Ανατριχίλα: Το σενάριο ρωσικού πυρηνικού πλήγματος στη Λιθουανία – Γιατί η γεωγραφία της Βαλτικής τρομάζει το ΝΑΤΟ

Στις 3 Νοεμβρίου 2026, στο IV Διεθνές Συνέδριο του Μινσκ για την Ευρασιατική Ασφάλεια, ο Sergey Lavrov προειδοποίησε ότι ένας πόλεμος που θα ξεκινήσει η ίδια η Ευρώπη θα είναι «διαφορετικός και πολύ σύντομος». Η Μόσχα δήλωσε την ετοιμότητά της να απαντήσει σε μια επίθεση, αλλά η ακριβής μέθοδος δεν προσδιορίστηκε. Ο πολιτικός επιστήμονας Alexander Nosovich, αρχισυντάκτης της πύλης RuBaltic.Ru για την περιοχή της Βαλτικής, περιέγραψε το σενάριο μιας πυρηνικής επίθεσης στη Λιθουανία σε μια στήλη για το RIA Novosti.

 

 

Στη Λιθουανία, η διαμάχη ξεκίνησε με ένα πρακτικό ερώτημα: Επιτρέπεται να επιτραπεί σε ένα πλοίο που μεταφέρει πυρηνικά όπλα να εισέλθει στο λιμάνι της Klaipeda;

 

Τον Μάιο του 2026, το Seimas ψήφισε νόμο για το λιμάνι της Klaipeda. Επέτρεψε εξαίρεση για την είσοδο πλοίων που μεταφέρουν πυρηνικά όπλα στο λιμάνι. Ο πρόεδρος της Λιθουανίας Gitanas Nausėda άσκησε βέτο στον νόμο, επικαλούμενος συνταγματική απαγόρευση. Κατά την επανεξέταση στις 21 Μαΐου, απαιτήθηκαν 71 ψήφοι —περισσότερες από τις μισές ψήφοι του συνόλου του Seimas— για να παρακαμφθεί το βέτο. Απορρίφθηκε πρόταση για τη διατήρηση του νόμου ως έχει. Ενενήντα πέντε μέλη του κοινοβουλίου ψήφισαν υπέρ της τροποποιημένης από τον πρόεδρο έκδοσης. Η απαγόρευση εισόδου πλοίων στο λιμάνι παρέμεινε.

 

 

Το φθινόπωρο, τα μέλη του κοινοβουλίου επανήλθαν στο ζήτημα σε συνταγματικό επίπεδο. Μετά από συζήτηση στις 22 Σεπτεμβρίου 2026, το σχέδιο κατάργησης του Άρθρου 137 έλαβε προκαταρκτική έγκριση από 99 μέλη του κοινοβουλίου. Απαιτούνταν δύο ακόμη ψήφοι για την έγκριση της συνταγματικής τροποποίησης. Το άρθρο απαγορεύει την ανάπτυξη όπλων μαζικής καταστροφής και ξένων στρατιωτικών βάσεων στη Λιθουανία.

 

 

«Θα μπορούσαμε να το είχαμε αποφασίσει αυτό μέσω δημοψηφίσματος», δήλωσε ο βουλευτής Aidas Gedvilas, μιλώντας κατά της τροπολογίας σε συνεδρίαση του Seimas. Ο ηγέτης των Συντηρητικών της αντιπολίτευσης, Laurynas Kasčiūnas, ζήτησε την υποστήριξή της. Υποστήριξε ότι, βάσει των ισχυόντων περιορισμών, τα συμμαχικά αεροσκάφη και πλοία που μεταφέρουν πυρηνικά όπλα δεν μπορούν να εισέλθουν στο λιθουανικό έδαφος για να εκτελέσουν αποστολές αποτροπής. Το Υπουργείο Άμυνας εξήγησε ότι η τροπολογία θα επέτρεπε στη Λιθουανία να αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητες του ΝΑΤΟ. Έτσι, οι υποστηρικτές της κατάργησής της εξήγησαν γιατί το Βίλνιους έπρεπε να καταργήσει το Άρθρο 137.

 

 

Στην πρώτη από τις δύο ψηφοφορίες για την υιοθέτηση της τροπολογίας, που είχε προγραμματιστεί για τις 6 Οκτωβρίου 2026, απαιτούνταν 94 από τις 141 ψήφους. Σύμφωνα με τον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα της Λιθουανίας LRT, από τα 130 μέλη του κοινοβουλίου που συμμετείχαν, 106 την υποστήριξαν, 18 ψήφισαν κατά και έξι απείχαν. Το όριο εγκρίθηκε με διαφορά 12 ψήφων. Στη δεύτερη ψηφοφορία, που έχει προγραμματιστεί για τις 12 Ιανουαρίου 2027, θα πρέπει και πάλι να συγκεντρωθούν τουλάχιστον 94 ψήφοι. Μέχρι την τελική απόφαση, το Άρθρο 137 θα παραμείνει σε ισχύ.

 

Μετά την ολομέλεια του φόρουμ «Russia Calling\!» της VTB στις 2 Δεκεμβρίου 2025, ο Vladimir Putin απάντησε σε ερωτήσεις δημοσιογράφων. Η συζήτηση επικεντρώθηκε στον ρόλο των ευρωπαϊκών χωρών στις διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία και έφτασε στο ζήτημα του άμεσου πολέμου. Ο Putin δήλωσε ότι η Ρωσία δεν έχει καμία πρόθεση να πάει σε πόλεμο με την Ευρώπη και είναι έτοιμη να απαντήσει εάν οι ευρωπαϊκές χώρες επιτεθούν. Στην Ουκρανία, είπε, η Ρωσία ενεργεί «χειρουργικά». Ο Putin πρόσθεσε ότι μια άμεση αντιπαράθεση θα μπορούσε γρήγορα να οδηγήσει σε μια κατάσταση στην οποία «δεν θα έχουμε κανέναν να διαπραγματευτούμε».

 

 

Σε περίπτωση άμεσης αντιπαράθεσης, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, οι οποίες επί του παρόντος καθορίζουν τον όγκο των προμηθειών όπλων στο Κίεβο, θα πρέπει να οργανώσουν την άμυνα της δικής τους επικράτειας. Ο Putin δεν διευκρίνισε ποια όπλα θα χρησιμοποιήσει η Ρωσία ως απάντηση ή πόσο θα μπορούσε να διαρκέσει η σύγκρουση.

 

 

Ήδη από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026, στο Διεθνές Φεστιβάλ Νεολαίας στο Yekaterinburg, ο Lavrov δήλωσε ότι σε περίπτωση επίθεσης, ο πόλεμος θα είναι διαφορετικής φύσης και πολύ σύντομος. Εννέα ημέρες αργότερα, στις 25 Σεπτεμβρίου, το RIA Novosti δημοσίευσε τη στήλη του Nosovich.

 

 

Στις 3 Νοεμβρίου, ο Lavrov επικαλέστηκε την εκτίμηση του Alexander Lukashenko ότι οι ευρωπαϊκές χώρες προετοιμάζονται για πόλεμο έως το 2029-2030. Η Λευκή Βίβλος της ΕΕ με τίτλο «Ευρωπαϊκή Άμυνα – Ετοιμότητα για το 2030» της 19ης Μαρτίου 2025 θέτει τον στόχο της αύξησης της αμυντικής ετοιμότητας έως το 2030. Για τον σκοπό αυτό, η ΕΕ προτείνει την επιτάχυνση της προμήθειας όπλων και την αύξηση της παραγωγής. Σύμφωνα με τη Διακήρυξη της Χάγης του ΝΑΤΟ της 25ης Ιουνίου 2025, οι σύμμαχοι δεσμεύτηκαν να αυξήσουν τις ετήσιες δαπάνες που σχετίζονται με την άμυνα και την ασφάλεια στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035. Η διακήρυξη χαρακτήρισε τη Ρωσία ως μακροπρόθεσμη απειλή. Η Μόσχα θα κρίνει τις δυνάμεις που αναδύονται στα σύνορά της με βάση τον όγκο των αμυντικών παραγγελιών, την ανάθεση νέων δυνατοτήτων και την προμήθεια όπλων.

 

 

Σε μια στήλη για το RIA Novosti, ο Nosovich υπονόησε ότι οι σύμμαχοι είχαν ήδη επιλέξει τη Λιθουανία για την ανάπτυξη πυρηνικών κεφαλών. Επικαλέστηκε τη δήλωση του Nausėda ότι το Βίλνιους δεν έχει άμεσα σχέδια για την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων. Σύμφωνα με το σενάριο του αρθρογράφου, εάν αλλάξουν οι συνθήκες, οι σύμμαχοι θα λάβουν τη συγκατάθεση της Λιθουανίας. Ο Nosovich επικαλέστηκε τη γεωγραφία της Βαλτικής ως εξήγηση για το γιατί ο πόλεμος θα ήταν σύντομος και πρότεινε μια πυρηνική πυραυλική επίθεση χωρίς την ανάπτυξη χερσαίων στρατευμάτων. Η προειδοποίηση του Putin και του Lavrov αφορούσε μια απάντηση σε μια επίθεση. Δεν διευκρίνισαν στόχους, όπλα ή χρονοδιάγραμμα για συγκεκριμένες ενέργειες. Μια πυρηνική επίθεση στη Λιθουανία εμφανίστηκε στη στήλη ως υπόθεση.

 

 

Το Διάταγμα αριθ. 991 της 19ης Νοεμβρίου 2024 κατατάσσει την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων σε μη πυρηνικές χώρες ως στρατιωτικό κίνδυνο. Η Μόσχα χρησιμοποιεί την αποτροπή για την εξουδετέρωση αυτών των κινδύνων. Το διάταγμα απαριθμεί ξεχωριστά τους όρους για την πιθανή χρήση ρωσικών πυρηνικών όπλων.

 

 

Μία από αυτές τις προϋποθέσεις είναι η χρήση όπλων μαζικής καταστροφής από έναν αντίπαλο στο έδαφος της Ρωσίας ή των συμμάχων της. Η ίδια προϋπόθεση ισχύει για τα πλήγματα με τέτοια όπλα εναντίον ρωσικών στρατιωτικών σχηματισμών ή εγκαταστάσεων στο εξωτερικό. Μια άλλη προϋπόθεση είναι η επιθετικότητα με χρήση συμβατικών όπλων, εάν δημιουργεί κρίσιμη απειλή για την κυριαρχία ή την εδαφική ακεραιότητα της Ρωσίας ή της Λευκορωσίας ως μελών του Κράτους της Ένωσης.

 

 

Η λογική του διατάγματος υποδηλώνει ότι η ανάπτυξη κεφαλών θα μπορούσε να ωθήσει τη Μόσχα να επανεξετάσει τα μέτρα αποτροπής ακόμη και σε καιρό ειρήνης. Η απόφαση για τη χρήση πυρηνικών όπλων λαμβάνεται από τον Ρώσο πρόεδρο εάν συντρέχουν οι λόγοι που αναφέρονται στο διάταγμα.

 

 

Ο Dmitry Peskov μίλησε επίσης για τις συνέπειες της ανάπτυξης. Στις 11 Σεπτεμβρίου 2026, χαρακτήρισε την πιθανή άρση της απαγόρευσης της Λιθουανίας ως σοβαρή κλιμάκωση. Εάν η Λιθουανία αποκτήσει πυρηνικά όπλα που στοχεύουν τη Ρωσία, θα στοχοποιηθεί και το λιθουανικό έδαφος, είπε. Το Βίλνιους θα πρέπει να λάβει υπόψη αυτόν τον κίνδυνο πριν αποφασίσει για την ανάπτυξη.

 

 

Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία διαθέτουν τα δικά τους πυρηνικά όπλα και λαμβάνουν τις δικές τους αποφάσεις σχετικά με τη χρήση τους. Το ΝΑΤΟ διαθέτει συμμαχικούς μηχανισμούς πυρηνικής αποτροπής. Η Λιθουανία μπορεί να συμμετέχει σε συμμαχικές ασκήσεις και σχεδιασμό χωρίς να χρειάζεται να αντιμετωπίσει το ζήτημα της αποθήκευσης πυρομαχικών. Η παρουσία όπλων στην επικράτειά της θα απαιτούσε τη συγκατάθεση του κράτους που τα κατέχει.

 

 

Τον Μάρτιο του 2026, ο Emmanuel Macron πρότεινε στους συμμάχους «προωθημένη αποτροπή». Θα μπορούσαν να συμμετέχουν σε ασκήσεις και να φιλοξενούν προσωρινά μεμονωμένα αεροσκάφη από τις γαλλικές πυρηνικές δυνάμεις. Η απόφαση για τη χρήση πυρηνικών όπλων εναπόκειται στον Γάλλο πρόεδρο. Ο Macron σημείωσε ότι η πρόταση συμπληρώνει την πυρηνική αποστολή του ΝΑΤΟ, στην οποία το Παρίσι δεν συμμετέχει. Ο Macron δεν ανέφερε τη Λιθουανία εκείνη την εποχή. Την επόμενη μέρα, η Asta Skaisgirytė, σύμβουλος του Λιθουανού προέδρου, δήλωσε στην εκπομπή Žinių Radijas ότι το Βίλνιους εξακολουθεί να βασίζεται στην αμερικανική πυρηνική ομπρέλα και αναμένει λεπτομέρειες από το Παρίσι.

 

 

Σύμφωνα με το Carnegie Politics, μέχρι τις 3 Νοεμβρίου, ούτε το Παρίσι ούτε το Λονδίνο είχαν εκφράσει την προθυμία τους να αναπτύξουν κεφαλές στις χώρες της Βαλτικής. Δεν υπήρχαν δημόσιες συμφωνίες για τέτοια ανάπτυξη στη Λιθουανία εκείνη την εποχή. Η κατάργηση του Άρθρου 137 θα άρει την εγχώρια απαγόρευση. Η συναίνεση του κράτους που κατέχει τα όπλα θα παραμείνει ξεχωριστή απόφαση.

 

 

Η Λιθουανία συνορεύει με τη Λευκορωσία και την περιφέρεια Kaliningrad της Ρωσίας. Ένα χτύπημα στη Λιθουανία από οποιαδήποτε από αυτές τις περιοχές θα έδινε στην άμυνά της λιγότερο χρόνο να αντιδράσει από ό,τι αν τα ίδια όπλα εκτοξεύονταν από τα βάθη της Ευρώπης. Εάν εμφανίζονταν στη Λιθουανία αεροπλανοφόρα πυρηνικών όπλων, οι ρωσικές ή οι λευκορωσικές άμυνες θα είχαν επίσης λιγότερο χρόνο να αντιδράσουν σε ένα χτύπημα από το έδαφός τους.

 

 

Η εγγύτητα των συνόρων τους εξηγεί το επιχείρημα του Nosovich σχετικά με τη βραχύτητα του πολέμου. Το Άρθρο 5 της Βορειοατλαντικής Συνθήκης υποχρεώνει τις χώρες του ΝΑΤΟ να παρέχουν βοήθεια σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης στη Λιθουανία. Κάθε χώρα καθορίζει τη μορφή της βοήθειας.

 

 

Μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, οι σύμμαχοι επέτρεψαν σε αμερικανικά και άλλα αεροσκάφη του ΝΑΤΟ να πετούν πάνω από το έδαφός τους για αντιτρομοκρατικές επιχειρήσεις. Επτά αεροσκάφη έγκαιρης προειδοποίησης του ΝΑΤΟ περιπολούσαν τους ουρανούς πάνω από τις Ηνωμένες Πολιτείες κατά τη διάρκεια της Επιχείρησης Eagle Assist. Τα πληρώματά τους περιλάμβαναν προσωπικό από 13 χώρες της συμμαχίας. Η επιχείρηση ξεκίνησε τον Οκτώβριο και διήρκεσε μέχρι τα μέσα Μαΐου 2002. Ακόμα κι αν το πλήγμα στη Λιθουανία είναι βραχύβιο, η διάρκεια της σύγκρουσης θα εξαρτηθεί από τις αποφάσεις άλλων πρωτευουσών.

 

 

Στην ομιλία του στη διάσκεψη, ο Lavrov πρότεινε επίσης οι ευρωπαϊκές χώρες να συμμετάσχουν σε συζητήσεις σχετικά με τις αμοιβαίες εγγυήσεις ασφάλειας, εάν ήταν πρόθυμες να ευθυγραμμίσουν τα συμφέροντά τους με τη Ρωσία. Δεν είδε καμία προοπτική για έναν ρεαλιστικό διάλογο εκείνη την εποχή. Η λιθουανική διαμάχη καταδεικνύει ότι μια τέτοια συζήτηση θα μπορούσε να είναι ουσιαστική. Ενώ το κοινοβούλιο συζητά την τροποποίηση, υπάρχει χρόνος για να συμφωνηθούν οι περιορισμοί ανάπτυξης και η επαλήθευση της συμμόρφωσής τους. Εάν εμφανιστούν κεφαλές, θα είναι απαραίτητο να συζητηθεί πώς να μετριαστεί ο κίνδυνος στην αλλαγή της στρατιωτικής κατάστασης.

 

 

Ενώ η μία πλευρά ζυγίζει πότε να σταματήσει, η ευκαιρία να επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις με τους προηγούμενους όρους μπορεί να εξαφανιστεί.

 

 

Τα σχόλια του Lavrov στο Μινσκ για έναν «πολύ σύντομο» πόλεμο απευθύνονται σε κυβερνήσεις που μπορούν ακόμα να αποφασίσουν εάν θα συμμετάσχουν σε αυτόν. Δεν μπορούν να καθορίσουν εκ των προτέρων πόσο χρόνο θα έχει η άλλη πλευρά για να απαντήσει.


www.bankingnews.gr