Κατέρρευσε η ελπίδα: Τέλος οι συνομιλίες Ελλάδας - Βρετανικού Μουσείου για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα

Οι συζητήσεις για την τύχη των Γλυπτών του Παρθενώνα έχουν ουσιαστικά οδηγηθεί σε αδιέξοδο, σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται η The Telegraph.
Η Ελλάδα είχε επαναφέρει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων το 2021 με το Βρετανικό Μουσείο, επιδιώκοντας την επιστροφή των αρχαίων γλυπτών που μεταφέρθηκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο στις αρχές του 19ου αιώνα.
Ωστόσο, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, οι επαφές έχουν πλέον παγώσει, καθώς στην ελληνική πλευρά επικρατεί έντονη απογοήτευση για την απουσία ουσιαστικής προόδου. Πλέον δεν πραγματοποιούνται συνομιλίες και δεν φαίνεται να υπάρχει άμεση προοπτική επανέναρξής τους.
Βασικό σημείο διαφωνίας αποτέλεσε το κατά πόσο η Ελλάδα θα μπορούσε να αποδεχθεί μια λύση μακροχρόνιου δανεισμού. Το Βρετανικό Μουσείο υποστηρίζει ότι, λόγω του νομικού πλαισίου που διέπει τη λειτουργία του, μπορεί να δανείσει τα Γλυπτά αλλά όχι να τα παραχωρήσει οριστικά. Από την άλλη πλευρά, η Ελλάδα θεωρεί ότι αποτελεί τον νόμιμο ιδιοκτήτη τους και ζητά την οριστική επιστροφή τους.
Το αδιέξοδο καταγράφεται παρά τις επανειλημμένες δηλώσεις του George Osborne, πρώην υπουργού Οικονομικών και προέδρου του Βρετανικού Μουσείου, ότι «μια συμφωνία μπορούσε να επιτευχθεί».
Μια λύση που θα βασιζόταν αποκλειστικά σε δανεισμό θα προϋπέθετε, σύμφωνα με τη βρετανική πλευρά, την αποδοχή από την Ελλάδα ότι το μουσείο έχει τη νόμιμη κυριότητα των έργων τέχνης του Παρθενώνα. Η Αθήνα, αντίθετα, επιμένει στη θέση ότι τα Γλυπτά αφαιρέθηκαν από τον Παρθενώνα από τον Elgin.

Η «υβριδική» λύση που δεν προχώρησε

Για μεγάλο διάστημα, οι ελπίδες επίλυσης της διαφοράς είχαν επικεντρωθεί στην εξεύρεση μιας φόρμουλας που θα παρέκαμπτε τις νομικές «κόκκινες γραμμές» των δύο πλευρών. Στο πλαίσιο αυτό είχε εξεταστεί μια «υβριδική συμφωνία», η οποία δεν θα συνιστούσε ούτε οριστική επιστροφή ούτε τυπικό δανεισμό.
Μάλιστα, το 2024 είχε γίνει γνωστό ότι μια τέτοια συμφωνία ενδεχομένως βρισκόταν κοντά στην ολοκλήρωσή της.
Οι τελευταίες πληροφορίες, ωστόσο, δείχνουν ότι οι προσπάθειες για την εξεύρεση συμβιβαστικής λύσης δεν απέδωσαν και ότι η τακτική επικοινωνία ανάμεσα στην Αθήνα και το Βρετανικό Μουσείο έχει διακοπεί.
Πηγή που μίλησε στην The Telegraph ανέφερε ότι αυτή τη στιγμή δεν πραγματοποιούνται διαπραγματεύσεις, ενώ από την Αθήνα είχε δοθεί η εντύπωση ότι η επανέναρξή τους θεωρείται μάλλον απίθανη. Παρά ταύτα, οι δίαυλοι επικοινωνίας παραμένουν ανοιχτοί, αφήνοντας περιθώριο για αλλαγή της κατάστασης στο μέλλον.
Κατά το προηγούμενο διάστημα είχαν εξεταστεί αρκετές εναλλακτικές. Μία από αυτές προέβλεπε την αποστολή από την Ελλάδα στο Ηνωμένο Βασίλειο μιας σειράς αρχαίων αντικειμένων που θα εναλλάσσονταν, λειτουργώντας τόσο ως κίνητρο όσο και ως «εγγύηση» για τη μελλοντική επιστροφή των θησαυρών του Elgin. Η συγκεκριμένη προσέγγιση θα μπορούσε να αντικαταστήσει τις τυπικές διαβεβαιώσεις ιδιοκτησίας που απαιτούνται στο πλαίσιο μιας κλασικής συμφωνίας δανεισμού.
Το 2022, η The Telegraph είχε επισκεφθεί το Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών, καθώς Έλληνες αξιωματούχοι επιχειρούσαν να παρουσιάσουν ποια αρχαία αντικείμενα θα μπορούσαν να σταλούν στη Βρετανία στο πλαίσιο μιας αμοιβαία επωφελούς συμφωνίας. Ανάμεσα στις επιλογές είχε αναφερθεί και η Μάσκα του Αγαμέμνονα.
Ο George Osborne είχε αφήσει τότε ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας που θα επέτρεπε στα Γλυπτά του Elgin να βρίσκονται «τόσο στο Λονδίνο, όσο και στην Αθήνα», υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια λύση θα ήταν «επωφελής και για την Ελλάδα και για εμάς».

Η ελληνική απόρριψη του μοντέλου της Bayeux Tapestry

Το πάγωμα των διαπραγματεύσεων γίνεται γνωστό μετά τα εγκαίνια της έκθεσης της Bayeux Tapestry στο Βρετανικό Μουσείο. Η παρουσία της μεσαιωνικής ταπισερί στο Λονδίνο κατέστη δυνατή μέσω συμφωνίας δανεισμού που εγκρίθηκε από τον Emmanuel Macron, πρόεδρο της Γαλλίας.
Ο Nicholas Cullinan, διευθυντής του British Museum, είχε υποστηρίξει ότι η συμφωνία για την Bayeux Tapestry θα μπορούσε να αποτελέσει προηγούμενο για την επίτευξη αντίστοιχης συμφωνίας σχετικά με τα Γλυπτά του Elgin. Παράλληλα, θα εντασσόταν στη στρατηγική του μουσείου για την αντιμετώπιση διαφορών γύρω από αρχαιολογικά αντικείμενα μέσω μακροχρόνιων δανεισμών.
Ο ίδιος είχε χαρακτηρίσει τη συμφωνία με τη Γαλλία «μια αχτίδα πιθανότητας για να προχωρήσουμε μπροστά» στις συζητήσεις με την Ελλάδα.
Η προσέγγιση αυτή, ωστόσο, αντιμετωπίστηκε αρνητικά από την Αθήνα. Ελληνικές πηγές υπογράμμισαν ότι στην περίπτωση της Bayeux Tapestry δεν υπήρξε ποτέ διαφωνία για το ποιος είναι ο ιδιοκτήτης της, ενώ παράλληλα το μεσαιωνικό κέντημα δεν είχε τεμαχιστεί ούτε μεταφερθεί από άλλη χώρα.
Η ελληνική θέση παραμένει ότι τα έργα τέχνης που απομακρύνθηκαν από τον Παρθενώνα πρέπει να επανενωθούν με τα υπόλοιπα Γλυπτά του ίδιου συνόλου, τα οποία βρίσκονται στο Μουσείο της Ακρόπολης στην Αθήνα.
Η ελληνική διεκδίκηση για την επιστροφή των Γλυπτών επαναδιατυπώθηκε επίσημα και νωρίτερα φέτος, σε συνεδρίαση της Unesco στο Παρίσι. Πρόκειται για ένα φόρουμ στο οποίο η βρετανική κυβέρνηση έχει κατ' επανάληψη απορρίψει τις ελληνικές θέσεις.
Η βρετανική κυβέρνηση και το Βρετανικό Μουσείο υποστηρίζουν ότι ο Elgin είχε λάβει νόμιμη άδεια για την αφαίρεση έργων τέχνης από τον Παρθενώνα, βάσει οθωμανικού εγγράφου, γνωστού ως «φιρμάνι». Η Ελλάδα απορρίπτει τον συγκεκριμένο ισχυρισμό.
Το 2024, η Τουρκία παρενέβη αιφνιδιαστικά στη σχετική συζήτηση, παίρνοντας θέση υπέρ της Ελλάδας και χαρακτηρίζοντας παράλληλα τη Βρετανία αποικιοκρατική.
Εκπρόσωποι της Τουρκίας στην Unesco ανέφεραν ότι είχαν ερευνήσει τα ιστορικά οθωμανικά αρχεία και δεν εντόπισαν κανένα στοιχείο που να τεκμηριώνει την ύπαρξη του «φιρμανιού» στο οποίο βασίζεται ο βρετανικός ισχυρισμός.

www.bankingnews.gr