Σχετικά Άρθρα
Ο Trump ηττήθηκε στις εκλογές και ετοιμάζει νέα επίθεση στο Kuh-e Kalang στο Ιράν – IRGC: Θα χτυπήσουμε σκληρά το Ισραήλ
Η πρώτη αντίδραση Trump μετά τη συντριβή: Εάν ήμουν υποψήφιος, θα είχαμε σαρώσει - Απειλή για veto
Η εκλογική συντριβή των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ προκαλεί ισχυρούς τριγμούς στο πολιτικό σκηνικό των ΗΠΑ.
Ωστόσο, πίσω από την ανακούφιση που μπορεί να προκαλεί η υποχώρηση του Donald Trump στο εσωτερικό των ΗΠΑ, διαμορφώνεται ένα πολύ πιο σύνθετο και ενδεχομένως επικίνδυνο σενάριο για τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Η απώλεια του ελέγχου του Κογκρέσου δεν συνεπάγεται αυτομάτως περιορισμό της αμερικανικής επιθετικότητας στο εξωτερικό. Αντιθέτως, ενδέχεται να ωθήσει τον Αμερικανό πρόεδρο να μεταφέρει το βάρος της πολιτικής του αντιπαράθεσης στην εξωτερική πολιτική και στο εμπόριο, όπου οι εξουσίες του Λευκού Οίκου παραμένουν σημαντικές.
Το βασικό ερώτημα που απασχολεί πλέον τους Ευρωπαίους δεν είναι απλώς τι σημαίνει η εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών για την αμερικανική πολιτική, αλλά πώς θα αντιδράσει ο Trump όταν βρεθεί αντιμέτωπος με ένα εχθρικό Κογκρέσο. Η πιθανότητα εντατικοποίησης των εμπορικών πιέσεων, νέων απαιτήσεων προς τους Ευρωπαίους συμμάχους, αλλά και μεγαλύτερης αβεβαιότητας στα μέτωπα της Ουκρανίας, του Ιράν και του ΝΑΤΟ, δημιουργεί ένα σκηνικό που απέχει πολύ από την εικόνα μιας Ευρώπης η οποία μπορεί να πανηγυρίζει για την πολιτική αποδυνάμωση του Αμερικανού προέδρου.
Η Ευρώπη πανηγυρίζει, αλλά φοβάται την επόμενη ημέρα
Πριν τις εκλογές, οι ευρωπαϊκές διαθέσεις απέναντι στην πολιτική αναμέτρηση στις ΗΠΑ ήταν αποκαλυπτικές. Σύμφωνα με πρόσφατη πανευρωπαϊκή έρευνα που επικαλείται το Politico, το 58% των ερωτηθέντων τάσσονταν υπέρ των Δημοκρατικών, έναντι μόλις 18% που προτιμούσαν τους Ρεπουμπλικανούς του Donald Trump.
Η εκλογική υποχώρηση του στρατοπέδου του Αμερικανού προέδρου μπορεί, επομένως, να ενισχύσει την αισιοδοξία των Ευρωπαίων που επιθυμούν μια διαφορετική προσέγγιση στις διατλαντικές σχέσεις.
Ωστόσο, ο Wolfgang Ischinger, Γερμανός διπλωμάτης και πρώην επικεφαλής της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου, προειδοποιεί ότι θα ήταν σοβαρό λάθος να θεωρήσουν οι Ευρωπαίοι πως η πολιτική αποδυνάμωση του Trump θα οδηγήσει σε θερμότερες σχέσεις με την Ουάσιγκτον.
«Θα ήταν λάθος για τους Ευρωπαίους να υποθέσουν ότι θα υπάρξουν θερμότερες διατλαντικές σχέσεις. Η δική μου εκτίμηση είναι ακριβώς η αντίθετη», επισημαίνει.
Μάλιστα, ο ίδιος συμβουλεύει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να αποφύγουν τους δημόσιους πανηγυρισμούς και τις θριαμβολογίες για την ήττα των Ρεπουμπλικανών. Όπως εξηγεί, ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ενδέχεται να θελήσουν να συγχαρούν δημόσια τους Δημοκρατικούς, ωστόσο μια τέτοια στάση θα μπορούσε να αποδειχθεί «δηλητηριώδης» για τις σχέσεις με τον Λευκό Οίκο.
Η προειδοποίησή του είναι σαφής: Oι Ευρωπαίοι πρέπει να αποφύγουν να προσφέρουν στην αμερικανική κυβέρνηση πρόσθετες αφορμές για αντιπαράθεση, πέρα από τις ήδη υπάρχουσες διαφωνίες.
Η Nathalie Tocci, πρώην σύμβουλος δύο επικεφαλής της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής, εμφανίζεται λιγότερο αισιόδοξη ως προς τη δυνατότητα αποφυγής μιας σύγκρουσης. Εκτιμά ότι ο Trump δεν χρειάζεται ιδιαίτερες αφορμές για να στραφεί εναντίον της Ευρώπης. Παράλληλα, θεωρεί ότι μια εκλογική ήττα του MAGA θα μπορούσε να δώσει σημαντική ψυχολογική ώθηση στους φιλελεύθερους και κεντρώους πολιτικούς κύκλους της Ευρώπης.
Η υποχώρηση των Ρεπουμπλικανών θα μπορούσε να ενισχύσει την άποψη ότι η άνοδος των λαϊκιστικών πολιτικών δυνάμεων έχει φτάσει σε ένα σημείο καμπής. Ωστόσο, η ισχυρή παρουσία της Marine Le Pen στη Γαλλία και τα εκλογικά κέρδη της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) δείχνουν ότι οι συγκεκριμένες πολιτικές δυνάμεις εξακολουθούν να διατηρούν σημαντική επιρροή.
Ο Trump στρέφεται στην εξωτερική πολιτική
Το πιο ανησυχητικό σενάριο για την Ευρώπη αφορά την πιθανότητα ο Αμερικανός πρόεδρος να επιχειρήσει να αντισταθμίσει τους εσωτερικούς πολιτικούς περιορισμούς με πιο επιθετικές κινήσεις στο εξωτερικό.
Ο Ischinger εκτιμά ότι εάν ο Trump βρεθεί αντιμέτωπος με κοινοβουλευτικές έρευνες, διαδικασίες παραπομπής και ένα εχθρικό Κογκρέσο, είναι πιθανό να στραφεί σε τομείς όπου η αμερικανική προεδρία διαθέτει μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων: την εξωτερική πολιτική και το εμπόριο.
«Πρέπει να προετοιμαστούμε όχι για πιο αρμονικές διατλαντικές σχέσεις, αλλά για περισσότερη αντιπαράθεση και ακόμη περισσότερες απαιτήσεις του Trump από την Ευρώπη», προειδοποιεί.
Η εκτίμηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την ευρωπαϊκή οικονομία. Οι εμπορικές σχέσεις ΗΠΑ - ΕΕ έχουν ήδη επιβαρυνθεί από τις συγκρούσεις γύρω από τους δασμούς και τις απαιτήσεις της αμερικανικής κυβέρνησης. Μια νέα περίοδος πολιτικής έντασης στην Ουάσιγκτον θα μπορούσε να μεταφραστεί σε πρόσθετες πιέσεις προς τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και κυβερνήσεις.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η απώλεια της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας δεν αφαιρεί αυτομάτως από τον πρόεδρο τις σημαντικές αρμοδιότητές του στο πεδίο της εμπορικής πολιτικής. Έτσι, η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με έναν Λευκό Οίκο που, ενώ θα αντιμετωπίζει αυξημένους περιορισμούς στο εσωτερικό, θα εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικά εργαλεία πίεσης προς τους διεθνείς εταίρους του.
Κογκρέσο εναντίον Trump
Ο Kurt Volker, ο οποίος υπηρέτησε ως τελευταίος πρεσβευτής των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ επί προεδρίας George W. Bush, περιγράφει μια περίοδο έντονης εσωτερικής πολιτικής σύγκρουσης.
Κατά την εκτίμησή του, οι Δημοκρατικοί θα προχωρήσουν σε εκτεταμένες κοινοβουλευτικές έρευνες, οι οποίες θα αφορούν τον ίδιο τον Trump, την οικογένειά του, τις επιχειρηματικές δραστηριότητες της οικογένειας Trump, αλλά και πρόσωπα με κεντρικό ρόλο στην αμερικανική κυβέρνηση και στον στενό κύκλο του προέδρου.
Στη λίστα που αναφέρει περιλαμβάνονται ο Steve Witkoff, ο Jared Kushner, ο Elon Musk, ο Pete Hegseth και ο Kash Patel, επικεφαλής του FBI.
Ο Volker προβλέπει ότι η πολιτική αντιπαράθεση θα είναι ιδιαίτερα έντονη, με τον Trump να αντιστέκεται στις έρευνες και να επιχειρεί να υπερασπιστεί τις επιλογές του.
Για την Ευρώπη, ωστόσο, η σημαντικότερη διάσταση είναι ότι η εσωτερική σύγκρουση δεν θα μεταβάλει απαραίτητα την εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης.
Οι Δημοκρατικοί αναμένεται να εμφανιστούν περισσότερο υποστηρικτικοί προς την Ουκρανία και το ΝΑΤΟ, αλλά, όπως επισημαίνει ο πρώην Αμερικανός πρεσβευτής, δεν μπορούν να δώσουν εντολές στον Trump για το πώς θα κινηθεί. Μπορούν να εγκρίνουν χρηματοδοτήσεις, αλλά ο πρόεδρος διατηρεί περιθώρια ως προς την εκτέλεση των σχετικών αποφάσεων.
Ο Volker εκτιμά, μάλιστα, ότι ο Trump ενδέχεται να εντείνει τη χρήση της λεγόμενης πρακτικής «pocket rescission», μιας αμφισβητούμενης νομικής προσέγγισης που αφορά την προσπάθεια παρακράτησης ή ακύρωσης κονδυλίων τα οποία έχουν ήδη εγκριθεί από το Κογκρέσο.
Κατά τον ίδιο, ο Αμερικανός πρόεδρος θα μπορούσε να επιλέξει να καθυστερεί την εφαρμογή αποφάσεων και να μεταφέρει τις διαφωνίες στα δικαστήρια, κερδίζοντας χρόνο μέχρι να ολοκληρωθεί η θητεία του.
Ιράν: Στρατιωτική κλιμάκωση ή αμερικανική αποστασιοποίηση;
Ένα από τα πιο κρίσιμα ερωτήματα αφορά τη στάση που θα επιλέξει ο Trump απέναντι στο Ιράν. Η εσωτερική πολιτική αποδυνάμωση της κυβέρνησής του δημιουργεί πρόσθετη αβεβαιότητα για τις επόμενες κινήσεις της Ουάσιγκτον σε μια περιοχή όπου οι στρατιωτικές και διπλωματικές ισορροπίες παραμένουν εξαιρετικά εύθραυστες.
Ο Kurt Volker παραδέχεται ότι δεν μπορεί να προβλέψει εάν ο Αμερικανός πρόεδρος θα επιλέξει την επανέναρξη στρατιωτικών επιχειρήσεων ή εάν θα αφήσει την κρίση να εξελιχθεί, μεταφέροντας μεγαλύτερο βάρος διαχείρισής της στην Ευρώπη και την Ασία.
Πρόκειται για δύο εντελώς διαφορετικά σενάρια, τα οποία όμως δημιουργούν σοβαρές προκλήσεις για τους Ευρωπαίους. Στην πρώτη περίπτωση, μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση θα μπορούσε να προκαλέσει ευρύτερη περιφερειακή αποσταθεροποίηση, με επιπτώσεις στην ασφάλεια, στην ενέργεια και στις διεθνείς εμπορικές ροές.
Στη δεύτερη, η αμερικανική αποστασιοποίηση θα μπορούσε να αφήσει την Ευρώπη αντιμέτωπη με αυξημένες διπλωματικές και οικονομικές ευθύνες, χωρίς να διαθέτει κατ' ανάγκη τα μέσα για να διαχειριστεί μόνη της μια τέτοια κρίση.
Τα αμερικανικά στρατεύματα στην Ευρώπη
Στο μέτωπο της ευρωπαϊκής ασφάλειας, ο Volker εκτιμά ότι ο Trump ενδέχεται να εμφανιστεί πιο προσεκτικός ως προς τη μείωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη, καθώς μια τέτοια απόφαση θα μπορούσε να προκαλέσει ισχυρές αντιδράσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι πιέσεις προς τους Ευρωπαίους συμμάχους θα περιοριστούν. Αντιθέτως, η απαίτηση για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή συμμετοχή στην άμυνα και για ανάληψη περισσότερων οικονομικών και στρατιωτικών βαρών μπορεί να παραμείνει στο επίκεντρο της αμερικανικής πολιτικής.
Η ενδεχόμενη απώλεια του ελέγχου του Κογκρέσου δεν ανατρέπει αυτομάτως τη στρατηγική του Trump απέναντι στο ΝΑΤΟ. Ενδέχεται, όμως, να περιπλέξει ακόμη περισσότερο τη σχέση ανάμεσα στις αμερικανικές πολιτικές δυνάμεις και τους Ευρωπαίους συμμάχους.
Για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, το πρόβλημα είναι διπλό: από τη μία πλευρά πρέπει να διατηρήσουν τη συνεργασία με την Ουάσιγκτον και από την άλλη να προετοιμαστούν για ένα περιβάλλον στο οποίο η αμερικανική υποστήριξη δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη.
Η Αμερική δεν βλέπει πλέον την Ευρώπη όπως παλιά
Η βαθύτερη προειδοποίηση προέρχεται από τη Bronwen Maddox, διευθύντρια και επικεφαλής του βρετανικού think tank, Chatham House.
Η ίδια υποστηρίζει ότι οι Ευρωπαίοι πρέπει να σταματήσουν να αντιμετωπίζουν την πολιτική μεταβολή στις ΗΠΑ αποκλειστικά μέσα από το πρόσωπο του Donald Trump.
Όπως επισημαίνει, οι Αμερικανοί εξέλεξαν τον Trump δύο φορές και, ακόμη και αν τώρα αποδοκιμάζουν την πολιτική του, το γεγονός αυτό αποκαλύπτει μια βαθύτερη αλλαγή στις προτεραιότητες της αμερικανικής κοινωνίας.
Η προσοχή των Αμερικανών στρέφεται όλο και περισσότερο στα εσωτερικά ζητήματα, ενώ η Ευρώπη δεν αποτελεί πλέον αυτονόητο σημείο αναφοράς για την αμερικανική εξωτερική πολιτική.
Η Maddox θεωρεί ότι οι Ευρωπαίοι άργησαν να αντιληφθούν τη σημασία του κινήματος MAGA και τη διάρκεια της πολιτικής επιρροής του. Παράλληλα, εκτιμά ότι δεν έχει γίνει ακόμη επαρκώς κατανοητό πόσο έχει μεταβληθεί το αμερικανικό πολιτικό τοπίο, συμπεριλαμβανομένου και του ίδιου του Δημοκρατικού Κόμματος. «Δεν νομίζω ότι η Αμερική βλέπει τον εαυτό της στην Ευρώπη με τον τρόπο που το έκανε παλαιότερα», είναι το χαρακτηριστικό μήνυμά της.
Η ίδια δεν θεωρεί ότι υπάρχει ουσιαστικός λόγος για πανηγυρισμούς, ανεξάρτητα από το εκλογικό αποτέλεσμα και την αντίδραση του Trump.
Το επικίνδυνο σενάριο της επόμενης ημέρας
Η εκλογική συντριβή των Ρεπουμπλικανών δημιουργεί μια νέα πολιτική πραγματικότητα στις ΗΠΑ, αλλά δεν προσφέρει αυτομάτως στην Ευρώπη… εγγυήσεις. Αντιθέτως, ανοίγει ένα διάστημα αυξημένης αβεβαιότητας, κατά το οποίο ο Trump θα πρέπει να διαχειριστεί ταυτόχρονα την κοινοβουλευτική αντιπαράθεση στο εσωτερικό και τις διεθνείς προκλήσεις.
Το ενδεχόμενο να μεταφέρει μεγαλύτερο μέρος της πολιτικής του δραστηριότητας στην εξωτερική πολιτική και στο εμπόριο αποτελεί τη βασική ανησυχία των Ευρωπαίων αναλυτών. Η πιθανότητα νέων εμπορικών συγκρούσεων, αυξημένων απαιτήσεων στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και απρόβλεπτων επιλογών απέναντι στο Ιράν δημιουργεί ένα σύνθετο περιβάλλον για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Η Bronwen Maddox επισημαίνει, πάντως, ότι ο Trump παραμένει εξαιρετικά δύσκολο να προβλεφθεί. Δεν αποκλείει ακόμη και το ενδεχόμενο να περιορίσει τις αντιδράσεις του μετά τις πρώτες κινήσεις δυσαρέσκειας για το εκλογικό αποτέλεσμα και να στραφεί σε άλλα σχέδια που έχει θέσει ως προτεραιότητα.
Σε κάθε περίπτωση, η Ευρώπη δεν μπορεί να στηρίξει τη στρατηγική της στην προσδοκία ότι μια εκλογική ήττα του Trump θα επαναφέρει αυτομάτως τις διατλαντικές σχέσεις στην προηγούμενη κατάσταση.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών