Ο Friedrich Merz προειδοποίησε ότι για μεγάλα τμήματα της βιομηχανίας ο πολεμικός μετασχηματισμός είναι ζήτημα ζωής ή θανάτου
Η οικονομία της Γερμανίας είναι το μεγαλύτερο θύμα της ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης της Ρωσίας στην Ουκρανία: Έχει μόλις και μετά βίας αναπτυχθεί από το 2022, όταν ο Vladimir Putin διέταξε 200.000 στρατιώτες να περάσουν τα σύνορα.
Τέσσερα χρόνια αργότερα, η χώρα έχει εν μέρει καταφέρει να απεξαρτηθεί από το ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο – αλλά με την ανεργία πλέον κοντά στα τρία εκατομμύρια και με μεγάλες απώλειες σε βασικούς κλάδους όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, καθώς ο εμπορικός πόλεμος του Donald Trump προκαλεί χάος στη μεταποιητική της βιομηχανία, η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης αντιμετωπίζει μία κρίση οικονομικού μοντέλου.
Ο Friedrich Merz, ο καγκελάριος της Γερμανίας, περιέγραψε τις άμεσες προκλήσεις σε επιστολή προς τους κυβερνητικούς του εταίρους στην Bundestag την περασμένη εβδομάδα.
Προειδοποίησε ότι για μεγάλα τμήματα της βιομηχανίας είναι ζήτημα ζωής ή θανάτου.
«Η κατάσταση της γερμανικής βιομηχανίας είναι σε ορισμένα σημεία εξαιρετικά κρίσιμη», προειδοποίησε.
«Γίγαντες της βιομηχανίας καθώς και σημαντικός αριθμός μεσαίων και μικρών επιχειρήσεων αντιμετωπίζουν μεγάλες προκλήσεις, και σε πολλές εταιρείες χάνονται θέσεις εργασίας».
Ο Greg Clark, πρώην υπουργός Επιχειρήσεων του Ηνωμένου Βασιλείου, είχε παρατηρήσει το 2017 ότι στη Γερμανία χρειάζονται τέσσερις ημέρες για να παραχθεί αυτό που στο Ηνωμένο Βασίλειο χρειάζονται πέντε ημέρες. Ήταν μια αιχμή για τα χαμηλά επίπεδα παραγωγικότητας της Βρετανίας.
Όμως ο Merz προειδοποίησε την περασμένη εβδομάδα ότι η αύξηση της παραγωγικότητας της χώρας «δεν είναι πλέον αρκετά καλή».
Επικαλέστηκε τις «μεταβαλλόμενες παγκόσμιες οικονομικές συνθήκες», καθώς και το υψηλό κόστος εργασίας και τη γραφειοκρατία, ότι κρατούν πίσω την ανάπτυξη.
Πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι αυτή η αδυναμία πρόκειται να συνεχιστεί στο προβλέψιμο μέλλον.
Παρά την πολυδιαφημισμένη έκρηξη δαπανών του Βερολίνου για άμυνα και υποδομές, η κεντρική τράπεζα της χώρας μείωσε την πρόβλεψή της για την ανάπτυξη του 2026 στο μόλις 0,6%.
Το think tank Ifo προβλέπει παρόμοια επέκταση της οικονομικής δραστηριότητας, μόλις 0,8%.
Άλλοι είναι πιο αισιόδοξοι, με ενδείξεις ότι το πακέτο τόνωσης των 500 δισ. ευρώ αρχίζει να αποδίδει.
Ο Holger Schmieding, επικεφαλής οικονομολόγος της Berenberg Bank, σημειώνει ότι οι εγχώριες παραγγελίες αρχίζουν να αυξάνονται, παρότι οι εξαγωγές παραμένουν αδύναμες.
Η Berenberg επίσης αναμένει ότι η οικονομία θα αναπτυχθεί κατά ένα ισχνό 0,7% φέτος, με τις κυβερνητικές δαπάνες να αντιπροσωπεύουν πάνω από το μισό αυτής της αύξησης.
Ανάταξη της μεταποίησης μέσω της αμυντικής βιομηχανίας
Ο Moritz Schularick, πρόεδρος του think tank Kiel Institute for the World Economy (IfW), σε συνέντευξή του στην Neue Osnabrücker Zeitung εκφράζει ανησυχία για το κενό ηγεσίας στην πολιτική εξοπλισμών και προτείνει την υιοθέτηση ενεργητικής βιομηχανικής πολιτικής για την αναζωογόνηση της γερμανικής οικονομίας μέσω της παραγωγής αμυντικού υλικού, την οποία χαρακτηρίζει «πολλαπλασιαστή θέσεων εργασίας».
«Αν θέλουμε η Ευρώπη να σταθεί σύντομα αυτόνομη στην άμυνα και να μην παραμείνει εξαρτημένη από το κίνημα MAGA (προέδρου Trump) που κυριαρχεί στις ΗΠΑ, ο Υπουργός Άμυνας Boris Pistorius πρέπει να λάβει εντολή να συνεργαστεί με ευρωπαϊκούς εταίρους ώστε να αντικαταστήσουμε ολοκληρωτικά την αμυντική βοήθεια των ΗΠΑ», δήλωσε ο Schularick.
Ο ίδιος τόνισε ότι πρέπει να οριστεί ένας ανώτατος συντονιστής εξοπλισμών, υπεύθυνος για τη διαχείριση επενδυτικών κεφαλαίων με στόχο την αντιμετώπιση της φερόμενης «ρωσικής απειλής».
Ο Schularick θεωρεί ότι το ανενεργό παραγωγικό δυναμικό της Γερμανίας μπορεί να ανακατευθυνθεί στην παραγωγή στρατιωτικού εξοπλισμού, συμπεριλαμβανομένων αρμάτων μάχης και πυραύλων Taurus.
Ο Schularick επικρίνει την αργή ανάπτυξη της παραγωγικής ικανότητας για αμυντικό εξοπλισμό από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία πριν από τέσσερα χρόνια.
«Πόσοι πύραυλοι Taurus ολοκληρώνονται κάθε μήνα; Ούτε λίγοι…», σημείωσε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας το έλλειμμα σαφούς βιομηχανικής πολιτικής.
Κεντρικός σχεδιασμός
Σύμφωνα με τον ίδιο, η τρέχουσα βιομηχανική και οικονομική έρευνα στη Γερμανία και την ΕΕ έχει υπερβολικά επικεντρωθεί στον κεντρικό σχεδιασμό και την κρατική παρέμβαση, υποκαθιστώντας την αγορά.
Η πολιτική και τα κρατικά ινστιτούτα φαίνεται να ωθούν τη χώρα στην παραγωγή αμυντικών αγαθών, να μετατρέψει την αυτοκινητοβιομηχανία σε γραμμές παραγωγής όπλων, ενώ ταυτόχρονα αυξάνονται οι επιδοτήσεις και οι τεχνητά υψηλές τιμές για τα άλλα αγαθά.
Προειδοποιεί ότι η χώρα δεν έχει σχεδιάσει επαρκώς τι πρέπει να παραγάγει τα επόμενα χρόνια για να αποφευχθούν ελλείψεις σε περίπτωση πολέμου, ιδίως σε κρίσιμες τεχνολογίες όπως αυτόνομα συστήματα, δορυφόρους, τεχνητή νοημοσύνη και ρομποτική.
Ο Schularick θεωρεί ότι το ανταγωνιστικό μειονέκτημα της Γερμανίας οφείλεται εν μέρει στη γραφειοκρατία των Βρυξελλών και στην πολιτική της χώρας, που δρουν ως εσωτερικοί εχθροί.
Παράλληλα, η ανάλυσή του αγνοεί την πραγματική στρατιωτική ικανότητα της Ρωσίας, την οποία δεν παρουσιάζει ικανή να πραγματοποιήσει εισβολή στην Ευρώπη.
Η δημιουργική καταστροφή
Ο οικονομολόγος Peter Bofinger – που έχει υπηρετήσει ως ένας από τους λεγόμενους «σοφούς» της Γερμανίας στο Συμβούλιο Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων – ανησυχεί ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα επικεντρωθούν υπερβολικά στην επιδότηση παλαιών βιομηχανιών αντί στη στήριξη νέων.
«Το πρόβλημα είναι ότι δεν έχουμε έναν δυναμικό ψηφιακό τομέα», λέει.
«Επίσης δεν έχουμε έναν πολύ ισχυρό χρηματοπιστωτικό τομέα όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, οπότε μεγάλο μέρος της ευημερίας μας εξαρτάται από τη μεταποίηση – και φυσικά αυτό τώρα δέχεται επίθεση από την Κίνα, η οποία μπορεί να παράγει τα ίδια πράγματα που παράγουμε εμείς, αλλά φθηνότερα».
Η ανησυχία του είναι ότι οι βουλευτές θα εστιάσουν υπερβολικά στις ενεργειακές επιδοτήσεις εις βάρος της καινοτομίας.
«Η καινοτομία είναι ένα φωτεινό σημείο στη μάλλον γκρίζα και ομιχλώδη εικόνα της γερμανικής οικονομίας», λέει, με τα επίσημα στοιχεία να δείχνουν ότι οι θέσεις εργασίας που συνδέονται με την έρευνα και ανάπτυξη αυξάνονται.
Ο Bofinger λέει ότι η Γερμανία έχει μια χρυσή ευκαιρία καθώς υπερδιπλασιάζει τις στρατιωτικές της δαπάνες για να φτάσει τον στόχο του ΝΑΤΟ για δαπάνες 3,5% του ΑΕΠ.
«Κατά τη γνώμη μου, το κρυφό χαρτί είναι η αμυντική βιομηχανία, η οποία ιστορικά έχει στηρίξει κάθε είδους τεχνολογική καινοτομία», λέει.
Το παράδειγμα της πενικιλίνης...
Αυτή είναι η ίδια συμβουλή που δίνει ο Paolo Surico από το London Business School, του οποίου το έργο έχει επηρεάσει υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
Ο Surico υποστηρίζει ότι μερικές από τις καλύτερες καινοτομίες και εφευρέσεις προήλθαν από επενδύσεις στην άμυνα, συμπεριλαμβανομένων του GPS και ακόμη και του διαδικτύου.
Αναφέρει το παράδειγμα της πενικιλίνης, η οποία ανακαλύφθηκε τυχαία από τον Σκωτσέζο επιστήμονα Sir Alexander Fleming το 1928.
Αναπτύχθηκε όμως περισσότερο από μια δεκαετία αργότερα, όταν ο Vannevar Bush – τότε σύμβουλος του Franklin Roosevelt, του προέδρου των ΗΠΑ κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο – ζήτησε από εταιρείες να αυξήσουν την παραγωγή του φαρμάκου για χρήση από τον αμερικανικό στρατό.
Η Pfizer, τότε μια χημική εταιρεία, ανταποκρίθηκε στην πρόκληση και χρησιμοποίησε τεχνολογία για να παράγει αρκετή πενικιλίνη ώστε κάθε συμμαχικός στρατιώτης να έχει μια δόση την ημέρα της Απόβασης στη Νορμανδία.
Έτσι γεννήθηκε ένας φαρμακευτικός γίγαντας – και μάλιστα αυτός που ανέπτυξε και το εμβόλιο κατά της Covid.
Ο Surico υποστηρίζει ότι η διοχέτευση χρημάτων στην έρευνα και ανάπτυξη, καθώς και σε όπλα και στρατιώτες, θα ήταν καλύτερη χρήση των δημόσιων πόρων και μια επένδυση στο μέλλον.
Για αυτόν τον λόγο, προτείνει ότι η επανάληψη παλιών αμυντικών τακτικών – όπως η στρατηγική του στόλου 600 πλοίων του Ronald Reagan στη δεκαετία του 1980 – είναι πιθανό να είναι λιγότερο αποτελεσματική σε έναν κόσμο όπου η πνευματική ισχύς μπορεί να αποφέρει περισσότερα οικονομικά οφέλη από την πυρηνική ισχύ.
«Μπορείς να δημιουργήσεις δύο είδη αποτροπής», λέει ο Surico.
Τα δύο μοντέλα αποτροπής
«Την αποτροπή του Reagan που χτίζει πλοία ή την αποτροπή του John F. Kennedy [η κούρσα για το διάστημα] που φτάνει πρώτη στο φεγγάρι».
Το επιχείρημά μου είναι ότι η αποτροπή του Kennedy δημιουργεί πολύ μεγαλύτερη ευημερία από εκείνη του Reagan».
Ο Bofinger ελπίζει ότι η Γερμανία μπορεί να σταματήσει να προσκολλάται στο παρελθόν της.
«Αυτό που έχουμε αυτή τη στιγμή είναι παραδοσιακές κεϋνσιανές πολιτικές τόνωσης της ζήτησης με περισσότερες δαπάνες για υποδομές και κάποιες φοροελαφρύνσεις, γι’ αυτό οι περισσότεροι πιστεύουν ότι φέτος θα έχουμε περίπου 1% ανάπτυξη για να βγούμε από τη στασιμότητα», επισημαίνει.
Ωστόσο προειδοποιεί ότι αυτή η πρόσκαιρη ώθηση δεν θα διαρκέσει:
«Η μεγαλύτερη απειλή για τη γερμανική οικονομία είναι το κράτος να διοχετεύει υπερβολικά πολλά χρήματα προσπαθώντας να στηρίξει παλιές βιομηχανίες που αργά ή γρήγορα θα πεθάνουν».
Ο Bofinger επισημαίνει ότι οι Γερμανοί πρέπει να πάρουν ένα μάθημα από τον Joseph Schumpeter.
Ο οικονομολόγος επινόησε τον όρο «δημιουργική καταστροφή» τη δεκαετία του 1940 για να τονίσει ότι η καινοτομία προκαλεί τον θάνατο καθιερωμένων επιχειρήσεων, επειδή ταυτόχρονα δημιουργεί νέες ευκαιρίες.
«Αυτή τη στιγμή έχουμε υπερβολικά πολύ Keynes και όχι αρκετό Schumpeter», λέει.
«Φυσικά, η καινοτομία δεν έρχεται από το πουθενά — χρειάζεται πραγματικά χρηματοδότηση — και αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο η Γερμανία μπορεί να αναπτύξει την οικονομία της…».
Η απελπισία στις παραπάνω αναλύσεις είναι εμφανής καθώς και ότι ο πόλεμος θα τεθεί ως αναπτυξιακό όχημα για την πάλαι ποτέ ... οικονομική αμαξοστοιχία της Ευρώπης.
www.bankingnews.gr
Τέσσερα χρόνια αργότερα, η χώρα έχει εν μέρει καταφέρει να απεξαρτηθεί από το ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο – αλλά με την ανεργία πλέον κοντά στα τρία εκατομμύρια και με μεγάλες απώλειες σε βασικούς κλάδους όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, καθώς ο εμπορικός πόλεμος του Donald Trump προκαλεί χάος στη μεταποιητική της βιομηχανία, η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης αντιμετωπίζει μία κρίση οικονομικού μοντέλου.
Ο Friedrich Merz, ο καγκελάριος της Γερμανίας, περιέγραψε τις άμεσες προκλήσεις σε επιστολή προς τους κυβερνητικούς του εταίρους στην Bundestag την περασμένη εβδομάδα.
Προειδοποίησε ότι για μεγάλα τμήματα της βιομηχανίας είναι ζήτημα ζωής ή θανάτου.
«Η κατάσταση της γερμανικής βιομηχανίας είναι σε ορισμένα σημεία εξαιρετικά κρίσιμη», προειδοποίησε.
«Γίγαντες της βιομηχανίας καθώς και σημαντικός αριθμός μεσαίων και μικρών επιχειρήσεων αντιμετωπίζουν μεγάλες προκλήσεις, και σε πολλές εταιρείες χάνονται θέσεις εργασίας».
Ο Greg Clark, πρώην υπουργός Επιχειρήσεων του Ηνωμένου Βασιλείου, είχε παρατηρήσει το 2017 ότι στη Γερμανία χρειάζονται τέσσερις ημέρες για να παραχθεί αυτό που στο Ηνωμένο Βασίλειο χρειάζονται πέντε ημέρες. Ήταν μια αιχμή για τα χαμηλά επίπεδα παραγωγικότητας της Βρετανίας.
Όμως ο Merz προειδοποίησε την περασμένη εβδομάδα ότι η αύξηση της παραγωγικότητας της χώρας «δεν είναι πλέον αρκετά καλή».
Επικαλέστηκε τις «μεταβαλλόμενες παγκόσμιες οικονομικές συνθήκες», καθώς και το υψηλό κόστος εργασίας και τη γραφειοκρατία, ότι κρατούν πίσω την ανάπτυξη.
Πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι αυτή η αδυναμία πρόκειται να συνεχιστεί στο προβλέψιμο μέλλον.
Παρά την πολυδιαφημισμένη έκρηξη δαπανών του Βερολίνου για άμυνα και υποδομές, η κεντρική τράπεζα της χώρας μείωσε την πρόβλεψή της για την ανάπτυξη του 2026 στο μόλις 0,6%.
Το think tank Ifo προβλέπει παρόμοια επέκταση της οικονομικής δραστηριότητας, μόλις 0,8%.
Άλλοι είναι πιο αισιόδοξοι, με ενδείξεις ότι το πακέτο τόνωσης των 500 δισ. ευρώ αρχίζει να αποδίδει.
Ο Holger Schmieding, επικεφαλής οικονομολόγος της Berenberg Bank, σημειώνει ότι οι εγχώριες παραγγελίες αρχίζουν να αυξάνονται, παρότι οι εξαγωγές παραμένουν αδύναμες.
Η Berenberg επίσης αναμένει ότι η οικονομία θα αναπτυχθεί κατά ένα ισχνό 0,7% φέτος, με τις κυβερνητικές δαπάνες να αντιπροσωπεύουν πάνω από το μισό αυτής της αύξησης.
Ανάταξη της μεταποίησης μέσω της αμυντικής βιομηχανίας
Ο Moritz Schularick, πρόεδρος του think tank Kiel Institute for the World Economy (IfW), σε συνέντευξή του στην Neue Osnabrücker Zeitung εκφράζει ανησυχία για το κενό ηγεσίας στην πολιτική εξοπλισμών και προτείνει την υιοθέτηση ενεργητικής βιομηχανικής πολιτικής για την αναζωογόνηση της γερμανικής οικονομίας μέσω της παραγωγής αμυντικού υλικού, την οποία χαρακτηρίζει «πολλαπλασιαστή θέσεων εργασίας».
«Αν θέλουμε η Ευρώπη να σταθεί σύντομα αυτόνομη στην άμυνα και να μην παραμείνει εξαρτημένη από το κίνημα MAGA (προέδρου Trump) που κυριαρχεί στις ΗΠΑ, ο Υπουργός Άμυνας Boris Pistorius πρέπει να λάβει εντολή να συνεργαστεί με ευρωπαϊκούς εταίρους ώστε να αντικαταστήσουμε ολοκληρωτικά την αμυντική βοήθεια των ΗΠΑ», δήλωσε ο Schularick.
Ο ίδιος τόνισε ότι πρέπει να οριστεί ένας ανώτατος συντονιστής εξοπλισμών, υπεύθυνος για τη διαχείριση επενδυτικών κεφαλαίων με στόχο την αντιμετώπιση της φερόμενης «ρωσικής απειλής».
Ο Schularick θεωρεί ότι το ανενεργό παραγωγικό δυναμικό της Γερμανίας μπορεί να ανακατευθυνθεί στην παραγωγή στρατιωτικού εξοπλισμού, συμπεριλαμβανομένων αρμάτων μάχης και πυραύλων Taurus.
Ο Schularick επικρίνει την αργή ανάπτυξη της παραγωγικής ικανότητας για αμυντικό εξοπλισμό από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία πριν από τέσσερα χρόνια.
«Πόσοι πύραυλοι Taurus ολοκληρώνονται κάθε μήνα; Ούτε λίγοι…», σημείωσε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας το έλλειμμα σαφούς βιομηχανικής πολιτικής.
Κεντρικός σχεδιασμός
Σύμφωνα με τον ίδιο, η τρέχουσα βιομηχανική και οικονομική έρευνα στη Γερμανία και την ΕΕ έχει υπερβολικά επικεντρωθεί στον κεντρικό σχεδιασμό και την κρατική παρέμβαση, υποκαθιστώντας την αγορά.
Η πολιτική και τα κρατικά ινστιτούτα φαίνεται να ωθούν τη χώρα στην παραγωγή αμυντικών αγαθών, να μετατρέψει την αυτοκινητοβιομηχανία σε γραμμές παραγωγής όπλων, ενώ ταυτόχρονα αυξάνονται οι επιδοτήσεις και οι τεχνητά υψηλές τιμές για τα άλλα αγαθά.
Προειδοποιεί ότι η χώρα δεν έχει σχεδιάσει επαρκώς τι πρέπει να παραγάγει τα επόμενα χρόνια για να αποφευχθούν ελλείψεις σε περίπτωση πολέμου, ιδίως σε κρίσιμες τεχνολογίες όπως αυτόνομα συστήματα, δορυφόρους, τεχνητή νοημοσύνη και ρομποτική.
Ο Schularick θεωρεί ότι το ανταγωνιστικό μειονέκτημα της Γερμανίας οφείλεται εν μέρει στη γραφειοκρατία των Βρυξελλών και στην πολιτική της χώρας, που δρουν ως εσωτερικοί εχθροί.
Παράλληλα, η ανάλυσή του αγνοεί την πραγματική στρατιωτική ικανότητα της Ρωσίας, την οποία δεν παρουσιάζει ικανή να πραγματοποιήσει εισβολή στην Ευρώπη.
Η δημιουργική καταστροφή
Ο οικονομολόγος Peter Bofinger – που έχει υπηρετήσει ως ένας από τους λεγόμενους «σοφούς» της Γερμανίας στο Συμβούλιο Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων – ανησυχεί ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα επικεντρωθούν υπερβολικά στην επιδότηση παλαιών βιομηχανιών αντί στη στήριξη νέων.
«Το πρόβλημα είναι ότι δεν έχουμε έναν δυναμικό ψηφιακό τομέα», λέει.
«Επίσης δεν έχουμε έναν πολύ ισχυρό χρηματοπιστωτικό τομέα όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, οπότε μεγάλο μέρος της ευημερίας μας εξαρτάται από τη μεταποίηση – και φυσικά αυτό τώρα δέχεται επίθεση από την Κίνα, η οποία μπορεί να παράγει τα ίδια πράγματα που παράγουμε εμείς, αλλά φθηνότερα».
Η ανησυχία του είναι ότι οι βουλευτές θα εστιάσουν υπερβολικά στις ενεργειακές επιδοτήσεις εις βάρος της καινοτομίας.
«Η καινοτομία είναι ένα φωτεινό σημείο στη μάλλον γκρίζα και ομιχλώδη εικόνα της γερμανικής οικονομίας», λέει, με τα επίσημα στοιχεία να δείχνουν ότι οι θέσεις εργασίας που συνδέονται με την έρευνα και ανάπτυξη αυξάνονται.
Ο Bofinger λέει ότι η Γερμανία έχει μια χρυσή ευκαιρία καθώς υπερδιπλασιάζει τις στρατιωτικές της δαπάνες για να φτάσει τον στόχο του ΝΑΤΟ για δαπάνες 3,5% του ΑΕΠ.
«Κατά τη γνώμη μου, το κρυφό χαρτί είναι η αμυντική βιομηχανία, η οποία ιστορικά έχει στηρίξει κάθε είδους τεχνολογική καινοτομία», λέει.
Το παράδειγμα της πενικιλίνης...
Αυτή είναι η ίδια συμβουλή που δίνει ο Paolo Surico από το London Business School, του οποίου το έργο έχει επηρεάσει υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
Ο Surico υποστηρίζει ότι μερικές από τις καλύτερες καινοτομίες και εφευρέσεις προήλθαν από επενδύσεις στην άμυνα, συμπεριλαμβανομένων του GPS και ακόμη και του διαδικτύου.
Αναφέρει το παράδειγμα της πενικιλίνης, η οποία ανακαλύφθηκε τυχαία από τον Σκωτσέζο επιστήμονα Sir Alexander Fleming το 1928.
Αναπτύχθηκε όμως περισσότερο από μια δεκαετία αργότερα, όταν ο Vannevar Bush – τότε σύμβουλος του Franklin Roosevelt, του προέδρου των ΗΠΑ κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο – ζήτησε από εταιρείες να αυξήσουν την παραγωγή του φαρμάκου για χρήση από τον αμερικανικό στρατό.
Η Pfizer, τότε μια χημική εταιρεία, ανταποκρίθηκε στην πρόκληση και χρησιμοποίησε τεχνολογία για να παράγει αρκετή πενικιλίνη ώστε κάθε συμμαχικός στρατιώτης να έχει μια δόση την ημέρα της Απόβασης στη Νορμανδία.
Έτσι γεννήθηκε ένας φαρμακευτικός γίγαντας – και μάλιστα αυτός που ανέπτυξε και το εμβόλιο κατά της Covid.
Ο Surico υποστηρίζει ότι η διοχέτευση χρημάτων στην έρευνα και ανάπτυξη, καθώς και σε όπλα και στρατιώτες, θα ήταν καλύτερη χρήση των δημόσιων πόρων και μια επένδυση στο μέλλον.
Για αυτόν τον λόγο, προτείνει ότι η επανάληψη παλιών αμυντικών τακτικών – όπως η στρατηγική του στόλου 600 πλοίων του Ronald Reagan στη δεκαετία του 1980 – είναι πιθανό να είναι λιγότερο αποτελεσματική σε έναν κόσμο όπου η πνευματική ισχύς μπορεί να αποφέρει περισσότερα οικονομικά οφέλη από την πυρηνική ισχύ.
«Μπορείς να δημιουργήσεις δύο είδη αποτροπής», λέει ο Surico.
Τα δύο μοντέλα αποτροπής
«Την αποτροπή του Reagan που χτίζει πλοία ή την αποτροπή του John F. Kennedy [η κούρσα για το διάστημα] που φτάνει πρώτη στο φεγγάρι».
Το επιχείρημά μου είναι ότι η αποτροπή του Kennedy δημιουργεί πολύ μεγαλύτερη ευημερία από εκείνη του Reagan».
Ο Bofinger ελπίζει ότι η Γερμανία μπορεί να σταματήσει να προσκολλάται στο παρελθόν της.
«Αυτό που έχουμε αυτή τη στιγμή είναι παραδοσιακές κεϋνσιανές πολιτικές τόνωσης της ζήτησης με περισσότερες δαπάνες για υποδομές και κάποιες φοροελαφρύνσεις, γι’ αυτό οι περισσότεροι πιστεύουν ότι φέτος θα έχουμε περίπου 1% ανάπτυξη για να βγούμε από τη στασιμότητα», επισημαίνει.
Ωστόσο προειδοποιεί ότι αυτή η πρόσκαιρη ώθηση δεν θα διαρκέσει:
«Η μεγαλύτερη απειλή για τη γερμανική οικονομία είναι το κράτος να διοχετεύει υπερβολικά πολλά χρήματα προσπαθώντας να στηρίξει παλιές βιομηχανίες που αργά ή γρήγορα θα πεθάνουν».
Ο Bofinger επισημαίνει ότι οι Γερμανοί πρέπει να πάρουν ένα μάθημα από τον Joseph Schumpeter.
Ο οικονομολόγος επινόησε τον όρο «δημιουργική καταστροφή» τη δεκαετία του 1940 για να τονίσει ότι η καινοτομία προκαλεί τον θάνατο καθιερωμένων επιχειρήσεων, επειδή ταυτόχρονα δημιουργεί νέες ευκαιρίες.
«Αυτή τη στιγμή έχουμε υπερβολικά πολύ Keynes και όχι αρκετό Schumpeter», λέει.
«Φυσικά, η καινοτομία δεν έρχεται από το πουθενά — χρειάζεται πραγματικά χρηματοδότηση — και αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο η Γερμανία μπορεί να αναπτύξει την οικονομία της…».
Η απελπισία στις παραπάνω αναλύσεις είναι εμφανής καθώς και ότι ο πόλεμος θα τεθεί ως αναπτυξιακό όχημα για την πάλαι ποτέ ... οικονομική αμαξοστοιχία της Ευρώπης.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών