Οι γεωπολιτικές φλέγουσες εστίες, το υπέρογκο χρέος και ο κίνδυνος κραχ στην τεχνητή νοημοσύνη απειλούν να πυροδοτήσουν μια πρωτοφανή πιστωτική ασφυξία.
Σε κατάσταση συναγερμού θέτει την παγκόσμια οικονομία ο γνωστός οικονομολόγος Nouriel Roubini, προειδοποιώντας για μια νέα, καταστροφική συστημική κρίση.
Ο εκρηκτικός συνδυασμός του διογκούμενου δημόσιου χρέους και των ανεξέλεγκτων τιμών του πετρελαίου απειλεί να πυροδοτήσει ένα ντόμινο τρόμου στις αγορές.
Οι επενδυτές καλούνται να προετοιμαστούν για το χειρότερο σενάριο, καθώς οι τριγμοί στην παγκόσμια σκακιέρα φέρνουν ξανά στο προσκήνιο τον εφιάλτη μιας γενικευμένης κατάρρευσης.
Παρά την αυξανόμενη επικινδυνότητα, τις αβεβαιότητες και τα μεγάλα αρνητικά σοκ προσφοράς των τελευταίων δύο ετών, οι χρηματιστηριακές αγορές και η παγκόσμια οικονομία στο σύνολό της έχουν αντέξει αρκετά καλά.
Μετά το σοκ που προκάλεσαν οι δασμοί του προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump, οι οποίοι ανακοινώθηκαν την «Ημέρα Απελευθέρωσης» (2 Απριλίου) του 2025, ακολούθησε ο πόλεμος στο Ιράν, ο οποίος προκάλεσε το μεγαλύτερο ενεργειακό σοκ από την εποχή των πετρελαϊκών κρίσεων της δεκαετίας του 1970.
Ωστόσο, σύμφωνα με τα στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, η παγκόσμια ανάπτυξη το 2025 ήταν εξίσου υψηλή με εκείνη του 2024 (3,5%), ενώ ο παγκόσμιος πληθωρισμός ήταν χαμηλότερος το 2025 σε σχέση με το 2024.
Και παρότι η παγκόσμια ανάπτυξη αναμένεται να επιβραδυνθεί στο 3% φέτος, προβλέπεται να ανακάμψει στο 3,4% το 2027, ενώ ο πληθωρισμός αναμένεται να επιστρέψει το 2027 προς τα επίπεδα του 2025, μετά την άνοδό του το 2026.
Τι εξηγεί, λοιπόν, την αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα της παγκόσμιας οικονομίας και ποιοι είναι οι σημαντικότεροι καθοδικοί κίνδυνοι για τις σχετικά ευνοϊκές προοπτικές του 2027; διερωτάται ο Nouriel Roubini.
Τέσσερις παράγοντες
Σύμφωνα με τον γνωστό οικονομολόγο, τέσσερις βασικοί παράγοντες απέτρεψαν μια οικονομική ύφεση.
Πρώτον, η πειθαρχία των αγορών ανάγκασε την κυβέρνηση Trump να βάλει στην άκρη τις πιο στασιμοπληθωριστικές πολιτικές της.
Οι μέσοι δασμολογικοί συντελεστές στις ΗΠΑ εκτινάχθηκαν από το 2,1% τον Ιανουάριο του 2025 στο 21,5% στις 2 Απριλίου 2025.
Ωστόσο, αυτό προκάλεσε τέτοια αντίδραση στις αγορές, ώστε ο Trump αναγκάστηκε να υποχωρήσει και να διαπραγματευτεί μειώσεις των δασμών.
Ο μέσος δασμολογικός συντελεστής ανέρχεται πλέον στο 9,6%.
Αντίστοιχα, η απόφαση του Trump να κηρύξει πόλεμο στο Ιράν προκάλεσε σοκ στις τιμές του πετρελαίου, άνοδο των αποδόσεων των ομολόγων και διόρθωση στις χρηματιστηριακές αγορές.
Οι εξελίξεις αυτές τον οδήγησαν να διαπραγματευτεί μια εύθραυστη κατάπαυση του πυρός, η οποία ανέστρεψε εν μέρει ορισμένες από τις αρνητικές επιπτώσεις.
Δεύτερον, οι κραδασμοί από τους δασμούς και τις τιμές του πετρελαίου μετριάστηκαν χάρη στις προσαρμογές στα εμπορικά πρότυπα, στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες και σε άλλους παράγοντες της παραγωγής.
Με πολλούς νέους παραγωγούς και νέες πηγές ενέργειας να έχουν πλέον εισέλθει στην αγορά, ο κόσμος εξαρτάται σήμερα λιγότερο από το πετρέλαιο σε σχέση με το παρελθόν.
Η αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου —ιδίως στην Κίνα— καθώς και κάποια καταστροφή ζήτησης, περιόρισαν σημαντικά τον αντίκτυπο του σοκ.
Τρίτον, οι αντιδράσεις της οικονομικής πολιτικής συνέβαλαν επίσης στην απορρόφηση μέρους των επιπτώσεων.
Σε πολλές ανεπτυγμένες οικονομίες εφαρμόστηκε δημοσιονομική και νομισματική χαλάρωση το 2025, όταν φαινόταν ότι η ανάπτυξη βρισκόταν σε κίνδυνο.
Ακολούθησε, όμως, νομισματική σύσφιξη φέτος, με στόχο να παραμείνουν σταθερά αγκυροβολημένες οι πληθωριστικές προσδοκίες.
Η τεχνητή νοημοσύνη ευθύνεται ήδη για περίπου τα μισά άρθρα που δημοσιεύονται στο διαδίκτυο, και πλέον ούτε οι ειδικοί στην ψηφιακή εγκληματολογία μπορούν να ξεχωρίσουν με βεβαιότητα τι είναι πραγματικό και τι όχι.
Μπορούν άραγε όσοι εξακολουθούν να υπερασπίζονται ένα ανθρωπιστικό όραμα για τη ζωή στο διαδίκτυο να ακουστούν μέσα στον θόρυβο;
Τέταρτον, και κυρίως, η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται εν μέσω ενός τεράστιου και θετικού, μακροπρόθεσμου σοκ στη συνολική προσφορά, χάρη στην επενδυτική έκρηξη που προκαλεί η τεχνητή νοημοσύνη.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα είναι οι αδιαμφισβήτητοι πρωταγωνιστές, όμως και πολλές άλλες χώρες στην Ασία και την Ευρώπη επωφελούνται από αυτόν τον επενδυτικό κύκλο κεφαλαιουχικών δαπανών (capex), ο οποίος περιλαμβάνει ολοένα και περισσότερο και αυξημένες αμυντικές δαπάνες.
Υπάρχουν κίνδυνοι
Ωστόσο, υπάρχουν και κίνδυνοι που δεν πρέπει να αγνοηθούν.
Κατ’ αρχάς, οι γεωπολιτικές εντάσεις παραμένουν υψηλές, η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Hormuz εξακολουθεί να αντιμετωπίζει περιορισμούς και αβεβαιότητα, ενώ οι πρόσφατες επιθέσεις των Houthis σε κομβικά σημεία των θαλάσσιων μεταφορών και σε έναν αγωγό της Σαουδικής Αραβίας ενδέχεται να περιορίσουν περαιτέρω την προσφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Οι τιμές του πετρελαίου έχουν ήδη εκτοξευθεί ξανά πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι και, όσο περισσότερο παραμένουν αυξημένες οι τιμές της ενέργειας, τόσο εντονότερες θα είναι οι πληθωριστικές πιέσεις που πλήττουν την ανάπτυξη.
Επιπλέον, η πρόσφατη παράταση της σινοαμερικανικής εκεχειρίας μπορεί να μην αποδειχθεί διαρκής, εάν η Κίνα —και οι de facto σύμμαχοί της, Ρωσία, Ιράν και Βόρειος Κορέα— αισθανθεί ότι ενθαρρύνεται από γεωστρατηγικά λάθη των Ηνωμένων Πολιτειών.
Οι εντάσεις γύρω από την Ταϊβάν θα μπορούσαν να κλιμακωθούν μετά τις εκλογές στο νησί το 2028, ενώ η σύγκρουση μεταξύ Ρωσία και Ουκρανία ήδη επεκτείνεται σε ένα ευρύτερο θέατρο επιχειρήσεων: η Ουκρανία πλήττει στόχους βαθιά μέσα στη Ρωσία, ενώ η Ρωσία διεξάγει υβριδικό πόλεμο εναντίον της Ευρώπης.
Δεδομένου ότι η Ρωσία έχει θέσει στο στόχαστρο ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, η αποτυχία επίτευξης κατάπαυσης του πυρός θα ασκήσει πρόσθετες ανοδικές πιέσεις στις τιμές των υδρογονανθράκων.
Ταυτόχρονα, οι φιλελεύθερες δημοκρατίες εμφανίζουν ολοένα περισσότερα σημάδια πολιτικής δυσλειτουργίας, ενώ οι επικείμενες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία και την Ισπανία θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε περισσότερο λαϊκιστικές οικονομικές πολιτικές, οι οποίες θα έβλαπταν την ανάπτυξη και θα ενίσχυαν τους δημοσιονομικούς κινδύνους.
Πράγματι, τα μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα και τα υψηλά επίπεδα δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ σε πολλές ανεπτυγμένες οικονομίες, αλλά και σε ορισμένες αναδυόμενες αγορές, ωθούν προς τα πάνω τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων.
Αυτό απειλεί να εκτοπίσει την παραγωγή, τις επενδύσεις κεφαλαίου και την κατανάλωση του ιδιωτικού τομέα, αυξάνοντας παράλληλα τον κίνδυνο πιστωτικών κρίσεων.
Η άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα κινδύνου — και ήδη εμφανίζει σημάδια υπερβολής.
Εάν αποδειχθεί ότι πρόκειται για μια «φούσκα» που τελικά θα πρέπει να σκάσει ή να ξεφουσκώσει, το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι αρνητικές επιδράσεις στον πλούτο —και, κατ’ επέκταση, χαμηλότερη κατανάλωση—, πιστωτικά προβλήματα και απώλεια επενδυτικής διάθεσης τόσο από τους επενδυτές όσο και από τα νοικοκυριά.
Σε επίπεδο οικονομικής πολιτικής, τα στασιμοπληθωριστικά σοκ που περιορίζουν την ανάπτυξη και αυξάνουν τον πληθωρισμό τείνουν να δημιουργούν ένα δύσκολο δίλημμα για τις κεντρικές τράπεζες που έχουν διπλή εντολή: τη διατήρηση τόσο της σταθερότητας των τιμών όσο και της πλήρους απασχόλησης.
Εάν κρίνουν ότι απαιτούνται νέες αυξήσεις επιτοκίων για την αντιμετώπιση του πληθωρισμού, αυτό ενδέχεται να αποδυναμώσει την ανάπτυξη και να εντείνει τις ανησυχίες για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, δεδομένων των υψηλών επιπέδων ιδιωτικού και δημόσιου χρέους, καθώς και του κινδύνου νομισματικής χρηματοδότησης του χρέους («εκτύπωση χρήματος»).
Τα σενάρια
Στο βασικό σενάριο, σημειώνει ο Roubini, οι κίνδυνοι παραμένουν υπό έλεγχο, η παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη βελτιώνεται το 2027 και ο πληθωρισμός υποχωρεί, καθώς οι τεχνολογικές καινοτομίες που ενισχύουν την παραγωγικότητα προσφέρουν ισχυρό άνεμο ούριο για την παγκόσμια οικονομία.
Σε αυτή την περίπτωση, οι υψηλές αποδόσεις των ομολόγων θα οφείλονται περισσότερο στην άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης παρά στις ανησυχίες για τον πληθωρισμό ή για τα δημοσιονομικά ελλείμματα και το χρέος.
Παράλληλα, μια αποκλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων είναι απολύτως πιθανή και θα οδηγούσε σε χαμηλότερες τιμές ενέργειας, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις ώστε οι θετικές —ακόμη και διψήφιες— αποδόσεις των μετοχών των τελευταίων ετών να συνεχιστούν.
Εάν, όμως, οι σημαντικότεροι κίνδυνοι υλοποιηθούν, οι τιμές της ενέργειας και των εμπορευμάτων ενδέχεται να παραμείνουν υψηλές ή να αυξηθούν περαιτέρω, ενώ το εμπόριο και οι εφοδιαστικές αλυσίδες θα μπορούσαν να υποστούν ακόμη σοβαρότερες διαταραχές.
Αυτό θα αύξανε σημαντικά τον κίνδυνο μιας σοβαρής διόρθωσης στις αγορές, με ταυτόχρονη άνοδο των αποδόσεων των ομολόγων και πτώση των τιμών των μετοχών.
Το θετικότερο σενάριο εξακολουθεί να είναι το πιθανότερο.
Οι ευνοϊκές τεχνολογικές εξελίξεις παραμένουν ισχυρές, η πειθαρχία των αγορών εξακολουθεί να περιορίζει τις χειρότερες πολιτικές επιλογές και τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και η Κίνα φαίνεται να παραμένουν προσηλωμένες στην αποκλιμάκωση της αντιπαλότητάς τους.
Δεδομένης της έκτασης των δυνητικών κινδύνων, οφείλουμε να ελπίζουμε ότι η σημερινή ανθεκτικότητα θα διατηρηθεί.
Πολλά θα εξαρτηθούν από το εάν οι πολιτικοί ηγέτες θα αποφύγουν τις ακρότητες και δεν θα εκτροχιάσουν μία από τις σημαντικότερες τεχνολογικές καινοτομίες στην ιστορία της ανθρωπότητας, καταλήγει ο οικονομολόγος.
www.bankingnews.gr
Ο εκρηκτικός συνδυασμός του διογκούμενου δημόσιου χρέους και των ανεξέλεγκτων τιμών του πετρελαίου απειλεί να πυροδοτήσει ένα ντόμινο τρόμου στις αγορές.
Οι επενδυτές καλούνται να προετοιμαστούν για το χειρότερο σενάριο, καθώς οι τριγμοί στην παγκόσμια σκακιέρα φέρνουν ξανά στο προσκήνιο τον εφιάλτη μιας γενικευμένης κατάρρευσης.
Παρά την αυξανόμενη επικινδυνότητα, τις αβεβαιότητες και τα μεγάλα αρνητικά σοκ προσφοράς των τελευταίων δύο ετών, οι χρηματιστηριακές αγορές και η παγκόσμια οικονομία στο σύνολό της έχουν αντέξει αρκετά καλά.
Μετά το σοκ που προκάλεσαν οι δασμοί του προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump, οι οποίοι ανακοινώθηκαν την «Ημέρα Απελευθέρωσης» (2 Απριλίου) του 2025, ακολούθησε ο πόλεμος στο Ιράν, ο οποίος προκάλεσε το μεγαλύτερο ενεργειακό σοκ από την εποχή των πετρελαϊκών κρίσεων της δεκαετίας του 1970.
Ωστόσο, σύμφωνα με τα στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, η παγκόσμια ανάπτυξη το 2025 ήταν εξίσου υψηλή με εκείνη του 2024 (3,5%), ενώ ο παγκόσμιος πληθωρισμός ήταν χαμηλότερος το 2025 σε σχέση με το 2024.
Και παρότι η παγκόσμια ανάπτυξη αναμένεται να επιβραδυνθεί στο 3% φέτος, προβλέπεται να ανακάμψει στο 3,4% το 2027, ενώ ο πληθωρισμός αναμένεται να επιστρέψει το 2027 προς τα επίπεδα του 2025, μετά την άνοδό του το 2026.
Τι εξηγεί, λοιπόν, την αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα της παγκόσμιας οικονομίας και ποιοι είναι οι σημαντικότεροι καθοδικοί κίνδυνοι για τις σχετικά ευνοϊκές προοπτικές του 2027; διερωτάται ο Nouriel Roubini.
Τέσσερις παράγοντες
Σύμφωνα με τον γνωστό οικονομολόγο, τέσσερις βασικοί παράγοντες απέτρεψαν μια οικονομική ύφεση.
Πρώτον, η πειθαρχία των αγορών ανάγκασε την κυβέρνηση Trump να βάλει στην άκρη τις πιο στασιμοπληθωριστικές πολιτικές της.
Οι μέσοι δασμολογικοί συντελεστές στις ΗΠΑ εκτινάχθηκαν από το 2,1% τον Ιανουάριο του 2025 στο 21,5% στις 2 Απριλίου 2025.
Ωστόσο, αυτό προκάλεσε τέτοια αντίδραση στις αγορές, ώστε ο Trump αναγκάστηκε να υποχωρήσει και να διαπραγματευτεί μειώσεις των δασμών.
Ο μέσος δασμολογικός συντελεστής ανέρχεται πλέον στο 9,6%.
Αντίστοιχα, η απόφαση του Trump να κηρύξει πόλεμο στο Ιράν προκάλεσε σοκ στις τιμές του πετρελαίου, άνοδο των αποδόσεων των ομολόγων και διόρθωση στις χρηματιστηριακές αγορές.
Οι εξελίξεις αυτές τον οδήγησαν να διαπραγματευτεί μια εύθραυστη κατάπαυση του πυρός, η οποία ανέστρεψε εν μέρει ορισμένες από τις αρνητικές επιπτώσεις.
Δεύτερον, οι κραδασμοί από τους δασμούς και τις τιμές του πετρελαίου μετριάστηκαν χάρη στις προσαρμογές στα εμπορικά πρότυπα, στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες και σε άλλους παράγοντες της παραγωγής.
Με πολλούς νέους παραγωγούς και νέες πηγές ενέργειας να έχουν πλέον εισέλθει στην αγορά, ο κόσμος εξαρτάται σήμερα λιγότερο από το πετρέλαιο σε σχέση με το παρελθόν.
Η αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου —ιδίως στην Κίνα— καθώς και κάποια καταστροφή ζήτησης, περιόρισαν σημαντικά τον αντίκτυπο του σοκ.
Τρίτον, οι αντιδράσεις της οικονομικής πολιτικής συνέβαλαν επίσης στην απορρόφηση μέρους των επιπτώσεων.
Σε πολλές ανεπτυγμένες οικονομίες εφαρμόστηκε δημοσιονομική και νομισματική χαλάρωση το 2025, όταν φαινόταν ότι η ανάπτυξη βρισκόταν σε κίνδυνο.
Ακολούθησε, όμως, νομισματική σύσφιξη φέτος, με στόχο να παραμείνουν σταθερά αγκυροβολημένες οι πληθωριστικές προσδοκίες.
Η τεχνητή νοημοσύνη ευθύνεται ήδη για περίπου τα μισά άρθρα που δημοσιεύονται στο διαδίκτυο, και πλέον ούτε οι ειδικοί στην ψηφιακή εγκληματολογία μπορούν να ξεχωρίσουν με βεβαιότητα τι είναι πραγματικό και τι όχι.
Μπορούν άραγε όσοι εξακολουθούν να υπερασπίζονται ένα ανθρωπιστικό όραμα για τη ζωή στο διαδίκτυο να ακουστούν μέσα στον θόρυβο;
Τέταρτον, και κυρίως, η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται εν μέσω ενός τεράστιου και θετικού, μακροπρόθεσμου σοκ στη συνολική προσφορά, χάρη στην επενδυτική έκρηξη που προκαλεί η τεχνητή νοημοσύνη.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα είναι οι αδιαμφισβήτητοι πρωταγωνιστές, όμως και πολλές άλλες χώρες στην Ασία και την Ευρώπη επωφελούνται από αυτόν τον επενδυτικό κύκλο κεφαλαιουχικών δαπανών (capex), ο οποίος περιλαμβάνει ολοένα και περισσότερο και αυξημένες αμυντικές δαπάνες.
Υπάρχουν κίνδυνοι
Ωστόσο, υπάρχουν και κίνδυνοι που δεν πρέπει να αγνοηθούν.
Κατ’ αρχάς, οι γεωπολιτικές εντάσεις παραμένουν υψηλές, η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Hormuz εξακολουθεί να αντιμετωπίζει περιορισμούς και αβεβαιότητα, ενώ οι πρόσφατες επιθέσεις των Houthis σε κομβικά σημεία των θαλάσσιων μεταφορών και σε έναν αγωγό της Σαουδικής Αραβίας ενδέχεται να περιορίσουν περαιτέρω την προσφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Οι τιμές του πετρελαίου έχουν ήδη εκτοξευθεί ξανά πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι και, όσο περισσότερο παραμένουν αυξημένες οι τιμές της ενέργειας, τόσο εντονότερες θα είναι οι πληθωριστικές πιέσεις που πλήττουν την ανάπτυξη.
Επιπλέον, η πρόσφατη παράταση της σινοαμερικανικής εκεχειρίας μπορεί να μην αποδειχθεί διαρκής, εάν η Κίνα —και οι de facto σύμμαχοί της, Ρωσία, Ιράν και Βόρειος Κορέα— αισθανθεί ότι ενθαρρύνεται από γεωστρατηγικά λάθη των Ηνωμένων Πολιτειών.
Οι εντάσεις γύρω από την Ταϊβάν θα μπορούσαν να κλιμακωθούν μετά τις εκλογές στο νησί το 2028, ενώ η σύγκρουση μεταξύ Ρωσία και Ουκρανία ήδη επεκτείνεται σε ένα ευρύτερο θέατρο επιχειρήσεων: η Ουκρανία πλήττει στόχους βαθιά μέσα στη Ρωσία, ενώ η Ρωσία διεξάγει υβριδικό πόλεμο εναντίον της Ευρώπης.
Δεδομένου ότι η Ρωσία έχει θέσει στο στόχαστρο ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, η αποτυχία επίτευξης κατάπαυσης του πυρός θα ασκήσει πρόσθετες ανοδικές πιέσεις στις τιμές των υδρογονανθράκων.
Ταυτόχρονα, οι φιλελεύθερες δημοκρατίες εμφανίζουν ολοένα περισσότερα σημάδια πολιτικής δυσλειτουργίας, ενώ οι επικείμενες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία και την Ισπανία θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε περισσότερο λαϊκιστικές οικονομικές πολιτικές, οι οποίες θα έβλαπταν την ανάπτυξη και θα ενίσχυαν τους δημοσιονομικούς κινδύνους.
Πράγματι, τα μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα και τα υψηλά επίπεδα δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ σε πολλές ανεπτυγμένες οικονομίες, αλλά και σε ορισμένες αναδυόμενες αγορές, ωθούν προς τα πάνω τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων.
Αυτό απειλεί να εκτοπίσει την παραγωγή, τις επενδύσεις κεφαλαίου και την κατανάλωση του ιδιωτικού τομέα, αυξάνοντας παράλληλα τον κίνδυνο πιστωτικών κρίσεων.
Η άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα κινδύνου — και ήδη εμφανίζει σημάδια υπερβολής.
Εάν αποδειχθεί ότι πρόκειται για μια «φούσκα» που τελικά θα πρέπει να σκάσει ή να ξεφουσκώσει, το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι αρνητικές επιδράσεις στον πλούτο —και, κατ’ επέκταση, χαμηλότερη κατανάλωση—, πιστωτικά προβλήματα και απώλεια επενδυτικής διάθεσης τόσο από τους επενδυτές όσο και από τα νοικοκυριά.
Σε επίπεδο οικονομικής πολιτικής, τα στασιμοπληθωριστικά σοκ που περιορίζουν την ανάπτυξη και αυξάνουν τον πληθωρισμό τείνουν να δημιουργούν ένα δύσκολο δίλημμα για τις κεντρικές τράπεζες που έχουν διπλή εντολή: τη διατήρηση τόσο της σταθερότητας των τιμών όσο και της πλήρους απασχόλησης.
Εάν κρίνουν ότι απαιτούνται νέες αυξήσεις επιτοκίων για την αντιμετώπιση του πληθωρισμού, αυτό ενδέχεται να αποδυναμώσει την ανάπτυξη και να εντείνει τις ανησυχίες για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, δεδομένων των υψηλών επιπέδων ιδιωτικού και δημόσιου χρέους, καθώς και του κινδύνου νομισματικής χρηματοδότησης του χρέους («εκτύπωση χρήματος»).
Τα σενάρια
Στο βασικό σενάριο, σημειώνει ο Roubini, οι κίνδυνοι παραμένουν υπό έλεγχο, η παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη βελτιώνεται το 2027 και ο πληθωρισμός υποχωρεί, καθώς οι τεχνολογικές καινοτομίες που ενισχύουν την παραγωγικότητα προσφέρουν ισχυρό άνεμο ούριο για την παγκόσμια οικονομία.
Σε αυτή την περίπτωση, οι υψηλές αποδόσεις των ομολόγων θα οφείλονται περισσότερο στην άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης παρά στις ανησυχίες για τον πληθωρισμό ή για τα δημοσιονομικά ελλείμματα και το χρέος.
Παράλληλα, μια αποκλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων είναι απολύτως πιθανή και θα οδηγούσε σε χαμηλότερες τιμές ενέργειας, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις ώστε οι θετικές —ακόμη και διψήφιες— αποδόσεις των μετοχών των τελευταίων ετών να συνεχιστούν.
Εάν, όμως, οι σημαντικότεροι κίνδυνοι υλοποιηθούν, οι τιμές της ενέργειας και των εμπορευμάτων ενδέχεται να παραμείνουν υψηλές ή να αυξηθούν περαιτέρω, ενώ το εμπόριο και οι εφοδιαστικές αλυσίδες θα μπορούσαν να υποστούν ακόμη σοβαρότερες διαταραχές.
Αυτό θα αύξανε σημαντικά τον κίνδυνο μιας σοβαρής διόρθωσης στις αγορές, με ταυτόχρονη άνοδο των αποδόσεων των ομολόγων και πτώση των τιμών των μετοχών.
Το θετικότερο σενάριο εξακολουθεί να είναι το πιθανότερο.
Οι ευνοϊκές τεχνολογικές εξελίξεις παραμένουν ισχυρές, η πειθαρχία των αγορών εξακολουθεί να περιορίζει τις χειρότερες πολιτικές επιλογές και τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και η Κίνα φαίνεται να παραμένουν προσηλωμένες στην αποκλιμάκωση της αντιπαλότητάς τους.
Δεδομένης της έκτασης των δυνητικών κινδύνων, οφείλουμε να ελπίζουμε ότι η σημερινή ανθεκτικότητα θα διατηρηθεί.
Πολλά θα εξαρτηθούν από το εάν οι πολιτικοί ηγέτες θα αποφύγουν τις ακρότητες και δεν θα εκτροχιάσουν μία από τις σημαντικότερες τεχνολογικές καινοτομίες στην ιστορία της ανθρωπότητας, καταλήγει ο οικονομολόγος.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών