Καθώς η πολύπαθη δίκη για τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου πλησιάζει, νέα στοιχεία για τα βασανιστήρια σε μυστική εγκατάσταση της CIA στο Βουκουρέστι επαναφέρουν στο προσκήνιο τον ρόλο της Ρουμανίας στον αποκαλούμενο «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας».
Ο Ammar al-Baluchi θυμάται περισσότερο από οτιδήποτε άλλο το κρύο.
Κρατούμενος σχεδόν γυμνός σε ένα κελί που φωτιζόταν όλο το εικοσιτετράωρο από λαμπτήρες φθορίου, περιέγραφε την κράτησή του σαν να «ζούσε μέσα σε ένα ψυγείο».
Ο ανιψιός του Khalid Sheikh Mohammed, ο οποίος έχει χαρακτηριστεί ως εγκέφαλος των επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου, ήταν ένας από τους έξι έως δώδεκα άνδρες που φέρεται να κρατήθηκαν και να βασανίστηκαν σε μυστική φυλακή της CIA στο Βουκουρέστι, μεταξύ 2003 και 2005.
Η εγκατάσταση, γνωστή ως «Detention Site Black», αποτέλεσε μέρος του δικτύου μυστικών φυλακών που δημιούργησε η CIA μετά την 11η Σεπτεμβρίου σε χώρες όπως η Ταϊλάνδη, η Πολωνία, η Λιθουανία και η Ρουμανία.
Τα δικαστικά έγγραφα περιγράφουν ένα ιδιαίτερα σκληρό καθεστώς κράτησης: απομόνωση υπό αδιάκοπο φωτισμό, στέρηση ύπνου, υποχρεωτική ορθοστασία επί ημέρες με δεσμά, επαναλαμβανόμενη κατάβρεξη με παγωμένο νερό, εξαναγκαστικό ξύρισμα και βίαιη σωματική μεταχείριση.
Τον Απρίλιο του 2025, στρατοδικείο του Guantanamo έκρινε ότι καταθέσεις που είχε δώσει ο Baluchi στο FBI το 2007 ήταν ακούσιες και δεν μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν, καθώς είχαν επηρεαστεί από τα βασανιστήρια και την απάνθρωπη μεταχείριση που είχε υποστεί κατά την κράτησή του από τη CIA, μεταξύ άλλων και στη Ρουμανία.
Η δίκη των Khalid Sheikh Mohammed, Ammar al-Baluchi, Walid bin Attash και Mustafa al-Hawsawi έχει οριστεί για τις 5 Ιουνίου 2028, με το ζήτημα των ομολογιών που αποσπάστηκαν υπό βασανιστήρια να βρίσκεται στο επίκεντρο.
Η συμφωνία με τη Ρουμανία
Σύμφωνα με δικαστικά έγγραφα και έρευνες μη κυβερνητικών οργανώσεων, η εγκατάσταση στη Ρουμανία τέθηκε σε λειτουργία το φθινόπωρο του 2003. Έκθεση του Rendition Project αναφέρει ότι η συμφωνία μεταξύ CIA και ρουμανικών αρχών είχε επιτευχθεί ήδη από τα μέσα Οκτωβρίου 2002.
Η συνεργασία φέρεται να συνοδεύτηκε από οικονομική αποζημίωση ύψους 8 εκατ. δολαρίων και επιπλέον εκατομμύρια.
Ο τότε πρόεδρος της Ρουμανίας, Ion Iliescu, επιβεβαίωσε το 2015 ότι είχε εγκρίνει κατ’ αρχήν αμερικανικό αίτημα για την παραχώρηση χώρου, το οποίο χαρακτήρισε «χειρονομία ευγένειας» ενόψει της ένταξης της χώρας στο ΝΑΤΟ. Όπως ανέφερε, επέλεξε να μην ζητήσει λεπτομέρειες.
Την υπόθεση χειρίστηκε ο σύμβουλος εθνικής ασφάλειας Ioan Talpes, ο οποίος είχε παραδεχθεί ότι ενέκρινε την εκμίσθωση κυβερνητικού κτιρίου στην αμερικανική υπηρεσία πληροφοριών.
Έκθεση του Συμβουλίου της Ευρώπης το 2007, υπό τον Ελβετό γερουσιαστή Dick Marty, κατέληγε στο συμπέρασμα ότι οι ανώτατες κρατικές αρχές στις χώρες που φιλοξενούσαν τις μυστικές εγκαταστάσεις γνώριζαν για τις παράνομες δραστηριότητες της CIA.
Τι συνέβαινε στο Βουκουρέστι
Η ακριβής τοποθεσία της εγκατάστασης παραμένει αντικείμενο διαφωνίας. Έρευνα του AP και του ARD Panorama το 2011 την τοποθέτησε σε κυβερνητικό κτίριο της Orniss, της ρουμανικής υπηρεσίας για τις διαβαθμισμένες πληροφορίες.
Η ίδια η Orniss αρνήθηκε κατηγορηματικά οποιαδήποτε σχέση με μυστικό κέντρο κράτησης της CIA.
Ωστόσο, μαρτυρίες που περιλαμβάνονται σε δικαστικά αρχεία περιγράφουν έξι προκατασκευασμένα κελιά, βαμμένα λευκά και εξοπλισμένα με ειδικά τζάμια. Τα κελιά ήταν τοποθετημένα πάνω σε ελατήρια, ώστε οι κρατούμενοι να χάνουν την αίσθηση ισορροπίας και προσανατολισμού. Η εγκατάσταση φέρεται να ήταν γνωστή και ως «Bright Light», λόγω του συνεχούς τεχνητού φωτισμού.
Ένας ακόμη κρατούμενος, ο Abd al-Rahim al-Nashiri, κατηγορούμενος για την επίθεση στο USS Cole το 2000, κρατήθηκε στη Ρουμανία. Το 2018, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έκρινε ότι υπέστη ένα «εξαιρετικά σκληρό» καθεστώς, που περιλάμβανε πλήρη απομόνωση, δυνατούς θορύβους, αδιάκοπο φωτισμό, δεσμά στα πόδια, στέρηση ύπνου και επώδυνες στάσεις σώματος.
Δύο δεκαετίες άρνησης
Παρά τις δικαστικές αποφάσεις, η επίσημη θέση της Ρουμανίας παραμένει αρνητική. Το 2018, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε ότι η χώρα παραβίασε τα δικαιώματα του al-Nashiri και ότι οι ρουμανικές αρχές είχαν συνεργαστεί στην προετοιμασία και την υλοποίηση του προγράμματος της CIA, γνωρίζοντας τη φύση και τον σκοπό του.
Η εθνική έρευνα που ξεκίνησε το 2012 τελικά έκλεισε το 2021, χωρίς να έχει ταυτοποιηθεί δράστης. Το Συμβούλιο της Ευρώπης εξέφρασε «βαθιά λύπη», καθώς έκρινε ότι η Ρουμανία δεν είχε αξιοποιήσει όλα τα διαθέσιμα μέσα για τη διερεύνηση της υπόθεσης.
Με τη δίκη της 11ης Σεπτεμβρίου να έχει πλέον συγκεκριμένη ημερομηνία, το ζήτημα των μυστικών φυλακών της CIA επιστρέφει στο επίκεντρο. Και μαζί του επανέρχεται το ερώτημα για την ευθύνη των κυβερνήσεων που επέτρεψαν τη λειτουργία τέτοιων εγκαταστάσεων στα εδάφη τους.
Για τη Ρουμανία, δύο δεκαετίες μετά, το ερώτημα παραμένει ανοιχτό: τι ακριβώς γνώριζαν οι αρχές και πόσο άμεσα συνδέονταν με όσα συνέβαιναν πίσω από τις κλειστές πόρτες της μυστικής εγκατάστασης;
www.bankingnews.gr
Κρατούμενος σχεδόν γυμνός σε ένα κελί που φωτιζόταν όλο το εικοσιτετράωρο από λαμπτήρες φθορίου, περιέγραφε την κράτησή του σαν να «ζούσε μέσα σε ένα ψυγείο».
Ο ανιψιός του Khalid Sheikh Mohammed, ο οποίος έχει χαρακτηριστεί ως εγκέφαλος των επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου, ήταν ένας από τους έξι έως δώδεκα άνδρες που φέρεται να κρατήθηκαν και να βασανίστηκαν σε μυστική φυλακή της CIA στο Βουκουρέστι, μεταξύ 2003 και 2005.
Η εγκατάσταση, γνωστή ως «Detention Site Black», αποτέλεσε μέρος του δικτύου μυστικών φυλακών που δημιούργησε η CIA μετά την 11η Σεπτεμβρίου σε χώρες όπως η Ταϊλάνδη, η Πολωνία, η Λιθουανία και η Ρουμανία.
Τα δικαστικά έγγραφα περιγράφουν ένα ιδιαίτερα σκληρό καθεστώς κράτησης: απομόνωση υπό αδιάκοπο φωτισμό, στέρηση ύπνου, υποχρεωτική ορθοστασία επί ημέρες με δεσμά, επαναλαμβανόμενη κατάβρεξη με παγωμένο νερό, εξαναγκαστικό ξύρισμα και βίαιη σωματική μεταχείριση.
Τον Απρίλιο του 2025, στρατοδικείο του Guantanamo έκρινε ότι καταθέσεις που είχε δώσει ο Baluchi στο FBI το 2007 ήταν ακούσιες και δεν μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν, καθώς είχαν επηρεαστεί από τα βασανιστήρια και την απάνθρωπη μεταχείριση που είχε υποστεί κατά την κράτησή του από τη CIA, μεταξύ άλλων και στη Ρουμανία.
Η δίκη των Khalid Sheikh Mohammed, Ammar al-Baluchi, Walid bin Attash και Mustafa al-Hawsawi έχει οριστεί για τις 5 Ιουνίου 2028, με το ζήτημα των ομολογιών που αποσπάστηκαν υπό βασανιστήρια να βρίσκεται στο επίκεντρο.
Η συμφωνία με τη Ρουμανία
Σύμφωνα με δικαστικά έγγραφα και έρευνες μη κυβερνητικών οργανώσεων, η εγκατάσταση στη Ρουμανία τέθηκε σε λειτουργία το φθινόπωρο του 2003. Έκθεση του Rendition Project αναφέρει ότι η συμφωνία μεταξύ CIA και ρουμανικών αρχών είχε επιτευχθεί ήδη από τα μέσα Οκτωβρίου 2002.
Η συνεργασία φέρεται να συνοδεύτηκε από οικονομική αποζημίωση ύψους 8 εκατ. δολαρίων και επιπλέον εκατομμύρια.
Ο τότε πρόεδρος της Ρουμανίας, Ion Iliescu, επιβεβαίωσε το 2015 ότι είχε εγκρίνει κατ’ αρχήν αμερικανικό αίτημα για την παραχώρηση χώρου, το οποίο χαρακτήρισε «χειρονομία ευγένειας» ενόψει της ένταξης της χώρας στο ΝΑΤΟ. Όπως ανέφερε, επέλεξε να μην ζητήσει λεπτομέρειες.
Την υπόθεση χειρίστηκε ο σύμβουλος εθνικής ασφάλειας Ioan Talpes, ο οποίος είχε παραδεχθεί ότι ενέκρινε την εκμίσθωση κυβερνητικού κτιρίου στην αμερικανική υπηρεσία πληροφοριών.
Έκθεση του Συμβουλίου της Ευρώπης το 2007, υπό τον Ελβετό γερουσιαστή Dick Marty, κατέληγε στο συμπέρασμα ότι οι ανώτατες κρατικές αρχές στις χώρες που φιλοξενούσαν τις μυστικές εγκαταστάσεις γνώριζαν για τις παράνομες δραστηριότητες της CIA.
Τι συνέβαινε στο Βουκουρέστι
Η ακριβής τοποθεσία της εγκατάστασης παραμένει αντικείμενο διαφωνίας. Έρευνα του AP και του ARD Panorama το 2011 την τοποθέτησε σε κυβερνητικό κτίριο της Orniss, της ρουμανικής υπηρεσίας για τις διαβαθμισμένες πληροφορίες.
Η ίδια η Orniss αρνήθηκε κατηγορηματικά οποιαδήποτε σχέση με μυστικό κέντρο κράτησης της CIA.
Ωστόσο, μαρτυρίες που περιλαμβάνονται σε δικαστικά αρχεία περιγράφουν έξι προκατασκευασμένα κελιά, βαμμένα λευκά και εξοπλισμένα με ειδικά τζάμια. Τα κελιά ήταν τοποθετημένα πάνω σε ελατήρια, ώστε οι κρατούμενοι να χάνουν την αίσθηση ισορροπίας και προσανατολισμού. Η εγκατάσταση φέρεται να ήταν γνωστή και ως «Bright Light», λόγω του συνεχούς τεχνητού φωτισμού.
Ένας ακόμη κρατούμενος, ο Abd al-Rahim al-Nashiri, κατηγορούμενος για την επίθεση στο USS Cole το 2000, κρατήθηκε στη Ρουμανία. Το 2018, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έκρινε ότι υπέστη ένα «εξαιρετικά σκληρό» καθεστώς, που περιλάμβανε πλήρη απομόνωση, δυνατούς θορύβους, αδιάκοπο φωτισμό, δεσμά στα πόδια, στέρηση ύπνου και επώδυνες στάσεις σώματος.
Δύο δεκαετίες άρνησης
Παρά τις δικαστικές αποφάσεις, η επίσημη θέση της Ρουμανίας παραμένει αρνητική. Το 2018, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε ότι η χώρα παραβίασε τα δικαιώματα του al-Nashiri και ότι οι ρουμανικές αρχές είχαν συνεργαστεί στην προετοιμασία και την υλοποίηση του προγράμματος της CIA, γνωρίζοντας τη φύση και τον σκοπό του.
Η εθνική έρευνα που ξεκίνησε το 2012 τελικά έκλεισε το 2021, χωρίς να έχει ταυτοποιηθεί δράστης. Το Συμβούλιο της Ευρώπης εξέφρασε «βαθιά λύπη», καθώς έκρινε ότι η Ρουμανία δεν είχε αξιοποιήσει όλα τα διαθέσιμα μέσα για τη διερεύνηση της υπόθεσης.
Με τη δίκη της 11ης Σεπτεμβρίου να έχει πλέον συγκεκριμένη ημερομηνία, το ζήτημα των μυστικών φυλακών της CIA επιστρέφει στο επίκεντρο. Και μαζί του επανέρχεται το ερώτημα για την ευθύνη των κυβερνήσεων που επέτρεψαν τη λειτουργία τέτοιων εγκαταστάσεων στα εδάφη τους.
Για τη Ρουμανία, δύο δεκαετίες μετά, το ερώτημα παραμένει ανοιχτό: τι ακριβώς γνώριζαν οι αρχές και πόσο άμεσα συνδέονταν με όσα συνέβαιναν πίσω από τις κλειστές πόρτες της μυστικής εγκατάστασης;
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών