Ανησυχία στο Κογκρέσο για τη συμφωνία Trump που προβλέπει αμερικανική βοήθεια στην ανάπτυξη του σαουδαραβικού πυρηνικού προγράμματος
Απόρρητα έγγραφα που διαβιβάστηκαν στο Κογκρέσο περιλαμβάνουν εκτίμηση της αμερικανικής κοινότητας πληροφοριών σύμφωνα με την οποία η Σαουδική Αραβία δεν έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο να αναπτύξει πρόγραμμα πυρηνικών όπλων, ανέφεραν Αμερικανοί αξιωματούχοι στην Washington Post.
Η συγκεκριμένη εκτίμηση έχει εντείνει τις ανησυχίες μερίδας Αμερικανών νομοθετών για τη συμφωνία του προέδρου Donald Trump με το Ριάντ, η οποία προβλέπει αμερικανική συνδρομή στην ανάπτυξη ενός πολιτικού πυρηνικού προγράμματος στη Σαουδική Αραβία. Οι επικριτές της συμφωνίας φοβούνται ότι θα μπορούσε να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την απόκτηση πυρηνικών όπλων από το βασίλειο και να πυροδοτήσει μια νέα κούρσα εξοπλισμών στη Μέση Ανατολή.
Η συμφωνία επιτρέπει σε αμερικανικές εταιρείες να αναλάβουν έργα πυρηνικής ενέργειας αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων στη Σαουδική Αραβία. Η κυβέρνηση Trump εκτιμά ότι με τον τρόπο αυτό θα ενισχυθούν οι σχέσεις Ουάσιγκτον – Ριάντ και θα περιοριστούν τα περιθώρια συνεργασίας της Σαουδικής Αραβίας με ανταγωνιστές των ΗΠΑ, όπως η Ρωσία και η Κίνα.
Κατά την ανακοίνωση της συμφωνίας, τον Ιούλιο, η αμερικανική κυβέρνηση υποστήριξε ότι αυτή θα «ενισχύσει την ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών και της περιοχής, μέσω της τήρησης υψηλών προτύπων πυρηνικής ασφάλειας, προστασίας και μη διάδοσης, αλλά και μέσω της ενίσχυσης του αμερικανικού ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος στην πολιτική πυρηνική τεχνολογία».
Ωστόσο, ολοένα και περισσότεροι Δημοκρατικοί νομοθέτες εκφράζουν φόβους ότι η συμφωνία θα μπορούσε να επιτρέψει στη Σαουδική Αραβία να προχωρήσει σε εμπλουτισμό ουρανίου σε επίπεδα που θα πλησιάζουν το 20%, γεγονός που, κατά την άποψή τους, αυξάνει τον κίνδυνο εκτροπής πυρηνικού υλικού προς στρατιωτική χρήση.
Στο Κογκρέσο βρίσκεται σε εξέλιξη περίοδος επανεξέτασης 90 ημερών, κατά τη διάρκεια της οποίας οι νομοθέτες μπορούν να επιχειρήσουν να μπλοκάρουν τη συμφωνία μέσω νομοθετικής πρωτοβουλίας, εφόσον εξασφαλίσουν την απαιτούμενη υποστήριξη.
«Με αυτή τη συμφωνία, η κυβέρνηση Trump απομακρύνεται από την πρακτική του παρελθόντος, υιοθετεί χαλαρότερους περιορισμούς και υποχωρεί έναντι των σαουδαραβικών απαιτήσεων, αποδεχόμενη μια διαδικασία που σχεδόν βέβαια θα επιτρέψει στο Ριάντ να αποκτήσει εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου και ενδεχομένως να κατασκευάσει πυρηνικά όπλα», ανέφερε ομάδα Δημοκρατικών γερουσιαστών, υπό τους Ed Markey και Jeff Merkley, σε επιστολή τους προς τον υπουργό Εξωτερικών Marco Rubio.
Αμερικανοί αξιωματούχοι, ορισμένοι από τους οποίους μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας λόγω της ευαισθησίας του ζητήματος, ανέφεραν ότι το Στέιτ Ντιπάρτμεντ είχε παρουσιάσει τις θέσεις του σε απόρρητα έγγραφα που εστάλησαν στο Κογκρέσο τον προηγούμενο μήνα.
Σύμφωνα με τους ίδιους, το υπουργείο Εξωτερικών εμφανίζεται πλέον περισσότερο πεπεισμένο τόσο από τις διαβεβαιώσεις της σαουδαραβικής κυβέρνησης όσο και από τις δικλίδες ασφαλείας που περιλαμβάνει η συμφωνία.
Ο γερουσιαστής Jeff Merkley, πάντως, δήλωσε στην Washington Post ότι σε ένα θέμα τόσο κρίσιμο οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να περιοριστούν στις διαβεβαιώσεις του Ριάντ.
«Ο ισχυρισμός αυτός είναι εντελώς αβάσιμος», είπε, υποστηρίζοντας ότι οι σαουδαραβικές απαιτήσεις —μεταξύ αυτών και η δυνατότητα παραγωγής πυρηνικού καυσίμου εντός της χώρας αντί της εισαγωγής του— δείχνουν ότι το Ριάντ επιδιώκει ένα πρόγραμμα που δεν θα έχει αποκλειστικά πολιτικό χαρακτήρα.
Αναφερόμενος στον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), πρόσθεσε: «Εάν έχουν πραγματικά εγκαταλείψει την πρόθεση να αποκτήσουν πυρηνικά όπλα, τότε πρέπει να παραιτηθούν από την εγχώρια δυνατότητα εμπλουτισμού και επανεπεξεργασίας. Και πρέπει να αποδεχθούν εκτεταμένες επιθεωρήσεις από τον ΔΟΑΕ».
Η σαουδαραβική κυβέρνηση δεν απάντησε ευθέως στα ερωτήματα της Washington Post, παρέπεμψε όμως σε προηγούμενη δήλωση του υπουργού Ενέργειας, Prince Abdulaziz bin Salman, σύμφωνα με την οποία το πρόγραμμα θα είναι «ειρηνικό» και θα αναπτυχθεί με «τα υψηλότερα επίπεδα λογοδοσίας και διαφάνειας».
Από την πλευρά του, το State Department υπερασπίστηκε τη συμφωνία, τονίζοντας σε δήλωσή του προς την εφημερίδα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «δεν υποστηρίζουν και δεν πρόκειται να υποστηρίξουν ένα σαουδαραβικό πρόγραμμα πυρηνικών όπλων».
«Η συμφωνία αυτή αντανακλά μια ρεαλιστική και προληπτική προσέγγιση στην ανάγκη διεύρυνσης και ενίσχυσης της συνεργασίας στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας, διατηρώντας παράλληλα τα αυστηρότερα πρότυπα μη διάδοσης που μπορούν να επιτευχθούν μέσω της διπλωματίας», ανέφερε το υπουργείο.
O εμπλουτισμός του ουρανίου
Η συμφωνία προβλέπει αρχικά περιορισμό του εμπλουτισμού ουρανίου σε επίπεδα κάτω του 5%.
Ωστόσο, κατόπιν συμπληρωματικής μελέτης και νέας γραπτής συμφωνίας, το όριο θα μπορούσε να αυξηθεί έως το 20%.
Πρόκειται για επίπεδο από το οποίο, σύμφωνα με ειδικούς, ο περαιτέρω εμπλουτισμός προς βαθμό κατάλληλο για στρατιωτική χρήση μπορεί να γίνει σημαντικά ταχύτερα. Οι σχετικοί περιορισμοί είχαν αποκαλυφθεί προηγουμένως από τη Wall Street Journal.
Δημοκρατικοί βουλευτές και γερουσιαστές έχουν επίσης αμφισβητήσει τη στάση της κυβέρνησης Trump, επισημαίνοντας ότι αποδέχεται ενδεχόμενο εμπλουτισμού έως το 20%, ενώ είχε επικρίνει έντονα τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν που είχε συναφθεί το 2015 επί προεδρίας Barack Obama και περιόριζε τον εμπλουτισμό στο 3,67% για διάστημα 15 ετών.
Ένα ακόμη ζήτημα αφορά το καθεστώς επιθεωρήσεων.
Η συμφωνία δεν υποχρεώνει τη Σαουδική Αραβία να εφαρμόσει το λεγόμενο «Πρόσθετο Πρωτόκολλο» του ΔΟΑΕ, το οποίο παρέχει στον οργανισμό ευρύτερη πρόσβαση σε εγκαταστάσεις που σχετίζονται με όλα τα στάδια του κύκλου πυρηνικού καυσίμου, καθώς και σε σχετικές ερευνητικές δραστηριότητες.
Ειδικοί εκφράζουν την ανησυχία ότι, χωρίς τέτοιες εξουσίες επιθεώρησης, ο ΔΟΑΕ θα δυσκολευόταν να εξακριβώσει εάν η Σαουδική Αραβία αναπτύσσει μυστικές πυρηνικές δραστηριότητες σε μη δηλωμένες εγκαταστάσεις.
«Μια τέτοια κατάσταση δεν θα πρέπει να θεωρείται αποδεκτή για μια χώρα όπως η Σαουδική Αραβία, η οποία επιδιώκει τη δυνατότητα παραγωγής σχάσιμου υλικού και στο παρελθόν έχει απειλήσει ότι θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικών όπλων», ανέφερε σε επιστολή προς το Κογκρέσο ομάδα 20 ειδικών στη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων, μεταξύ των οποίων και ο πρώην γενικός διευθυντής του ΔΟΑΕ Hans Blix.
Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκεται και παλαιότερη δήλωση του Σαουδάραβα πρίγκιπα διαδόχου Mohammed bin Salman, ο οποίος το 2018 είχε προειδοποιήσει ότι, εάν το Ιράν αποκτήσει πυρηνικό όπλο, το Ριάντ θα ακολουθήσει τον ίδιο δρόμο.
«Χωρίς καμία αμφιβολία, εάν το Ιράν κατασκευάσει πυρηνική βόμβα, θα ακολουθήσουμε το παράδειγμά του το συντομότερο δυνατό», είχε δηλώσει τότε.
Η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα λόγω της επιδείνωσης του περιφερειακού κλίματος ασφαλείας.
Η κυβέρνηση Trump έπληξε το προηγούμενο έτος ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις στο πλαίσιο της επιχείρησης «Midnight Hammer», ωστόσο εκτιμάται ότι μέρος του εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν μπορεί να έχει παραμείνει άθικτο παρά τις καταστροφές στις εγκαταστάσεις.
Ο ρόλος του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν
Παράλληλα, σύμφωνα με την Washington Post, η στάση της ιρανικής ηγεσίας έχει γίνει πιο σκληρή μετά την έναρξη του πολέμου νωρίτερα μέσα στη χρονιά και τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη της χώρας, εντείνοντας τους φόβους ότι η Τεχεράνη μπορεί να επιταχύνει τις προσπάθειές της για την απόκτηση πυρηνικού όπλου.
«Είναι απολύτως σαφές ότι όσο συνεχίζεται ο πόλεμος στο Ιράν, οι Ιρανοί θα υπερασπίζονται με αποφασιστικότητα τη δυνατότητά τους να αναπτύξουν πρόγραμμα πυρηνικών όπλων και, ως αποτέλεσμα, οποιαδήποτε κίνηση κάνουμε στη Σαουδική Αραβία θα επιταχύνει ακόμη περισσότερο την πυρηνική κούρσα εξοπλισμών στην περιοχή», δήλωσε ο Ed Markey.
Ορισμένοι Δημοκρατικοί εξήραν τη στάση της αμερικανικής κοινότητας πληροφοριών, η οποία, όπως υποστηρίζουν, προειδοποιεί για τον κίνδυνο ανάπτυξης σαουδαραβικού πυρηνικού οπλοστασίου παρά τις πιέσεις που έχει ασκήσει στο παρελθόν η κυβέρνηση Trump σε στελέχη των υπηρεσιών πληροφοριών όταν οι εκτιμήσεις τους συγκρούονταν με τις πολιτικές επιλογές του Λευκού Οίκου.
«Οι τελευταίοι άνθρωποι στην κοινότητα πληροφοριών που εξακολουθούν να λένε την αλήθεια δίνουν σκληρή μάχη», δήλωσε ο Δημοκρατικός βουλευτής Brad Sherman από την Καλιφόρνια, ο οποίος έχει εξετάσει λεπτομερώς τη συμφωνία.
Οι υποστηρικτές της συμφωνίας, αντίθετα, τονίζουν ότι οι αμερικανικές εταιρείες θα αποκτήσουν πλεονεκτική θέση για την εξασφάλιση ιδιαίτερα κερδοφόρων συμβολαίων στη Σαουδική Αραβία, περιορίζοντας ταυτόχρονα την παρουσία κινεζικών και ρωσικών εταιρειών και ενισχύοντας τις σχέσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Ριάντ.
Οι Δημοκρατικοί, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι από τη συμφωνία ενδέχεται να ωφεληθούν και πρόσωπα με στενούς δεσμούς με τον Donald Trump.
Στην επιστολή τους προς τον Marco Rubio, οι Δημοκρατικοί γερουσιαστές αναφέρθηκαν, μεταξύ άλλων, στον Jared Kushner, γαμπρό του Trump και άτυπο απεσταλμένο του, σημειώνοντας ότι μετά την αποχώρησή του από τον Λευκό Οίκο στο τέλος της πρώτης κυβέρνησης Trump είχε εξασφαλίσει επένδυση ύψους 2 δισ. δολαρίων από σαουδαραβικό κρατικό επενδυτικό ταμείο.
Στην ίδια επιστολή αναφέρεται ότι, εφόσον εφαρμοστεί η συμφωνία, η Westinghouse Electric θα μπορούσε να αποκομίσει έσοδα δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων. Οι νομοθέτες υποστηρίζουν επίσης ότι ο βασικός ιδιοκτήτης της Westinghouse διατηρεί στενούς δεσμούς με τη Newmark, εταιρεία ακινήτων που, σύμφωνα με την επιστολή, συνδέεται επιχειρηματικά με τους γιους του υπουργού Εμπορίου Howard Lutnick.
Ορισμένοι Δημοκρατικοί, μεταξύ των οποίων ο βουλευτής Gregory Meeks από τη Νέα Υόρκη, επιδιώκουν να μπλοκάρουν τη συμφωνία καταθέτοντας σχετική νομοθεσία κατά την τρίμηνη περίοδο εξέτασής της από το Κογκρέσο. Ωστόσο, χωρίς πλειοψηφία δύο τρίτων, ο Trump θα μπορούσε να ασκήσει βέτο, επιτρέποντας τελικά στη συμφωνία να τεθεί σε ισχύ με τους υφιστάμενους όρους.
Ένα επιπλέον εμπόδιο ενδέχεται να είναι η επιμονή του Trump να συνδεθεί η συμφωνία με την εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ισραήλ.
Ανώτερος αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης ανέφερε ότι η απαίτηση αυτή παραμένει σε ισχύ.
Αναλυτές, πάντως, εκτιμούν ότι το Ριάντ δύσκολα θα προχωρήσει σε εξομάλυνση των σχέσεων όσο η ισραηλινή κυβέρνηση απορρίπτει τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους.
www.bankingnews.gr
Η συγκεκριμένη εκτίμηση έχει εντείνει τις ανησυχίες μερίδας Αμερικανών νομοθετών για τη συμφωνία του προέδρου Donald Trump με το Ριάντ, η οποία προβλέπει αμερικανική συνδρομή στην ανάπτυξη ενός πολιτικού πυρηνικού προγράμματος στη Σαουδική Αραβία. Οι επικριτές της συμφωνίας φοβούνται ότι θα μπορούσε να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την απόκτηση πυρηνικών όπλων από το βασίλειο και να πυροδοτήσει μια νέα κούρσα εξοπλισμών στη Μέση Ανατολή.
Η συμφωνία επιτρέπει σε αμερικανικές εταιρείες να αναλάβουν έργα πυρηνικής ενέργειας αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων στη Σαουδική Αραβία. Η κυβέρνηση Trump εκτιμά ότι με τον τρόπο αυτό θα ενισχυθούν οι σχέσεις Ουάσιγκτον – Ριάντ και θα περιοριστούν τα περιθώρια συνεργασίας της Σαουδικής Αραβίας με ανταγωνιστές των ΗΠΑ, όπως η Ρωσία και η Κίνα.
Κατά την ανακοίνωση της συμφωνίας, τον Ιούλιο, η αμερικανική κυβέρνηση υποστήριξε ότι αυτή θα «ενισχύσει την ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών και της περιοχής, μέσω της τήρησης υψηλών προτύπων πυρηνικής ασφάλειας, προστασίας και μη διάδοσης, αλλά και μέσω της ενίσχυσης του αμερικανικού ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος στην πολιτική πυρηνική τεχνολογία».
Ωστόσο, ολοένα και περισσότεροι Δημοκρατικοί νομοθέτες εκφράζουν φόβους ότι η συμφωνία θα μπορούσε να επιτρέψει στη Σαουδική Αραβία να προχωρήσει σε εμπλουτισμό ουρανίου σε επίπεδα που θα πλησιάζουν το 20%, γεγονός που, κατά την άποψή τους, αυξάνει τον κίνδυνο εκτροπής πυρηνικού υλικού προς στρατιωτική χρήση.
Στο Κογκρέσο βρίσκεται σε εξέλιξη περίοδος επανεξέτασης 90 ημερών, κατά τη διάρκεια της οποίας οι νομοθέτες μπορούν να επιχειρήσουν να μπλοκάρουν τη συμφωνία μέσω νομοθετικής πρωτοβουλίας, εφόσον εξασφαλίσουν την απαιτούμενη υποστήριξη.
«Με αυτή τη συμφωνία, η κυβέρνηση Trump απομακρύνεται από την πρακτική του παρελθόντος, υιοθετεί χαλαρότερους περιορισμούς και υποχωρεί έναντι των σαουδαραβικών απαιτήσεων, αποδεχόμενη μια διαδικασία που σχεδόν βέβαια θα επιτρέψει στο Ριάντ να αποκτήσει εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου και ενδεχομένως να κατασκευάσει πυρηνικά όπλα», ανέφερε ομάδα Δημοκρατικών γερουσιαστών, υπό τους Ed Markey και Jeff Merkley, σε επιστολή τους προς τον υπουργό Εξωτερικών Marco Rubio.
Αμερικανοί αξιωματούχοι, ορισμένοι από τους οποίους μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας λόγω της ευαισθησίας του ζητήματος, ανέφεραν ότι το Στέιτ Ντιπάρτμεντ είχε παρουσιάσει τις θέσεις του σε απόρρητα έγγραφα που εστάλησαν στο Κογκρέσο τον προηγούμενο μήνα.
Σύμφωνα με τους ίδιους, το υπουργείο Εξωτερικών εμφανίζεται πλέον περισσότερο πεπεισμένο τόσο από τις διαβεβαιώσεις της σαουδαραβικής κυβέρνησης όσο και από τις δικλίδες ασφαλείας που περιλαμβάνει η συμφωνία.
Ο γερουσιαστής Jeff Merkley, πάντως, δήλωσε στην Washington Post ότι σε ένα θέμα τόσο κρίσιμο οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να περιοριστούν στις διαβεβαιώσεις του Ριάντ.
«Ο ισχυρισμός αυτός είναι εντελώς αβάσιμος», είπε, υποστηρίζοντας ότι οι σαουδαραβικές απαιτήσεις —μεταξύ αυτών και η δυνατότητα παραγωγής πυρηνικού καυσίμου εντός της χώρας αντί της εισαγωγής του— δείχνουν ότι το Ριάντ επιδιώκει ένα πρόγραμμα που δεν θα έχει αποκλειστικά πολιτικό χαρακτήρα.
Αναφερόμενος στον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), πρόσθεσε: «Εάν έχουν πραγματικά εγκαταλείψει την πρόθεση να αποκτήσουν πυρηνικά όπλα, τότε πρέπει να παραιτηθούν από την εγχώρια δυνατότητα εμπλουτισμού και επανεπεξεργασίας. Και πρέπει να αποδεχθούν εκτεταμένες επιθεωρήσεις από τον ΔΟΑΕ».
Η σαουδαραβική κυβέρνηση δεν απάντησε ευθέως στα ερωτήματα της Washington Post, παρέπεμψε όμως σε προηγούμενη δήλωση του υπουργού Ενέργειας, Prince Abdulaziz bin Salman, σύμφωνα με την οποία το πρόγραμμα θα είναι «ειρηνικό» και θα αναπτυχθεί με «τα υψηλότερα επίπεδα λογοδοσίας και διαφάνειας».
Από την πλευρά του, το State Department υπερασπίστηκε τη συμφωνία, τονίζοντας σε δήλωσή του προς την εφημερίδα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «δεν υποστηρίζουν και δεν πρόκειται να υποστηρίξουν ένα σαουδαραβικό πρόγραμμα πυρηνικών όπλων».
«Η συμφωνία αυτή αντανακλά μια ρεαλιστική και προληπτική προσέγγιση στην ανάγκη διεύρυνσης και ενίσχυσης της συνεργασίας στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας, διατηρώντας παράλληλα τα αυστηρότερα πρότυπα μη διάδοσης που μπορούν να επιτευχθούν μέσω της διπλωματίας», ανέφερε το υπουργείο.
O εμπλουτισμός του ουρανίου
Η συμφωνία προβλέπει αρχικά περιορισμό του εμπλουτισμού ουρανίου σε επίπεδα κάτω του 5%.
Ωστόσο, κατόπιν συμπληρωματικής μελέτης και νέας γραπτής συμφωνίας, το όριο θα μπορούσε να αυξηθεί έως το 20%.
Πρόκειται για επίπεδο από το οποίο, σύμφωνα με ειδικούς, ο περαιτέρω εμπλουτισμός προς βαθμό κατάλληλο για στρατιωτική χρήση μπορεί να γίνει σημαντικά ταχύτερα. Οι σχετικοί περιορισμοί είχαν αποκαλυφθεί προηγουμένως από τη Wall Street Journal.
Δημοκρατικοί βουλευτές και γερουσιαστές έχουν επίσης αμφισβητήσει τη στάση της κυβέρνησης Trump, επισημαίνοντας ότι αποδέχεται ενδεχόμενο εμπλουτισμού έως το 20%, ενώ είχε επικρίνει έντονα τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν που είχε συναφθεί το 2015 επί προεδρίας Barack Obama και περιόριζε τον εμπλουτισμό στο 3,67% για διάστημα 15 ετών.
Ένα ακόμη ζήτημα αφορά το καθεστώς επιθεωρήσεων.
Η συμφωνία δεν υποχρεώνει τη Σαουδική Αραβία να εφαρμόσει το λεγόμενο «Πρόσθετο Πρωτόκολλο» του ΔΟΑΕ, το οποίο παρέχει στον οργανισμό ευρύτερη πρόσβαση σε εγκαταστάσεις που σχετίζονται με όλα τα στάδια του κύκλου πυρηνικού καυσίμου, καθώς και σε σχετικές ερευνητικές δραστηριότητες.
Ειδικοί εκφράζουν την ανησυχία ότι, χωρίς τέτοιες εξουσίες επιθεώρησης, ο ΔΟΑΕ θα δυσκολευόταν να εξακριβώσει εάν η Σαουδική Αραβία αναπτύσσει μυστικές πυρηνικές δραστηριότητες σε μη δηλωμένες εγκαταστάσεις.
«Μια τέτοια κατάσταση δεν θα πρέπει να θεωρείται αποδεκτή για μια χώρα όπως η Σαουδική Αραβία, η οποία επιδιώκει τη δυνατότητα παραγωγής σχάσιμου υλικού και στο παρελθόν έχει απειλήσει ότι θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικών όπλων», ανέφερε σε επιστολή προς το Κογκρέσο ομάδα 20 ειδικών στη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων, μεταξύ των οποίων και ο πρώην γενικός διευθυντής του ΔΟΑΕ Hans Blix.
Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκεται και παλαιότερη δήλωση του Σαουδάραβα πρίγκιπα διαδόχου Mohammed bin Salman, ο οποίος το 2018 είχε προειδοποιήσει ότι, εάν το Ιράν αποκτήσει πυρηνικό όπλο, το Ριάντ θα ακολουθήσει τον ίδιο δρόμο.
«Χωρίς καμία αμφιβολία, εάν το Ιράν κατασκευάσει πυρηνική βόμβα, θα ακολουθήσουμε το παράδειγμά του το συντομότερο δυνατό», είχε δηλώσει τότε.
Η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα λόγω της επιδείνωσης του περιφερειακού κλίματος ασφαλείας.
Η κυβέρνηση Trump έπληξε το προηγούμενο έτος ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις στο πλαίσιο της επιχείρησης «Midnight Hammer», ωστόσο εκτιμάται ότι μέρος του εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν μπορεί να έχει παραμείνει άθικτο παρά τις καταστροφές στις εγκαταστάσεις.
Ο ρόλος του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν
Παράλληλα, σύμφωνα με την Washington Post, η στάση της ιρανικής ηγεσίας έχει γίνει πιο σκληρή μετά την έναρξη του πολέμου νωρίτερα μέσα στη χρονιά και τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη της χώρας, εντείνοντας τους φόβους ότι η Τεχεράνη μπορεί να επιταχύνει τις προσπάθειές της για την απόκτηση πυρηνικού όπλου.
«Είναι απολύτως σαφές ότι όσο συνεχίζεται ο πόλεμος στο Ιράν, οι Ιρανοί θα υπερασπίζονται με αποφασιστικότητα τη δυνατότητά τους να αναπτύξουν πρόγραμμα πυρηνικών όπλων και, ως αποτέλεσμα, οποιαδήποτε κίνηση κάνουμε στη Σαουδική Αραβία θα επιταχύνει ακόμη περισσότερο την πυρηνική κούρσα εξοπλισμών στην περιοχή», δήλωσε ο Ed Markey.
Ορισμένοι Δημοκρατικοί εξήραν τη στάση της αμερικανικής κοινότητας πληροφοριών, η οποία, όπως υποστηρίζουν, προειδοποιεί για τον κίνδυνο ανάπτυξης σαουδαραβικού πυρηνικού οπλοστασίου παρά τις πιέσεις που έχει ασκήσει στο παρελθόν η κυβέρνηση Trump σε στελέχη των υπηρεσιών πληροφοριών όταν οι εκτιμήσεις τους συγκρούονταν με τις πολιτικές επιλογές του Λευκού Οίκου.
«Οι τελευταίοι άνθρωποι στην κοινότητα πληροφοριών που εξακολουθούν να λένε την αλήθεια δίνουν σκληρή μάχη», δήλωσε ο Δημοκρατικός βουλευτής Brad Sherman από την Καλιφόρνια, ο οποίος έχει εξετάσει λεπτομερώς τη συμφωνία.
Οι υποστηρικτές της συμφωνίας, αντίθετα, τονίζουν ότι οι αμερικανικές εταιρείες θα αποκτήσουν πλεονεκτική θέση για την εξασφάλιση ιδιαίτερα κερδοφόρων συμβολαίων στη Σαουδική Αραβία, περιορίζοντας ταυτόχρονα την παρουσία κινεζικών και ρωσικών εταιρειών και ενισχύοντας τις σχέσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Ριάντ.
Οι Δημοκρατικοί, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι από τη συμφωνία ενδέχεται να ωφεληθούν και πρόσωπα με στενούς δεσμούς με τον Donald Trump.
Στην επιστολή τους προς τον Marco Rubio, οι Δημοκρατικοί γερουσιαστές αναφέρθηκαν, μεταξύ άλλων, στον Jared Kushner, γαμπρό του Trump και άτυπο απεσταλμένο του, σημειώνοντας ότι μετά την αποχώρησή του από τον Λευκό Οίκο στο τέλος της πρώτης κυβέρνησης Trump είχε εξασφαλίσει επένδυση ύψους 2 δισ. δολαρίων από σαουδαραβικό κρατικό επενδυτικό ταμείο.
Στην ίδια επιστολή αναφέρεται ότι, εφόσον εφαρμοστεί η συμφωνία, η Westinghouse Electric θα μπορούσε να αποκομίσει έσοδα δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων. Οι νομοθέτες υποστηρίζουν επίσης ότι ο βασικός ιδιοκτήτης της Westinghouse διατηρεί στενούς δεσμούς με τη Newmark, εταιρεία ακινήτων που, σύμφωνα με την επιστολή, συνδέεται επιχειρηματικά με τους γιους του υπουργού Εμπορίου Howard Lutnick.
Ορισμένοι Δημοκρατικοί, μεταξύ των οποίων ο βουλευτής Gregory Meeks από τη Νέα Υόρκη, επιδιώκουν να μπλοκάρουν τη συμφωνία καταθέτοντας σχετική νομοθεσία κατά την τρίμηνη περίοδο εξέτασής της από το Κογκρέσο. Ωστόσο, χωρίς πλειοψηφία δύο τρίτων, ο Trump θα μπορούσε να ασκήσει βέτο, επιτρέποντας τελικά στη συμφωνία να τεθεί σε ισχύ με τους υφιστάμενους όρους.
Ένα επιπλέον εμπόδιο ενδέχεται να είναι η επιμονή του Trump να συνδεθεί η συμφωνία με την εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ισραήλ.
Ανώτερος αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης ανέφερε ότι η απαίτηση αυτή παραμένει σε ισχύ.
Αναλυτές, πάντως, εκτιμούν ότι το Ριάντ δύσκολα θα προχωρήσει σε εξομάλυνση των σχέσεων όσο η ισραηλινή κυβέρνηση απορρίπτει τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών