατολική Γερμανία.
Αυτό δεν είναι τυχαίο, αν και οι λόγοι είναι πιο σύνθετοι από μια απλή νοσταλγία για τη Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας (ΛΔΓ).
Η ΛΔΓ ιδρύθηκε το 1949 στη σοβιετική ζώνη κατοχής και παρέμεινε μέρος του σοβιετικού μπλοκ έως το 1990, με σοβιετικά στρατεύματα να σταθμεύουν εκεί καθ' όλη τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.
Εκατομμύρια Ανατολικογερμανοί μεγάλωσαν, επομένως, έχοντας τη Ρωσία και τη Σοβιετική Ένωση ως αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής πολιτικής πραγματικότητας.
Για ορισμένους, αυτή η ανάμνηση είναι πικρή.
Η σοβιετική κυριαρχία συνδέθηκε με πολιτική καταπίεση, λογοκρισία και στρατιωτικό έλεγχο. Για άλλους, όμως, η Ρωσία παραμένει λιγότερο απόμακρη και λιγότερο αφηρημένη απ' ό,τι στη Δυτική Γερμανία.
Αυτή η διαφορά εξακολουθεί να είναι ορατή στην Ανατολική Γερμανία, όπου οι στάσεις απέναντι στη Μόσχα εμφανίζονται αισθητά λιγότερο εχθρικές απ' ό,τι στη Δυτική Γερμανία.
Η ΛΔΓ ήταν ένα κομμουνιστικό κράτος.
Σε ορισμένους τομείς, όπως τα εργασιακά δικαιώματα των γυναικών, διαφοροποιούνταν έντονα από την παλαιότερη γερμανική τάξη πραγμάτων.
Ωστόσο, η κοινωνία της Ανατολικής Γερμανίας ήταν, από πολλές απόψεις, πιο συντηρητική, πιο πατριωτική και πιο παραδοσιακή από τη δυτικογερμανική αντίστοιχή της.
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ, αποτέλεσε μέρος της ατλαντικής οικονομίας και ενσωματώθηκε ολοένα περισσότερο στην αμερικανική πολιτισμική σφαίρα.
Ο πολιτικός χάρτης της Γερμανίας εξακολουθεί, ακόμη και σήμερα, να ακολουθεί εντυπωσιακά τα παλιά σύνορα.
Γι’ αυτό και η Ανατολική Γερμανία έχει ιδιαίτερη σημασία, πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που θα δικαιολογούσε απλώς το μέγεθος του πληθυσμού της.
Τα πολιτικά κινήματα συχνά ξεκινούν από την περιφέρεια προτού μετακινηθούν προς το κέντρο.
Το αποτέλεσμα της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ δείχνει ότι θέσεις οι οποίες κάποτε θεωρούνταν αποκλεισμένες από το πολιτικό mainstream της Γερμανίας μπορούν πλέον να αποκτήσουν μαζική υποστήριξη.
Ένα κόμμα που τάσσεται υπέρ αυστηρότερων συνόρων, μεγαλύτερης εθνικής κυριαρχίας, μιας διαφορετικής σχέσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση και της αποκατάστασης των σχέσεων με τη Ρωσία έχει πλέον καταστεί μέρος του πολιτικού mainstream στη Γερμανία.
Πρέπει επίσης να έχουμε κατά νου κάτι που συχνά συγκαλύπτεται από τη σύγχρονη πολιτική ορολογία: η Ρωσία είναι επίσης ευρωπαϊκή χώρα, ακόμη κι αν δεν την θεωρούμε μέρος της σημερινής πολιτικής Δύσης. Η Ρωσία εκτείνεται τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ασία, όμως ο ιστορικός της πυρήνας, οι δύο μεγάλες πόλεις της, η Μόσχα και η Αγία Πετρούπολη, καθώς και μεγάλο μέρος του πληθυσμού και της πολιτικής της ιστορίας, ανήκουν στην ευρωπαϊκή πλευρά αυτής της τεράστιας γεωγραφικής έκτασης.
Ακόμη σημαντικότερο είναι ότι η Ρωσία μοιράζεται βαθιές πολιτισμικές και πολιτιστικές ρίζες με την υπόλοιπη Ευρώπη.
Ο ρωσικός χριστιανισμός έχει τις απαρχές του στο Βυζάντιο και ανήκει στον ανατολικό ορθόδοξο κλάδο της ίδιας χριστιανικής πολιτισμικής παράδοσης που διαμόρφωσε τη δυτική Ευρώπη, τόσο την καθολική όσο και την προτεσταντική.
Η ρωσική λογοτεχνία, η κλασική μουσική, η αρχιτεκτονική, η φιλοσοφία και η πολιτική σκέψη είναι εδώ και αιώνες βαθιά συνδεδεμένες με τον ευρωπαϊκό πολιτισμό.
Ο Dostojevski, ο Tolstoj, ο Čajkovskij και αμέτρητοι άλλοι αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ευρωπαϊκής ιστορίας.
Η Ρωσία και η Δυτική Ευρώπη δεν είναι ταυτόσημες.
Η ιστορία, οι Εκκλησίες και οι πολιτικές τους παραδόσεις διαφέρουν.
Όμως η διαφορά δεν σημαίνει πολιτισμική αποξένωση.
Η Ρωσία μπορεί να βρίσκεται εκτός της πολιτικής Δύσης και, ταυτόχρονα, να αποτελεί μέρος της ευρύτερης ευρωπαϊκής πολιτισμικής οικογένειας.
Από αυτή την αφετηρία, ένα είδος ευρωρωσικής εταιρικής σχέσης καθίσταται νοητό. Θα μπορούσε να ονομαστεί Ευρω-Ρωσία, Ευρωσιβηρία, ηπειρωτική εταιρική σχέση ή απλώς ευρωπαϊκορωσική συμμαχία.
Η ονομασία έχει μικρότερη σημασία από τη δομή.
Από κοινού πυκνά δίκτυα
Η Δυτική Ευρώπη και η Ρωσία διαθέτουν από κοινού πυκνά δίκτυα υποδομών, προηγμένη τεχνολογία, τεράστια βιομηχανική και επιστημονική δυναμικότητα, σημαντικά λιμάνια, εκτεταμένη γεωγραφική επικράτεια, τεράστια ενεργειακά και ορυκτά αποθέματα, γεωργικές εκτάσεις, στρατιωτική ισχύ και εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους κατανεμημένους σε ολόκληρη τη βόρεια Ευρασιατική ήπειρο.
Οι Thiriart και Faye έβλεπαν σε αυτή τη συγκέντρωση πληθυσμού, πρώτων υλών, τεχνολογίας και στρατηγικού βάθους τη βάση για μια ηπειρωτική διευθέτηση ικανή να λειτουργήσει αυτοδύναμα ως μεγάλη δύναμη — ακόμη και ως «υπερδύναμη».
Τα σχέδιά τους αποτελούσαν πολιτικές θεωρίες και όχι προβλέψεις.
Ωστόσο, τα γεωγραφικά δεδομένα στα οποία βασίζονταν εξακολουθούν να υφίστανται.
Η ιστορία δεν σταματά στους θεσμούς μιας συγκεκριμένης εποχής.
Το Σύμφωνο της Βαρσοβίας κάποτε έμοιαζε μόνιμο.
Το ίδιο ίσχυε και για τη Σοβιετική Ένωση.
Το ίδιο και για τη διαίρεση της Γερμανίας. Όλα αυτά είτε εξαφανίστηκαν είτε μεταβλήθηκαν πολύ ταχύτερα απ’ όσο περίμεναν οι περισσότεροι παρατηρητές εκείνη την εποχή.
Και αυτό μας φέρνει ξανά στην ουσία του ζητήματος.
Δεν υπάρχει κανένας ιστορικός προορισμός που να είναι προκαθορισμένος.
Η παλιά ηπειρωτική ιδέα θα μπορούσε να επιστρέψει με μια νέα μορφή: ούτε σοβιετική, ούτε αμερικανική, ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση όπως τη γνωρίζουμε σήμερα, αλλά ένας κυρίαρχος ευρωπαϊκός χώρος σε μια διαρκή εταιρική σχέση με τη Ρωσία.
Από το Δουβλίνο έως το Βλαδιβοστόκ.
Αυτό το μέλλον δεν είναι εγγυημένο.
Αλλά ούτε μπορεί να αποκλειστεί. Το μέλλον δεν έχει ακόμη γραφτεί.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών