Σχεδόν 10 χρόνια μετά το Brexit, ανοίγει ξανά η πόρτα της ΕΕ – Αναζητά ανάπτυξη και εμπορική ανάσα
Δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα που άλλαξε ριζικά την πορεία της Βρετανίας, το Brexit επανέρχεται στο επίκεντρο της πολιτικής και οικονομικής συζήτησης, με το Λονδίνο να αναζητά πλέον στενότερες σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση, σε μια προσπάθεια να ανακτήσει χαμένο έδαφος στην ανάπτυξη και στο εμπόριο.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Andy Burnham προωθεί μια νέα συμφωνία επαναπροσέγγισης με τις Βρυξέλλες, καθώς οι δύο πλευρές συναντώνται σε κρίσιμη σύνοδο την Παρασκευή.
Στόχος είναι η μείωση των εμπορικών εμποδίων, η ενίσχυση της συνεργασίας και η δημιουργία νέων δυνατοτήτων για τους νέους Βρετανούς στην Ευρώπη.
Το πακέτο συμφωνιών που επιδιώκει η βρετανική κυβέρνηση περιλαμβάνει τη διευκόλυνση της μετακίνησης νέων για σπουδές, εργασία και ταξίδια, τη διασύνδεση των συστημάτων εμπορίας εκπομπών ρύπων και την άρση γραφειοκρατικών εμποδίων στο εμπόριο τροφίμων.
Η νέα στρατηγική αποτυπώνει μια σαφή μετατόπιση: το Brexit παραμένει πολιτικά δύσκολο να ανατραπεί, ωστόσο το οικονομικό κόστος της αποχώρησης από την ΕΕ καθιστά πλέον επιτακτική την αναζήτηση στενότερων δεσμών με τη μεγαλύτερη εμπορική αγορά της Βρετανίας.
Το Brexit περιόρισε τις αναπτυξιακές δυνατότητες της οικονομίας
Οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι η αποχώρηση της Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση περιόρισε τις προοπτικές ανάπτυξης της χώρας, με τις εκτιμήσεις για την απώλεια οικονομικής παραγωγής να κυμαίνονται από 2% έως 8%.
Το πλήγμα στην αναπτυξιακή δυναμική, οι εμπορικές τριβές και η αυξημένη γραφειοκρατία ενισχύουν την πίεση προς την κυβέρνηση να αναζητήσει νέους μοχλούς ανάπτυξης.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, ως ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Βρετανίας και η σημαντικότερη γειτονική αγορά, βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας.
Η κυβέρνηση των Εργατικών, η οποία ανέλαβε μετά τις εκλογές του 2024, είχε αρχικά επιλέξει μια προσεκτική στρατηγική επαναφοράς των σχέσεων με την ΕΕ, μέσω περιορισμένων συμφωνιών και επιλεκτικής ευθυγράμμισης κανονισμών, χωρίς να θέτει ζήτημα ανατροπής του Brexit.
Ωστόσο, η προσέγγιση αυτή, που συνδέθηκε με τον Keir Starmer, δεν απέδωσε την πολιτική δυναμική που επιδίωκε το κόμμα, οδηγώντας τελικά στην ανάδειξη του Andy Burnham, ο οποίος εμφανίζεται σαφώς πιο επιθετικός ως προς την ανάγκη επαναπροσέγγισης με την Ευρώπη.
Στο τραπέζι νέες συμφωνίες, αλλά όχι επιστροφή στην ενιαία αγορά
Η σύνοδος Βρετανίας - ΕΕ επιχειρεί να ξεκλειδώσει συμφωνίες που βρίσκονται ήδη σε προχωρημένο στάδιο διαπραγμάτευσης.
Σύμφωνα με τον Nick Thomas-Symonds, πρώην υπουργό Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, το πακέτο συμφωνιών είχε ολοκληρωθεί κατά περίπου 90% πριν αναλάβει η νέα κυβέρνηση.
Τα εκκρεμή ζητήματα αφορούν, μεταξύ άλλων, τα δίδακτρα των Ευρωπαίων φοιτητών στα βρετανικά πανεπιστήμια, τη συμμετοχή της Βρετανίας στην πρωτοβουλία «Made in Europe» και τον αριθμό των νέων που θα μπορούν να συμμετέχουν σε προγράμματα κινητικότητας μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και ΕΕ.
Η κυβέρνηση Burnham επιδιώκει να ενισχύσει τις οικονομικές σχέσεις χωρίς να παραβιάσει τις προεκλογικές δεσμεύσεις των Εργατικών, οι οποίες αποκλείουν την επιστροφή στην ενιαία αγορά, στην τελωνειακή ένωση και στην ελεύθερη μετακίνηση.
Ο ίδιος ο Burnham, πάντως, έχει δηλώσει ότι θα ήθελε η Βρετανία να επιστρέψει στην ΕΕ κάποια στιγμή στη διάρκεια της ζωής του, αν και δεν θεωρεί εφικτή μια τέτοια εξέλιξη κατά την τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδο.
Το δίλημμα της κυριαρχίας έναντι του εμπορίου
Η επαναπροσέγγιση με την Ευρώπη προσκρούει σε ένα διαχρονικό πρόβλημα: η Βρετανία επιδιώκει πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά, χωρίς να αποδεχθεί πλήρως τους κανόνες που τη διέπουν.
Ο Anand Menon, καθηγητής στο King’s College London και διευθυντής του think tank UK in a Changing Europe, εκτιμά ότι η πολιτική του Burnham δεν διαφέρει ουσιαστικά από εκείνη του προκατόχου του, παρά την πιο έντονη ρητορική.
Όπως επισημαίνει, η πραγματική αλλαγή αφορά περισσότερο τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση μιλά για το μέλλον, παρά την ουσία των διαπραγματεύσεων.
Από την πλευρά της ΕΕ, ο πρώην διαπραγματευτής για το Brexit Michel Barnier έχει προειδοποιήσει ότι η Βρετανία δεν μπορεί να επιλέγει επιλεκτικά τα πλεονεκτήματα της ενιαίας αγοράς, χωρίς να αποδέχεται τις υποχρεώσεις που συνεπάγονται.
Το βασικό δίλημμα παραμένει ίδιο: μεγαλύτερη οικονομική πρόσβαση στην Ευρώπη σημαίνει και μεγαλύτερη αποδοχή των ευρωπαϊκών κανόνων, με περιορισμούς στην ανεξάρτητη χάραξη πολιτικής.
Πολιτικές αντιδράσεις και φόβοι για νέο κύκλο αντιπαράθεσης
Η προοπτική στενότερων σχέσεων με την ΕΕ προκαλεί έντονες αντιδράσεις στο πολιτικό σκηνικό της Βρετανίας.
Η επικεφαλής των Συντηρητικών Kemi Badenoch κατηγορεί τον Burnham ότι δεν έχει διδαχθεί από τα λάθη του παρελθόντος, υποστηρίζοντας ότι τα σημερινά προβλήματα της χώρας δεν συνδέονται με την έξοδο ή την παραμονή στην ΕΕ.
Ο Nigel Farage, επικεφαλής του Reform UK, υποστηρίζει ότι ο πρωθυπουργός δεν έχει πολιτική εντολή για την επαναδιαπραγμάτευση στενότερων σχέσεων με τις Βρυξέλλες.
Παράλληλα, πρώην πρωθυπουργοί όπως οι David Cameron και Boris Johnson προειδοποιούν κατά της επαναφοράς μιας συζήτησης που δίχασε βαθιά τη βρετανική κοινωνία.
Ωστόσο, η πολιτική δυναμική ενδέχεται να είναι πιο σύνθετη. Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η επιστροφή στην ΕΕ υπό τους όρους του 2016 θα μπορούσε να συγκεντρώσει ευρεία υποστήριξη, γεγονός που ενδέχεται να προσφέρει στους Εργατικούς πολιτικό πλεονέκτημα.
Το πρόβλημα είναι ότι η υποστήριξη στην ιδέα της επανένταξης δεν συνεπάγεται απαραίτητα και αποδοχή του κόστους ή της διαδικασίας.
Οι πολίτες εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στην καταβολή νέων εισφορών στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, στην προοπτική ένταξης στο ευρώ, αλλά και στην αναζωπύρωση μιας πολιτικής αντιπαράθεσης που έχει ήδη εξαντλήσει σημαντικό μέρος της κοινωνίας.
Το Erasmus και οι περιορισμένες μέχρι σήμερα επιτυχίες
Μέχρι στιγμής, η επαναπροσέγγιση με την ΕΕ έχει αποφέρει περιορισμένα απτά αποτελέσματα, με σημαντικότερο την επιστροφή της Βρετανίας στο πρόγραμμα Erasmus από το επόμενο έτος, αν και με υψηλότερο κόστος συμμετοχής σε σχέση με το παρελθόν.
Η κυβέρνηση Burnham θεωρεί ότι οι συμφωνίες που βρίσκονται υπό διαπραγμάτευση μπορούν να ενισχύσουν το βρετανικό ΑΕΠ κατά 0,4%, ενώ παράλληλα θα μειώσουν τα γραφειοκρατικά εμπόδια για τις εξαγωγές τροφίμων.
Ωστόσο, ο υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Hamish Falconer αναγνώρισε ότι η εφαρμογή των συμφωνιών θα απαιτήσει από τη Βρετανία να αποδέχεται ευρωπαϊκούς κανόνες για τα προϊόντα, χωρίς να συμμετέχει στη διαμόρφωσή τους.
Πρόκειται για μια επαναφορά του βασικού διλήμματος που σημάδεψε το Brexit: εθνική κυριαρχία ή απρόσκοπτη πρόσβαση στην αγορά;
Η Ευρώπη δεν ξεχνά το Brexit
Η αποχώρηση της Βρετανίας εξακολουθεί να αποτελεί πολιτικό τραύμα και για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Kaja Kallas δήλωσε πρόσφατα ότι η ΕΕ έχει υποστεί «βαθύ τραύμα» από την αποχώρηση της Βρετανίας, προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε μελλοντική διαπραγμάτευση δεν θα είναι εύκολη.
Παρά τις προσπάθειες επαναπροσέγγισης, οι δύο πλευρές καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ανάγκη οικονομικής συνεργασίας και στις πολιτικές δεσμεύσεις που εξακολουθούν να περιορίζουν τα περιθώρια κινήσεων.
Δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα, το Brexit δεν ανατρέπεται επισήμως.
Ωστόσο, η προσπάθεια του Λονδίνου να περιορίσει τις οικονομικές συνέπειες της αποχώρησης από την ΕΕ δείχνει ότι η πολιτική και οικονομική πραγματικότητα πιέζει προς μια νέα, πιο στενή σχέση με τις Βρυξέλλες.
www.bankingnews.gr
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Andy Burnham προωθεί μια νέα συμφωνία επαναπροσέγγισης με τις Βρυξέλλες, καθώς οι δύο πλευρές συναντώνται σε κρίσιμη σύνοδο την Παρασκευή.
Στόχος είναι η μείωση των εμπορικών εμποδίων, η ενίσχυση της συνεργασίας και η δημιουργία νέων δυνατοτήτων για τους νέους Βρετανούς στην Ευρώπη.
Το πακέτο συμφωνιών που επιδιώκει η βρετανική κυβέρνηση περιλαμβάνει τη διευκόλυνση της μετακίνησης νέων για σπουδές, εργασία και ταξίδια, τη διασύνδεση των συστημάτων εμπορίας εκπομπών ρύπων και την άρση γραφειοκρατικών εμποδίων στο εμπόριο τροφίμων.
Η νέα στρατηγική αποτυπώνει μια σαφή μετατόπιση: το Brexit παραμένει πολιτικά δύσκολο να ανατραπεί, ωστόσο το οικονομικό κόστος της αποχώρησης από την ΕΕ καθιστά πλέον επιτακτική την αναζήτηση στενότερων δεσμών με τη μεγαλύτερη εμπορική αγορά της Βρετανίας.
Το Brexit περιόρισε τις αναπτυξιακές δυνατότητες της οικονομίας
Οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι η αποχώρηση της Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση περιόρισε τις προοπτικές ανάπτυξης της χώρας, με τις εκτιμήσεις για την απώλεια οικονομικής παραγωγής να κυμαίνονται από 2% έως 8%.
Το πλήγμα στην αναπτυξιακή δυναμική, οι εμπορικές τριβές και η αυξημένη γραφειοκρατία ενισχύουν την πίεση προς την κυβέρνηση να αναζητήσει νέους μοχλούς ανάπτυξης.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, ως ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Βρετανίας και η σημαντικότερη γειτονική αγορά, βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας.
Η κυβέρνηση των Εργατικών, η οποία ανέλαβε μετά τις εκλογές του 2024, είχε αρχικά επιλέξει μια προσεκτική στρατηγική επαναφοράς των σχέσεων με την ΕΕ, μέσω περιορισμένων συμφωνιών και επιλεκτικής ευθυγράμμισης κανονισμών, χωρίς να θέτει ζήτημα ανατροπής του Brexit.
Ωστόσο, η προσέγγιση αυτή, που συνδέθηκε με τον Keir Starmer, δεν απέδωσε την πολιτική δυναμική που επιδίωκε το κόμμα, οδηγώντας τελικά στην ανάδειξη του Andy Burnham, ο οποίος εμφανίζεται σαφώς πιο επιθετικός ως προς την ανάγκη επαναπροσέγγισης με την Ευρώπη.
Στο τραπέζι νέες συμφωνίες, αλλά όχι επιστροφή στην ενιαία αγορά
Η σύνοδος Βρετανίας - ΕΕ επιχειρεί να ξεκλειδώσει συμφωνίες που βρίσκονται ήδη σε προχωρημένο στάδιο διαπραγμάτευσης.
Σύμφωνα με τον Nick Thomas-Symonds, πρώην υπουργό Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, το πακέτο συμφωνιών είχε ολοκληρωθεί κατά περίπου 90% πριν αναλάβει η νέα κυβέρνηση.
Τα εκκρεμή ζητήματα αφορούν, μεταξύ άλλων, τα δίδακτρα των Ευρωπαίων φοιτητών στα βρετανικά πανεπιστήμια, τη συμμετοχή της Βρετανίας στην πρωτοβουλία «Made in Europe» και τον αριθμό των νέων που θα μπορούν να συμμετέχουν σε προγράμματα κινητικότητας μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και ΕΕ.
Η κυβέρνηση Burnham επιδιώκει να ενισχύσει τις οικονομικές σχέσεις χωρίς να παραβιάσει τις προεκλογικές δεσμεύσεις των Εργατικών, οι οποίες αποκλείουν την επιστροφή στην ενιαία αγορά, στην τελωνειακή ένωση και στην ελεύθερη μετακίνηση.
Ο ίδιος ο Burnham, πάντως, έχει δηλώσει ότι θα ήθελε η Βρετανία να επιστρέψει στην ΕΕ κάποια στιγμή στη διάρκεια της ζωής του, αν και δεν θεωρεί εφικτή μια τέτοια εξέλιξη κατά την τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδο.
Το δίλημμα της κυριαρχίας έναντι του εμπορίου
Η επαναπροσέγγιση με την Ευρώπη προσκρούει σε ένα διαχρονικό πρόβλημα: η Βρετανία επιδιώκει πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά, χωρίς να αποδεχθεί πλήρως τους κανόνες που τη διέπουν.
Ο Anand Menon, καθηγητής στο King’s College London και διευθυντής του think tank UK in a Changing Europe, εκτιμά ότι η πολιτική του Burnham δεν διαφέρει ουσιαστικά από εκείνη του προκατόχου του, παρά την πιο έντονη ρητορική.
Όπως επισημαίνει, η πραγματική αλλαγή αφορά περισσότερο τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση μιλά για το μέλλον, παρά την ουσία των διαπραγματεύσεων.
Από την πλευρά της ΕΕ, ο πρώην διαπραγματευτής για το Brexit Michel Barnier έχει προειδοποιήσει ότι η Βρετανία δεν μπορεί να επιλέγει επιλεκτικά τα πλεονεκτήματα της ενιαίας αγοράς, χωρίς να αποδέχεται τις υποχρεώσεις που συνεπάγονται.
Το βασικό δίλημμα παραμένει ίδιο: μεγαλύτερη οικονομική πρόσβαση στην Ευρώπη σημαίνει και μεγαλύτερη αποδοχή των ευρωπαϊκών κανόνων, με περιορισμούς στην ανεξάρτητη χάραξη πολιτικής.
Πολιτικές αντιδράσεις και φόβοι για νέο κύκλο αντιπαράθεσης
Η προοπτική στενότερων σχέσεων με την ΕΕ προκαλεί έντονες αντιδράσεις στο πολιτικό σκηνικό της Βρετανίας.
Η επικεφαλής των Συντηρητικών Kemi Badenoch κατηγορεί τον Burnham ότι δεν έχει διδαχθεί από τα λάθη του παρελθόντος, υποστηρίζοντας ότι τα σημερινά προβλήματα της χώρας δεν συνδέονται με την έξοδο ή την παραμονή στην ΕΕ.
Ο Nigel Farage, επικεφαλής του Reform UK, υποστηρίζει ότι ο πρωθυπουργός δεν έχει πολιτική εντολή για την επαναδιαπραγμάτευση στενότερων σχέσεων με τις Βρυξέλλες.
Παράλληλα, πρώην πρωθυπουργοί όπως οι David Cameron και Boris Johnson προειδοποιούν κατά της επαναφοράς μιας συζήτησης που δίχασε βαθιά τη βρετανική κοινωνία.
Ωστόσο, η πολιτική δυναμική ενδέχεται να είναι πιο σύνθετη. Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η επιστροφή στην ΕΕ υπό τους όρους του 2016 θα μπορούσε να συγκεντρώσει ευρεία υποστήριξη, γεγονός που ενδέχεται να προσφέρει στους Εργατικούς πολιτικό πλεονέκτημα.
Το πρόβλημα είναι ότι η υποστήριξη στην ιδέα της επανένταξης δεν συνεπάγεται απαραίτητα και αποδοχή του κόστους ή της διαδικασίας.
Οι πολίτες εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στην καταβολή νέων εισφορών στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, στην προοπτική ένταξης στο ευρώ, αλλά και στην αναζωπύρωση μιας πολιτικής αντιπαράθεσης που έχει ήδη εξαντλήσει σημαντικό μέρος της κοινωνίας.
Το Erasmus και οι περιορισμένες μέχρι σήμερα επιτυχίες
Μέχρι στιγμής, η επαναπροσέγγιση με την ΕΕ έχει αποφέρει περιορισμένα απτά αποτελέσματα, με σημαντικότερο την επιστροφή της Βρετανίας στο πρόγραμμα Erasmus από το επόμενο έτος, αν και με υψηλότερο κόστος συμμετοχής σε σχέση με το παρελθόν.
Η κυβέρνηση Burnham θεωρεί ότι οι συμφωνίες που βρίσκονται υπό διαπραγμάτευση μπορούν να ενισχύσουν το βρετανικό ΑΕΠ κατά 0,4%, ενώ παράλληλα θα μειώσουν τα γραφειοκρατικά εμπόδια για τις εξαγωγές τροφίμων.
Ωστόσο, ο υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Hamish Falconer αναγνώρισε ότι η εφαρμογή των συμφωνιών θα απαιτήσει από τη Βρετανία να αποδέχεται ευρωπαϊκούς κανόνες για τα προϊόντα, χωρίς να συμμετέχει στη διαμόρφωσή τους.
Πρόκειται για μια επαναφορά του βασικού διλήμματος που σημάδεψε το Brexit: εθνική κυριαρχία ή απρόσκοπτη πρόσβαση στην αγορά;
Η Ευρώπη δεν ξεχνά το Brexit
Η αποχώρηση της Βρετανίας εξακολουθεί να αποτελεί πολιτικό τραύμα και για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Kaja Kallas δήλωσε πρόσφατα ότι η ΕΕ έχει υποστεί «βαθύ τραύμα» από την αποχώρηση της Βρετανίας, προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε μελλοντική διαπραγμάτευση δεν θα είναι εύκολη.
Παρά τις προσπάθειες επαναπροσέγγισης, οι δύο πλευρές καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ανάγκη οικονομικής συνεργασίας και στις πολιτικές δεσμεύσεις που εξακολουθούν να περιορίζουν τα περιθώρια κινήσεων.
Δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα, το Brexit δεν ανατρέπεται επισήμως.
Ωστόσο, η προσπάθεια του Λονδίνου να περιορίσει τις οικονομικές συνέπειες της αποχώρησης από την ΕΕ δείχνει ότι η πολιτική και οικονομική πραγματικότητα πιέζει προς μια νέα, πιο στενή σχέση με τις Βρυξέλλες.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών