Η Fed διατήρησε το βασικό επιτόκιο στο εύρος 3,5%-3,75% στην συνεδρίαση του Απριλίου
Τα πρακτικά της πρόσφατης συνεδρίασης (28-29/4) της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Federal Reserve, Fed) επιβεβαίωσαν αυτό που οι αγορές άρχισαν να φοβούνται τις τελευταίες εβδομάδες, δηλαδή το σενάριο αύξησης των επιτοκίων άν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή συνεχίσει να τροφοδοτεί τον πληθωρισμό.
Παράλληλα, για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες καταγράφηκε τόσο έντονη εσωτερική διαφωνία, με τέσσερις ψήφους διαφοροποίησης – ο μεγαλύτερος αριθμός από το 1992. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι στο εσωτερικό της Fed έχει ξεκινήσει μια κρίσιμη μάχη για την επόμενη κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής.
Επίμονος πληθωρισμός
Η βασική ανησυχία αφορά την επίδραση του πολέμου Ιράν–Ισραήλ στις τιμές ενέργειας και κατ’ επέκταση στον συνολικό πληθωρισμό. Τα πρακτικά αναφέρουν ξεκάθαρα ότι «η πλειοψηφία των συμμετεχόντων» θεωρεί πως ενδέχεται να απαιτηθεί περαιτέρω σύσφιξη πολιτικής εάν ο πληθωρισμός παραμείνει επίμονα πάνω από τον στόχο του 2%.
Mέχρι πρόσφατα οι αγορές προεξοφλούσαν ότι η επόμενη κίνηση θα ήταν μείωση επιτοκίων προς τα τέλη του 2026. Τώρα όμως η εικόνα αλλάζει δραματικά. Οι αξιωματούχοι της Fed ανησυχούν ότι η άνοδος του πετρελαίου δεν αποτελεί ένα προσωρινό σοκ, αλλά μπορεί να περάσει σε ολόκληρη την οικονομία μέσω υψηλότερων μεταφορικών, βιομηχανικών και καταναλωτικών τιμών.
Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη συνεδρίαση ήταν ήδη ανησυχητικά. Ο πληθωρισμός (PCE) εκτιμάται ότι επιταχύνθηκε στο 3,5% τον Μάρτιο, ενώ ο δομικός πληθωρισμός κινείται πάνω από το 3,2%, αρκετά υψηλότερα από τον στόχο της Fed.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι αρκετά μέλη της Fed θεωρούν πως οι πληθωριστικές πιέσεις αρχίζουν να επεκτείνονται πέρα από την ενέργεια και τους δασμούς. Στα πρακτικά γίνεται ειδική αναφορά σε αυξήσεις τιμών στον τομέα της τεχνολογίας, στις μεταφορές, ακόμη και στις υπηρεσίες λογισμικού, γεγονός που δείχνει ότι η οικονομία αποκτά πιο «δομικό» πληθωρισμό.
Ένα ακόμη στοιχείο που προκύπτει από τα πρακτικά είναι ότι η Fed ανησυχεί πλέον όχι μόνο για τον ίδιο τον πληθωρισμό, αλλά και για την αξιοπιστία της απέναντι στις αγορές και τους καταναλωτές. Μετά από σχεδόν πέντε χρόνια κατά τα οποία οι τιμές κινούνται σταθερά πάνω από τον στόχο του 2%, αρκετά μέλη της κεντρικής τράπεζας φοβούνται ότι οι επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά θα αρχίσουν να θεωρούν τον υψηλό πληθωρισμό ως «νέα κανονικότητα».
Αυτό είναι ίσως το πιο επικίνδυνο σενάριο για μια κεντρική τράπεζα. Εάν οι εργαζόμενοι ζητούν υψηλότερους μισθούς επειδή περιμένουν νέο κύμα ανατιμήσεων και οι επιχειρήσεις αυξάνουν προληπτικά τις τιμές τους, τότε δημιουργείται ένας αυτοτροφοδοτούμενος κύκλος πληθωρισμού που είναι εξαιρετικά δύσκολο να σπάσει χωρίς επιθετική νομισματική πολιτική.
Γι’ αυτό αρκετοί αξιωματούχοι της Fed εμφανίζονται πλέον διατεθειμένοι να διατηρήσουν τα επιτόκια υψηλά για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα – ακόμη κι αν αυτό επιβραδύνει την οικονομία ή προκαλέσει πιέσεις στις αγορές.
Αντέχει η αγορά εργασίας
Παράλληλα, η αγορά εργασίας παραμένει σχετικά ανθεκτική. Η ανεργία κινείται στο 4,3%, ενώ η κατανάλωση συνεχίζει να στηρίζεται από τον πλούτο των νοικοκυριών και τις επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη. Αυτό σημαίνει ότι η Fed δεν βλέπει ακόμη τις συνθήκες που θα δικαιολογούσαν άμεσες μειώσεις επιτοκίων.
Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο είναι ότι πολλοί αξιωματούχοι ήθελαν να αφαιρεθεί από την επίσημη ανακοίνωση η φράση που αφήνει να εννοηθεί πως η επόμενη κίνηση πιθανόν θα είναι χαλάρωση πολιτικής. Τελικά η διατύπωση παρέμεινε, αλλά μόνο επειδή δεν υπήρχε απόλυτη πλειοψηφία για την αλλαγή της.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η Fed βρίσκεται πλέον σε μεταβατική φάση και η εσωτερική ισορροπία μετατοπίζεται προς πιο σκληρή γραμμή.
Αλλαγή ηγεσίας
Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι όλα αυτά συμβαίνουν λίγο πριν από την αλλαγή ηγεσίας στην Fed. Ο Kevin Warsh αναλαμβάνει πλέον τη θέση του Jerome Powell, με τον Donald Trump να πιέζει ανοιχτά υπέρ μειώσεων επιτοκίων για να στηριχθεί η οικονομία και οι αγορές.
Ωστόσο, τα πρακτικά δείχνουν ότι η νέα διοίκηση ίσως βρεθεί αντιμέτωπη με το ακριβώς αντίθετο δίλημμα: όχι πότε θα μειώσει τα επιτόκια, αλλά πότε – και αν – θα χρειαστεί να τα αυξήσει ξανά.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών