Γιατί το Πακιστάν στέλνει 8.000 στρατιώτες, αεροσκάφη και συστήματα αεράμυνας στη Σαουδική Αραβία - Ποιος είναι ο μεγάλος κίνδυνος μίας τέτοιας κίνησης
Η γεωπολιτική θέση του Πακιστάν υπήρξε πάντοτε μία από τις πιο περίπλοκες και στρατηγικά ευαίσθητες στον κόσμο.
Τοποθετημένο ανάμεσα στη Νότια Ασία, την Κεντρική Ασία και τη Μέση Ανατολή, το Islamabad βρίσκεται διαρκώς αναγκασμένο να ισορροπεί ανάμεσα σε ανταγωνιστικές δυνάμεις, αντικρουόμενα συμφέροντα και επικίνδυνες περιφερειακές συγκρούσεις.
Σήμερα, αυτή η λεπτή ισορροπία δοκιμάζεται περισσότερο από ποτέ, καθώς η αυξανόμενη ένταση ανάμεσα στο Ιράν, τη Σαουδική Αραβία και τις Ηνωμένες Πολιτείες απειλεί να μετατρέψει το Πακιστάν σε έναν από τους σημαντικότερους γεωπολιτικούς παίκτες της κρίσης.
Το βασικό δίλημμα του Islamabad είναι εξαιρετικά δύσκολο: πώς μπορεί να διατηρήσει τη στρατηγική του συμμαχία με τη Σαουδική Αραβία, χωρίς να διαρρήξει τις σχέσεις του με το Ιράν, ενώ παράλληλα επιχειρεί να εμφανιστεί ως διαμεσολαβητής ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον;
Το Πακιστάν στέλνει 8.000 στρατιώτες, αεροσκάφη και συστήματα αεράμυνας στη Σαουδική Αραβία
Οι αναφορές για ανάπτυξη περίπου 8.000 Πακιστανών στρατιωτών, μαχητικών αεροσκαφών και συστημάτων αεράμυνας στη Σαουδική Αραβία, στο πλαίσιο διμερούς αμυντικής συνεργασίας, αναζωπύρωσαν αμέσως τα σενάρια περί πλήρους ευθυγράμμισης του Πακιστάν με το Ριάντ απέναντι στο Ιράν.
Ωστόσο, η πραγματικότητα φαίνεται πολύ πιο σύνθετη.
Το Πακιστάν δεν κινείται με τη λογική ενός κράτους που επιλέγει ξεκάθαρα στρατόπεδο.
Αντίθετα, επιχειρεί να αποφύγει την παγίδα ενός απόλυτου διχασμού στη Μέση Ανατολή.
Η στρατηγική του βασίζεται στη διατήρηση πολλαπλών ισορροπιών, ακόμη και όταν αυτές μοιάζουν σχεδόν αδύνατες, εξηγεί το National Interest.
Η σχέση Πακιστάν – Σαουδικής Αραβίας είναι βαθιά, ιστορική και πολυεπίπεδη.
Το Ριάντ αποτελεί διαχρονικά τον σημαντικότερο οικονομικό υποστηρικτή του Πακιστάν.
Εκατομμύρια Πακιστανοί εργάζονται στη Σαουδική Αραβία και στα κράτη του Κόλπου, στέλνοντας τεράστια χρηματικά εμβάσματα που αποτελούν κρίσιμο πυλώνα της πακιστανικής οικονομίας.
Πώς η Σαουδική Αραβία σώζει το Πακιστάν
Σε περιόδους οικονομικής κρίσης, η Σαουδική Αραβία έχει επανειλημμένα προσφέρει οικονομική στήριξη στο Islamabad, αποτρέποντας ακόμη και τον κίνδυνο χρηματοπιστωτικής κατάρρευσης.
Για μια χώρα που αντιμετωπίζει συχνά προβλήματα χρέους και ελλείμματος συναλλάγματος, αυτή η σχέση είναι ζωτικής σημασίας.
Παράλληλα, η στρατιωτική συνεργασία ανάμεσα στις δύο χώρες έχει ιστορία δεκαετιών.
Πακιστανοί αξιωματικοί έχουν εκπαιδεύσει σαουδαραβικές δυνάμεις επί χρόνια, ενώ το Ριάντ θεωρεί το Πακιστάν μία από τις ισχυρότερες μουσουλμανικές στρατιωτικές δυνάμεις στον κόσμο.
Δεν πρέπει να παραβλέπεται και ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο: το Πακιστάν είναι η μοναδική μουσουλμανική χώρα που διαθέτει πυρηνικά όπλα.
Αυτό προσδίδει στο Islamabad τεράστια στρατηγική αξία στα μάτια της Σαουδικής Αραβίας, ιδιαίτερα σε μια εποχή όπου το Ριάντ ανησυχεί για την αβεβαιότητα των αμερικανικών εγγυήσεων ασφαλείας στην περιοχή.
Όμως, αν η Σαουδική Αραβία αποτελεί οικονομική και στρατηγική αναγκαιότητα, το Ιράν αποτελεί γεωπολιτική πραγματικότητα από την οποία το Πακιστάν δεν μπορεί να ξεφύγει.
Η περίπλοκη γεωπολιτική πραγματικότητα για το Islamabad
Οι δύο χώρες μοιράζονται σύνορα άνω των 1.000 χιλιομέτρων και αντιμετωπίζουν κοινές προκλήσεις ασφαλείας, ιδιαίτερα στην περιοχή του Balochistan, όπου η αστάθεια, οι ένοπλες οργανώσεις και οι διασυνοριακές εντάσεις επηρεάζουν και τα δύο κράτη.
Παρά τις κατά καιρούς εντάσεις, το Islamabad και η Τεχεράνη γνωρίζουν ότι μια ανοιχτή σύγκρουση θα είχε καταστροφικές συνέπειες και για τις δύο πλευρές.
Γι’ αυτό, ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές, οι δύο κυβερνήσεις επέλεξαν να αποφύγουν την πλήρη ρήξη.
Υπάρχει επίσης μια κρίσιμη εσωτερική διάσταση.
Περίπου το 15% του πληθυσμού του Πακιστάν είναι Σιίτες.
Μια ξεκάθαρη ευθυγράμμιση του Islamabad απέναντι στο Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές θρησκευτικές και κοινωνικές εντάσεις στο εσωτερικό της χώρας.
Αυτό εξηγεί γιατί οι πακιστανικές κυβερνήσεις απέφευγαν διαχρονικά να εμπλακούν ενεργά στις σουνιτο-σιιτικές αντιπαραθέσεις της Μέσης Ανατολής, ακόμη και όταν δεχόταν έντονες πιέσεις από τη Σαουδική Αραβία.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν ο πόλεμος στην Υεμένη.
Παρά τις προσδοκίες του Ριάντ, το πακιστανικό κοινοβούλιο αρνήθηκε να εγκρίνει άμεση στρατιωτική συμμετοχή στις σαουδαραβικές επιχειρήσεις.
Το μήνυμα ήταν σαφές: το Πακιστάν δεν επιθυμεί να μετατραπεί σε μέρος μιας περιφερειακής αντιπαράθεσης που θα το φέρει απέναντι στο Ιράν.
Ο φόβος για το ανεξέλεγκτο
Η σημερινή στρατιωτική ανάπτυξη στη Σαουδική Αραβία δεν σημαίνει απαραίτητα αλλαγή στρατηγικού δόγματος.
Το Islamabad επιχειρεί να παρουσιάσει αυτή τη συνεργασία ως μέρος μιας μακροχρόνιας αμυντικής σχέσης και όχι ως συμμετοχή σε πιθανή αντιιρανική συμμαχία.
Το πρόβλημα όμως είναι ότι οι περιφερειακές κρίσεις σπάνια μένουν υπό έλεγχο.
Εάν η ένταση ανάμεσα στη Σαουδική Αραβία και το Ιράν κλιμακωθεί στρατιωτικά, το Πακιστάν ίσως βρεθεί παγιδευμένο σε έναν πόλεμο που δεν επιθυμεί.
Αναφορές περί μυστικών σαουδαραβικών επιθέσεων κατά του Ιράν το τελευταίο διάστημα εντείνουν ακόμη περισσότερο τους φόβους για γενικευμένη ανάφλεξη.
Και εδώ ακριβώς αρχίζει η πιο επικίνδυνη διάσταση της πακιστανικής στρατηγικής.
Το Islamabad επιχειρεί ταυτόχρονα να λειτουργήσει και ως διαμεσολαβητής ανάμεσα στο Ιράν και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Πακιστανοί αξιωματούχοι έχουν μεταφέρει προτάσεις, φιλοξενήσει επαφές και επιχειρήσει να διατηρήσουν ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον.
Το Πακιστάν έχει 3 λόγους για να μην ενταχθεί σε συμμαχία κατά του Ιράν
Οι λόγοι πίσω από αυτή τη στρατηγική είναι ξεκάθαροι.
Πρώτον, το Πακιστάν έχει άμεσο οικονομικό συμφέρον να αποτρέψει έναν μεγάλο πόλεμο στην περιοχή.
Μια σύγκρουση που θα επηρεάσει τα Στενά του Hormuz θα μπορούσε να εκτοξεύσει τις τιμές της ενέργειας και να πλήξει καταστροφικά την ήδη εύθραυστη οικονομία του.
Δεύτερον, η διαμεσολάβηση προσφέρει στο Πακιστάν την ευκαιρία να ενισχύσει το διεθνές του κύρος.
Μετά από χρόνια διπλωματικής απομόνωσης και οικονομικών δυσκολιών, το Islamabad επιδιώκει να εμφανιστεί ως υπεύθυνος και αναγκαίος περιφερειακός παράγοντας.
Τρίτον, αυτή η στρατηγική επιτρέπει στο Πακιστάν να αποφεύγει την ανάγκη μιας ξεκάθαρης επιλογής στρατοπέδου.
Όμως εδώ βρίσκεται και ο μεγαλύτερος κίνδυνος.
Η Τεχεράνη μπορεί κάποια στιγμή να θεωρήσει ότι το Πακιστάν δεν μπορεί να λειτουργήσει ως ουδέτερος διαμεσολαβητής, όσο ενισχύει τη στρατιωτική του συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία και διατηρεί στενές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Από την άλλη πλευρά, η Ουάσιγκτον ενδέχεται να αντιμετωπίσει με καχυποψία τις στενές επαφές του Islamabad με το Ιράν, αμφισβητώντας τις πραγματικές στρατηγικές προθέσεις του Πακιστάν.
Έτσι, το Islamabad βρίσκεται εγκλωβισμένο σε έναν εξαιρετικά επικίνδυνο γεωπολιτικό ακροβατισμό.
Λεπτές ισορροπίες
Θέλει να είναι στρατιωτικός εταίρος της Σαουδικής Αραβίας, καλός γείτονας του Ιράν και διπλωματικός διαμεσολαβητής των Ηνωμένων Πολιτειών ταυτόχρονα.
Σε περιόδους σχετικής σταθερότητας, αυτή η στρατηγική μπορεί να λειτουργήσει.
Όμως σε μια Μέση Ανατολή που κινείται ολοένα πιο κοντά σε ανοιχτή σύγκρουση, οι επιλογές στενεύουν επικίνδυνα.
Το μέλλον της πακιστανικής στρατηγικής θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από εξελίξεις που το ίδιο το Πακιστάν δεν μπορεί να ελέγξει.
Αν οι σχέσεις Ιράν – Σαουδικής Αραβίας παραμείνουν διαχειρίσιμες και οι συνομιλίες Ηνωμένων Πολιτειών – Ιράν συνεχιστούν, το Ισλαμαμπάντ ίσως καταφέρει να διατηρήσει αυτή τη λεπτή ισορροπία.
Αν όμως η περιοχή οδηγηθεί σε γενικευμένη σύγκρουση, τότε η γεωγραφία, οι συμμαχίες και οι στρατηγικές δεσμεύσεις ίσως αναγκάσουν το Πακιστάν να κάνει αυτό που προσπαθεί επί δεκαετίες να αποφύγει: να διαλέξει πλευρά.
www.bankingnews.gr
Τοποθετημένο ανάμεσα στη Νότια Ασία, την Κεντρική Ασία και τη Μέση Ανατολή, το Islamabad βρίσκεται διαρκώς αναγκασμένο να ισορροπεί ανάμεσα σε ανταγωνιστικές δυνάμεις, αντικρουόμενα συμφέροντα και επικίνδυνες περιφερειακές συγκρούσεις.
Σήμερα, αυτή η λεπτή ισορροπία δοκιμάζεται περισσότερο από ποτέ, καθώς η αυξανόμενη ένταση ανάμεσα στο Ιράν, τη Σαουδική Αραβία και τις Ηνωμένες Πολιτείες απειλεί να μετατρέψει το Πακιστάν σε έναν από τους σημαντικότερους γεωπολιτικούς παίκτες της κρίσης.
Το βασικό δίλημμα του Islamabad είναι εξαιρετικά δύσκολο: πώς μπορεί να διατηρήσει τη στρατηγική του συμμαχία με τη Σαουδική Αραβία, χωρίς να διαρρήξει τις σχέσεις του με το Ιράν, ενώ παράλληλα επιχειρεί να εμφανιστεί ως διαμεσολαβητής ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον;
Το Πακιστάν στέλνει 8.000 στρατιώτες, αεροσκάφη και συστήματα αεράμυνας στη Σαουδική Αραβία
Οι αναφορές για ανάπτυξη περίπου 8.000 Πακιστανών στρατιωτών, μαχητικών αεροσκαφών και συστημάτων αεράμυνας στη Σαουδική Αραβία, στο πλαίσιο διμερούς αμυντικής συνεργασίας, αναζωπύρωσαν αμέσως τα σενάρια περί πλήρους ευθυγράμμισης του Πακιστάν με το Ριάντ απέναντι στο Ιράν.
Ωστόσο, η πραγματικότητα φαίνεται πολύ πιο σύνθετη.
Το Πακιστάν δεν κινείται με τη λογική ενός κράτους που επιλέγει ξεκάθαρα στρατόπεδο.
Αντίθετα, επιχειρεί να αποφύγει την παγίδα ενός απόλυτου διχασμού στη Μέση Ανατολή.
Η στρατηγική του βασίζεται στη διατήρηση πολλαπλών ισορροπιών, ακόμη και όταν αυτές μοιάζουν σχεδόν αδύνατες, εξηγεί το National Interest.
Η σχέση Πακιστάν – Σαουδικής Αραβίας είναι βαθιά, ιστορική και πολυεπίπεδη.
Το Ριάντ αποτελεί διαχρονικά τον σημαντικότερο οικονομικό υποστηρικτή του Πακιστάν.
Εκατομμύρια Πακιστανοί εργάζονται στη Σαουδική Αραβία και στα κράτη του Κόλπου, στέλνοντας τεράστια χρηματικά εμβάσματα που αποτελούν κρίσιμο πυλώνα της πακιστανικής οικονομίας.
Πώς η Σαουδική Αραβία σώζει το Πακιστάν
Σε περιόδους οικονομικής κρίσης, η Σαουδική Αραβία έχει επανειλημμένα προσφέρει οικονομική στήριξη στο Islamabad, αποτρέποντας ακόμη και τον κίνδυνο χρηματοπιστωτικής κατάρρευσης.
Για μια χώρα που αντιμετωπίζει συχνά προβλήματα χρέους και ελλείμματος συναλλάγματος, αυτή η σχέση είναι ζωτικής σημασίας.
Παράλληλα, η στρατιωτική συνεργασία ανάμεσα στις δύο χώρες έχει ιστορία δεκαετιών.
Πακιστανοί αξιωματικοί έχουν εκπαιδεύσει σαουδαραβικές δυνάμεις επί χρόνια, ενώ το Ριάντ θεωρεί το Πακιστάν μία από τις ισχυρότερες μουσουλμανικές στρατιωτικές δυνάμεις στον κόσμο.
Δεν πρέπει να παραβλέπεται και ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο: το Πακιστάν είναι η μοναδική μουσουλμανική χώρα που διαθέτει πυρηνικά όπλα.
Αυτό προσδίδει στο Islamabad τεράστια στρατηγική αξία στα μάτια της Σαουδικής Αραβίας, ιδιαίτερα σε μια εποχή όπου το Ριάντ ανησυχεί για την αβεβαιότητα των αμερικανικών εγγυήσεων ασφαλείας στην περιοχή.
Όμως, αν η Σαουδική Αραβία αποτελεί οικονομική και στρατηγική αναγκαιότητα, το Ιράν αποτελεί γεωπολιτική πραγματικότητα από την οποία το Πακιστάν δεν μπορεί να ξεφύγει.
Η περίπλοκη γεωπολιτική πραγματικότητα για το Islamabad
Οι δύο χώρες μοιράζονται σύνορα άνω των 1.000 χιλιομέτρων και αντιμετωπίζουν κοινές προκλήσεις ασφαλείας, ιδιαίτερα στην περιοχή του Balochistan, όπου η αστάθεια, οι ένοπλες οργανώσεις και οι διασυνοριακές εντάσεις επηρεάζουν και τα δύο κράτη.
Παρά τις κατά καιρούς εντάσεις, το Islamabad και η Τεχεράνη γνωρίζουν ότι μια ανοιχτή σύγκρουση θα είχε καταστροφικές συνέπειες και για τις δύο πλευρές.
Γι’ αυτό, ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές, οι δύο κυβερνήσεις επέλεξαν να αποφύγουν την πλήρη ρήξη.
Υπάρχει επίσης μια κρίσιμη εσωτερική διάσταση.
Περίπου το 15% του πληθυσμού του Πακιστάν είναι Σιίτες.
Μια ξεκάθαρη ευθυγράμμιση του Islamabad απέναντι στο Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές θρησκευτικές και κοινωνικές εντάσεις στο εσωτερικό της χώρας.
Αυτό εξηγεί γιατί οι πακιστανικές κυβερνήσεις απέφευγαν διαχρονικά να εμπλακούν ενεργά στις σουνιτο-σιιτικές αντιπαραθέσεις της Μέσης Ανατολής, ακόμη και όταν δεχόταν έντονες πιέσεις από τη Σαουδική Αραβία.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν ο πόλεμος στην Υεμένη.
Παρά τις προσδοκίες του Ριάντ, το πακιστανικό κοινοβούλιο αρνήθηκε να εγκρίνει άμεση στρατιωτική συμμετοχή στις σαουδαραβικές επιχειρήσεις.
Το μήνυμα ήταν σαφές: το Πακιστάν δεν επιθυμεί να μετατραπεί σε μέρος μιας περιφερειακής αντιπαράθεσης που θα το φέρει απέναντι στο Ιράν.
Ο φόβος για το ανεξέλεγκτο
Η σημερινή στρατιωτική ανάπτυξη στη Σαουδική Αραβία δεν σημαίνει απαραίτητα αλλαγή στρατηγικού δόγματος.
Το Islamabad επιχειρεί να παρουσιάσει αυτή τη συνεργασία ως μέρος μιας μακροχρόνιας αμυντικής σχέσης και όχι ως συμμετοχή σε πιθανή αντιιρανική συμμαχία.
Το πρόβλημα όμως είναι ότι οι περιφερειακές κρίσεις σπάνια μένουν υπό έλεγχο.
Εάν η ένταση ανάμεσα στη Σαουδική Αραβία και το Ιράν κλιμακωθεί στρατιωτικά, το Πακιστάν ίσως βρεθεί παγιδευμένο σε έναν πόλεμο που δεν επιθυμεί.
Αναφορές περί μυστικών σαουδαραβικών επιθέσεων κατά του Ιράν το τελευταίο διάστημα εντείνουν ακόμη περισσότερο τους φόβους για γενικευμένη ανάφλεξη.
Και εδώ ακριβώς αρχίζει η πιο επικίνδυνη διάσταση της πακιστανικής στρατηγικής.
Το Islamabad επιχειρεί ταυτόχρονα να λειτουργήσει και ως διαμεσολαβητής ανάμεσα στο Ιράν και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Πακιστανοί αξιωματούχοι έχουν μεταφέρει προτάσεις, φιλοξενήσει επαφές και επιχειρήσει να διατηρήσουν ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον.
Το Πακιστάν έχει 3 λόγους για να μην ενταχθεί σε συμμαχία κατά του Ιράν
Οι λόγοι πίσω από αυτή τη στρατηγική είναι ξεκάθαροι.
Πρώτον, το Πακιστάν έχει άμεσο οικονομικό συμφέρον να αποτρέψει έναν μεγάλο πόλεμο στην περιοχή.
Μια σύγκρουση που θα επηρεάσει τα Στενά του Hormuz θα μπορούσε να εκτοξεύσει τις τιμές της ενέργειας και να πλήξει καταστροφικά την ήδη εύθραυστη οικονομία του.
Δεύτερον, η διαμεσολάβηση προσφέρει στο Πακιστάν την ευκαιρία να ενισχύσει το διεθνές του κύρος.
Μετά από χρόνια διπλωματικής απομόνωσης και οικονομικών δυσκολιών, το Islamabad επιδιώκει να εμφανιστεί ως υπεύθυνος και αναγκαίος περιφερειακός παράγοντας.
Τρίτον, αυτή η στρατηγική επιτρέπει στο Πακιστάν να αποφεύγει την ανάγκη μιας ξεκάθαρης επιλογής στρατοπέδου.
Όμως εδώ βρίσκεται και ο μεγαλύτερος κίνδυνος.
Η Τεχεράνη μπορεί κάποια στιγμή να θεωρήσει ότι το Πακιστάν δεν μπορεί να λειτουργήσει ως ουδέτερος διαμεσολαβητής, όσο ενισχύει τη στρατιωτική του συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία και διατηρεί στενές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Από την άλλη πλευρά, η Ουάσιγκτον ενδέχεται να αντιμετωπίσει με καχυποψία τις στενές επαφές του Islamabad με το Ιράν, αμφισβητώντας τις πραγματικές στρατηγικές προθέσεις του Πακιστάν.
Έτσι, το Islamabad βρίσκεται εγκλωβισμένο σε έναν εξαιρετικά επικίνδυνο γεωπολιτικό ακροβατισμό.
Λεπτές ισορροπίες
Θέλει να είναι στρατιωτικός εταίρος της Σαουδικής Αραβίας, καλός γείτονας του Ιράν και διπλωματικός διαμεσολαβητής των Ηνωμένων Πολιτειών ταυτόχρονα.
Σε περιόδους σχετικής σταθερότητας, αυτή η στρατηγική μπορεί να λειτουργήσει.
Όμως σε μια Μέση Ανατολή που κινείται ολοένα πιο κοντά σε ανοιχτή σύγκρουση, οι επιλογές στενεύουν επικίνδυνα.
Το μέλλον της πακιστανικής στρατηγικής θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από εξελίξεις που το ίδιο το Πακιστάν δεν μπορεί να ελέγξει.
Αν οι σχέσεις Ιράν – Σαουδικής Αραβίας παραμείνουν διαχειρίσιμες και οι συνομιλίες Ηνωμένων Πολιτειών – Ιράν συνεχιστούν, το Ισλαμαμπάντ ίσως καταφέρει να διατηρήσει αυτή τη λεπτή ισορροπία.
Αν όμως η περιοχή οδηγηθεί σε γενικευμένη σύγκρουση, τότε η γεωγραφία, οι συμμαχίες και οι στρατηγικές δεσμεύσεις ίσως αναγκάσουν το Πακιστάν να κάνει αυτό που προσπαθεί επί δεκαετίες να αποφύγει: να διαλέξει πλευρά.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών