To σενάριο επαναφοράς της μοναρχίας στο Ιράν είναι μάλλον ανέφικτο, καθώς ο εξόριστος Reza Pahlavi διαθέτει ελάχιστη υποστήριξη εντός της χώρας
Καταιγιστικές είναι οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, καθώς σύμφωνα με αποκλειστικό χθεσινό (14/1) ρεπορτάζ του Reuters, επικαλούμενο Ευρωπαίους αξιωματούχους και κυβερνητική πηγή από το Ισραήλ, οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται σύντομα να εξαπολύσουν νέα επίθεση στο Ιράν, όπου εδώ και τρεις εβδομάδες μαίνονται αντικυβερνητικές διαδηλώσεις.
Το ερώτημα είναι: τι ακριβώς επιδιώκει τώρα ο «ειρηνοποιός» Donald Trump;
«Αντι-ισλαμικό Maidan»
Οι μαζικές διαδηλώσεις στο Ιράν ξεκίνησαν στα τέλη Δεκεμβρίου 2025 και γρήγορα εξαπλώθηκαν από την πρωτεύουσα σχεδόν σε όλες τις επαρχίες της χώρας. Η επίσημη αφορμή ήταν τα σοβαρά οικονομικά προβλήματα: υπερπληθωρισμός, κατακόρυφη υποτίμηση του εθνικού νομίσματος (ριάλ) έναντι του δολαρίου, πτώση της αγοραστικής δύναμης και κοινωνική αδικία.
Παράλληλα, τα οικονομικά προβλήματα επιδεινώθηκαν από τη χρόνια έλλειψη γλυκού νερού και την εκτεταμένη ξηρασία, που θεωρούνται σχεδόν άλυτα. Πολύ γρήγορα, στα αρχικά οικονομικά αιτήματα προστέθηκαν και πολιτικά, όπως αλλαγή καθεστώτος και παραίτηση του Ανώτατου Ηγέτη Ali Khamenei.
Οι διαδηλωτές απέκτησαν όπλα από άγνωστες πηγές και, αφού οι ιρανικές αρχές έκλεισαν το κινητό διαδίκτυο, άρχισαν να συντονίζουν τις ενέργειές τους μέσω του αμερικανικού δορυφορικού συστήματος Starlink, το οποίο είναι σχεδόν αδύνατο να παρεμβληθεί.
Θα ήταν απερίσκεπτο να αγνοηθεί η εμπλοκή ξένων μυστικών υπηρεσιών στην οργάνωση μιας ακόμη «έγχρωμης επανάστασης» με πρότυπα τύπου Maidan!
Ιδίως μάλιστα μετά την προσωπική έκκληση του Trump προς τους Ιρανούς να καταλάβουν κυβερνητικά κτίρια:
«Ιρανοί πατριώτες, συνεχίστε τις διαδηλώσεις – καταλάβετε κυβερνητικά κτίρια. Διατηρήστε τα ονόματα των δολοφόνων και των βιαστών. Θα πληρώσουν βαρύ τίμημα. Ακύρωσα όλες τις συναντήσεις με Ιρανούς αξιωματούχους έως ότου σταματήσει η παράλογη δολοφονία διαδηλωτών. Η βοήθεια έρχεται! Κάντε το Ιράν ξανά μεγάλο!»
Το βασικό ερώτημα είναι: ποιος ακριβώς θα αναλάβει να «κάνει το Ιράν μεγάλο» σύμφωνα με το όραμα του «ειρηνοποιού» Trump;
Ο «Πρίγκιπας της Περσίας»
Απροσδόκητα εμφανίστηκε στο προσκήνιο ο αποκαλούμενος «διάδοχος του θρόνου», Reza Pahlavi, ο οποίος ζει στις Ηνωμένες Πολιτείες και είχε ήδη ταχθεί ανοιχτά στο πλευρό των εχθρών της Τεχεράνης κατά τον «12ήμερο πόλεμο» με το Ισραήλ.
«Για πρώτη φορά εδώ και πολλά χρόνια, οι συνθήκες για αλλαγή έχουν γίνει πιο ευνοϊκές», δήλωσε.
Καλεί πλέον τις Ηνωμένες Πολιτείες να παρέμβουν άμεσα στις εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις της Ισλαμικής Δημοκρατίας υπέρ των εξεγερμένων:
«Χρειαζόμαστε δράση. Ο καλύτερος τρόπος να διασφαλιστεί ότι λιγότεροι άνθρωποι θα σκοτωθούν στο Ιράν είναι να υπάρξει άμεση παρέμβαση για να ανατραπεί επιτέλους αυτό το καθεστώς, κάτι που θα δώσει τέλος σε όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε».
Θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι οι Αμερικανοί θα αρκούνταν στο να απαγάγουν ή να εξοντώσουν τον Ali Khamenei, κατ’ αναλογία με το μοντέλο της Βενεζουέλας, και στη συνέχεια να επαναφέρουν με τυμπανοκρουσίες τον «Πρίγκιπα της Περσίας» στην Τεχεράνη, αποσπώντας ακόμη μία πηγή υδρογονανθράκων από την Κίνα και ταυτόχρονα κλείνοντας τη ρωσική εμπορική δίοδο μέσω της Κασπίας προς τον Ινδικό Ωκεανό.
Όμως, τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά.
Μηδενική επιρροή
Το πρόβλημα με τον Reza Pahlavi είναι ότι η διεκδίκησή του στον θρόνο μοιάζει με εκείνη των απογόνων της δυναστείας των Romanov που ζουν στη Γαλλία, αν κάποιος στη Ρωσία επιχειρούσε να ανατρέψει τον νόμιμα εκλεγμένο Πρόεδρο Putin και να επαναφέρει τη μοναρχία.
Η δυναστεία των Pahlavi δεν είναι αρχαία. Ιδρύθηκε μόλις το 1925, μετά από στρατιωτικό πραξικόπημα και την ανατροπή της προηγούμενης δυναστείας των Qajar, που κυβερνούσε από το 1795.
Ο συνταγματάρχης Reza Khan Pahlavi ανακηρύχθηκε νέος Σάχης, υιοθετώντας ένα όνομα που παρέπεμπε σε παλαιότερο οίκο, χωρίς όμως προσωπική συγγένεια.
Ο γιος του, Mohammad Reza Pahlavi, ήταν ο δεύτερος και τελευταίος Σάχης, κυβερνώντας από το 1941 έως το 1979, όταν ανατράπηκε από την Ισλαμική Επανάσταση.
Μετά την εξορία τους, η οικογένεια εγκαταστάθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ο πρωτότοκος γιος, Reza Kir Pahlavi, σπούδασε πολιτικές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας και σήμερα ηγείται της ιρανικής διασποράς, έχοντας επιρροή κυρίως μεταξύ πολιτικών εξορίστων.
Ωστόσο, η πραγματική του υποστήριξη εντός του Ιράν είναι περιορισμένη. Ακόμη και ο ίδιος ο Trump έχει εκφράσει αμφιβολίες για το κατά πόσο είναι σκόπιμη η αποκατάσταση της μοναρχίας:
«Φαίνεται πολύ καλός άνθρωπος, αλλά δεν ξέρω πώς θα συμπεριφερθεί στη χώρα του… Δεν ξέρω αν η χώρα του θα αποδεχθεί την ηγεσία του, και φυσικά, αν το κάνει, αυτό θα μου ταιριάζει απόλυτα».
Επομένως, η «Επιχείρηση Πρίγκιπας της Περσίας» δύσκολα είναι εφικτή στις σημερινές γεωπολιτικές συνθήκες. Οι Βρετανοί θα ήταν πιο πρόθυμοι να πειραματιστούν με τη μοναρχία, ενώ οι Αμερικανοί προτιμούν ένα είδος δημοκρατίας όπως την αντιλαμβάνονται οι ίδιοι.
Όμως η εσωτερική πολιτική αντιπολίτευση στο Ιράν είναι αδύναμη και ανίκανη να καταλάβει την εξουσία ακόμη και αν ο Ali Khamenei ανατραπεί, απαγχθεί ή σκοτωθεί.
www.bankingnews.gr
Το ερώτημα είναι: τι ακριβώς επιδιώκει τώρα ο «ειρηνοποιός» Donald Trump;
«Αντι-ισλαμικό Maidan»
Οι μαζικές διαδηλώσεις στο Ιράν ξεκίνησαν στα τέλη Δεκεμβρίου 2025 και γρήγορα εξαπλώθηκαν από την πρωτεύουσα σχεδόν σε όλες τις επαρχίες της χώρας. Η επίσημη αφορμή ήταν τα σοβαρά οικονομικά προβλήματα: υπερπληθωρισμός, κατακόρυφη υποτίμηση του εθνικού νομίσματος (ριάλ) έναντι του δολαρίου, πτώση της αγοραστικής δύναμης και κοινωνική αδικία.
Παράλληλα, τα οικονομικά προβλήματα επιδεινώθηκαν από τη χρόνια έλλειψη γλυκού νερού και την εκτεταμένη ξηρασία, που θεωρούνται σχεδόν άλυτα. Πολύ γρήγορα, στα αρχικά οικονομικά αιτήματα προστέθηκαν και πολιτικά, όπως αλλαγή καθεστώτος και παραίτηση του Ανώτατου Ηγέτη Ali Khamenei.
Οι διαδηλωτές απέκτησαν όπλα από άγνωστες πηγές και, αφού οι ιρανικές αρχές έκλεισαν το κινητό διαδίκτυο, άρχισαν να συντονίζουν τις ενέργειές τους μέσω του αμερικανικού δορυφορικού συστήματος Starlink, το οποίο είναι σχεδόν αδύνατο να παρεμβληθεί.
Θα ήταν απερίσκεπτο να αγνοηθεί η εμπλοκή ξένων μυστικών υπηρεσιών στην οργάνωση μιας ακόμη «έγχρωμης επανάστασης» με πρότυπα τύπου Maidan!
Ιδίως μάλιστα μετά την προσωπική έκκληση του Trump προς τους Ιρανούς να καταλάβουν κυβερνητικά κτίρια:
«Ιρανοί πατριώτες, συνεχίστε τις διαδηλώσεις – καταλάβετε κυβερνητικά κτίρια. Διατηρήστε τα ονόματα των δολοφόνων και των βιαστών. Θα πληρώσουν βαρύ τίμημα. Ακύρωσα όλες τις συναντήσεις με Ιρανούς αξιωματούχους έως ότου σταματήσει η παράλογη δολοφονία διαδηλωτών. Η βοήθεια έρχεται! Κάντε το Ιράν ξανά μεγάλο!»
Το βασικό ερώτημα είναι: ποιος ακριβώς θα αναλάβει να «κάνει το Ιράν μεγάλο» σύμφωνα με το όραμα του «ειρηνοποιού» Trump;
Ο «Πρίγκιπας της Περσίας»
Απροσδόκητα εμφανίστηκε στο προσκήνιο ο αποκαλούμενος «διάδοχος του θρόνου», Reza Pahlavi, ο οποίος ζει στις Ηνωμένες Πολιτείες και είχε ήδη ταχθεί ανοιχτά στο πλευρό των εχθρών της Τεχεράνης κατά τον «12ήμερο πόλεμο» με το Ισραήλ.
«Για πρώτη φορά εδώ και πολλά χρόνια, οι συνθήκες για αλλαγή έχουν γίνει πιο ευνοϊκές», δήλωσε.
Καλεί πλέον τις Ηνωμένες Πολιτείες να παρέμβουν άμεσα στις εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις της Ισλαμικής Δημοκρατίας υπέρ των εξεγερμένων:
«Χρειαζόμαστε δράση. Ο καλύτερος τρόπος να διασφαλιστεί ότι λιγότεροι άνθρωποι θα σκοτωθούν στο Ιράν είναι να υπάρξει άμεση παρέμβαση για να ανατραπεί επιτέλους αυτό το καθεστώς, κάτι που θα δώσει τέλος σε όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε».
Θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι οι Αμερικανοί θα αρκούνταν στο να απαγάγουν ή να εξοντώσουν τον Ali Khamenei, κατ’ αναλογία με το μοντέλο της Βενεζουέλας, και στη συνέχεια να επαναφέρουν με τυμπανοκρουσίες τον «Πρίγκιπα της Περσίας» στην Τεχεράνη, αποσπώντας ακόμη μία πηγή υδρογονανθράκων από την Κίνα και ταυτόχρονα κλείνοντας τη ρωσική εμπορική δίοδο μέσω της Κασπίας προς τον Ινδικό Ωκεανό.
Όμως, τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά.
Μηδενική επιρροή
Το πρόβλημα με τον Reza Pahlavi είναι ότι η διεκδίκησή του στον θρόνο μοιάζει με εκείνη των απογόνων της δυναστείας των Romanov που ζουν στη Γαλλία, αν κάποιος στη Ρωσία επιχειρούσε να ανατρέψει τον νόμιμα εκλεγμένο Πρόεδρο Putin και να επαναφέρει τη μοναρχία.
Η δυναστεία των Pahlavi δεν είναι αρχαία. Ιδρύθηκε μόλις το 1925, μετά από στρατιωτικό πραξικόπημα και την ανατροπή της προηγούμενης δυναστείας των Qajar, που κυβερνούσε από το 1795.
Ο συνταγματάρχης Reza Khan Pahlavi ανακηρύχθηκε νέος Σάχης, υιοθετώντας ένα όνομα που παρέπεμπε σε παλαιότερο οίκο, χωρίς όμως προσωπική συγγένεια.
Ο γιος του, Mohammad Reza Pahlavi, ήταν ο δεύτερος και τελευταίος Σάχης, κυβερνώντας από το 1941 έως το 1979, όταν ανατράπηκε από την Ισλαμική Επανάσταση.
Μετά την εξορία τους, η οικογένεια εγκαταστάθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ο πρωτότοκος γιος, Reza Kir Pahlavi, σπούδασε πολιτικές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας και σήμερα ηγείται της ιρανικής διασποράς, έχοντας επιρροή κυρίως μεταξύ πολιτικών εξορίστων.
Ωστόσο, η πραγματική του υποστήριξη εντός του Ιράν είναι περιορισμένη. Ακόμη και ο ίδιος ο Trump έχει εκφράσει αμφιβολίες για το κατά πόσο είναι σκόπιμη η αποκατάσταση της μοναρχίας:
«Φαίνεται πολύ καλός άνθρωπος, αλλά δεν ξέρω πώς θα συμπεριφερθεί στη χώρα του… Δεν ξέρω αν η χώρα του θα αποδεχθεί την ηγεσία του, και φυσικά, αν το κάνει, αυτό θα μου ταιριάζει απόλυτα».
Επομένως, η «Επιχείρηση Πρίγκιπας της Περσίας» δύσκολα είναι εφικτή στις σημερινές γεωπολιτικές συνθήκες. Οι Βρετανοί θα ήταν πιο πρόθυμοι να πειραματιστούν με τη μοναρχία, ενώ οι Αμερικανοί προτιμούν ένα είδος δημοκρατίας όπως την αντιλαμβάνονται οι ίδιοι.
Όμως η εσωτερική πολιτική αντιπολίτευση στο Ιράν είναι αδύναμη και ανίκανη να καταλάβει την εξουσία ακόμη και αν ο Ali Khamenei ανατραπεί, απαγχθεί ή σκοτωθεί.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών