Σκηνικό πολιτικής ανατροπής υπέρ των πατριωτικών δυνλαμεων διαμορφώνεται στη Γερμανία , καθώς η Εναλλακτική για τη Γερμανία, AfD περνά στην πρώτη θέση στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, προκαλώντας νέο σοκ στο παραδοσιακό κομματικό σύστημα και εντείνοντας την πίεση προς την κυβέρνηση Mertz.
Με 38%, έναντι 37% του SPD, η AfD καταγράφει ισχυρή επίδοση, ενώ η CDU περιορίζεται στο 5%, αποτέλεσμα που υπογραμμίζει το βάθος των ανακατατάξεων στο πολιτικό σκηνικό.και τη συντριβή της χριστιανόδημοκρατίας.
Η οριακή διαφορά στην κορυφή κρατά ανοιχτή τη μάχη της πρωτιάς, όμως το μήνυμα της κάλπης είναι ήδη βαρύ για τα παραδοσιακά κόμματα.
Η AfD αναδεικνύεται πρώτη δύναμη στις περιφερειακές εκλογές στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία, των exti poll συγκεντρώνοντας 38% των ψήφων.
Σε απόσταση μόλις μίας ποσοστιαίας μονάδας ακολουθεί το SPD με 37%, γεγονός που διαμορφώνει μια εξαιρετικά οριακή εκλογική αναμέτρηση ανάμεσα στα δύο κόμματα.
Αρκετά χαμηλότερα βρίσκονται η Die Linke και οι Πράσινοι, που καταγράφουν από 6%, ενώ ιδιαίτερα χαμηλή είναι η επίδοση της CDU, η οποία περιορίζεται στο 5%.
Στο 5% βρίσκεται επίσης η BSW, ενώ το FDP συγκεντρώνει μόλις 1%.
Με βάση τα συγκεκριμένα στοιχεία, η εικόνα διαμορφώνεται ως εξής:
AfD: 37,8% — +21,1 μονάδες
SPD: 36,3% — -3,3 μονάδες
Die Linke: 6,2% — -3,7 μονάδες
Πράσινοι: 5,5% — -0,8 μονάδες
CDU: 5,1% — -8,2 μονάδες
BSW: 4,8% — +4,8 μονάδες
FDP: 1,0% — -4,8 μονάδες
FDP: 1%
Το πρωτοφανές άλμα της AfD κατά 21 μονάδες
Η μεγάλη ανατροπή βρίσκεται στη μετακίνηση των συσχετισμών
Το εντυπωσιακότερο στοιχείο δεν είναι μόνο ότι η AfD βρίσκεται στην πρώτη θέση, αλλά η έκταση της μεταβολής.
Με άνοδο 21,1 μονάδων, το κόμμα περνά από το 16,7% περίπου της προηγούμενης αναμέτρησης στο 37,8%.
Την ίδια στιγμή, τα κόμματα που αποτελούσαν παραδοσιακά βασικούς πόλους του κρατιδίου καταγράφουν απώλειες.
Το SPD χάνει 3,3 μονάδες, ενώ η CDU υποχωρεί κατά 8,2 μονάδες και περιορίζεται οριακά πάνω από το 5%.
Η εικόνα αποτυπώνει έναν πολύ διαφορετικό πολιτικό χάρτη: AfD και SPD συγκεντρώνουν μαζί περισσότερο από το 74% των ψήφων, ενώ CDU, Πράσινοι και Die Linke βρίσκονται πλέον σε μονοψήφια ποσοστά.
Αβέβαιο στο τοπίο για τον σχηματισμού του τοπικού κοινοβουλίου
Η ισορροπία δυνάμεων στο νέο τοπικό κοινοβούλιο παρέμενε ασαφής σύμφωνα με τις πρώτες εκλογικές προβολές. Το τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται κυρίως από το πόσα κόμματα θα καταφέρουν τελικά να εισέλθουν στη Βουλή του κρατιδίου.
Εάν, όπως προβλέπεται, μπουν πέντε κόμματα στο κοινοβούλιο, η AfD θα καταλάβει 30 έδρες και το SPD 28. Η Die Linke θα έχει 5 έδρες, ενώ CDU και Πράσινοι θα καταλάβουν από 4 έδρες.
Με συνολικά 71 έδρες, για την απόλυτη πλειοψηφία απαιτούνται 36 έδρες.
Επομένως, τουλάχιστον σε καθαρά αριθμητικό επίπεδο, είναι δυνατοί αρκετοί διαφορετικοί κυβερνητικοί συνδυασμοί.
Chrupalla – AfD: Λάβαμε καθαρή εντολή διακυβέρνησης στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία
Ο συμπρόεδρος της Alternative für Deutschland (AfD), Tino Chrupalla, δήλωσε ότι το κόμμα του έχει λάβει εντολή να κυβερνήσει στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, μετά τις εκλογικές προβολές που το εμφανίζουν στην πρώτη θέση στις περιφερειακές εκλογές.
«Έχουμε ξεκάθαρα την εντολή να κυβερνήσουμε εδώ», δήλωσε ο Chrupalla στο δημόσιο δίκτυο ARD.
«Οι ψηφοφόροι μάς έδωσαν ξεκάθαρα αυτή την εντολή».
Ο Chrupalla πρόσθεσε ότι η AfD θα προτείνει συνομιλίες σε όλα τα κόμματα.
Ωστόσο, τα υπόλοιπα μεγάλα κόμματα της Γερμανίας εξακολουθούν να διατηρούν το λεγόμενο «τείχος προστασίας» (Brandmauer) απέναντι σε συνεργασία με την AfD, αφήνοντας το κόμμα χωρίς προφανή κυβερνητικό εταίρο, παρά την προβλεπόμενη πρώτη θέση του.
Το αποτέλεσμα, επομένως, δεν σημαίνει από μόνο του ότι η AfD θα συμμετάσχει στην κυβέρνηση.
Για τον σχηματισμό περιφερειακής κυβέρνησης απαιτείται επαρκής κοινοβουλευτική στήριξη στο τοπικό κοινοβούλιο.
Δευτερο exit poll / κατανομή εδρών
Merz: Καταστροφή το εκλογικό αποτέλεσμα - Αναλαμβάνω τη ευθύνη για μεταρρυθμίσεις
Ο καγκελάριος Friedrich Merz υιοθέτησε προκλητικό και αποφασιστικό τόνο μετά τα πλήγματα που δέχθηκε το συντηρητικό κόμμα του, η CDU, στις εκλογές στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία και στο Βερολίνο.
«Το αποτέλεσμα στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία δεν μπορεί να ωραιοποιηθεί, είναι μια καταστροφή», δήλωσε ο Merz.
Αναφέρθηκε στα οικονομικά προβλήματα της Γερμανίας και στις ολοένα βαθύτερες διαιρέσεις στην κοινωνία, τονίζοντας ότι «η απάντηση δεν μπορεί να είναι η επιστροφή στις παλιές καλές εποχές».
«Η απάντηση πρέπει να είναι να καταστήσουμε τη χώρα μας έτοιμη για το μέλλον», είπε στους δημοσιογράφους.
«Οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να γίνουν».
«Η Γερμανία είναι ικανή να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις».
«Αυτές οι μεταρρυθμίσεις αποτελούν αντίδοτο στο αυταρχικό δηλητήριο», δήλωσε ο καγκελάριος, σε μια φαινομενική αναφορά στην AfD.
«Αναλαμβάνουμε αυτή την ευθύνη.
Εγώ αναλαμβάνω αυτή την ευθύνη, γιατί θέλω να προχωρήσω τη χώρα μας μπροστά», πρόσθεσε ο Merz.
Το προηγούμενο σοκ της Σαξωνίας - Anhalt
Το πολιτικό σκηνικό έχει ήδη αλλάξει από τις εκλογές της 6ης Σεπτεμβρίου στη Σαξωνία - Anhalt.
Εκεί η AfD αναδείχθηκε πρώτη δύναμη με 43,8%, αυξάνοντας το ποσοστό της κατά 23 μονάδες σε σχέση με το 2021.
Αντίθετα, η CDU περιορίστηκε στο 17,2%, χάνοντας σχεδόν 20 μονάδες.
Δύο εβδομάδες αργότερα, το ενδιαφέρον μεταφέρεται βορειότερα, στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία.
Η τελευταία μεγάλη δημοσκόπηση της ARD έδινε στην AfD 38%, έναντι 33% για το SPD της πρωθυπουργού Manuela Schwesig
Η CDU καταγραφόταν μόλις στο 7%, ένα επίπεδο που, εάν επιβεβαιωθεί στην κάλπη, θα αποτελέσει ιστορικά πολύ χαμηλή επίδοση για τους Χριστιανοδημοκράτες στο κρατίδιο.
Εδώ βρίσκεται και το μεγαλύτερο πολιτικό διακύβευμα για το Βερολίνο: μια νέα πρωτιά της AfD, αμέσως μετά το 43,8% στη Σαξωνία - Anhalt, θα επιβεβαίωνε την ισχυρή εκλογική της παρουσία στην ανατολική Γερμανία και θα αύξανε την πίεση προς την ομοσπονδιακή κυβέρνηση.
Βερολίνο: Πρώτη η Αριστερά – Μεγάλη άνοδος για Die Linke, απώλειες για CDU
Πολιτική ανατροπή καταγράφεται και στο Βερολίνο, όπου η Αριστερά (Die Linke) αναδεικνύεται, σύμφωνα με την πρώτη εκλογική πρόβλεψη, σε ισχυρότερη πολιτική δύναμη με 24,5%.
Το κόμμα σημειώνει εντυπωσιακή άνοδο 12,3 ποσοστιαίων μονάδων σε σύγκριση με την προηγούμενη εκλογική αναμέτρηση, καταλαμβάνοντας την πρώτη θέση στη γερμανική πρωτεύουσα.
Στη δεύτερη θέση βρίσκεται η CDU με 20%, καταγράφοντας σημαντικές απώλειες 8,2 μονάδων. Η επίδοση αποτελεί ακόμη ένα αρνητικό αποτέλεσμα για τους Χριστιανοδημοκράτες σε μια εκλογική βραδιά που αυξάνει την πολιτική πίεση προς το κόμμα του καγκελάριου Friedrich Merz.
Τρίτη δύναμη εμφανίζεται η AfD με 16%, ενισχυμένη κατά 6,9 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με τις προηγούμενες εκλογές.
Η εικόνα της πρώτης πρόβλεψης στο Βερολίνο είναι:
Die Linke: 24,5%
CDU: 20,0%
AfD: 16,0%
Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν σημαντική αναδιάταξη του πολιτικού σκηνικού στη γερμανική πρωτεύουσα, με τη Die Linke να καταγράφει τη μεγαλύτερη άνοδο και τη CDU να χάνει σημαντικό μέρος της προηγούμενης εκλογικής της δύναμης.
Η AfD, παρά την τρίτη θέση, ενισχύει επίσης αισθητά το ποσοστό της.
Προς διάλυση της κυβέρνησης Merz
Ακόμη και μια πρωτιά της AfD στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία και ένα πολύ κακό αποτέλεσμα της CDU στο Βερολίνο δεν ρίχνουν αυτομάτως την ομοσπονδιακή κυβέρνηση.
Πολιτικά όμως, η κατάσταση είναι διαφορετική.
Ο Merz έχει συγκαλέσει την ηγεσία της CDU για διαβουλεύσεις το βράδυ των εκλογών, ενώ γερμανικά και διεθνή μέσα καταγράφουν ήδη έντονη συζήτηση για το κατά πόσο μια νέα σειρά βαριών εκλογικών απωλειών θα ενισχύσει τις πιέσεις στο εσωτερικό των Χριστιανοδημοκρατών.
Σύμφωνα με το γερμανικό Σύνταγμα, ο καγκελάριος μπορεί να απομακρυνθεί από την Bundestag μέσω «εποικοδομητικής πρότασης δυσπιστίας», δηλαδή μόνο εφόσον η κοινοβουλευτική πλειοψηφία εκλέξει ταυτόχρονα νέο καγκελάριο
Το κρίσιμο πλέον δεν είναι μόνο ποιος θα κατακτήσει την πρώτη θέση σε δύο περιφερειακές κάλπες. Είναι εάν τα αποτελέσματα θα επιβεβαιώσουν ότι η πολιτική ισορροπία στη Γερμανία μεταβάλλεται με τρόπο που θα υποχρεώσει την κυβέρνηση Merz να επανακαθορίσει την πορεία της.
Τελείωσε η στρατηγική του «δημοκρατικού τόξου» απέναντι στην AfD
Για χρόνια, η πολιτική απάντηση των παραδοσιακών γερμανικών κομμάτων στην άνοδο της AfD συνοψιζόταν σε μία λέξη: Brandmauer.
Ένα «τείχος προστασίας» γύρω από την Alternative für Deutschland, με βασικό κανόνα ότι τα κόμματα του πολιτικού κέντρου δεν σχηματίζουν κυβερνήσεις και δεν συνάπτουν πολιτικές συμμαχίες μαζί της.
Το δόγμα αυτό εξακολουθεί επισήμως να ισχύει.,
Όμως το εκλογικό αποτέλεσμα στη Σαξωνία-Anhalt και η εικόνα ενόψει των νέων περιφερειακών αναμετρήσεων έχουν ανοίξει μια πολύ διαφορετική συζήτηση: μπορεί η AfD να παραμένει απομονωμένη κοινοβουλευτικά, όταν ταυτόχρονα αυξάνει θεαματικά την εκλογική της δύναμη;.
Η CDU υπέστη βαριά ήττα. Το αποτέλεσμα έφερε το μέχρι τότε θεωρητικό ζήτημα της Brandmauer στο κέντρο της πολιτικής συζήτησης.
Η ουσία του προβλήματος είναι απλή: η πολιτική απομόνωση της AfD μπορεί να δυσκολεύει την είσοδό της στην κυβέρνηση, δεν εμπόδισε όμως την εκλογική της επέκταση.
Αντίθετα, σε μεγάλα τμήματα της ανατολικής Γερμανίας η AfD έχει μετατραπεί από κόμμα διαμαρτυρίας σε δύναμη που διεκδικεί την πρώτη θέση και, σε ορισμένα κρατίδια, πλησιάζει ποσοστά που δυσκολεύουν δραματικά τον σχηματισμό κυβερνητικών πλειοψηφιών χωρίς αυτήν.
Η ίδια η Tagesschau σημείωσε μετά τις εκλογές της Σαξωνίας- Anhalt ότι ένας από τους στόχους της στρατηγικής —ο περιορισμός της εκλογικής ανόδου της AfD— δεν επιτεύχθηκε.
Το παράδοξο της Brandmauer και η συνεργασία AfD - SDU
Εδώ βρίσκεται το πολιτικό παράδοξο.
Όσο μεγαλώνει η AfD, τόσο περισσότερα κόμματα χρειάζονται για να σχηματιστεί κυβέρνηση χωρίς αυτήν.
Και όσο πιο σύνθετοι γίνονται αυτοί οι συνασπισμοί, τόσο δυσκολότερο είναι να εμφανιστεί προς τους ψηφοφόρους μια καθαρή πολιτική εναλλακτική.
Η AfD επιχειρεί να αξιοποιήσει ακριβώς αυτή την κατάσταση, παρουσιάζοντας τα υπόλοιπα κόμματα ως ένα ενιαίο πολιτικό κατεστημένο που συνεργάζεται αποκλειστικά και μόνο για να την κρατήσει εκτός εξουσίας. Αυτό αποτελεί κεντρικό μέρος της δικής της πολιτικής αφήγησης• δεν σημαίνει ότι οι υπόλοιπες παρατάξεις δεν έχουν ουσιαστικές ιδεολογικές διαφορές μεταξύ τους.
Η συζήτηση περνά μέσα στην CDU
Το σημαντικότερο ίσως σημάδι της πίεσης δεν βρίσκεται στην AfD αλλά στην ίδια τη CDU.
Ο καγκελάριος Merz εξακολουθεί να απορρίπτει συνεργασία με την AfD, επικαλούμενος και την επίσημη κομματική γραμμή των Χριστιανοδημοκρατών.
Στο εσωτερικό όμως της συντηρητικής παράταξης η συζήτηση έχει ανοίξει.
Ο πρωθυπουργός της Βαυαρίας και ηγέτης της CSU, Marcus Soder, δήλωσε ότι «η έννοια της Brandmauer έχει αποτύχει», διευκρινίζοντας ταυτόχρονα ότι παραμένει αντίθετος σε συνεργασία της CSU με την AfD.
Ο πρωθυπουργός της Σαξονίας Michael Kretschmer, επίσης στέλεχος της CDU, έχει υποστηρίξει ότι πρέπει να υπάρχει δυνατότητα συνομιλίας με όλες τις κοινοβουλευτικές δυνάμεις, λέγοντας ότι όποιος εξακολουθεί να συζητά μόνο με όρους «Brandmauer» δεν έχει αντιληφθεί τη νέα πολιτική πραγματικότητα. Παράλληλα, ο ίδιος εξακολουθεί να ασκεί έντονη κριτική στην AfD.
Ακόμη και σε οργανώσεις της CDU που επιμένουν στην πλήρη πολιτική απόσταση από την AfD, εμφανίζονται πλέον φωνές που ζητούν τουλάχιστον να εγκαταλειφθεί ο ίδιος ο όρος «Brandmauer».
Γιατί ενισχύθηκε η AfD παρά τον αποκλεισμό - Οι οικονομικές ρίζες της ανατροπής στη Γερμανία
Η εκλογική άνοδος της AfD δεν μπορεί να εξηγηθεί μόνο από τη Brandmauer.
Στην ανατολική Γερμανία εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές οικονομικές και περιουσιακές ανισότητες σε σχέση με τη δυτική χώρα.
Αν και η ψαλίδα σε απασχόληση και εισόδημα έχει περιοριστεί, το μέσο καθαρό περιουσιακό στοιχείο των νοικοκυριών στην Ανατολή παραμένει πολύ χαμηλότερο, ενώ πολλές περιοχές αντιμετωπίζουν δημογραφική συρρίκνωση και χαμηλότερες επενδύσεις. Αυτές οι συνθήκες έχουν συμβάλει στην πολιτική δυσαρέσκεια από την οποία έχει επωφεληθεί η AfD.
Στο εθνικό επίπεδο, η κυβέρνηση Merz βρίσκεται ταυτόχρονα αντιμέτωπη με δυσαρέσκεια για το κόστος ζωής, την οικονομία και τις μεταρρυθμίσεις της. Η Reuters καταγράφει την πτώση της δημοτικότητας του καγκελάριου και την πίεση που ασκούν στην CDU τα επαναλαμβανόμενα εκλογικά πλήγματα.
Η στρατηγική δεν τελείωσε — αλλά άλλαξε το ερώτημα
Η CDU υπό τον Merz εξακολουθεί να αποκλείει έναν κυβερνητικό συνασπισμό με την AfD. Οι περισσότερες παραδοσιακές πολιτικές δυνάμεις διατηρούν αντίστοιχη στάση.
Αυτό που έχει υποστεί σοβαρή αμφισβήτηση είναι η αποτελεσματικότητα της στρατηγικής ως μέσου περιορισμού της AfD.
Η Brandmauer πέτυχε μέχρι σήμερα σε μεγάλο βαθμό έναν συγκεκριμένο στόχο: να εμποδίσει την AfD να μετατρέψει την εκλογική της δύναμη σε κυβερνητική συμμετοχή.
Δεν πέτυχε όμως έναν διαφορετικό και πολιτικά εξίσου σημαντικό στόχο: να ανακόψει την άνοδο της εκλογικής επιρροής της.
Και όσο η AfD πλησιάζει ή ξεπερνά το 40% σε κρατίδια της ανατολικής Γερμανίας, το ερώτημα για τα υπόλοιπα κόμματα γίνεται όλο και πιο δύσκολο:
Πώς απομονώνεις πολιτικά ένα κόμμα, όταν ένα ολοένα μεγαλύτερο τμήμα του εκλογικού σώματος το επιλέγει;
Οι οικονομικές ρίζες της ανατροπής στη Γερμανία
Η πολιτική ανατροπή στη Γερμανία δεν εξηγείται μόνο από το μεταναστευτικό ή τη φθορά των παραδοσιακών κομμάτων.
Στον πυρήνα της βρίσκεται η κρίση του οικονομικού μοντέλου που στήριξε τη γερμανική ισχύ επί τρεις δεκαετίες.
Το παλιό γερμανικό τρίγωνο ήταν απλό: φθηνή ενέργεια από τη Ρωσία, τεράστια αγορά στην Κίνα και ενιαία ευρωπαϊκή αγορά μέσω του ευρώ. Αυτό το μοντέλο πλέον δεν λειτουργεί όπως παλιά.
Η αποκοπή από το φθηνό ρωσικό φυσικό αέριο αύξησε το κόστος για τη βιομηχανία. Η Κίνα, από μεγάλος πελάτης γερμανικών αυτοκινήτων και μηχανημάτων, μετατράπηκε σε ισχυρό ανταγωνιστή σε ηλεκτρικά αυτοκίνητα, μπαταρίες, φωτοβολταϊκά και βιομηχανική τεχνολογία. Την ίδια στιγμή, η πράσινη μετάβαση επιβάλλει υψηλό κόστος προσαρμογής σε μια οικονομία που βασίζεται στη βιομηχανία.
Η AfD αξιοποιεί αυτή την αίσθηση απώλειας οικονομικού ελέγχου.
Η Alice Weidel επαναφέρει ακόμη και το Dexit, όχι μόνο ως νομισματικό ζήτημα, αλλά ως σύμβολο επιστροφής της εθνικής κυριαρχίας.
Το επιχείρημα είναι πολιτικά ισχυρό: όταν η ενέργεια ακριβαίνει, η αυτοκινητοβιομηχανία πιέζεται, η Κίνα κερδίζει έδαφος και το κράτος δυσκολεύεται να διαχειριστεί τις κοινωνικές πιέσεις, η σύνθετη απάντηση των μεταρρυθμίσεων χάνει έδαφος απέναντι στο απλούστερο σύνθημα «να πάρουμε πίσω τον έλεγχο».
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και το μεταναστευτικό.
Η Γερμανία χρειάζεται εργατικό δυναμικό λόγω δημογραφικής γήρανσης, αλλά ταυτόχρονα τα μεγάλα μεταναστευτικά ρεύματα αυξάνουν την πίεση σε κατοικία, σχολεία, κοινωνικές υπηρεσίες και τοπικούς προϋπολογισμούς. Σε περίοδο οικονομικής στασιμότητας, αυτή η πίεση μετατρέπεται ευκολότερα σε πολιτική δυσαρέσκεια.
Το βαθύτερο πρόβλημα είναι ότι η Γερμανία καλείται να αλλάξει ταυτόχρονα ενεργειακό μοντέλο, τεχνολογία, εξαγωγικό προσανατολισμό και βιομηχανική στρατηγική. Παράλληλα, αντιμετωπίζει υποεπένδυση σε υποδομές, γραφειοκρατία, καθυστέρηση στην ψηφιοποίηση και έλλειψη ειδικευμένου προσωπικού.
Γι’ αυτό η άνοδος της AfD δεν είναι μόνο πολιτισμική ή ιδεολογική.
Είναι και οικονομική ψήφος διαμαρτυρίας απέναντι σε ένα μοντέλο που πολλοί Γερμανοί θεωρούν ότι εξάντλησε τα όριά του.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία: η AfD κερδίζει έδαφος επειδή δεν αμφισβητεί μόνο το πολιτικό σύστημα, αλλά εκφράζει την αμφισβήτηση για το ίδιο το οικονομικό υπόδειγμα πάνω στο οποίο στηρίχθηκε η μεταπολεμική ανάκαμψη.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών