«Εκκαθαρίσεις» από τον Xi στον κινεζικό στρατό - Κίνδυνος ανεξέλεγκτης σύγκρουσης με την Ταϊβάν

Οι πρόσφατες εκκαθαρίσεις στην ανώτατη ηγεσία του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού ανατρέπουν τα δεδομένα γύρω από το περίφημο «παράθυρο» του 2027 για την Ταϊβάν.
Οι απομακρύνσεις κορυφαίων στρατηγών και τα κενά στη διοίκηση φαίνεται να έχουν πλήξει βραχυπρόθεσμα την επιχειρησιακή ετοιμότητα της Κίνας, καθιστώντας δυσκολότερη μια μεγάλης κλίμακας επιχείρηση εναντίον της Ταϊβάν.
Την ίδια ώρα, όμως, η αποδυνάμωση της στρατιωτικής ηγεσίας και η συγκέντρωση ακόμη μεγαλύτερης εξουσίας στα χέρια του Xi Jinping δημιουργούν έναν διαφορετικό κίνδυνο: μια κρίση στον Πορθμό της Ταϊβάν θα μπορούσε να γίνει πιο απρόβλεπτη και δυσκολότερα διαχειρίσιμη, ακόμη κι αν μια προγραμματισμένη εισβολή το 2027 δεν βρίσκεται σήμερα στον σχεδιασμό του Πεκίνου.
Με τους Zhang Youxia και Liu Zhenli εκτός κόμματος και στρατού, το ανώτατο στρατιωτικό όργανο της Κίνας διαθέτει πλέον μόλις δύο ενεργά μέλη. Ένας Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός (PLA) που διοικείται από πιστούς στον Xi και στερείται πολεμικής εμπειρίας είναι λιγότερο έτοιμος να εισβάλει στην Ταϊβάν.
Είναι όμως επίσης λιγότερο ικανός να αποτρέψει μια σύγκρουση στη θάλασσα κοντά στις Φιλιππίνες από το να εξελιχθεί σε κάτι που καμία από τις δύο πλευρές δεν επιδίωξε.
Σήμερα, η Κίνα γιορτάζει την Εθνική Ημέρα με τη μικρότερη ανώτατη στρατιωτική ηγεσία στη σύγχρονη ιστορία της.
Στις 21 Σεπτεμβρίου, τα κρατικά μέσα ενημέρωσης ανακοίνωσαν ότι ο Zhang Youxia, πρώτος αντιπρόεδρος της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής (CMC), και ο Liu Zhenli, αρχηγός του Κοινού Επιτελείου, αποπέμφθηκαν από το Κομμουνιστικό Κόμμα και τον στρατό επειδή είχαν «σχηματίσει κλίκες και φατρίες» και ήταν «άπιστοι και ανέντιμοι απέναντι στο κόμμα».
Η Επιτροπή, η οποία διοικεί το σύνολο των ενόπλων δυνάμεων, είχε επτά μέλη στην αρχή της τρίτης θητείας του Xi. Πλέον έχει μόλις δύο ενεργά μέλη, τονίζει το Modern Diplomacy. 
Τρεις ημέρες νωρίτερα, 54 ναυτικά μίλια από το Palawan, το πλοίο 21585 της κινεζικής Ακτοφυλακής διέσχισε επανειλημμένα την πρύμνη ενός πλοίου των Φιλιππινέζων αλιέων, μέχρι που τα δύο πλοία συγκρούστηκαν.
Στις 27 Σεπτεμβρίου, η Νότια Διοίκηση Θεάτρου του PLA πραγματοποίησε κοινές ναυτικές και αεροπορικές ασκήσεις κοντά στο Scarborough Shoal, ενώ η Ακτοφυλακή εξασκήθηκε σε επιχειρήσεις επιβίβασης και αναγκαστικής ρυμούλκησης.

Φεύγουν και οι τελευταίοι βετεράνοι

Ο Zhang και ο Liu τέθηκαν υπό έρευνα τον Ιανουάριο και απομακρύνθηκαν από τις θέσεις τους τον Αύγουστο. Ήταν μεταξύ των τελευταίων ανώτατων αξιωματικών με πολεμική εμπειρία.
Ο Zhang διοίκησε λόχο στον πόλεμο με το Βιετνάμ το 1979 και ηγήθηκε στρατευμάτων στο Laoshan το 1984. Ήταν επίσης ο ανώτατος στρατιωτικός συνομιλητής του PLA με την Ουάσινγκτον και συναντήθηκε με τον Jake Sullivan, τότε σύμβουλο εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ, το 2024.
Η απομάκρυνσή τους έρχεται μετά την πτώση δύο υπουργών Άμυνας και του He Weidong, πρώην πρώτου αντιπροέδρου της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής, καθώς και την προαγωγή του Zhang Shengmin, επικεφαλής της υπηρεσίας καταπολέμησης της διαφθοράς του PLA, στη θέση του αντιπροέδρου της Επιτροπής.
Ο Xi έχει θέσει το 2027, έτος συμπλήρωσης ενός αιώνα από την ίδρυση του PLA, ως χρονικό ορόσημο μέχρι το οποίο ο στρατός θα πρέπει να είναι σε θέση να καταλάβει την Ταϊβάν διά της βίας.
Ερευνητές του Jamestown Foundation υποστήριξαν τον Απρίλιο ότι η απώλεια των Zhang και Liu στερεί από τον PLA την ικανότητα στρατηγικού σχεδιασμού κοινών επιχειρήσεων, δηλαδή την ικανότητα διεξαγωγής συνδυασμένων χερσαίων, θαλάσσιων και αεροπορικών επιχειρήσεων.
Κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο στόχος του 2027 θα χαθεί.



Λιγότερο ικανός να πολεμήσει, λιγότερο ικανός να σταματήσει μια κρίση

Η περισσότερη ανάλυση, συμπεριλαμβανομένης της ίδιας της MD, εξετάζει το ερώτημα εάν ο PLA μετά τις εκκαθαρίσεις μπορεί ακόμη να διεξαγάγει έναν μεγάλο πόλεμο.
Η απάντηση γίνεται ολοένα και περισσότερο αρνητική, τουλάχιστον για το 2027.
Μια οργανωμένη εισβολή απαιτεί επιτελείς ικανούς στον κοινό σχεδιασμό, διοικητές που απολαμβάνουν εμπιστοσύνης και μια ανώτατη στρατιωτική ηγεσία που είναι διατεθειμένη να πει στον Xi τι δεν είναι έτοιμο.
Η εκκαθάριση έχει απομακρύνει και τα τρία.
Για την Ταϊβάν, αυτό αποτελεί βραχυπρόθεσμα θετική εξέλιξη.
Όμως ένας πόλεμος που ξεκινά με πολιτική απόφαση δεν είναι ο πιθανότερος τρόπος με τον οποίο θα ξεσπάσει η επόμενη κρίση στην περιοχή.
Πιο πιθανή είναι μια θαλάσσια σύγκρουση που κανείς δεν επέλεξε και η εκκαθάριση καθιστά την Κίνα λιγότερο ικανή να διαχειριστεί μια τέτοια κρίση, για τρεις λόγους.
Πρώτον, οι αποφάσεις συγκεντρώνονται πλέον στην κορυφή.
Η διαχείριση μιας κρίσης εξαρτάται από αξιωματικούς χαμηλότερα στην ιεραρχία που έχουν την εμπιστοσύνη της ηγεσίας ώστε να επιβραδύνουν τις εξελίξεις: να διακόψουν μια καταδίωξη, να αποδεχθούν μια πρόταση διάσωσης ή να επικοινωνήσουν με τον αντίστοιχο αξιωματικό της άλλης πλευράς πριν ξεκαθαρίσουν τα γεγονότα.
Μετά από μια εκκαθάριση στην οποία η επιφυλακτικότητα μπορεί να ερμηνευθεί ως έλλειψη αφοσίωσης, οι διοικητές έχουν κάθε λόγο να μην ασκήσουν αυτή τη διακριτική ευχέρεια και να παραπέμπουν τις αποφάσεις προς τα πάνω.
Η αλυσίδα διοίκησης καταλήγει πλέον σε μια Επιτροπή με δύο ενεργά μέλη, ένα εκ των οποίων είναι ο Xi.
Όλα επιβραδύνονται ακριβώς τη στιγμή που η ταχύτητα έχει τη μεγαλύτερη σημασία.
Όταν ένα κινεζικό σκάφος της Ακτοφυλακής συγκρούστηκε με αντιτορπιλικό του κινεζικού Πολεμικού Ναυτικού ενώ καταδίωκε ένα φιλιππινέζικο πλοίο κοντά στο Scarborough Shoal τον Αύγουστο του 2025, το Πεκίνο απέρριψε την προσφορά της Μανίλα για έρευνα και διάσωση.
Ήταν μια πολιτική απόφαση που ελήφθη εν μέσω μιας πραγματικής επιχειρησιακής έκτακτης ανάγκης.

Η Ακτοφυλακή υπάγεται στο ίδιο σύστημα

Δεύτερον, η Ακτοφυλακή αποτελεί μέρος του ίδιου συστήματος.
Από το 2018, η China Coast Guard υπάγεται στη Λαϊκή Ένοπλη Αστυνομία, η οποία αναφέρεται στην Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή.
Τα σκάφη που συγκρούονται με φιλιππινέζικα πλοία δεν αποτελούν μια ανεξάρτητη πολιτική υπηρεσία που λειτουργεί αυτόνομα.
Υπακούουν στην ίδια αποδυναμωμένη διοίκηση και αποτελούν τις δυνάμεις που έρχονται συχνότερα σε άμεση επαφή με έναν σύμμαχο των ΗΠΑ που καλύπτεται από συνθήκη.
Η Ουάσινγκτον έχει δηλώσει ότι η αμυντική συνθήκη με τη Μανίλα καλύπτει επιθέσεις εναντίον πλοίων της φιλιππινέζικης Ακτοφυλακής.

Χάθηκαν οι προσωπικοί δίαυλοι με την Ουάσινγκτον

Τρίτον, οι προσωπικοί δίαυλοι επικοινωνίας με την Ουάσινγκτον έχουν χαθεί.
Ο Zhang ήταν ο ανώτατος συνομιλητής του PLA με τις ΗΠΑ.
Οι συνομιλίες σε επίπεδο εργασίας συνεχίζονται. Τα δύο ναυτικά συναντήθηκαν στο πλαίσιο της Συμφωνίας Ναυτικών Διαβουλεύσεων στο Hawaii τον Μάιο.
Στην πρόσφατη σύνοδο κορυφής συμφωνήθηκε επίσης να εξεταστούν μηχανισμοί επικοινωνίας για περιστατικά που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη.
Ωστόσο, οι δίαυλοι σε επίπεδο εργασίας διαχειρίζονται διαδικασίες. Δεν μπορούν να επιλύσουν μια κρίση κατά την πρώτη της ώρα, όταν απαιτείται κάποιος υψηλόβαθμος στην κινεζική πλευρά που να έχει την εμπιστοσύνη της ηγεσίας ώστε να τηλεφωνήσει στην Ουάσινγκτον.
Προς το παρόν, ένα τέτοιο πρόσωπο ενδέχεται να μην υπάρχει.
Οι ερευνητές του Jamestown επισημαίνουν ένα συναφές ζήτημα: οι επιχειρήσεις στη «γκρίζα ζώνη», δηλαδή οι μορφές εξαναγκασμού που σταματούν πριν από έναν ανοιχτό πόλεμο, έχουν μετατραπεί για τον PLA σε «πρόβες τζενεράλε για την αναγκαστική επανένωση» και στην κύρια πηγή επιχειρησιακής εκπαίδευσής του.
Ένας PLA που δεν μπορεί να προετοιμαστεί σωστά για μια εισβολή θα πραγματοποιεί περισσότερες «πρόβες» στο Scarborough και στο Sabina, πιο κοντά στα φιλιππινέζικα πλοία και με λιγότερο έμπειρους διοικητές.

Το αντίθετο επιχείρημα: ο Xi έχει πλέον μεγαλύτερο έλεγχο

Η ισχυρότερη αντίρρηση είναι ότι η εκκαθάριση δίνει στον Xi αυστηρότερο έλεγχο, κάτι που θα πρέπει να σημαίνει λιγότερες μη εξουσιοδοτημένες ενέργειες, και ότι οι συγκρούσεις των πλοίων αποτελούν σκόπιμη πολιτική και όχι ατυχήματα.
Αυτό είναι εν μέρει σωστό: η πίεση διατάσσεται από την κορυφή.
Όμως άλλο είναι η λήψη της πολιτικής απόφασης στο Πεκίνο και άλλο η εφαρμογή της στη θάλασσα, όπου οι αξιωματικοί καλούνται να λαμβάνουν αποφάσεις σε κλάσματα του δευτερολέπτου με ταχύτητα 15 κόμβων.
Η σύγκρουση του 2025 ήταν μεταξύ δύο κινεζικών πλοίων, κάτι που κανείς στο Πεκίνο δεν είχε επιδιώξει.
Ο έλεγχος ως προς το εάν θα ασκηθεί πίεση δεν είναι το ίδιο με τον έλεγχο του τι θα συμβεί όταν τα πλοία βρεθούν σε άμεση επαφή.

Η επόμενη κρίση μπορεί να κριθεί σε λίγα λεπτά



Ένα ενδεχόμενο είναι να συνεχιστεί η πίεση χωρίς να υπάρξει πόλεμος ή ανθρώπινη απώλεια.
Η πίεση της Ακτοφυλακής και του PLA στις αποστολές ανεφοδιασμού των Φιλιππίνων θα μπορούσε να αυξηθεί κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Συγκρούσεις, χρήση κανονιών νερού και ασκήσεις επιβίβασης θα μπορούσαν να συνεχιστούν, με τουλάχιστον ένα σοβαρό περιστατικό τον μήνα.
Κανείς δεν θα σκοτωθεί. Το παράθυρο του 2027 για εισβολή θα παρέλθει ήσυχα και το Πεκίνο θα προβάλλει τις στρατιωτικές ασκήσεις ως υποκατάστατο της ετοιμότητας που δεν διαθέτει.
Ο Xi θα στελεχώσει την Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή με πιστούς αξιωματικούς στην επόμενη ολομέλεια του Κόμματος.
Η βασική προϋπόθεση αυτού του σεναρίου είναι ότι η τύχη θα συνεχίσει να ευνοεί τις δύο πλευρές στη θάλασσα.
Το πιο επικίνδυνο σενάριο είναι ένας θάνατος στη θάλασσα και μια αργή αντίδραση.
Ένας Φιλιππινέζος ναύτης ή ψαράς θα μπορούσε να σκοτωθεί σε σύγκρουση ή επίθεση με κανόνι νερού κοντά στο Sabina ή στο Second Thomas Shoal.
Η Μανίλα θα ζητούσε να διευκρινιστεί εάν εφαρμόζεται η αμυντική συνθήκη.
Η αντίδραση του Πεκίνου θα μπορούσε να είναι αργή και αμυντική, καθώς κανείς κάτω από τον Xi δεν θα μπορούσε να κινηθεί αρκετά γρήγορα ώστε να εκφράσει λύπη ή να αποκλιμακώσει την κατάσταση.
Η Ουάσινγκτον, απασχολημένη με το Ιράν και προσπαθώντας να διατηρήσει την εμπορική εκεχειρία με την Κίνα, θα μπορούσε να απαντήσει αμφίσημα.
Η κρίση θα μετατρεπόταν σε δοκιμασία για το κατά πόσο οι ΗΠΑ θα σταθούν στο πλευρό του συμμάχου τους, την ώρα που χρειάζονται τη συνεργασία του Πεκίνου στο εμπόριο.
Μια διαφορετική εξέλιξη θα ήταν ο φόβος ενός ατυχήματος να οδηγήσει στη δημιουργία μιας «κόκκινης γραμμής» επικοινωνίας.
Οι δύο κυβερνήσεις θα αναγνώριζαν το κενό. Ο PLA θα όριζε έναν αρχηγό Κοινού Επιτελείου με αρμοδιότητα να διαχειρίζεται τις σχέσεις με τις ΗΠΑ και οι δίαυλοι που συζητήθηκαν στη σύνοδο κορυφής θα μετατρέπονταν σε λειτουργική τηλεφωνική γραμμή διαχείρισης κρίσεων, η οποία θα δοκιμαζόταν πριν από την APEC στο Shenzhen τον Νοέμβριο.
Μια πιο περιορισμένη διοικητική δομή θα μπορούσε τότε να έχει οδηγήσει σε καλύτερη διαχείριση κρίσεων, επειδή και οι δύο πλευρές θα είχαν λάβει σοβαρά υπόψη τον κίνδυνο.

Λιγότεροι στρατηγοί, μικρότερα περιθώρια λάθους

Η εκκαθάριση του Xi έχει καταστήσει λιγότερο πιθανή μια προγραμματισμένη εισβολή στην Ταϊβάν το 2027.
Οι αξιωματικοί που θα μπορούσαν να τη σχεδιάσουν έχουν απομακρυνθεί και όσοι παραμένουν είναι λιγότερο πιθανό να πουν στον Xi ότι ο στρατός δεν είναι έτοιμος.
Ταυτόχρονα, όμως, έχει καταστήσει μια απρογραμμάτιστη κρίση πιο επικίνδυνη.
Η εξουσία έχει συγκεντρωθεί σε μια Επιτροπή δύο μελών, η Ακτοφυλακή υπάγεται στην ίδια αποδυναμωμένη διοίκηση και ο κορυφαίος προσωπικός δίαυλος επικοινωνίας με την Ουάσινγκτον έχει απομακρυνθεί.
Ο κίνδυνος μετατοπίζεται έτσι από έναν προγραμματισμένο πόλεμο για την Ταϊβάν σε ένα ατύχημα κοντά στις Φιλιππίνες.
Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται σε δύο σημεία.
Πρώτον, στο εάν το Πεκίνο θα ορίσει νέο αρχηγό Κοινού Επιτελείου και νέο πρώτο αντιπρόεδρο της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής και στο εάν κάποιος από τους δύο διαθέτει πολεμική ή διεθνή εμπειρία.
Δεύτερον, στο πώς θα αντιμετωπίσει η Ακτοφυλακή την επόμενη αποστολή ανεφοδιασμού των Φιλιππίνων προς το Sabina ή το Second Thomas Shoal.
Εκεί είναι πιθανότερο να εκδηλωθεί ένα ατύχημα.
Ο Xi έχει πλέον έναν στρατό που δεν θα κινηθεί χωρίς την έγκρισή του.
Σε μια κρίση στη θάλασσα, αυτό μπορεί να σημαίνει ότι δεν θα είναι σε θέση να κινηθεί αρκετά γρήγορα για να την αποτρέψει.

www.bankingnews.gr