Σχετικά Άρθρα
Μεγάλο παιχνίδι από Erdogan - Στήνει «ισλαμικό ΝΑΤΟ» με Πακιστάν, Σαουδική Αραβία - «Χτύπημα σε έναν είναι... χτύπημα σε όλους»
Fidan: Η Αίγυπτος θα μπορούσε να ενταχθεί στην Αμυντική Συμφωνία της Μέκκας, υπάρχει ευρύτερο ενδιαφέρον
Σε επικίνδυνη τροχιά βρίσκεται η Νότια Ασία, με το Πακιστάν να βρίσκεται στο επίκεντρο μιας γεωπολιτικής εξίσωσης που γίνεται ολοένα πιο δύσκολη. Το Ισλαμαμπάντ δεν καλείται να αντιμετωπίσει μόνο την παραδοσιακή αντιπαράθεση με την Ινδία, αλλά ένα σύνολο ταυτόχρονων απειλών, από τις εσωτερικές εξεγέρσεις μέχρι την ένταση στα σύνορα με το Αφγανιστάν.
Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό περιβάλλον, η πρόσφατη υπογραφή του «Συμφώνου Κοινής Άμυνας της Μέκκας» με τη Σαουδική Αραβία και την Τουρκία αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η βασική ρήτρα της συμφωνίας προβλέπει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον οποιουδήποτε από τα τρία κράτη θα θεωρείται επίθεση εναντίον και των τριών.
Για το Πακιστάν, πρόκειται ουσιαστικά για μια προσπάθεια ενίσχυσης της αποτρεπτικής του ισχύος σε μια στιγμή κατά την οποία οι στρατιωτικές και οικονομικές του αντοχές δοκιμάζονται από πολλές κατευθύνσεις.
Έξι μέτωπα γύρω από το Ισλαμαμπάντ
Το πρώτο και σημαντικότερο μέτωπο παραμένει η Ινδία. Οι δύο πυρηνικές δυνάμεις έχουν συγκρουστεί επανειλημμένα και το Κασμίρ εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις πιο επικίνδυνες εστίες αντιπαράθεσης στην Ασία.
Η κατάσταση έγινε ακόμη πιο κρίσιμη μετά την Operation Sindoor, την οποία το κείμενο παρουσιάζει ως χαρακτηριστικό παράδειγμα της ευπάθειας της πακιστανικής στρατιωτικής υποδομής. Σύμφωνα με την ινδική πλευρά, οι επιθέσεις έπληξαν σειρά στρατιωτικών εγκαταστάσεων και αεροπορικών βάσεων στο Πακιστάν, μεταξύ άλλων τις Nur Khan, Mushaf, Murid, Rafiqui, Rahim Yar Khan, Sukkur, Jacobabad και Bholari. Συνεπώς, η Ινδία απέδειξε πως μπορεί να διαπεράσει την πακιστανική άμυνα και να προκαλέσει σοβαρά πλήγματα σε κρίσιμες στρατιωτικές υποδομές.
Το δεύτερο μέτωπο είναι το Κασμίρ που βρίσκεται υπό πακιστανικό έλεγχο, όπου οι εσωτερικές αναταραχές έχουν ενταθεί. Η περιοχή παραμένει εξαιρετικά ευαίσθητη, καθώς το Νέο Δελχί διεκδικεί την περιοχή και έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι θεωρεί το σύνολο του Τζαμού και Κασμίρ τμήμα της Ινδίας.
Το τρίτο και τέταρτο μέτωπο βρίσκονται στο εσωτερικό του ίδιου του Πακιστάν: Balochistan και Khyber Pakhtunkhwa (KPK).
Οι δύο περιοχές αποτελούν εδώ και χρόνια σοβαρό πρόβλημα για το Ισλαμαμπάντ, με ένοπλες οργανώσεις, αυτονομιστικές τάσεις και επιθέσεις εναντίον των πακιστανικών δυνάμεων ασφαλείας. Ειδικά το Balochistan, η μεγαλύτερη επαρχία της χώρας σε έκταση, αποτελεί διαχρονική πληγή για το πακιστανικό κράτος.
Η σύγκριση με το Ανατολικό Πακιστάν του 1971, που κατέληξε στη δημιουργία του Μπαγκλαντές, είναι ενδεικτική της σοβαρότητας της κατάστασης.
Το πέμπτο μέτωπο είναι το Αφγανιστάν. Οι σχέσεις Ισλαμαμπάντ και Καμπούλ έχουν επιδεινωθεί σημαντικά, με το Πακιστάν να κατηγορεί αφγανικό έδαφος ότι χρησιμοποιείται από ένοπλες οργανώσεις για επιθέσεις στο εσωτερικό της χώρας.
Και υπάρχει ένα πιθανό έκτο μέτωπο, αυτή τη φορά εκτός των άμεσων συνόρων του Πακιστάν: η Υεμένη.
Η νέα αμυντική συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία και την Τουρκία δημιουργεί θεωρητικά την υποχρέωση των τριών χωρών να στηρίξουν η μία την άλλη σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης. Για το Πακιστάν αυτό σημαίνει ότι, εφόσον η συμφωνία εφαρμοστεί σε ευρύτερο περιφερειακό πλαίσιο, θα μπορούσε να κληθεί να διαδραματίσει ρόλο και στην αντιμετώπιση των Houthis στην Υεμένη. Έτσι, το Ισλαμαμπάντ βρίσκεται αντιμέτωπο με μια εξαιρετικά δύσκολη εξίσωση: Ινδία, Κασμίρ, Balochistan, KPK, Αφγανιστάν και ενδεχομένως Υεμένη.
Το Σύμφωνο της Μέκκας ως «ασπίδα»
Η συμφωνία που υπέγραψαν Πακιστάν, Σαουδική Αραβία και Τουρκία στις 7 Αυγούστου 2026 δεν εμφανίζεται επομένως ως μια απλή διπλωματική πρωτοβουλία. Για το Ριάντ αποτελεί ένα ακόμη επίπεδο ασφαλείας. Για το Πακιστάν, όμως, έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία.
Το σύμφωνο ακολουθεί τη Στρατηγική Συμφωνία Αμοιβαίας Άμυνας Πακιστάν-Σαουδικής Αραβίας του Σεπτεμβρίου 2025 και διευρύνει το πλαίσιο συνεργασίας, εντάσσοντας την Τουρκία σε μια τριμερή αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Το Ισλαμαμπάντ αποκτά έτσι κάτι που χρειάζεται περισσότερο από τους δύο εταίρους του: στρατηγικό βάθος και πολιτική αποτροπή. Το ερώτημα είναι αν αυτή η αποτροπή θα αποδειχθεί αρκετή απέναντι στην Ινδία.
Η Τουρκία διαθέτει σημαντικές στρατιωτικές δυνατότητες και είναι μέλος του ΝΑΤΟ, ενώ η Σαουδική Αραβία διαθέτει σημαντικούς οικονομικούς πόρους και ισχυρές αμυντικές σχέσεις με τη Δύση. Ωστόσο, η πραγματική αξία μιας αμυντικής συμφωνίας κρίνεται όταν αυτή δοκιμάζεται στο πεδίο. Και εδώ βρίσκεται η αδυναμία του Πακιστάν.
Η Ινδία παραμένει ο μεγάλος φόβος
Η στρατιωτική συνεργασία Πακιστάν και Τουρκίας έχει βαθιές ιστορικές ρίζες, αλλά δεν έχει κατορθώσει να αλλάξει τη στρατηγική ισορροπία με την Ινδία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο πόλεμος του 1971, όταν η Τουρκία παρείχε πολιτική και στρατιωτική υποστήριξη στο Πακιστάν. Παρά τη βοήθεια αυτή, η σύγκρουση κατέληξε στη δημιουργία του Μπαγκλαντές. Σήμερα, η εικόνα είναι ακόμη πιο σύνθετη.
Η Ινδία έχει αναπτύξει ισχυρές στρατιωτικές σχέσεις με Ισραήλ, Ελλάδα, Κύπρο και Αρμενία, δημιουργώντας ένα ευρύτερο δίκτυο στρατηγικών συνεργασιών που λειτουργεί ως αντίβαρο στις σχέσεις της Τουρκίας με το Πακιστάν.
Ιδιαίτερα η σχέση Ινδίας και Ισραήλ αποτελεί σημαντικό παράγοντα στην εξίσωση, καθώς οι δύο χώρες έχουν αναπτύξει στενή συνεργασία σε τεχνολογία, άμυνα, πληροφορίες και οπλικά συστήματα. Έτσι, το Πακιστάν δεν βρίσκεται απλώς αντιμέτωπο με έναν ισχυρό γείτονα. Βρίσκεται απέναντι σε μια Ινδία που έχει οικοδομήσει τα τελευταία χρόνια ένα ευρύτερο δίκτυο στρατηγικών σχέσεων.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο εξωτερικό
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο για το Ισλαμαμπάντ, ωστόσο, βρίσκεται στο εσωτερικό. Μια χώρα μπορεί να αντιμετωπίσει μια εξωτερική απειλή όταν διαθέτει ισχυρή οικονομία, κοινωνική συνοχή και στρατιωτικούς πόρους. Το Πακιστάν, όμως, καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα οικονομικές πιέσεις, εσωτερική δυσαρέσκεια, τρομοκρατικές επιθέσεις και περιφερειακές συγκρούσεις.
Το Balochistan και η KPK αποτελούν ήδη σοβαρές εστίες αστάθειας, ενώ το Κασμίρ παραμένει μια διαρκής πηγή έντασης με την Ινδία. Την ίδια στιγμή, η αντιπαράθεση με το Αφγανιστάν προσθέτει ένα ακόμη πρόβλημα στα δυτικά σύνορα. Αυτό είναι και το μεγαλύτερο ερώτημα: Διαθέτει πραγματικά το Πακιστάν τους οικονομικούς και στρατιωτικούς πόρους για να διαχειριστεί ταυτόχρονα όλα αυτά τα μέτωπα;
Η μεγάλη δοκιμασία για τη νέα συμμαχία
Το Σύμφωνο της Μέκκας έρχεται ακριβώς σε αυτή τη συγκυρία.
Για την Τουρκία και τη Σαουδική Αραβία αποτελεί έναν τρόπο να ενισχύσουν την παρουσία τους στην ισλαμική αρχιτεκτονική ασφαλείας και να δημιουργήσουν έναν νέο μηχανισμό αμοιβαίας υποστήριξης. Για το Πακιστάν, όμως, η συμφωνία είναι κάτι πολύ πιο ζωτικό. Είναι ένα μήνυμα προς την Ινδία ότι μια νέα επίθεση δεν θα αντιμετωπίσει πλέον μόνο το Ισλαμαμπάντ, αλλά θα μπορούσε να ενεργοποιήσει ένα ευρύτερο περιφερειακό πλαίσιο.
Ταυτόχρονα, αποτελεί μήνυμα προς το εσωτερικό της χώρας ότι το Πακιστάν δεν είναι απομονωμένο.
Ωστόσο, η συμφωνία δεν εξαφανίζει τα προβλήματα που αντιμετωπίζει το Ισλαμαμπάντ. Δεν σταματά τις εξεγέρσεις στο Balochistan, δεν λύνει την ένταση με το Αφγανιστάν και δεν αλλάζει από μόνη της τη στρατιωτική ισορροπία με την Ινδία. Το πραγματικό στοίχημα για το Πακιστάν είναι αν μπορεί να μετατρέψει τη νέα συμμαχία σε πραγματική αποτρεπτική δύναμη, χωρίς να αναγκαστεί να ανοίξει ακόμη περισσότερα μέτωπα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών