Σοκ και δέος στη Γερμανία: Κάθε ρεκόρ σπάνε οι πτωχεύσεις... στα πρόθυρα εφιάλτη η άλλοτε ατμομηχανή της Ευρώπης

Η γερμανική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα νέο κύμα πιέσεων, καθώς οι εταιρικές πτωχεύσεις συνεχίζουν να αυξάνονται, φτάνοντας σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν εδώ και δύο δεκαετίες.
Σύμφωνα με μελέτη του Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών Leibniz (IWH) στο Χάλε, τον Ιούνιο ο αριθμός των πτωχεύσεων για προσωπικές εταιρείες και ανώνυμες εταιρείες στη Γερμανία ήταν κατά 80% υψηλότερος σε σύγκριση με τον μέσο όρο των μηνών Ιουνίου της περιόδου 2016-2019, δηλαδή πριν από την πανδημία του κορωνοϊού.
Η έρευνα δεν περιλαμβάνει ατομικές επιχειρήσεις, ελεύθερους επαγγελματίες και πολύ μικρές επιχειρήσεις, καθώς, σύμφωνα με το IWH, δεν έχουν σημαντική επίδραση στην αγορά εργασίας. Όπως δήλωσε ο Stephen Mueller, επικεφαλής του τμήματος έρευνας για τις πτωχεύσεις του Ινστιτούτου, οι εταιρικές χρεοκοπίες κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026 διαμορφώθηκαν στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 20 ετών.

Η γερμανική οικονομία σε παρατεταμένη δοκιμασία

Η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης αντιμετωπίζει εδώ και αρκετά χρόνια έντονη αβεβαιότητα. Η πολυαναμενόμενη ανάκαμψη που είχε προβλεφθεί για φέτος αναμένεται τελικά να μεταφραστεί σε περιορισμένη ανάπτυξη, την ώρα που πολλές επιχειρήσεις προχωρούν σε περικοπές θέσεων εργασίας.
Ο κλάδος της αυτοκινητοβιομηχανίας βρίσκεται στο επίκεντρο των πιέσεων. Η Volkswagen έχει προειδοποιήσει ότι έως και 100.000 θέσεις εργασίας ενδέχεται να χαθούν τα επόμενα χρόνια, ενώ η προμηθεύτρια εταιρεία εξαρτημάτων ZF σχεδιάζει την κατάργηση περίπου 14.000 θέσεων έως το 2028. Παράλληλα, η Bosch αναμένεται να μειώσει πάνω από 20.000 θέσεις εργασίας στη Γερμανία έως το 2030.
Ωστόσο, η κρίση δεν περιορίζεται μόνο στην αυτοκινητοβιομηχανία. Σύμφωνα με μελέτη της συμβουλευτικής εταιρείας Horváth, έως και 100.000 θέσεις εργασίας ενδέχεται να χαθούν φέτος στον βιομηχανικό τομέα συνολικά, συμπεριλαμβανομένων της αυτοκινητοβιομηχανίας, της μηχανολογίας και των κατασκευών.
Το μεγάλο ερώτημα που τίθεται είναι αν η Γερμανία περνά μια αναγκαία διαδικασία εξυγίανσης της οικονομίας ή αν βρίσκεται αντιμέτωπη με βαθύτερη διαρθρωτική αδυναμία ανάπτυξης.

«Δημιουργική καταστροφή» ή κρίση διαρκείας;

Ορισμένοι οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι οι πτωχεύσεις δεν αποτελούν πάντοτε αρνητική εξέλιξη. Όταν αποχωρούν από την αγορά μη βιώσιμες επιχειρήσεις, απελευθερώνονται εργατικό δυναμικό, κεφάλαια και τεχνογνωσία, τα οποία μπορούν να μεταφερθούν σε πιο παραγωγικούς κλάδους.
Η διαδικασία αυτή συνδέεται με τη θεωρία της «δημιουργικής καταστροφής» του οικονομολόγου Joseph Schumpeter, σύμφωνα με την οποία η κατάρρευση παλαιών μοντέλων μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για νέες μορφές ανάπτυξης.
Ωστόσο, το κρίσιμο ζήτημα παραμένει αν οι εργαζόμενοι που χάνουν τη δουλειά τους θα μπορέσουν να ενταχθούν γρήγορα σε νέους, αναπτυσσόμενους τομείς.
Την ίδια στιγμή, υπάρχουν και ενδείξεις ανανέωσης της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία της Γερμανίας, το πρώτο τρίμηνο του 2026 δημιουργήθηκαν πάνω από 10% περισσότερες νέες επιχειρήσεις σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.
«Εδώ και αρκετά χρόνια βλέπουμε αύξηση στις νεοφυείς επιχειρήσεις με προσανατολισμό στην ανάπτυξη», σημείωσε ο Stephen Mueller, προσθέτοντας ότι πολλές από αυτές δραστηριοποιούνται στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, γεγονός που αποτελεί «μια αχτίδα ελπίδας» για τη γερμανική οικονομία.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η εικόνα αυτή δείχνει ότι η χώρα βρίσκεται σε μια περίοδο βαθιάς διαρθρωτικής μετάβασης.

Οι κλάδοι που δέχονται το μεγαλύτερο πλήγμα

Οι αιτίες πίσω από το κύμα πτωχεύσεων είναι πολλαπλές. Όπως εξηγεί ο Stefan Mueller, πριν από περίπου ενάμιση χρόνο σημειώθηκε σημαντικός αριθμός χρεοκοπιών μεγάλων βιομηχανικών επιχειρήσεων.
Ιδιαίτερα έντονα επηρεάστηκε ο κατασκευαστικός κλάδος και η αγορά κατοικίας, κυρίως λόγω της απότομης αλλαγής στη νομισματική πολιτική και της αύξησης των επιτοκίων, που επιβάρυναν το κόστος χρηματοδότησης.
Ο κλάδος της εστίασης αντιμετωπίζει πιέσεις εξαιτίας της αύξησης του κατώτατου μισθού, ενώ οι ενεργοβόρες βιομηχανίες συνεχίζουν να πλήττονται από το υψηλό ενεργειακό κόστος. Παράλληλα, το λιανεμπόριο δοκιμάζεται από τη μεταβολή των καταναλωτικών συνηθειών.
Ο Γερμανός ειδικός υπογραμμίζει ότι η σημερινή κατάσταση δεν αποτελεί απλώς μια φυσιολογική αναδιάρθρωση της αγοράς, αλλά συνδέεται με το ευρύτερο ερώτημα για την κατεύθυνση που θα ακολουθήσει η γερμανική οικονομία τα επόμενα χρόνια.
Παρότι, όπως σημειώνει, η χώρα δεν βρίσκεται ακόμη σε σημείο μαζικής μετάδοσης της κρίσης ή σε κατάσταση που να απειλεί άμεσα το τραπεζικό σύστημα, η Γερμανία βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με μια βαθιά διαδικασία οικονομικού μετασχηματισμού.

www.bankingnews.gr