H παγκόσμια αεροπορική βιομηχανία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα κρίση κόστους, καθώς οι τιμές των καυσίμων εκτοξεύονται μετά τον πόλεμο ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν.
Παρότι οι αεροπορικές εταιρείες χρησιμοποιούν εδώ και χρόνια στρατηγικές αντιστάθμισης κινδύνου για να προστατευτούν από τις διακυμάνσεις του πετρελαίου, η σημερινή κρίση αποκάλυψε μια κρίσιμη αδυναμία: οι τιμές των καυσίμων αεροσκαφών αυξάνονται πολύ ταχύτερα από το ίδιο το αργό πετρέλαιο.
Από την έναρξη της σύγκρουσης, σημειώνει το Reuters, οι τιμές των καυσίμων αεροσκαφών έχουν διπλασιαστεί, υπερβαίνοντας κατά πολύ την άνοδο περίπου ενός τρίτου που καταγράφεται στις τιμές του αργού πετρελαίου.
Το διευρυνόμενο χάσμα μεταξύ του κόστους του αργού και των διυλισμένων καυσίμων δημιουργεί έντονες πιέσεις στα περιθώρια κέρδους των αεροπορικών εταιρειών, αναγκάζοντας αερομεταφορείς σε όλο τον κόσμο να προχωρούν σε αυξήσεις ναύλων, επιβολή επιπλέον χρεώσεων καυσίμων και περικοπές δρομολογίων.
Το ξαφνικό αυτό σοκ ανέδειξε μια δομική αδυναμία στη στρατηγική καυσίμων των αεροπορικών εταιρειών, καθώς τα περισσότερα προγράμματα αντιστάθμισης κινδύνου συνδέονται με δείκτες αργού πετρελαίου και όχι με τα επεξεργασμένα καύσιμα που πραγματικά χρησιμοποιούν.
Τα καύσιμα αεροσκαφών αποσυνδέονται από το αργό πετρέλαιο
Ιστορικά, οι τιμές των καυσίμων αεροσκαφών κινούνται σε στενή σχέση με τις τιμές του αργού πετρελαίου, καθώς το καύσιμο παράγεται απευθείας από τη διύλισή του. Ωστόσο, η κρίση με το Ιράν διεύρυνε δραματικά τα περιθώρια διύλισης, δηλαδή τη διαφορά μεταξύ της τιμής του αργού πετρελαίου και της τιμής των τελικών καυσίμων.
Στις ασιατικές αγορές, τα καύσιμα αεροσκαφών διαπραγματεύονταν ήδη περίπου 21 δολάρια το βαρέλι πάνω από την τιμή του αργού πριν ακόμη ξεσπάσει η σύγκρουση. Μετά την έναρξη των εχθροπραξιών, τα περιθώρια διύλισης εκτινάχθηκαν έως και τα 144 δολάρια το βαρέλι, πριν υποχωρήσουν περίπου στα 65 δολάρια — επίπεδα που εξακολουθούν να βρίσκονται πολύ πάνω από τα συνηθισμένα.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί σοβαρή αναντιστοιχία για τις αεροπορικές εταιρείες που αντισταθμίζουν τις τιμές του αργού αλλά όχι ειδικά των καυσίμων αεροσκαφών. Ως αποτέλεσμα, η προστασία που παρέχουν τα συμβόλαια αντιστάθμισης είναι μόνο μερική, αφήνοντας τις εταιρείες εκτεθειμένες στα ασυνήθιστα υψηλά περιθώρια διύλισης.
Η Rebecca Sharpe, οικονομική διευθύντρια της Cathay Pacific, αναγνώρισε το πρόβλημα, σημειώνοντας ότι παρότι η εταιρεία αντισταθμίζει τις τιμές του αργού πετρελαίου, τα συμβόλαια αυτά δεν μπορούν να καλύψουν πλήρως την εκτίναξη των τιμών των καυσίμων αεροσκαφών.
Αντιστάθμιση κινδύνου με σημαντικούς περιορισμούς
Η αντιστάθμιση κόστους καυσίμων αποτελεί συνήθη στρατηγική των αεροπορικών εταιρειών για τη διαχείριση της μεταβλητότητας των τιμών. Μέσω χρηματοοικονομικών εργαλείων όπως τα swaps ή οι επιλογές που συνδέονται με δείκτες πετρελαίου, οι εταιρείες μπορούν να «κλειδώσουν» τιμές καυσίμων για μελλοντικούς μήνες ή ακόμη και χρόνια.
Ωστόσο, η στρατηγική αυτή έχει σημαντικούς περιορισμούς. Τα περισσότερα συμβόλαια αντιστάθμισης παρακολουθούν δείκτες αργού πετρελαίου, όπως το Brent, και όχι τις τιμές των καυσίμων αεροσκαφών. Όταν τα περιθώρια διύλισης εκτινάσσονται, όπως συμβαίνει κατά την κρίση με το Ιράν, οι αεροπορικές εταιρείες μπορεί να αντιμετωπίσουν μεγάλες αυξήσεις κόστους ακόμη και αν έχουν αντισταθμίσει τις τιμές του αργού.
Παράλληλα, η αγορά αντιστάθμισης για καύσιμα αεροσκαφών είναι σχετικά μικρή και ακριβή, γεγονός που δυσκολεύει πολλές εταιρείες να εξασφαλίσουν ουσιαστική προστασία.
Αυτό σημαίνει ότι σε ακραίες συνθήκες της αγοράς ακόμη και οι καλύτερα προστατευμένες αεροπορικές εταιρείες παραμένουν ευάλωτες.
Νικητές και χαμένοι στις αεροπορικές εταιρείες
Η κρίση αποκαλύπτει μεγάλες διαφορές στον τρόπο με τον οποίο οι αεροπορικές εταιρείες διαχειρίζονται τον κίνδυνο των καυσίμων.
Πολλοί μεγάλοι αερομεταφορείς στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα δεν διαθέτουν καθόλου προγράμματα αντιστάθμισης καυσίμων, γεγονός που τους αφήνει πλήρως εκτεθειμένους στις διακυμάνσεις των τιμών.
Οι ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες τείνουν να εφαρμόζουν πιο επιθετικές στρατηγικές αντιστάθμισης, αν και ακόμη και αυτές δέχονται σημαντικές πιέσεις από την άνοδο των περιθωρίων διύλισης.
Η χαμηλού κόστους εταιρεία Wizz Air ενδέχεται να δει τα λειτουργικά της κέρδη να μειώνονται έως και 31% φέτος, εάν οι τιμές των καυσίμων αεροσκαφών αυξηθούν κατά ακόμη 10%, σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών της J.P. Morgan.
Άλλοι μεγάλοι ευρωπαϊκοί όμιλοι αεροπορικών εταιρειών, όπως οι Air France-KLM, Lufthansa, International Airlines Group και Ryanair, θα μπορούσαν να δουν επιπτώσεις στα κέρδη τους από 3% έως 10%.
Ορισμένες εταιρείες έχουν κινηθεί πιο προληπτικά αντισταθμίζοντας απευθείας τις τιμές των καυσίμων αεροσκαφών. Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι οι Singapore Airlines και Virgin Australia ξεχωρίζουν στην Ασία για την ισχυρότερη προστασία τους απέναντι σε αυξήσεις των τιμών των διυλισμένων καυσίμων.
Ωστόσο, ακόμη και οι εταιρείες με ισχυρή αντιστάθμιση έχουν ήδη αρχίσει να αυξάνουν τους ναύλους προκειμένου να προστατεύσουν τα περιθώρια κέρδους τους.
Οι επιπτώσεις αγγίζουν και αεροπορικές μακριά από τη σύγκρουση
Η κρίση δείχνει επίσης πόσο παγκοσμιοποιημένο έχει γίνει το κόστος της αεροπορίας.
Αεροπορικές εταιρείες όπως οι Air New Zealand και Qantas Airways δεν πραγματοποιούν πτήσεις προς τη Μέση Ανατολή, ωστόσο πλήττονται από την άνοδο των τιμών των καυσίμων επειδή οι τιμές των καυσίμων αεροσκαφών καθορίζονται σε παγκόσμιες αγορές.
Και οι δύο εταιρείες έχουν αντισταθμίσει περισσότερο από το 80% των τιμών του αργού πετρελαίου για το τρέχον εξάμηνο, παρόλα αυτά έχουν ήδη αρχίσει να αυξάνουν τις τιμές των εισιτηρίων.
Για τους επιβάτες αυτό σημαίνει ότι τα αεροπορικά εισιτήρια είναι πιθανό να γίνουν ακριβότερα σύντομα, ανεξάρτητα από τον προορισμό της πτήσης.
Η δομική αδυναμία του μοντέλου των αεροπορικών
Η εκτίναξη των τιμών των καυσίμων αεροσκαφών αποκαλύπτει ένα βαθύτερο διαρθρωτικό πρόβλημα στο οικονομικό μοντέλο των αεροπορικών εταιρειών.
Τα καύσιμα αποτελούν συνήθως τη μεγαλύτερη λειτουργική δαπάνη για τις αεροπορικές εταιρείες, αντιπροσωπεύοντας έως και το ένα τέταρτο του συνολικού κόστους λειτουργίας σε πολλές περιπτώσεις. Παρ’ όλα αυτά, η βιομηχανία βασίζεται σε εργαλεία αντιστάθμισης που δεν αντικατοπτρίζουν πλήρως το πραγματικό καύσιμο που καταναλώνεται.
Η αναντιστοιχία μεταξύ της αντιστάθμισης τιμών αργού πετρελαίου και των τιμών των καυσίμων αεροσκαφών γίνεται ιδιαίτερα προβληματική σε περιόδους γεωπολιτικών κρίσεων που διαταράσσουν τη διυλιστική ικανότητα ή τις αλυσίδες εφοδιασμού καυσίμων.
Ιστορικά, οι εκτινάξεις των τιμών καυσίμων κατά τη διάρκεια συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή διαρκούν για μήνες. Αν το ίδιο μοτίβο επαναληφθεί, οι αεροπορικές εταιρείες ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωπες με παρατεταμένες πιέσεις στην κερδοφορία τους.
Για τον κλάδο των αερομεταφορών, η κρίση με το Ιράν δεν αποτελεί απλώς ένα βραχυπρόθεσμο σοκ, αλλά μια υπενθύμιση ότι ακόμη και οι πιο σύνθετες στρατηγικές διαχείρισης κινδύνου μπορεί να αποτύχουν όταν οι γεωπολιτικές αναταράξεις διαπερνούν το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών