Γιατί καταρρέουν οι τιμές του πετρελαίου παρά την αποκλιμάκωση Trump στο μέτωπο του Ιράν
Η υποχώρηση της πολεμικής έντασης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και η αλλαγή στάσης του Αμερικανού προέδρου Donald Trump απέναντι στο ενδεχόμενο νέων στρατιωτικών επιχειρήσεων αποτέλεσαν τον βασικό καταλύτη για την πρόσφατη πτώση των τιμών του πετρελαίου.
Ωστόσο, πίσω από τη θεαματική αποκλιμάκωση στην αγορά ενέργειας κρύβεται μια πολύ βαθύτερη ανατροπή: παρά το μεγαλύτερο σοκ προσφοράς πετρελαίου στην ιστορία, η παγκόσμια παραγωγή έχει πλέον ξεπεράσει την κατανάλωση.
Το πετρέλαιο υποχώρησε κατά περίπου 25 δολάρια μέσα σε μία εβδομάδα, φθάνοντας στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών μηνών, ενώ την Τρίτη 10 Νοεμβρίου οι τιμές υποχώρησαν προσωρινά κάτω από τα 90 δολάρια το βαρέλι.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις εκτιμήσεις που επικρατούσαν τον Οκτώβριο, όταν οι αγορές προεξοφλούσαν νέα μεγάλη στρατιωτική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή.
Καθ' όλη τη διάρκεια του Οκτωβρίου, το πετρέλαιο διαπραγματευόταν καθημερινά πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ την τελευταία συνεδρίαση του μήνα είχε φθάσει σε υψηλό τετραετίας, στα 114 δολάρια.
Ο Donald Trump είχε επανειλημμένα αφήσει να εννοηθεί ότι οι αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν θα επαναλαμβάνονταν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ (midterm elections).
Ωστόσο, λίγο πριν από τις εκλογές άλλαξε στάση, υποστηρίζοντας ότι η επανέναρξη των επιθέσεων δεν ήταν πλέον αναγκαία.
Παράλληλα, η σαρωτική επικράτηση των Δημοκρατικών στις εκλογές της 10ης Νοεμβρίου, σε μια εξέλιξη που ερμηνεύθηκε ως ισχυρή αποδοκιμασία της πολιτικής Trump για το Ιράν, έστειλε μήνυμα ότι το Κογκρέσο ενδέχεται να προβάλει αντιστάσεις στη συνέχιση του πολέμου.
Οι πολιτικές εξελίξεις ασφαλώς συνέβαλαν στην πτώση των τιμών. Ωστόσο, δεν αρκούν για να εξηγήσουν την πραγματική εικόνα της αγοράς.
Το πετρέλαιο έχει επιστρέψει στα θεμελιώδη μεγέθη του και αυτά εμφανίζονται πλέον πολύ ισχυρότερα από ό,τι θα περίμενε κανείς μέσα σε μια τόσο μεγάλη γεωπολιτική κρίση.
Η αγορά πετρελαίου απέφυγε το σενάριο των 200 δολαρίων – Πώς παρακάμφθηκε ο αποκλεισμός των Στενών του Hormuz
Η πορεία της αγοράς πετρελαίου από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν χαρακτηρίζεται από εντυπωσιακή προσαρμοστικότητα.
Πολλοί αναλυτές είχαν προειδοποιήσει για ένα ακραίο σενάριο, σύμφωνα με το οποίο οι τιμές θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 200 δολάρια το βαρέλι, εάν το Ιράν διέκοπτε τη διέλευση των δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Hormuz, ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα παγκοσμίως.
Ωστόσο, η αγορά δεν έφθασε ποτέ κοντά στο ιστορικό υψηλό του 2008, ούτε καν στα επίπεδα που είχαν καταγραφεί το 2022, κατά την έναρξη του πολέμου Ρωσίας - Ουκρανίας.
Οι εταιρείες ενέργειας και οι μεταφορείς κατάφεραν να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες, ανακατευθύνοντας φορτία μέσω αγωγών και οργανώνοντας σύνθετες επιχειρήσεις μεταφοράς πετρελαίου μέσω των Στενών του Hormuz, ακόμη και με στρατιωτική υποστήριξη.
Σε ορισμένες ημέρες των τελευταίων μηνών, οι ροές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή ξεπέρασαν ακόμη και τους μέσους όρους πριν από τον πόλεμο.
Βεβαίως, η κατάσταση δεν έχει επιστρέψει στην κανονικότητα.
Οι μεταφορές εξακολουθούν να παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις και, σύμφωνα με την εταιρεία παρακολούθησης ενεργειακών δεδομένων Kpler, κατά την τελευταία εβδομάδα διαμορφώθηκαν στο 70% περίπου των προπολεμικών επιπέδων.
Σύμφωνα με την Natasha Kaneva, επικεφαλής της παγκόσμιας έρευνας εμπορευμάτων της JPMorgan, οι διελεύσεις πετρελαίου από τα Στενά του Hormuz είχαν υποχωρήσει στα 9,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως κατά την έναρξη του πολέμου τον Μάρτιο.
Την προηγούμενη εβδομάδα, ωστόσο, είχαν ανακάμψει στα 20,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως, πλησιάζοντας τα 24,7 εκατ. βαρέλια που διακινούνταν καθημερινά από τη Μέση Ανατολή πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.
Η διαφορά παραμένει σημαντική: περίπου 4 εκατ. βαρέλια ημερησίως λιγότερα από τα προπολεμικά επίπεδα.
Η παραγωγή εκτός Μέσης Ανατολής αυξήθηκε – Ο ρόλος της Λατινικής Αμερικής και της Exxon
Για να αντισταθμίσουν τις απώλειες από τη Μέση Ανατολή, οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες αύξησαν την παραγωγή τους σε άλλες περιοχές του πλανήτη, με ιδιαίτερη έμφαση στη Λατινική Αμερική.
Οι ροές αργού πετρελαίου από περιοχές εκτός Μέσης Ανατολής αυξήθηκαν κατά 1,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.
Παρά την αύξηση αυτή, εξακολουθούσε να υπάρχει ένα ημερήσιο έλλειμμα περίπου 2,5 εκατ. βαρελιών σε σχέση με τα επίπεδα των προηγούμενων ενεργειακών ροών.
Η ενίσχυση της παραγωγής εκτός Μέσης Ανατολής είναι σταδιακή αλλά σταθερή, ενώ οι ενεργειακοί όμιλοι εξακολουθούν να βλέπουν σημαντικές προοπτικές σε νέες περιοχές.
Ενδεικτική είναι η ανακοίνωση της Exxon την Τρίτη 10 Νοεμβρίου, σύμφωνα με την οποία έχει προχωρήσει σε προκαταρκτικές ενέργειες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην επιστροφή της στη Βενεζουέλα, έπειτα από απουσία δύο δεκαετιών.
Ωστόσο, ούτε η αύξηση της παγκόσμιας παραγωγής ούτε η σταδιακή αποκατάσταση των μεταφορών από τη Μέση Ανατολή αρκούν από μόνες τους για να εξηγήσουν την εξισορρόπηση της αγοράς.
Το στοιχείο που αλλάζει τα δεδομένα βρίσκεται στην άλλη πλευρά της εξίσωσης: στη ζήτηση.
Κατάρρευση της ζήτησης πετρελαίου – Το μεγάλο παράδοξο της ενεργειακής αγοράς
Ο παράγοντας που έλειπε από την εξίσωση ήταν η απότομη υποχώρηση της παγκόσμιας ζήτησης πετρελαίου.
Σύμφωνα με την JPMorgan, η κατανάλωση πετρελαίου μειώθηκε κατά μέσο όρο 3,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως κατά τη διάρκεια του πολέμου, ενώ η επιδείνωση έγινε ακόμη εντονότερη τους τελευταίους μήνες.
Ειδικότερα, τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο η κατανάλωση υποχώρησε κατά 3,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Με άλλα λόγια, η μείωση της ζήτησης κατάφερε όχι μόνο να καλύψει το έλλειμμα που είχε δημιουργηθεί από τις διαταραχές στην προσφορά, αλλά και να οδηγήσει την αγορά σε πλεόνασμα περίπου 1,3-1,4 εκατ. βαρελιών ημερησίως τον Οκτώβριο.
Αυτό είναι το μεγάλο παράδοξο της σημερινής ενεργειακής αγοράς: ενώ ο πόλεμος προκάλεσε ένα πρωτοφανές σοκ στην προσφορά, η παγκόσμια κατανάλωση υποχώρησε τόσο έντονα ώστε η αγορά πέρασε από την έλλειψη στο πλεόνασμα.
Η μείωση της ζήτησης οφείλεται εν μέρει στις υψηλές τιμές, οι οποίες ανάγκασαν καταναλωτές και επιχειρήσεις σε ολόκληρο τον κόσμο να περιορίσουν την ενεργειακή τους κατανάλωση και να λάβουν δύσκολες αποφάσεις για τη χρήση καυσίμων.
Ωστόσο, η επίδραση των τιμών δεν ήταν τόσο καθοριστική όσο θα μπορούσε να υποθέσει κανείς.
Γιατί μειώνεται η κατανάλωση βενζίνης και diesel – Το πρόβλημα στα διυλιστήρια
Η αγορά καυσίμων αντιμετωπίζει μια πρόσθετη δομική δυσκολία: την περιορισμένη δυναμικότητα των διυλιστηρίων.
Πράγματι, το diesel είχε καταγράψει ιστορικά υψηλά επίπεδα τιμών πριν από μερικές εβδομάδες, καθώς η Ουκρανία εξαπέλυε επιθέσεις με drones κατά ρωσικών διυλιστηρίων.
Η κατάσταση αποκλιμακώθηκε προσωρινά μετά την ενεργειακή εκεχειρία που διαπραγματεύθηκε ο Donald Trump, η οποία επέτρεψε μια ανάπαυλα αρκετών εβδομάδων.
Παράλληλα, οι τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ οδεύουν προς νέο υψηλό τετραετίας για το 2026, αν και την Τρίτη υποχώρησαν κάτω από τα 4 δολάρια το γαλόνι για πρώτη φορά έπειτα από αρκετούς μήνες.
Επιπλέον, η ζήτηση βενζίνης βρίσκεται εδώ και χρόνια σε πτωτική πορεία, καθώς τα ηλεκτρικά οχήματα κερδίζουν διαρκώς έδαφος, κυρίως εκτός ΗΠΑ, ενώ η τεχνολογία των κινητήρων βελτιώνει την ενεργειακή αποδοτικότητα.
Σύμφωνα με τον Pavel Molchanov, αναλυτή επενδυτικής στρατηγικής της Raymond James, η ετήσια κατά κεφαλήν κατανάλωση βενζίνης στις ΗΠΑ αναμένεται να υποχωρήσει στα 390 γαλόνια το 2026, το χαμηλότερο επίπεδο μετά την πανδημία.
Πρόκειται για σημαντική μείωση σε σύγκριση με τα 440 γαλόνια πριν από μία δεκαετία.
Ωστόσο, η σημαντικότερη αιτία της υποχώρησης της ζήτησης τόσο για diesel όσο και για βενζίνη είναι λιγότερο προφανής: οι περιορισμοί στη διυλιστική δυναμικότητα.
Ο πλανήτης δεν διαθέτει επαρκείς υποδομές διύλισης για να αναπληρώσει την απώλεια παραγωγής από τη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία.
Ως αποτέλεσμα, τα διυλιστήρια σε παγκόσμιο επίπεδο λειτουργούν στα όρια των δυνατοτήτων τους.
Με απλά λόγια, ακόμη και εάν υπάρχει επαρκής ποσότητα αργού πετρελαίου, η αγορά δεν μπορεί να το μετατρέψει αρκετά γρήγορα σε χρήσιμα καύσιμα.
Το έλλειμμα στη διυλιστική δυναμικότητα απορροφάται τελικά μέσω της μείωσης της παγκόσμιας ζήτησης για βενζίνη, diesel και αργό πετρέλαιο που υπό διαφορετικές συνθήκες θα μετατρεπόταν σε καύσιμα.
Τα αμερικανικά αποθέματα πετρελαίου ανακάμπτουν – Νέα διαπραγματευτική ισχύς για τον Trump
Το πλεόνασμα πετρελαίου δημιουργεί πλέον περιθώρια για την αναπλήρωση στρατηγικής σημασίας αποθεμάτων στις ΗΠΑ, κυρίως στην περιοχή Cushing της Oklahoma, που αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους κόμβους διακίνησης και αποθήκευσης πετρελαίου της χώρας.
Σύμφωνα με την αμερικανική Υπηρεσία Ενεργειακής Πληροφόρησης (US Energy Information Administration), τα αποθέματα στην περιοχή Cushing είχαν υποχωρήσει τον Ιούλιο κάτω από τα ελάχιστα λειτουργικά επίπεδα.
Πλέον, έχουν ανακάμψει στο υψηλότερο επίπεδο από τον Μάιο.
Η εξέλιξη αυτή προσφέρει σημαντική ανάσα στην αμερικανική αγορά, καθώς δημιουργεί πρόσθετα περιθώρια αποθήκευσης και περιορίζει τον κίνδυνο μιας νέας κρίσης στις τιμές του πετρελαίου.
Παράλληλα, η συσσώρευση πλεονάσματος για έναν ή δύο μήνες θα μπορούσε να προσφέρει στον Donald Trump ένα σημαντικό διαπραγματευτικό πλεονέκτημα, επιτρέποντάς του να περιμένει μέχρι να ενταθεί η οικονομική πίεση στο Ιράν.
Ο οικονομικός αποκλεισμός του Ιράν και ο πληθωρισμός άνω του 70%
Ο αμερικανικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών φαίνεται να αποδίδει αποτελέσματα.
Σύμφωνα με την ανάλυση, το Ιράν δεν έχει πραγματοποιήσει καμία εξαγωγή πετρελαίου μέσω νόμιμων διαύλων από τον Αύγουστο, ενώ ο οικονομικός αποκλεισμός έχει επιβαρύνει δραματικά την οικονομία της χώρας.
Ο ετήσιος πληθωρισμός στο Ιράν έχει ξεπεράσει το 70% κατά το τελευταίο έτος, φθάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Υπό αυτές τις συνθήκες, ο Donald Trump ενδέχεται να θεωρεί ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ των ΗΠΑ, καθώς η συσσώρευση πετρελαϊκών αποθεμάτων και η εξασθένηση της ιρανικής οικονομίας αυξάνουν την πίεση προς την Τεχεράνη.
Ωστόσο, η πολιτική και στρατιωτική διάσταση της σύγκρουσης είναι πολύ πιο σύνθετη.
Η εκλογική ήττα του Trump και η ισχύς του Ιράν στα Στενά του Hormuz
Η σαρωτική εκλογική επικράτηση των Δημοκρατικών ενδέχεται να περιορίσει σε κάποιο βαθμό τους χειρισμούς του Αμερικανού προέδρου στο μέτωπο του Ιράν.
Ωστόσο, το νέο Κογκρέσο δεν θα διαθέτει απαραίτητα την αποφασιστική ισχύ που θα απαιτούνταν για να οδηγήσει τις ΗΠΑ σε άμεση έξοδο από τον πόλεμο.
Την ίδια στιγμή, η λεγόμενη «μπλε παλίρροια» (blue tsunami), όπως χαρακτηρίστηκε η εκλογική επικράτηση των Δημοκρατικών, ανέδειξε ότι και το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικά διαπραγματευτικά όπλα.
Ο Donald Trump έχει αποδυναμωθεί πολιτικά, ενώ η εκλογική αναμέτρηση έδειξε ότι το Ιράν μπορεί να προκαλέσει σοβαρές οικονομικές ζημιές σε ολόκληρο τον κόσμο, διατηρώντας στρατιωτική παρουσία στα Στενά του Hormuz.
Η δυνατότητα της Τεχεράνης να απειλεί μια από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη εξακολουθεί να αποτελεί παράγοντα αστάθειας για τις διεθνείς αγορές, ανεξάρτητα από την προσωρινή αποκλιμάκωση των τιμών.
Ο Dan Pickering, ιδρυτής και επικεφαλής επενδύσεων της Pickering Energy Partners, προειδοποίησε ότι οι σημερινές συνθήκες δεν δημιουργούν τις προϋποθέσεις για μια γρήγορη και αποδεκτή λύση στη σύγκρουση.
«Αυτό δεν αποτελεί συνταγή για ένα γρήγορο και αποδεκτό τέλος της σύγκρουσης. Αποτελεί συνταγή για τη συνέχιση της ίδιας κατάστασης», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Το συμπέρασμα είναι ότι η πτώση των τιμών του πετρελαίου δεν αποτελεί απλώς αντανάκλαση της αλλαγής στάσης του Donald Trump απέναντι στο Ιράν.
Αντανακλά μια βαθύτερη ανατροπή στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, όπου η αύξηση της παραγωγής, η προσαρμογή των μεταφορικών δικτύων και κυρίως η κατάρρευση της ζήτησης έχουν δημιουργήσει ένα νέο πλεόνασμα.
Ωστόσο, όσο τα Στενά του Hormuz παραμένουν γεωπολιτικό όπλο στα χέρια της Τεχεράνης, η ενεργειακή αγορά θα εξακολουθεί να βρίσκεται εκτεθειμένη σε νέες αναταράξεις.
www.bankingnews.gr
Ωστόσο, πίσω από τη θεαματική αποκλιμάκωση στην αγορά ενέργειας κρύβεται μια πολύ βαθύτερη ανατροπή: παρά το μεγαλύτερο σοκ προσφοράς πετρελαίου στην ιστορία, η παγκόσμια παραγωγή έχει πλέον ξεπεράσει την κατανάλωση.
Το πετρέλαιο υποχώρησε κατά περίπου 25 δολάρια μέσα σε μία εβδομάδα, φθάνοντας στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών μηνών, ενώ την Τρίτη 10 Νοεμβρίου οι τιμές υποχώρησαν προσωρινά κάτω από τα 90 δολάρια το βαρέλι.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις εκτιμήσεις που επικρατούσαν τον Οκτώβριο, όταν οι αγορές προεξοφλούσαν νέα μεγάλη στρατιωτική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή.
Καθ' όλη τη διάρκεια του Οκτωβρίου, το πετρέλαιο διαπραγματευόταν καθημερινά πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ την τελευταία συνεδρίαση του μήνα είχε φθάσει σε υψηλό τετραετίας, στα 114 δολάρια.
Ο Donald Trump είχε επανειλημμένα αφήσει να εννοηθεί ότι οι αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν θα επαναλαμβάνονταν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ (midterm elections).
Ωστόσο, λίγο πριν από τις εκλογές άλλαξε στάση, υποστηρίζοντας ότι η επανέναρξη των επιθέσεων δεν ήταν πλέον αναγκαία.
Παράλληλα, η σαρωτική επικράτηση των Δημοκρατικών στις εκλογές της 10ης Νοεμβρίου, σε μια εξέλιξη που ερμηνεύθηκε ως ισχυρή αποδοκιμασία της πολιτικής Trump για το Ιράν, έστειλε μήνυμα ότι το Κογκρέσο ενδέχεται να προβάλει αντιστάσεις στη συνέχιση του πολέμου.
Οι πολιτικές εξελίξεις ασφαλώς συνέβαλαν στην πτώση των τιμών. Ωστόσο, δεν αρκούν για να εξηγήσουν την πραγματική εικόνα της αγοράς.
Το πετρέλαιο έχει επιστρέψει στα θεμελιώδη μεγέθη του και αυτά εμφανίζονται πλέον πολύ ισχυρότερα από ό,τι θα περίμενε κανείς μέσα σε μια τόσο μεγάλη γεωπολιτική κρίση.
Η αγορά πετρελαίου απέφυγε το σενάριο των 200 δολαρίων – Πώς παρακάμφθηκε ο αποκλεισμός των Στενών του Hormuz
Η πορεία της αγοράς πετρελαίου από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν χαρακτηρίζεται από εντυπωσιακή προσαρμοστικότητα.
Πολλοί αναλυτές είχαν προειδοποιήσει για ένα ακραίο σενάριο, σύμφωνα με το οποίο οι τιμές θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 200 δολάρια το βαρέλι, εάν το Ιράν διέκοπτε τη διέλευση των δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Hormuz, ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα παγκοσμίως.
Ωστόσο, η αγορά δεν έφθασε ποτέ κοντά στο ιστορικό υψηλό του 2008, ούτε καν στα επίπεδα που είχαν καταγραφεί το 2022, κατά την έναρξη του πολέμου Ρωσίας - Ουκρανίας.
Οι εταιρείες ενέργειας και οι μεταφορείς κατάφεραν να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες, ανακατευθύνοντας φορτία μέσω αγωγών και οργανώνοντας σύνθετες επιχειρήσεις μεταφοράς πετρελαίου μέσω των Στενών του Hormuz, ακόμη και με στρατιωτική υποστήριξη.
Σε ορισμένες ημέρες των τελευταίων μηνών, οι ροές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή ξεπέρασαν ακόμη και τους μέσους όρους πριν από τον πόλεμο.
Βεβαίως, η κατάσταση δεν έχει επιστρέψει στην κανονικότητα.
Οι μεταφορές εξακολουθούν να παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις και, σύμφωνα με την εταιρεία παρακολούθησης ενεργειακών δεδομένων Kpler, κατά την τελευταία εβδομάδα διαμορφώθηκαν στο 70% περίπου των προπολεμικών επιπέδων.
Σύμφωνα με την Natasha Kaneva, επικεφαλής της παγκόσμιας έρευνας εμπορευμάτων της JPMorgan, οι διελεύσεις πετρελαίου από τα Στενά του Hormuz είχαν υποχωρήσει στα 9,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως κατά την έναρξη του πολέμου τον Μάρτιο.
Την προηγούμενη εβδομάδα, ωστόσο, είχαν ανακάμψει στα 20,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως, πλησιάζοντας τα 24,7 εκατ. βαρέλια που διακινούνταν καθημερινά από τη Μέση Ανατολή πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.
Η διαφορά παραμένει σημαντική: περίπου 4 εκατ. βαρέλια ημερησίως λιγότερα από τα προπολεμικά επίπεδα.
Η παραγωγή εκτός Μέσης Ανατολής αυξήθηκε – Ο ρόλος της Λατινικής Αμερικής και της Exxon
Για να αντισταθμίσουν τις απώλειες από τη Μέση Ανατολή, οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες αύξησαν την παραγωγή τους σε άλλες περιοχές του πλανήτη, με ιδιαίτερη έμφαση στη Λατινική Αμερική.
Οι ροές αργού πετρελαίου από περιοχές εκτός Μέσης Ανατολής αυξήθηκαν κατά 1,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.
Παρά την αύξηση αυτή, εξακολουθούσε να υπάρχει ένα ημερήσιο έλλειμμα περίπου 2,5 εκατ. βαρελιών σε σχέση με τα επίπεδα των προηγούμενων ενεργειακών ροών.
Η ενίσχυση της παραγωγής εκτός Μέσης Ανατολής είναι σταδιακή αλλά σταθερή, ενώ οι ενεργειακοί όμιλοι εξακολουθούν να βλέπουν σημαντικές προοπτικές σε νέες περιοχές.
Ενδεικτική είναι η ανακοίνωση της Exxon την Τρίτη 10 Νοεμβρίου, σύμφωνα με την οποία έχει προχωρήσει σε προκαταρκτικές ενέργειες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην επιστροφή της στη Βενεζουέλα, έπειτα από απουσία δύο δεκαετιών.
Ωστόσο, ούτε η αύξηση της παγκόσμιας παραγωγής ούτε η σταδιακή αποκατάσταση των μεταφορών από τη Μέση Ανατολή αρκούν από μόνες τους για να εξηγήσουν την εξισορρόπηση της αγοράς.
Το στοιχείο που αλλάζει τα δεδομένα βρίσκεται στην άλλη πλευρά της εξίσωσης: στη ζήτηση.
Κατάρρευση της ζήτησης πετρελαίου – Το μεγάλο παράδοξο της ενεργειακής αγοράς
Ο παράγοντας που έλειπε από την εξίσωση ήταν η απότομη υποχώρηση της παγκόσμιας ζήτησης πετρελαίου.
Σύμφωνα με την JPMorgan, η κατανάλωση πετρελαίου μειώθηκε κατά μέσο όρο 3,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως κατά τη διάρκεια του πολέμου, ενώ η επιδείνωση έγινε ακόμη εντονότερη τους τελευταίους μήνες.
Ειδικότερα, τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο η κατανάλωση υποχώρησε κατά 3,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Με άλλα λόγια, η μείωση της ζήτησης κατάφερε όχι μόνο να καλύψει το έλλειμμα που είχε δημιουργηθεί από τις διαταραχές στην προσφορά, αλλά και να οδηγήσει την αγορά σε πλεόνασμα περίπου 1,3-1,4 εκατ. βαρελιών ημερησίως τον Οκτώβριο.
Αυτό είναι το μεγάλο παράδοξο της σημερινής ενεργειακής αγοράς: ενώ ο πόλεμος προκάλεσε ένα πρωτοφανές σοκ στην προσφορά, η παγκόσμια κατανάλωση υποχώρησε τόσο έντονα ώστε η αγορά πέρασε από την έλλειψη στο πλεόνασμα.
Η μείωση της ζήτησης οφείλεται εν μέρει στις υψηλές τιμές, οι οποίες ανάγκασαν καταναλωτές και επιχειρήσεις σε ολόκληρο τον κόσμο να περιορίσουν την ενεργειακή τους κατανάλωση και να λάβουν δύσκολες αποφάσεις για τη χρήση καυσίμων.
Ωστόσο, η επίδραση των τιμών δεν ήταν τόσο καθοριστική όσο θα μπορούσε να υποθέσει κανείς.
Γιατί μειώνεται η κατανάλωση βενζίνης και diesel – Το πρόβλημα στα διυλιστήρια
Η αγορά καυσίμων αντιμετωπίζει μια πρόσθετη δομική δυσκολία: την περιορισμένη δυναμικότητα των διυλιστηρίων.
Πράγματι, το diesel είχε καταγράψει ιστορικά υψηλά επίπεδα τιμών πριν από μερικές εβδομάδες, καθώς η Ουκρανία εξαπέλυε επιθέσεις με drones κατά ρωσικών διυλιστηρίων.
Η κατάσταση αποκλιμακώθηκε προσωρινά μετά την ενεργειακή εκεχειρία που διαπραγματεύθηκε ο Donald Trump, η οποία επέτρεψε μια ανάπαυλα αρκετών εβδομάδων.
Παράλληλα, οι τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ οδεύουν προς νέο υψηλό τετραετίας για το 2026, αν και την Τρίτη υποχώρησαν κάτω από τα 4 δολάρια το γαλόνι για πρώτη φορά έπειτα από αρκετούς μήνες.
Επιπλέον, η ζήτηση βενζίνης βρίσκεται εδώ και χρόνια σε πτωτική πορεία, καθώς τα ηλεκτρικά οχήματα κερδίζουν διαρκώς έδαφος, κυρίως εκτός ΗΠΑ, ενώ η τεχνολογία των κινητήρων βελτιώνει την ενεργειακή αποδοτικότητα.
Σύμφωνα με τον Pavel Molchanov, αναλυτή επενδυτικής στρατηγικής της Raymond James, η ετήσια κατά κεφαλήν κατανάλωση βενζίνης στις ΗΠΑ αναμένεται να υποχωρήσει στα 390 γαλόνια το 2026, το χαμηλότερο επίπεδο μετά την πανδημία.
Πρόκειται για σημαντική μείωση σε σύγκριση με τα 440 γαλόνια πριν από μία δεκαετία.
Ωστόσο, η σημαντικότερη αιτία της υποχώρησης της ζήτησης τόσο για diesel όσο και για βενζίνη είναι λιγότερο προφανής: οι περιορισμοί στη διυλιστική δυναμικότητα.
Ο πλανήτης δεν διαθέτει επαρκείς υποδομές διύλισης για να αναπληρώσει την απώλεια παραγωγής από τη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία.
Ως αποτέλεσμα, τα διυλιστήρια σε παγκόσμιο επίπεδο λειτουργούν στα όρια των δυνατοτήτων τους.
Με απλά λόγια, ακόμη και εάν υπάρχει επαρκής ποσότητα αργού πετρελαίου, η αγορά δεν μπορεί να το μετατρέψει αρκετά γρήγορα σε χρήσιμα καύσιμα.
Το έλλειμμα στη διυλιστική δυναμικότητα απορροφάται τελικά μέσω της μείωσης της παγκόσμιας ζήτησης για βενζίνη, diesel και αργό πετρέλαιο που υπό διαφορετικές συνθήκες θα μετατρεπόταν σε καύσιμα.
Τα αμερικανικά αποθέματα πετρελαίου ανακάμπτουν – Νέα διαπραγματευτική ισχύς για τον Trump
Το πλεόνασμα πετρελαίου δημιουργεί πλέον περιθώρια για την αναπλήρωση στρατηγικής σημασίας αποθεμάτων στις ΗΠΑ, κυρίως στην περιοχή Cushing της Oklahoma, που αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους κόμβους διακίνησης και αποθήκευσης πετρελαίου της χώρας.
Σύμφωνα με την αμερικανική Υπηρεσία Ενεργειακής Πληροφόρησης (US Energy Information Administration), τα αποθέματα στην περιοχή Cushing είχαν υποχωρήσει τον Ιούλιο κάτω από τα ελάχιστα λειτουργικά επίπεδα.
Πλέον, έχουν ανακάμψει στο υψηλότερο επίπεδο από τον Μάιο.
Η εξέλιξη αυτή προσφέρει σημαντική ανάσα στην αμερικανική αγορά, καθώς δημιουργεί πρόσθετα περιθώρια αποθήκευσης και περιορίζει τον κίνδυνο μιας νέας κρίσης στις τιμές του πετρελαίου.
Παράλληλα, η συσσώρευση πλεονάσματος για έναν ή δύο μήνες θα μπορούσε να προσφέρει στον Donald Trump ένα σημαντικό διαπραγματευτικό πλεονέκτημα, επιτρέποντάς του να περιμένει μέχρι να ενταθεί η οικονομική πίεση στο Ιράν.
Ο οικονομικός αποκλεισμός του Ιράν και ο πληθωρισμός άνω του 70%
Ο αμερικανικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών φαίνεται να αποδίδει αποτελέσματα.
Σύμφωνα με την ανάλυση, το Ιράν δεν έχει πραγματοποιήσει καμία εξαγωγή πετρελαίου μέσω νόμιμων διαύλων από τον Αύγουστο, ενώ ο οικονομικός αποκλεισμός έχει επιβαρύνει δραματικά την οικονομία της χώρας.
Ο ετήσιος πληθωρισμός στο Ιράν έχει ξεπεράσει το 70% κατά το τελευταίο έτος, φθάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Υπό αυτές τις συνθήκες, ο Donald Trump ενδέχεται να θεωρεί ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ των ΗΠΑ, καθώς η συσσώρευση πετρελαϊκών αποθεμάτων και η εξασθένηση της ιρανικής οικονομίας αυξάνουν την πίεση προς την Τεχεράνη.
Ωστόσο, η πολιτική και στρατιωτική διάσταση της σύγκρουσης είναι πολύ πιο σύνθετη.
Η εκλογική ήττα του Trump και η ισχύς του Ιράν στα Στενά του Hormuz
Η σαρωτική εκλογική επικράτηση των Δημοκρατικών ενδέχεται να περιορίσει σε κάποιο βαθμό τους χειρισμούς του Αμερικανού προέδρου στο μέτωπο του Ιράν.
Ωστόσο, το νέο Κογκρέσο δεν θα διαθέτει απαραίτητα την αποφασιστική ισχύ που θα απαιτούνταν για να οδηγήσει τις ΗΠΑ σε άμεση έξοδο από τον πόλεμο.
Την ίδια στιγμή, η λεγόμενη «μπλε παλίρροια» (blue tsunami), όπως χαρακτηρίστηκε η εκλογική επικράτηση των Δημοκρατικών, ανέδειξε ότι και το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικά διαπραγματευτικά όπλα.
Ο Donald Trump έχει αποδυναμωθεί πολιτικά, ενώ η εκλογική αναμέτρηση έδειξε ότι το Ιράν μπορεί να προκαλέσει σοβαρές οικονομικές ζημιές σε ολόκληρο τον κόσμο, διατηρώντας στρατιωτική παρουσία στα Στενά του Hormuz.
Η δυνατότητα της Τεχεράνης να απειλεί μια από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη εξακολουθεί να αποτελεί παράγοντα αστάθειας για τις διεθνείς αγορές, ανεξάρτητα από την προσωρινή αποκλιμάκωση των τιμών.
Ο Dan Pickering, ιδρυτής και επικεφαλής επενδύσεων της Pickering Energy Partners, προειδοποίησε ότι οι σημερινές συνθήκες δεν δημιουργούν τις προϋποθέσεις για μια γρήγορη και αποδεκτή λύση στη σύγκρουση.
«Αυτό δεν αποτελεί συνταγή για ένα γρήγορο και αποδεκτό τέλος της σύγκρουσης. Αποτελεί συνταγή για τη συνέχιση της ίδιας κατάστασης», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Το συμπέρασμα είναι ότι η πτώση των τιμών του πετρελαίου δεν αποτελεί απλώς αντανάκλαση της αλλαγής στάσης του Donald Trump απέναντι στο Ιράν.
Αντανακλά μια βαθύτερη ανατροπή στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, όπου η αύξηση της παραγωγής, η προσαρμογή των μεταφορικών δικτύων και κυρίως η κατάρρευση της ζήτησης έχουν δημιουργήσει ένα νέο πλεόνασμα.
Ωστόσο, όσο τα Στενά του Hormuz παραμένουν γεωπολιτικό όπλο στα χέρια της Τεχεράνης, η ενεργειακή αγορά θα εξακολουθεί να βρίσκεται εκτεθειμένη σε νέες αναταράξεις.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών