Μια σύγχρονη πόλη σήμερα «τρέχει» δεκάδες ψηφιακά συστήματα ταυτόχρονα: αισθητήρες στάθμευσης στο οδόστρωμα, σταθμούς μέτρησης της ποιότητας του αέρα και των υδάτων, μετρητές ενέργειας σε δημοτικά κτίρια, δίκτυα IoT, εφαρμογές εξυπηρέτησης πολιτών. Το πρόβλημα είναι ότι, στις περισσότερες περιπτώσεις, καθένα από αυτά λειτουργεί ως ξεχωριστό «νησί», με τα δικά του δεδομένα και τη δική του διεπαφή. Και ένα νησί, όσο έξυπνο κι αν είναι, δύσκολα δίνει τη συνολική εικόνα μιας πόλης.
Ο Δήμος Πατρέων αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της νέας πραγματικότητας: το στρατηγικό του πλάνο «έξυπνης πόλης» περιλαμβάνει δεκατέσσερα υποέργα, με χρηματοδότηση περίπου έξι εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και το ΕΣΠΑ, και καλύπτει τομείς όπως η κινητικότητα (με εκατοντάδες αισθητήρες στάθμευσης στο οδόστρωμα), η ενέργεια, το περιβάλλον, η διαχείριση του νερού και η πολιτική προστασία. Όσο περισσότερες, όμως, γίνονται αυτές οι υποδομές, τόσο πιο επιτακτικό γίνεται το ερώτημα της ενοποίησής τους.
Το Κέντρο Διαλειτουργικότητας: Όταν τα συστήματα του δήμου αρχίζουν να μιλούν
Εδώ ακριβώς μπαίνει το Κέντρο Διαλειτουργικότητας. Πρόκειται για την υποδομή που ενοποιεί τα επιμέρους, ασύνδετα συστήματα ενός δήμου σε ένα ενιαίο περιβάλλον — μια «ακτινωτή» δομή που συγκεντρώνει τα δεδομένα, τα συσχετίζει και βγάζει από αυτά χρήσιμη γνώση. Αντί κάθε διεύθυνση να «βλέπει» μόνο το δικό της κομμάτι, η δημοτική αρχή αποκτά μια συνολική, ζωντανή εικόνα της πόλης.
Στην περίπτωση της Πάτρας, το αντίστοιχο υποέργο —το «Κέντρο Διαλειτουργικότητας Δήμου Πατρέων» διάρκεια υλοποίησης έντεκα μηνών και φορέα υλοποίησης τον ίδιο τον Δήμο, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης. Στόχος του δεν είναι απλώς η αποθήκευση δεδομένων, αλλά η ανάλυση, η ομαδοποίηση και η οπτικοποίησή τους: το σύστημα αξιοποιεί στατιστικά και μοντέλα προβλέψεων ώστε να παρουσιάζει τη γνώση με τρόπο κατανοητό στην ηγεσία του δήμου, να επιτρέπει γρήγορες, στοχευμένες παρεμβάσεις, να βελτιστοποιεί τις υπηρεσίες προς τον πολίτη και να κάνει πιο αποτελεσματική τη διαχείριση του προϋπολογισμού.
Στην υλοποίηση αυτής της οικογένειας έργων έξυπνης πόλης στην Πάτρα συμμετέχει, με την τεχνογνωσία της, και η DOTSOFT — εταιρεία με πολυετή εξειδίκευση σε υποδομές έξυπνων πόλεων για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, η οποία έχει ήδη αποτύπωμα στην πόλη με την ενοποιημένη πλατφόρμα διαχείρισης «Smartiscity» για την έξυπνη στάθμευση και την κυκλοφορία.
Ανοικτά δεδομένα: Η πληροφορία του δήμου γίνεται κοινό αγαθό
Το Κέντρο Διαλειτουργικότητας δεν λειτουργεί μόνο του. Το «δίδυμό» του είναι η πλατφόρμα ανοικτών δεδομένων — η δράση που παίρνει την πληροφορία που συγκεντρώνεται από τις έξυπνες υποδομές και τη διαθέτει, ως ανοικτά δεδομένα, προς κάθε ενδιαφερόμενο. Ο Δήμος Πατρέων διαθέτει ήδη κατάλογο ανοικτών δεδομένων, προσβάσιμο και μέσω API, με σύνολα που καλύπτουν από τη μέτρηση στάθμης στο δίκτυο ομβρίων υδάτων και την ψηφιακή χαρτογράφηση του οδικού δικτύου, μέχρι τη θέση των σχολικών κτιρίων.
Το ουσιαστικό εδώ είναι η αλλαγή φιλοσοφίας: τα δεδομένα ενός δήμου παύουν να είναι «κλειδωμένα» σε επιμέρους συστήματα και γίνονται κοινό αγαθό. Πρόκειται για μια λογική «ανοικτότητας» που ενισχύει τη διαφάνεια απέναντι στον πολίτη και, ταυτόχρονα, δημιουργεί αξία: γεωχωρικά δεδομένα και δεδομένα κινητικότητας —κατηγορίες που η ίδια η ΕΕ θεωρεί «υψηλής αξίας»— μπορούν να τροφοδοτήσουν έρευνα, εφαρμογές και καλύτερες αποφάσεις.
Γιατί αλλάζει τον τρόπο που λειτουργεί ο δήμος
Η αξία όλων αυτών δεν είναι θεωρητική· φαίνεται στην καθημερινότητα. Με ένα Κέντρο Διαλειτουργικότητας, η δημοτική αρχή μπορεί να δει ταυτόχρονα πού υπάρχουν ελεύθερες θέσεις στάθμευσης, πού συμφορείται η κυκλοφορία, πού «ξεχνιέται» αναμμένη μια ενεργειακά σπάταλη συσκευή σε ένα σχολείο ή πώς συμπεριφέρεται το δίκτυο ομβρίων σε μια έντονη βροχόπτωση. Αντί για αποσπασματικές εικόνες, αποκτά μια ενιαία, τεκμηριωμένη βάση για να αποφασίζει — με στοιχεία και όχι με εντυπώσεις.
Επιπλέον, η ενοποίηση μειώνει το κόστος: αντί ο δήμος να συντηρεί χωριστές ομάδες και διαδικασίες για κάθε σύστημα, τα διαχειρίζεται συγκεντρωτικά, με μικρότερο λειτουργικό βάρος και μεγαλύτερη αποδοτικότητα.
Και το νήμα με την Τεχνητή Νοημοσύνη
Υπάρχει, τέλος, μια διάσταση που δένει όλα τα παραπάνω με το μεγάλο θέμα της εποχής. Τα μοντέλα πρόβλεψης και ανάλυσης —η «νοημοσύνη» ενός τέτοιου κέντρου— είναι τόσο καλά όσο τα δεδομένα που τα τροφοδοτούν. Δεν νοείται τεχνητή νοημοσύνη χωρίς ανοικτά, ποιοτικά και διαλειτουργικά δεδομένα. Έτσι, το Κέντρο Διαλειτουργικότητας και η πλατφόρμα ανοικτών δεδομένων δεν είναι απλώς έργα «τακτοποίησης» του παρόντος· είναι η θεμελίωση πάνω στην οποία θα χτιστούν οι έξυπνες, προγνωστικές υπηρεσίες του αύριο σε έναν δήμο.
Εκεί όπου η πολιτική συναντά την υλοποίηση
Για μια εταιρεία που σχεδιάζει και υλοποιεί συστήματα για δήμους, όλα αυτά δεν είναι θεωρία· είναι η καθημερινότητα. Κάθε σύγχρονο σύστημα —από την ελεγχόμενη στάθμευση και τη διαχείριση κυκλοφορίας μέχρι τους περιβαλλοντικούς αισθητήρες— είτε τροφοδοτεί το Κέντρο Διαλειτουργικότητας, είτε παράγει δεδομένα που μπορούν, και συχνά πρέπει, να δημοσιευτούν ως ανοικτά. Το παράδειγμα της Πάτρας δείχνει ακριβώς αυτό το μοντέλο στην πράξη: μεμονωμένες «έξυπνες» υποδομές που, μέσα από μια ενοποιητική υποδομή, μετατρέπονται σε μια πραγματικά λειτουργική έξυπνη πόλη.
Αυτό είναι, ίσως, το πιο υποτιμημένο κομμάτι του ψηφιακού μετασχηματισμού της αυτοδιοίκησης: όχι η εντυπωσιακή εφαρμογή που βλέπει ο πολίτης, αλλά η «υδραυλική» από κάτω — η ενοποίηση, τα πρότυπα, η ποιότητα και η διαλειτουργικότητα των δεδομένων — που καθορίζει αν όλα τα υπόλοιπα θα δουλέψουν.
Ο Αναστάσιος Μάνος, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος DOTSOFT A.E. / Πρόεδρος ΣΕΤΠΕ] δήλωσε σχετικά: «Ο ψηφιακός μετασχηματισμός ενός δήμου δεν κρίνεται στον αριθμό των αισθητήρων, αλλά στο αν όλα αυτά τα συστήματα καταφέρνουν να μιλήσουν μεταξύ τους. Το Κέντρο Διαλειτουργικότητας και τα ανοικτά δεδομένα είναι ακριβώς αυτό το αφανές θεμέλιο: όταν λειτουργούν σωστά, η πόλη γίνεται πραγματικά “έξυπνη”· όταν λείπουν, μένουμε με ακριβές, αποσπασματικές λύσεις. Έργα όπως αυτό της Πάτρας δείχνουν τον σωστό δρόμο».
Στο τέλος, το πιο σημαντικό ψηφιακό έργο ενός δήμου σπάνια είναι αυτό που κάνει τον μεγαλύτερο θόρυβο. Είναι το δίκτυο που κάνει όλα τα υπόλοιπα να δουλεύουν — αθόρυβα, καθημερινά, για τον δήμο και για τον πολίτη.
Σχόλια αναγνωστών