Σήμερα, το φαινόμενο, γνωστό απλώς ως El Niño, αναγνωρίζεται ως ένα επαναλαμβανόμενο κλιματικό μοτίβο που μεταβάλλει τον καιρό σε ολόκληρο τον κόσμο…
Εκατοντάδες χρόνια πριν, Περουβιανοί ψαράδες παρατήρησαν ότι, κάθε λίγα χρόνια, οι αντζούγιες στον ισημερινό Ειρηνικό Ωκεανό εξαφανίζονταν.
Επειδή οι εξαφανίσεις συνέβαιναν γύρω στα Χριστούγεννα, ονόμασαν το φαινόμενο από τον el niño Jesús — «το Θείο Βρέφος».
Σήμερα, το φαινόμενο, γνωστό απλώς ως El Niño, αναγνωρίζεται ως ένα επαναλαμβανόμενο κλιματικό μοτίβο που μεταβάλλει τον καιρό σε ολόκληρο τον κόσμο.
Προκαλεί ξηρασίες σε ορισμένα μέρη, έντονες βροχοπτώσεις σε άλλα, καύσωνες, πυρκαγιές και μια γενική υπερθέρμανση του πλανήτη.
Στις 11 Ιουνίου, η Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας (National Oceanic and Atmospheric Administration), υπηρεσία της αμερικανικής κυβέρνησης, ανακοίνωσε ότι ξεκίνησε ένα νέο El Niño.
Και αυτό θα μπορούσε να είναι ιδιαίτερα ισχυρό.
Το El Niño προκαλείται από μια μετατόπιση των ανέμων πάνω από τον ισημερινό Ειρηνικό, η οποία έλκει μια ζώνη επιφανειακών νερών θερμότερων από τον μέσο όρο προς την περιοχή.
Η ένταση κάθε συγκεκριμένου El Niño μετριέται από το πόσο θερμότερο γίνεται το νερό.
Οτιδήποτε πάνω από αύξηση 2°C σε σχέση με τον μακροχρόνιο μέσο όρο θεωρείται ισχυρό.
Οι προβλέψεις των περισσότερων μοντέλων παγκοσμίως για το υπόλοιπο του έτους και τους πρώτους μήνες του 2027 δείχνουν αύξηση της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας πάνω από 2,5°C — και ίσως ακόμη και πάνω από 3°C.
Αυτό δεν έχει προηγούμενο στα 75 χρόνια καταγραφών από τους επιστήμονες.
(Το τρέχον ρεκόρ κατέχει το El Niño του 1982-83, όταν οι θερμοκρασίες των υδάτων αυξήθηκαν κατά 2,5°C.)
Οι αντζούγιες προτιμούν πιο ψυχρά νερά, γι’ αυτό και μετακινούνται προς τον νότο κατά τη διάρκεια ενός El Niño.
Όμως οι επιπτώσεις δεν γίνονται αισθητές μόνο από τους Περουβιανούς ψαράδες.
Το τεράστιο μέγεθος του Ειρηνικού Ωκεανού και η διασυνδεσιμότητα των παγκόσμιων καιρικών συστημάτων σημαίνουν ότι κάθε El Niño προκαλεί μια τεράστια ανακατανομή θερμότητας και υγρασίας σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Ένα αποτέλεσμα είναι ότι ο κόσμος γίνεται θερμότερος.
Το El Niño δεν προκαλεί την κλιματική αλλαγή.
Όμως τα δύο φαινόμενα ενισχύουν το ένα τις επιδράσεις του άλλου (βλ. διάγραμμα).
Ένα ισχυρό El Niño το 1997-1998 έκανε το 1998 την τότε θερμότερη χρονιά που είχε καταγραφεί, με μέσες θερμοκρασίες σχεδόν 1°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα.
Μετά από ένα ακόμη ισχυρό El Niño το 2015-2016, το ρεκόρ καταρρίφθηκε ξανά, με τις θερμοκρασίες το 2016 να είναι πάνω από 1°C υψηλότερες.
Η σημερινή χρονιά-ρεκόρ είναι το 2024, όταν οι θερμοκρασίες ήταν 1,6°C υψηλότερες από τον προβιομηχανικό μέσο όρο.
Οι κλιματικοί μοντελιστές θεωρούν ότι το 2027 θα μπορούσε να είναι ακόμη θερμότερο.
Oι επιπτώσεις
Όταν πρόκειται για χώρες και ηπείρους, οι επιπτώσεις του El Niño είναι πιο μεταβλητές (βλ. χάρτη).
Τα El Niño του 1997-1998 και του 2015-16 προκάλεσαν καταστροφές στην ανατολική και νότια Αφρική, την Κεντρική Αμερική και την Ωκεανία.
Οι ξηρασίες ξέραναν καλλιέργειες και βοσκοτόπια, αφήνοντας εκατομμύρια ανθρώπους πεινασμένους και πολλούς αναγκασμένους να μεταναστεύσουν αναζητώντας τροφή.
Παρόμοιες δυσμενείς επιπτώσεις είναι πιθανές και αυτή τη φορά.
Στις 9 Ιουνίου, ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας (FAO), ένας οργανισμός του ΟΗΕ, προειδοποίησε ότι οι άνθρωποι που ζουν στη νότια Αφρική και στο Sahel —μια ημίξηρη ζώνη γης κατά μήκος των νότιων συνόρων της ερήμου Σαχάρα— διατρέχουν ιδιαίτερο κίνδυνο.
Το προηγούμενο El Niño του 2023-2024, όταν οι θερμοκρασίες του νερού κορυφώθηκαν στους 1,5°C πάνω από το φυσιολογικό, συνδέθηκε με τη χειρότερη ξηρασία εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα στη νότια Αφρική.
Στην ανατολική Αφρική, η FAO προειδοποίησε ότι η Σομαλία μπορεί να πληγεί από ένα διπλό πλήγμα: ξηρασία έως τον Οκτώβριο, ακολουθούμενη από έντονες βροχοπτώσεις έως τον Δεκέμβριο.
Αυτό είναι λιγότερο καθησυχαστικό απ’ όσο ακούγεται: αντί να προσφέρουν ανακούφιση, οι υπερβολικές βροχοπτώσεις μετά από παρατεταμένη ξηρασία μπορούν να προκαλέσουν πλημμύρες, επειδή η βροχή δεν μπορεί να απορροφηθεί από το ξεραμένο έδαφος.
Η Κεντρική Αμερική, η Καραϊβική και τμήματα της Ασίας διατρέχουν επίσης κίνδυνο ξηρασίας.
Πολλές από αυτές τις περιοχές ήδη υποφέρουν λόγω πολέμων και προϋπαρχόντων προβλημάτων πείνας.
Ο πόλεμος στο Ιράν και το επακόλουθο μπλοκάρισμα του Στενού του Hormuz έχει καταστήσει τα λιπάσματα δυσεύρετα, ακριβώς τη στιγμή που πολλοί αγρότες τα χρειάζονται για τους επόμενους κύκλους καλλιεργειών (η υποτιθέμενη επαναλειτουργία του, που ανακοινώθηκε στις 14 Ιουνίου από τον Donald Trump, πρόεδρο των ΗΠΑ, θα έρθει πολύ αργά).
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προειδοποιήσει για ανθρωπιστικές καταστροφές σε αφρικανικές χώρες, συμπεριλαμβανομένων του Σουδάν, της Σομαλίας, του Νότιου Σουδάν και του Τσαντ, καθώς και του Ισημερινού, της Βενεζουέλας και της Αϊτής στην Αμερική.
Υπάρχουν τρόποι να μετριαστεί ο αντίκτυπος: για παράδειγμα, η φύτευση ανθεκτικών στην ξηρασία σπόρων ή η αποθήκευση ζωοτροφών και νερού για τα ζώα.
Αλλά η στιγμή για να ξεκινήσει κανείς είναι τώρα.
www.bankingnews.gr
Επειδή οι εξαφανίσεις συνέβαιναν γύρω στα Χριστούγεννα, ονόμασαν το φαινόμενο από τον el niño Jesús — «το Θείο Βρέφος».
Σήμερα, το φαινόμενο, γνωστό απλώς ως El Niño, αναγνωρίζεται ως ένα επαναλαμβανόμενο κλιματικό μοτίβο που μεταβάλλει τον καιρό σε ολόκληρο τον κόσμο.
Προκαλεί ξηρασίες σε ορισμένα μέρη, έντονες βροχοπτώσεις σε άλλα, καύσωνες, πυρκαγιές και μια γενική υπερθέρμανση του πλανήτη.
Στις 11 Ιουνίου, η Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας (National Oceanic and Atmospheric Administration), υπηρεσία της αμερικανικής κυβέρνησης, ανακοίνωσε ότι ξεκίνησε ένα νέο El Niño.
Και αυτό θα μπορούσε να είναι ιδιαίτερα ισχυρό.
Το El Niño προκαλείται από μια μετατόπιση των ανέμων πάνω από τον ισημερινό Ειρηνικό, η οποία έλκει μια ζώνη επιφανειακών νερών θερμότερων από τον μέσο όρο προς την περιοχή.
Η ένταση κάθε συγκεκριμένου El Niño μετριέται από το πόσο θερμότερο γίνεται το νερό.
Οτιδήποτε πάνω από αύξηση 2°C σε σχέση με τον μακροχρόνιο μέσο όρο θεωρείται ισχυρό.
Οι προβλέψεις των περισσότερων μοντέλων παγκοσμίως για το υπόλοιπο του έτους και τους πρώτους μήνες του 2027 δείχνουν αύξηση της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας πάνω από 2,5°C — και ίσως ακόμη και πάνω από 3°C.
Αυτό δεν έχει προηγούμενο στα 75 χρόνια καταγραφών από τους επιστήμονες.
(Το τρέχον ρεκόρ κατέχει το El Niño του 1982-83, όταν οι θερμοκρασίες των υδάτων αυξήθηκαν κατά 2,5°C.)
Οι αντζούγιες προτιμούν πιο ψυχρά νερά, γι’ αυτό και μετακινούνται προς τον νότο κατά τη διάρκεια ενός El Niño.
Όμως οι επιπτώσεις δεν γίνονται αισθητές μόνο από τους Περουβιανούς ψαράδες.
Το τεράστιο μέγεθος του Ειρηνικού Ωκεανού και η διασυνδεσιμότητα των παγκόσμιων καιρικών συστημάτων σημαίνουν ότι κάθε El Niño προκαλεί μια τεράστια ανακατανομή θερμότητας και υγρασίας σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Ένα αποτέλεσμα είναι ότι ο κόσμος γίνεται θερμότερος.
Το El Niño δεν προκαλεί την κλιματική αλλαγή.
Όμως τα δύο φαινόμενα ενισχύουν το ένα τις επιδράσεις του άλλου (βλ. διάγραμμα).
Ένα ισχυρό El Niño το 1997-1998 έκανε το 1998 την τότε θερμότερη χρονιά που είχε καταγραφεί, με μέσες θερμοκρασίες σχεδόν 1°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα.
Μετά από ένα ακόμη ισχυρό El Niño το 2015-2016, το ρεκόρ καταρρίφθηκε ξανά, με τις θερμοκρασίες το 2016 να είναι πάνω από 1°C υψηλότερες.
Η σημερινή χρονιά-ρεκόρ είναι το 2024, όταν οι θερμοκρασίες ήταν 1,6°C υψηλότερες από τον προβιομηχανικό μέσο όρο.
Οι κλιματικοί μοντελιστές θεωρούν ότι το 2027 θα μπορούσε να είναι ακόμη θερμότερο.
Oι επιπτώσεις
Όταν πρόκειται για χώρες και ηπείρους, οι επιπτώσεις του El Niño είναι πιο μεταβλητές (βλ. χάρτη).
Τα El Niño του 1997-1998 και του 2015-16 προκάλεσαν καταστροφές στην ανατολική και νότια Αφρική, την Κεντρική Αμερική και την Ωκεανία.
Οι ξηρασίες ξέραναν καλλιέργειες και βοσκοτόπια, αφήνοντας εκατομμύρια ανθρώπους πεινασμένους και πολλούς αναγκασμένους να μεταναστεύσουν αναζητώντας τροφή.
Παρόμοιες δυσμενείς επιπτώσεις είναι πιθανές και αυτή τη φορά.
Στις 9 Ιουνίου, ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας (FAO), ένας οργανισμός του ΟΗΕ, προειδοποίησε ότι οι άνθρωποι που ζουν στη νότια Αφρική και στο Sahel —μια ημίξηρη ζώνη γης κατά μήκος των νότιων συνόρων της ερήμου Σαχάρα— διατρέχουν ιδιαίτερο κίνδυνο.
Το προηγούμενο El Niño του 2023-2024, όταν οι θερμοκρασίες του νερού κορυφώθηκαν στους 1,5°C πάνω από το φυσιολογικό, συνδέθηκε με τη χειρότερη ξηρασία εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα στη νότια Αφρική.
Στην ανατολική Αφρική, η FAO προειδοποίησε ότι η Σομαλία μπορεί να πληγεί από ένα διπλό πλήγμα: ξηρασία έως τον Οκτώβριο, ακολουθούμενη από έντονες βροχοπτώσεις έως τον Δεκέμβριο.
Αυτό είναι λιγότερο καθησυχαστικό απ’ όσο ακούγεται: αντί να προσφέρουν ανακούφιση, οι υπερβολικές βροχοπτώσεις μετά από παρατεταμένη ξηρασία μπορούν να προκαλέσουν πλημμύρες, επειδή η βροχή δεν μπορεί να απορροφηθεί από το ξεραμένο έδαφος.
Η Κεντρική Αμερική, η Καραϊβική και τμήματα της Ασίας διατρέχουν επίσης κίνδυνο ξηρασίας.
Πολλές από αυτές τις περιοχές ήδη υποφέρουν λόγω πολέμων και προϋπαρχόντων προβλημάτων πείνας.
Ο πόλεμος στο Ιράν και το επακόλουθο μπλοκάρισμα του Στενού του Hormuz έχει καταστήσει τα λιπάσματα δυσεύρετα, ακριβώς τη στιγμή που πολλοί αγρότες τα χρειάζονται για τους επόμενους κύκλους καλλιεργειών (η υποτιθέμενη επαναλειτουργία του, που ανακοινώθηκε στις 14 Ιουνίου από τον Donald Trump, πρόεδρο των ΗΠΑ, θα έρθει πολύ αργά).
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προειδοποιήσει για ανθρωπιστικές καταστροφές σε αφρικανικές χώρες, συμπεριλαμβανομένων του Σουδάν, της Σομαλίας, του Νότιου Σουδάν και του Τσαντ, καθώς και του Ισημερινού, της Βενεζουέλας και της Αϊτής στην Αμερική.
Υπάρχουν τρόποι να μετριαστεί ο αντίκτυπος: για παράδειγμα, η φύτευση ανθεκτικών στην ξηρασία σπόρων ή η αποθήκευση ζωοτροφών και νερού για τα ζώα.
Αλλά η στιγμή για να ξεκινήσει κανείς είναι τώρα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών