Ο Νεύτωνας απέρριψε την Αγία Τριάδα και έψαχνε τον κώδικα της Βίβλου – Τα χειρόγραφα που δημοπρατήθηκαν κάτω από άκρα μυστικότητα
Πολλοί είναι γνωρίζουν την ιστορία σύμφωνα με την οποία ένα μήλο που έπεσε από ένα δέντρο ενέπνευσε για πρώτη φορά τον Νεύτωνα να ερευνήσει τη δύναμη που αργότερα θα γινόταν γνωστή ως βαρύτητα.
Όπως κατέληξε αργότερα στο εμβληματικό επιστημονικό του έργο «Mathematical Principles of Natural Philosophy», η ίδια αυτή δύναμη που τραβά έναν καρπό προς το έδαφος είναι εκείνη που διατηρεί τους πλανήτες στις τροχιές τους.
Αν και ο Νεύτωνα διέθετε αναμφίβολα εξαιρετική παρατηρητικότητα και μια αστείρευτη περιέργεια που του επέτρεψαν να πραγματοποιήσει μερικές από τις σημαντικότερες μαθηματικές και επιστημονικές ανακαλύψεις στην καταγεγραμμένη ιστορία, οι εκτενείς σημειώσεις και τα γραπτά του –ιδίως το τεράστιο σώμα χειρογράφων που παρέμειναν αδημοσίευτα για εκατοντάδες χρόνια μετά τον θάνατό του– αποκαλύπτουν ένα βαθύτερο κίνητρο.
Ο Νεύτωνας έγραψε περισσότερο, ίσως και πολύ περισσότερο, για τη θεολογία απ’ ό,τι για τα επιστημονικά φαινόμενα.
Σύμφωνα με όσους γνωρίζουν το σύνολο του έργου του, δεν θεωρούσε τις δύο αυτές ενασχολήσεις ως ξεχωριστές, αλλά ως μία ενιαία αναζήτηση για τη χαρτογράφηση της θεϊκής τάξης του σύμπαντος.
Παρότι ο Νεύτωνας δικαίως είναι διάσημος για τις πολυάριθμες και εντυπωσιακές επιστημονικές του συνεισφορές, λιγότερο γνωστό είναι το γεγονός ότι υπήρξε επίσης βαθιά θρησκευόμενος χριστιανός, αφοσιωμένος μελετητής των Γραφών και ένας από τους κορυφαίους θεολόγους της εποχής του.
Ενώ τα επιστημονικά του έργα άνθιζαν μπροστά στα μάτια του κόσμου, οι ιδιωτικές του θρησκευτικές μελέτες αποτελούσαν τις αόρατες ρίζες που τα στήριζαν.
Ένας βαθιά πιστός χριστιανός
Λόγω των εξαιρετικών μαθηματικών του ικανοτήτων, το 1669, σε ηλικία μόλις 26 ετών, ο Νεύτωνας διορίστηκε στην έδρα Lucasian των Μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο του Cambridge.
Εκείνη την εποχή, όλοι οι καθηγητές του Cambridge όφειλαν να ανήκουν στα ιερά τάγματα της Εκκλησίας της Αγγλίας, όμως ο Νεύτωνας αρχικά καθυστέρησε και τελικά αρνήθηκε να δώσει τον σχετικό όρκο.
Η άρνησή του αυτή δεν προερχόταν από έλλειψη πίστης ή από απόρριψη της Βίβλου• αντιθέτως, πίστευε ότι η Εκκλησία είχε υιοθετήσει ορισμένες εσφαλμένες ερμηνείες της Αγίας Γραφής, τις οποίες δεν μπορούσε να αποδεχθεί συνειδησιακά.
Ο Νεύτωνας μιλούσε άπταιστα λατινικά και ελληνικά και οι εκτενείς μελέτες του στα πρωτότυπα κείμενα τον οδήγησαν να απορρίψει ορισμένα δόγματα της Εκκλησίας, ιδίως εκείνα που αφορούσαν την Αγία Τριάδα.
Παρότι δεν εξέφρασε δημόσια τις θεολογικές του διαφωνίες, φοβούμενος ότι θα υπονόμευαν ή θα παρεμπόδιζαν το επιστημονικό του έργο, η άρνησή του να χειροτονηθεί αποτελούσε σοβαρή απειλή για την πρώιμη καριέρα του.
Ευτυχώς, ορισμένοι συνάδελφοί του παρενέβησαν υπέρ του και υπέβαλαν αίτημα στον βασιλιά.
Τελικά, του χορηγήθηκε ειδική απαλλαγή που τον εξαιρούσε από την υποχρέωση του όρκου και του επέτρεψε να παραμείνει στη θέση του στο Cambridge.
Την ίδια περίοδο, ο Νεύτωνας άρχισε να καταγράφει τη θεολογική του έρευνα σε τετράδια.
Και αυτό δεν ήταν ένα παροδικό ενδιαφέρον: σε όλη την υπόλοιπη ζωή του συνέχισε να γράφει και να αναθεωρεί εκτενείς θεολογικές σημειώσεις και βιβλικές ερμηνείες.
Πολλοί σύγχρονοί του γνώριζαν το ιδιωτικό του έργο και τον θεωρούσαν αυθεντία στη βιβλική θεολογία.
Ο Νεύτωνας αλληλογραφούσε εκτενώς για ζητήματα βιβλικής ερμηνείας με διακεκριμένους στοχαστές, όπως ο φιλόσοφος John Locke και ο θεολόγος John Mill. Κάποια στιγμή, ακόμη και ο Αρχιεπίσκοπος του Canterbury δήλωσε ότι ο Νεύτωνας γνώριζε τη Βίβλο καλύτερα από οποιονδήποτε κληρικό.
Η θεϊκή τάξη του σύμπαντος
Παρότι ο Νεύτωνας δεν δημοσίευσε το μεγαλύτερο μέρος των θεολογικών του γραπτών, όσα δημοσίευσε εν ζωή δεν άφηναν καμία αμφιβολία για την πίστη του στον ευφυή σχεδιασμό του σύμπαντος από έναν θεϊκό δημιουργό.
Αν και απέφυγε σχεδόν πλήρως τη θεολογία στο «Mathematical Principles of Natural Philosophy», στη δεύτερη έκδοση του έργου το 1713 πρόσθεσε ένα παράρτημα, το λεγόμενο General Scholium, περίπου το μισό του οποίου είναι αφιερωμένο στη θεολογική του αντίληψη για το σύμπαν.
«Ο Υπέρτατος Θεός είναι ένα Ον αιώνιο, άπειρο, απολύτως τέλειο», έγραφε. «Και από την αληθινή κυριαρχία Του προκύπτει ότι ο αληθινός Θεός είναι ζωντανό, νοήμον και πανίσχυρο Ον…
Δεν είναι η αιωνιότητα και το άπειρο, αλλά αιώνιος και άπειρος• δεν είναι η διάρκεια ή ο χώρος, αλλά διαρκεί και είναι παρών… και με το ότι υπάρχει πάντοτε και παντού, συγκροτεί τη διάρκεια και τον χώρο».
Έτσι, ακόμη και κατά τη διάρκεια της ζωής του, η πίστη του Νεύτωνα σε μια θεϊκή τάξη και σε έναν υπέρτατο δημιουργό ήταν ευρέως γνωστή.
Εκείνο που δεν ήταν γνωστό ήταν η τεράστια έκταση της βιβλικής του έρευνας.
Τα αδημοσίευτα χειρόγραφά του ξεπερνούσαν τα 6 εκατομμύρια λέξεις, με περίπου το ένα τρίτο να αφορά τη θεολογία και τη μελέτη των Γραφών.
Μετά τον θάνατό του το 1727, χιλιάδες σελίδες σημειώσεων περιήλθαν στους συγγενείς του, οι οποίοι, φοβούμενοι ότι θα προσέβαλαν την Εκκλησία και θα έπλητταν τη φήμη του ως επιστήμονα, τα κράτησαν μακριά από τη δημοσιότητα για σχεδόν 150 χρόνια.
Το 1872, το μεγαλύτερο μέρος των επιστημονικών και μαθηματικών του χειρογράφων δωρίστηκε στο Πανεπιστήμιο του Cambridge.
Ωστόσο, τα θεολογικά κείμενα παρέμειναν ιδιωτικά έως το 1936, όταν τέθηκαν προς δημοπρασία από τον οίκο Sotheby’s.
Η διάσωση των χαμένων χειρογράφων
Ένας από όσους προσπάθησαν να τα αποκτήσουν ήταν ο οικονομολόγος John Maynard Keynes, ο οποίος επικεντρώθηκε κυρίως στα αλχημικά κείμενα του Νεύτωνα.
Ο άλλος ήταν ο Εβραίος λόγιος και γλωσσολόγος Abraham Yahuda, που αφιερώθηκε στη συλλογή των θεολογικών του γραπτών.
Ο Yahuda, ειδικός στη φιλολογία της Τορά, αναγνώρισε στον Νεύτωνα έναν συγγενή πνευματικά μελετητή της συμβολικής γλώσσας της Παλαιάς Διαθήκης.
Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1930 είχε συγκεντρώσει χιλιάδες σελίδες χειρογράφων, τις οποίες διέσωσε φεύγοντας στο Λονδίνο με το ξέσπασμα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Με τη βοήθεια του Albert Einstein, ο Yahuda ταξίδεψε στις ΗΠΑ, και οι δύο άνδρες συζήτησαν εκτενώς τα χαμένα χειρόγραφα.
Ο Einstein χαρακτήρισε τα θεολογικά γραπτά του Newton «ιδιαίτερα ενδιαφέροντα», καθώς προσφέρουν μοναδική εικόνα στον τρόπο σκέψης του.
Μετά τον θάνατο του Yahuda, τα χειρόγραφα δωρίστηκαν στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ, όπου έγιναν για πρώτη φορά προσβάσιμα στο κοινό.
Η αναζήτηση του θεϊκού σχεδίου
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Νεύτωνας ήταν άνθρωπος βαθιάς πίστης και ότι αυτή η πίστη καθοδήγησε την επιστημονική του αναζήτηση.
Όπως έγραψε: «Αυτό το υπέροχο σύστημα του ήλιου, των πλανητών και των κομητών δεν θα μπορούσε να προέλθει παρά μόνο από τη βούληση και την κυριαρχία ενός νοήμονος και πανίσχυρου Όντος».
Καθώς οι μελετητές συνεχίζουν να εξετάζουν τα χαμένα του χειρόγραφα, ίσως αποκαλυφθούν ακόμη περισσότερες πτυχές της κοσμοθεωρίας ενός από τους σημαντικότερους επιστήμονες στην ιστορία της ανθρωπότητας.
www.bankingnews.gr
Όπως κατέληξε αργότερα στο εμβληματικό επιστημονικό του έργο «Mathematical Principles of Natural Philosophy», η ίδια αυτή δύναμη που τραβά έναν καρπό προς το έδαφος είναι εκείνη που διατηρεί τους πλανήτες στις τροχιές τους.
Αν και ο Νεύτωνα διέθετε αναμφίβολα εξαιρετική παρατηρητικότητα και μια αστείρευτη περιέργεια που του επέτρεψαν να πραγματοποιήσει μερικές από τις σημαντικότερες μαθηματικές και επιστημονικές ανακαλύψεις στην καταγεγραμμένη ιστορία, οι εκτενείς σημειώσεις και τα γραπτά του –ιδίως το τεράστιο σώμα χειρογράφων που παρέμειναν αδημοσίευτα για εκατοντάδες χρόνια μετά τον θάνατό του– αποκαλύπτουν ένα βαθύτερο κίνητρο.
Ο Νεύτωνας έγραψε περισσότερο, ίσως και πολύ περισσότερο, για τη θεολογία απ’ ό,τι για τα επιστημονικά φαινόμενα.
Σύμφωνα με όσους γνωρίζουν το σύνολο του έργου του, δεν θεωρούσε τις δύο αυτές ενασχολήσεις ως ξεχωριστές, αλλά ως μία ενιαία αναζήτηση για τη χαρτογράφηση της θεϊκής τάξης του σύμπαντος.
Παρότι ο Νεύτωνας δικαίως είναι διάσημος για τις πολυάριθμες και εντυπωσιακές επιστημονικές του συνεισφορές, λιγότερο γνωστό είναι το γεγονός ότι υπήρξε επίσης βαθιά θρησκευόμενος χριστιανός, αφοσιωμένος μελετητής των Γραφών και ένας από τους κορυφαίους θεολόγους της εποχής του.
Ενώ τα επιστημονικά του έργα άνθιζαν μπροστά στα μάτια του κόσμου, οι ιδιωτικές του θρησκευτικές μελέτες αποτελούσαν τις αόρατες ρίζες που τα στήριζαν.
Ένας βαθιά πιστός χριστιανός
Λόγω των εξαιρετικών μαθηματικών του ικανοτήτων, το 1669, σε ηλικία μόλις 26 ετών, ο Νεύτωνας διορίστηκε στην έδρα Lucasian των Μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο του Cambridge.
Εκείνη την εποχή, όλοι οι καθηγητές του Cambridge όφειλαν να ανήκουν στα ιερά τάγματα της Εκκλησίας της Αγγλίας, όμως ο Νεύτωνας αρχικά καθυστέρησε και τελικά αρνήθηκε να δώσει τον σχετικό όρκο.
Η άρνησή του αυτή δεν προερχόταν από έλλειψη πίστης ή από απόρριψη της Βίβλου• αντιθέτως, πίστευε ότι η Εκκλησία είχε υιοθετήσει ορισμένες εσφαλμένες ερμηνείες της Αγίας Γραφής, τις οποίες δεν μπορούσε να αποδεχθεί συνειδησιακά.
Ο Νεύτωνας μιλούσε άπταιστα λατινικά και ελληνικά και οι εκτενείς μελέτες του στα πρωτότυπα κείμενα τον οδήγησαν να απορρίψει ορισμένα δόγματα της Εκκλησίας, ιδίως εκείνα που αφορούσαν την Αγία Τριάδα.
Παρότι δεν εξέφρασε δημόσια τις θεολογικές του διαφωνίες, φοβούμενος ότι θα υπονόμευαν ή θα παρεμπόδιζαν το επιστημονικό του έργο, η άρνησή του να χειροτονηθεί αποτελούσε σοβαρή απειλή για την πρώιμη καριέρα του.
Ευτυχώς, ορισμένοι συνάδελφοί του παρενέβησαν υπέρ του και υπέβαλαν αίτημα στον βασιλιά.
Τελικά, του χορηγήθηκε ειδική απαλλαγή που τον εξαιρούσε από την υποχρέωση του όρκου και του επέτρεψε να παραμείνει στη θέση του στο Cambridge.
Την ίδια περίοδο, ο Νεύτωνας άρχισε να καταγράφει τη θεολογική του έρευνα σε τετράδια.
Και αυτό δεν ήταν ένα παροδικό ενδιαφέρον: σε όλη την υπόλοιπη ζωή του συνέχισε να γράφει και να αναθεωρεί εκτενείς θεολογικές σημειώσεις και βιβλικές ερμηνείες.
Πολλοί σύγχρονοί του γνώριζαν το ιδιωτικό του έργο και τον θεωρούσαν αυθεντία στη βιβλική θεολογία.
Ο Νεύτωνας αλληλογραφούσε εκτενώς για ζητήματα βιβλικής ερμηνείας με διακεκριμένους στοχαστές, όπως ο φιλόσοφος John Locke και ο θεολόγος John Mill. Κάποια στιγμή, ακόμη και ο Αρχιεπίσκοπος του Canterbury δήλωσε ότι ο Νεύτωνας γνώριζε τη Βίβλο καλύτερα από οποιονδήποτε κληρικό.
Η θεϊκή τάξη του σύμπαντος
Παρότι ο Νεύτωνας δεν δημοσίευσε το μεγαλύτερο μέρος των θεολογικών του γραπτών, όσα δημοσίευσε εν ζωή δεν άφηναν καμία αμφιβολία για την πίστη του στον ευφυή σχεδιασμό του σύμπαντος από έναν θεϊκό δημιουργό.
Αν και απέφυγε σχεδόν πλήρως τη θεολογία στο «Mathematical Principles of Natural Philosophy», στη δεύτερη έκδοση του έργου το 1713 πρόσθεσε ένα παράρτημα, το λεγόμενο General Scholium, περίπου το μισό του οποίου είναι αφιερωμένο στη θεολογική του αντίληψη για το σύμπαν.
«Ο Υπέρτατος Θεός είναι ένα Ον αιώνιο, άπειρο, απολύτως τέλειο», έγραφε. «Και από την αληθινή κυριαρχία Του προκύπτει ότι ο αληθινός Θεός είναι ζωντανό, νοήμον και πανίσχυρο Ον…
Δεν είναι η αιωνιότητα και το άπειρο, αλλά αιώνιος και άπειρος• δεν είναι η διάρκεια ή ο χώρος, αλλά διαρκεί και είναι παρών… και με το ότι υπάρχει πάντοτε και παντού, συγκροτεί τη διάρκεια και τον χώρο».
Έτσι, ακόμη και κατά τη διάρκεια της ζωής του, η πίστη του Νεύτωνα σε μια θεϊκή τάξη και σε έναν υπέρτατο δημιουργό ήταν ευρέως γνωστή.
Εκείνο που δεν ήταν γνωστό ήταν η τεράστια έκταση της βιβλικής του έρευνας.
Τα αδημοσίευτα χειρόγραφά του ξεπερνούσαν τα 6 εκατομμύρια λέξεις, με περίπου το ένα τρίτο να αφορά τη θεολογία και τη μελέτη των Γραφών.
Μετά τον θάνατό του το 1727, χιλιάδες σελίδες σημειώσεων περιήλθαν στους συγγενείς του, οι οποίοι, φοβούμενοι ότι θα προσέβαλαν την Εκκλησία και θα έπλητταν τη φήμη του ως επιστήμονα, τα κράτησαν μακριά από τη δημοσιότητα για σχεδόν 150 χρόνια.
Το 1872, το μεγαλύτερο μέρος των επιστημονικών και μαθηματικών του χειρογράφων δωρίστηκε στο Πανεπιστήμιο του Cambridge.
Ωστόσο, τα θεολογικά κείμενα παρέμειναν ιδιωτικά έως το 1936, όταν τέθηκαν προς δημοπρασία από τον οίκο Sotheby’s.
Η διάσωση των χαμένων χειρογράφων
Ένας από όσους προσπάθησαν να τα αποκτήσουν ήταν ο οικονομολόγος John Maynard Keynes, ο οποίος επικεντρώθηκε κυρίως στα αλχημικά κείμενα του Νεύτωνα.
Ο άλλος ήταν ο Εβραίος λόγιος και γλωσσολόγος Abraham Yahuda, που αφιερώθηκε στη συλλογή των θεολογικών του γραπτών.
Ο Yahuda, ειδικός στη φιλολογία της Τορά, αναγνώρισε στον Νεύτωνα έναν συγγενή πνευματικά μελετητή της συμβολικής γλώσσας της Παλαιάς Διαθήκης.
Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1930 είχε συγκεντρώσει χιλιάδες σελίδες χειρογράφων, τις οποίες διέσωσε φεύγοντας στο Λονδίνο με το ξέσπασμα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Με τη βοήθεια του Albert Einstein, ο Yahuda ταξίδεψε στις ΗΠΑ, και οι δύο άνδρες συζήτησαν εκτενώς τα χαμένα χειρόγραφα.
Ο Einstein χαρακτήρισε τα θεολογικά γραπτά του Newton «ιδιαίτερα ενδιαφέροντα», καθώς προσφέρουν μοναδική εικόνα στον τρόπο σκέψης του.
Μετά τον θάνατο του Yahuda, τα χειρόγραφα δωρίστηκαν στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ, όπου έγιναν για πρώτη φορά προσβάσιμα στο κοινό.
Η αναζήτηση του θεϊκού σχεδίου
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Νεύτωνας ήταν άνθρωπος βαθιάς πίστης και ότι αυτή η πίστη καθοδήγησε την επιστημονική του αναζήτηση.
Όπως έγραψε: «Αυτό το υπέροχο σύστημα του ήλιου, των πλανητών και των κομητών δεν θα μπορούσε να προέλθει παρά μόνο από τη βούληση και την κυριαρχία ενός νοήμονος και πανίσχυρου Όντος».
Καθώς οι μελετητές συνεχίζουν να εξετάζουν τα χαμένα του χειρόγραφα, ίσως αποκαλυφθούν ακόμη περισσότερες πτυχές της κοσμοθεωρίας ενός από τους σημαντικότερους επιστήμονες στην ιστορία της ανθρωπότητας.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών