Τρομερές ανατροπές - Η αμερικανική ισχύς δέχεται τη μεγαλύτερη δοκιμασία μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο

Ο πλανήτης αρχίζει να έρχεται αντιμέτωπος με την άνοδο της πολυπολικότητας.
Ο δημοσιογράφος και αναλυτής Fareed Zakaria, στο βιβλίο του The Post-American World and the Rise of the Rest, υποστηρίζει ότι η εποχή της αμερικανικής ηγεμονίας πλησιάζει στο τέλος της.
Ακόμη και ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Antonio Guterres, έχει δηλώσει ότι «κινούμαστε προς έναν πολυπολικό κόσμο».
Σε ένα πολυπολικό διεθνές σύστημα, περισσότερες χώρες διαθέτουν επιρροή αντίστοιχη με εκείνη που ασκούν σήμερα οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Τα αυταρχικά καθεστώτα προβάλλουν την άποψη ότι ένας τέτοιος κόσμος θα είναι δικαιότερος και πιο ισορροπημένος σε σχέση με το αμερικανοκεντρικό μοντέλο που επιδιώκουν να ανατρέψουν.
Η υπόλοιπη υφήλιος καλύπτει σταδιακά το χάσμα με τις ΗΠΑ σε τεχνολογία, εκπαίδευση και οικονομική ισχύ.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν οι δημοκρατικές αξίες μπορούν να συνεχίσουν να καθορίζουν τη διεθνή πολιτική χωρίς την αμερικανική ηγεμονία να επιβλέπει τους διεθνείς θεσμούς.

Η αμερικανική στρατηγική δέχεται τη μεγαλύτερη δοκιμασία μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο

Ο κόσμος σήμερα διαφέρει ριζικά από εκείνον πριν από μόλις πέντε χρόνια.
Η ταχεία εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης, οι μεταβολές στις παγκόσμιες ισορροπίες ισχύος και οι νέες μορφές άσκησης επιρροής δημιουργούν πρωτόγνωρες εντάσεις.
Για πρώτη φορά μετά την ανάδειξή τους σε κυρίαρχη δύναμη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Ηνωμένες Πολιτείες βλέπουν τη μεγάλη στρατηγική τους να αμφισβητείται ανοιχτά.
Η μετάβαση προς την πολυπολικότητα αμφισβητεί τη φιλελεύθερη διεθνή τάξη που οικοδομήθηκε υπό αμερικανική ηγεσία. Καθώς αυταρχικά κράτη αποκτούν μεγαλύτερη επιρροή και αντιπαρατίθενται ενεργά στις δημοκρατικές αφηγήσεις, η Ουάσιγκτον καλείται να περάσει από τη διατήρηση της υπάρχουσας τάξης στην ενεργή υπεράσπισή της.

Κίνα και Ρωσία αμφισβητούν την αμερικανική κυριαρχία

Η πολυπολικότητα περιγράφει ένα διεθνές σύστημα στο οποίο πολλαπλά κέντρα ισχύος διαθέτουν συγκρίσιμες δυνατότητες, εμποδίζοντας οποιοδήποτε κράτος να κυριαρχήσει απόλυτα.
Τα τελευταία τριάντα χρόνια οι Ηνωμένες Πολιτείες κυριάρχησαν στο διεθνές σύστημα μέσω θεσμών που προωθούσαν τη δημοκρατία, τις ελεύθερες αγορές και τις δυτικές αξίες.
Ωστόσο, χώρες όπως η Κίνα και η Ρωσία αξιοποιούν νέες τεχνολογίες και στρατηγικές για να επεκτείνουν την επιρροή τους.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η Ρωσία διατηρεί δίκτυα επιρροής και επικοινωνιακές πλατφόρμες σε ασταθείς περιοχές της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής, ενώ η Κίνα χρησιμοποιεί προηγμένα συστήματα επιτήρησης και λογοκρισίας στο εσωτερικό της, προωθώντας παράλληλα αντίστοιχα μοντέλα σε άλλες χώρες.

Η φιλελεύθερη διεθνής τάξη χάνει έδαφος

Κατά τη διάρκεια του λεγόμενου «Αμερικανικού Αιώνα», η στρατηγική των Ηνωμένων Πολιτειών βασίστηκε στη στήριξη της φιλελεύθερης διεθνούς τάξης.
Θεσμοί όπως το North Atlantic Treaty Organization και ο ΟΗΕ προωθούσαν την αυτοδιάθεση, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το ελεύθερο εμπόριο.
Μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, οι Ηνωμένες Πολιτείες βρέθηκαν χωρίς ουσιαστικό ανταγωνιστή. Ωστόσο, αρκετές χώρες άρχισαν να θεωρούν το αμερικανικό μοντέλο ως άνισο και επιθετικό απέναντι στις δικές τους πολιτικές και πολιτισμικές αντιλήψεις.
Η δυσαρέσκεια αυτή ενισχύθηκε σταδιακά και πλέον τροφοδοτεί τη μετάβαση σε μια νέα παγκόσμια ισορροπία.

Η μάχη για την επιρροή περνά στο διαδίκτυο

Η ψηφιοποίηση του κόσμου έχει μεταφέρει μεγάλο μέρος της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης στο πεδίο της πληροφορίας.
Εκστρατείες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κυβερνοεπιθέσεις, λογοκρισία και επιχειρήσεις επιρροής χρησιμοποιούνται ολοένα και περισσότερο από ανταγωνιστικές δυνάμεις για να επηρεάσουν κοινωνίες και κυβερνήσεις.
Σύμφωνα με το άρθρο, η ισχύς πλέον δεν μετριέται αποκλειστικά με στρατιωτικούς όρους, αλλά και από την ικανότητα ενός κράτους να διαμορφώνει αφηγήσεις, αξίες και πρότυπα συμπεριφοράς σε παγκόσμιο επίπεδο.

Οι τέσσερις αμερικανικοί στόχοι που απειλούνται

Η αμερικανική εξωτερική πολιτική βασίζεται διαχρονικά σε τέσσερα θεμελιώδη εθνικά συμφέροντα:

Η προστασία των Ηνωμένων Πολιτειών και του συνταγματικού τους συστήματος.

Η προώθηση της οικονομικής ευημερίας.

Η διατήρηση μιας ευνοϊκής διεθνούς τάξης.

Η προώθηση της δημοκρατίας και της οικονομίας της ελεύθερης αγοράς.

Κατά την ανάλυση, η πολυπολικότητα απειλεί και τους τέσσερις αυτούς πυλώνες, καθώς μειώνει την αμερικανική επιρροή στους διεθνείς θεσμούς, ενισχύει τη δράση αυταρχικών καθεστώτων και επιτρέπει την ανάπτυξη εναλλακτικών κέντρων ισχύος.

Η συνταγή για την επόμενη ημέρα

Η αρθρογράφος προτείνει τρεις βασικές κατευθύνσεις για την αμερικανική στρατηγική.
Πρώτον, αναμόρφωση των διεθνών θεσμών ώστε να αντανακλούν καλύτερα τις νέες παγκόσμιες ισορροπίες και να διατηρήσουν τη νομιμοποίησή τους.
Δεύτερον, ενίσχυση της προστασίας των οικονομικών και τεχνολογικών αλυσίδων από αυταρχικά καθεστώτα, περιορίζοντας φαινόμενα όπως το ξέπλυμα χρήματος και η εκμετάλλευση των διεθνών χρηματοπιστωτικών συστημάτων.
Τρίτον, ενεργητική προώθηση των δημοκρατικών αξιών μέσω της αμερικανικής «ήπιας ισχύος», ώστε να αντιμετωπιστούν οι αυταρχικές αφηγήσεις που κερδίζουν έδαφος σε πολλές περιοχές του πλανήτη.

Η νέα εποχή απαιτεί ενεργή υπεράσπιση της δημοκρατίας

Το κεντρικό συμπέρασμα του άρθρου είναι ότι οι δημοκρατίες δεν μπορούν πλέον να θεωρούν δεδομένη την υπεροχή των ιδεών τους.
Η άνοδος των αυταρχικών δυνάμεων, η τεχνολογική επανάσταση και η μετατόπιση της παγκόσμιας ισχύος δημιουργούν ένα νέο περιβάλλον στρατηγικού ανταγωνισμού.
Κατά την αρθρογράφο, η εποχή του «Αμερικανικού Αιώνα» φτάνει στο τέλος της και οι Ηνωμένες Πολιτείες καλούνται να προσαρμοστούν σε έναν πολυπολικό κόσμο, όπου η μάχη για την επιρροή θα διεξάγεται όχι μόνο με στρατιωτικά και οικονομικά μέσα, αλλά κυρίως στο πεδίο των ιδεών, των θεσμών και της τεχνολογίας.

www.bankingnews.gr