Τύμπανα πολέμου στην Ασία - Φλέγονται τα σύνορα Αφγανιστάν - Πακιστάν μετά την «προδοσία» των Taliban και την περικύκλωση της Ινδίας

Η γεωπολιτική ισορροπία στη Νότια Ασία υφίσταται μια θεμελιώδη μετατόπιση, καθώς το επίκεντρο της έντασης μετακινείται από το Κασμίρ στα φλεγόμενα σύνορα Αφγανιστάν-Πακιστάν.
Η αντιπαράθεση μεταξύ του Ισλαμαμπάντ και της κυβέρνησης των Taliban στην Καμπούλ αναδεικνύεται στον κεντρικό μοχλό της περιφερειακής αστάθειας, απειλώντας να εξελιχθεί στο πιο εκρηκτικό δίλημμα ασφαλείας της Ευρασίας.

Η άνοδος της τρομοκρατίας και η «προδοσία» των Ταλιμπάν

Το 2025 υπήρξε μια χρονιά ακραίας βίας για το Πακιστάν, με εκατοντάδες επιθέσεις από τους μαχητές του Tehreek-e-Taliban Pakistan (TTP), οι οποίοι χρησιμοποιούν το αφγανικό έδαφος ως ορμητήριο.
Tο Ισλαμαμπάντ απάντησε με αεροπορικές επιδρομές και κλείσιμο συνόρων, προκαλώντας αντίποινα από τους Taliban και μαζικούς εκτοπισμούς πληθυσμών.
Ο πακιστανικός στρατός αισθάνεται βαθιά προδομένος από ένα κίνημα που κάποτε υποστήριξε, ενώ οι Taliban κερδίζουν εγχώρια νομιμοποίηση αμφισβητώντας το Πακιστάν, μια χώρα προς την οποία το αφγανικό κοινό τρέφει παραδοσιακή δυσπιστία λόγω της ιστορικής διαμάχης για τη γραμμή Durand.

Η στρατηγική περικύκλωση και ο «παράγοντας Ινδία»

Αυτό που προκαλεί πραγματικό συναγερμό στο Πακιστάν είναι η εντυπωσιακή διπλωματική προσέγγιση της Καμπούλ με το Νέο Δελχί.
Η επαναλειτουργία πρεσβειών και οι συζητήσεις για εμπορικούς μηχανισμούς ερμηνεύονται από το Ισλαμαμπάντ ως μια στρατηγική κίνηση περικύκλωσης.
Η αντίληψη αυτή μετατρέπει το Αφγανιστάν από έναν απλό πονοκέφαλο ασφαλείας σε μέρος μιας ευρύτερης ινδοκεντρικής πρόκλησης, αυξάνοντας κατακόρυφα τον κίνδυνο κλιμάκωσης, συμπεριλαμβανομένων πιθανών χερσαίων εισβολών του Πακιστάν σε αφγανικό έδαφος.

Η απειλή του ISKP και η παγκόσμια τρομοκρατία

Η αποσταθεροποίηση του άξονα Αφγανιστάν-Πακιστάν αποτελεί «δώρο» για το Ισλαμικό Κράτος του Khorasan (ISKP), το οποίο τρέφεται από τη θρησκευτική πόλωση.
Η οργάνωση έχει ήδη επιδείξει τη διεθνή της εμβέλεια με επιθέσεις στο Ιράν και τη Ρωσία, και μια περαιτέρω ανάφλεξη στην περιοχή θα αυξήσει δραματικά τους παγκόσμιους κινδύνους τρομοκρατίας.
Ταυτόχρονα, η Κίνα παρακολουθεί με ανησυχία, καθώς οι επενδύσεις της στον Οικονομικό Διάδρομο Κίνας-Πακιστάν γίνονται στόχος μαχητών, ενώ φοβάται τη σύνδεση των αφγανικών δικτύων με εξτρεμιστές στην περιοχή Xinjiang.

Η κατάρρευση της δυτικής επιρροής και ο ρόλος των BRICS

Ενώ οι ανθρωπιστικές ανάγκες διογκώνονται και τα ενεργειακά έργα όπως ο αγωγός TAPI απειλούνται, οι δυτικές λύσεις φαντάζουν πλέον κενές περιεχομένου.
Η κυβέρνηση Trump ευνοεί μια ad hoc διπλωματία που δείχνει να στερείται αξιοπιστίας στην Ευρασία.
Σε αυτό το κενό ισχύος, πλατφόρμες όπως ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO) και οι BRICS, που δεν φέρουν αποικιακά βάρη, δοκιμάζονται ως τα νέα πολυπολικά πλαίσια διαχείρισης κρίσεων.
Το ενδιαφέρον του Πακιστάν για ένταξη στους BRICS είναι ενδεικτικό αυτής της στροφής προς αναζήτηση περιφερειακών εγγυήσεων σταθερότητας.
Εάν η ένταση εξελιχθεί σε ανοιχτή σύγκρουση, τα κρουστικά κύματα δεν θα σταματήσουν στο πέρασμα Khyber, αλλά θα αντηχήσουν σε όλη την Ευρασία, επηρεάζοντας τις εμπορικές οδούς του Ινδικού Ωκεανού και τους ποταμούς της Κεντρικής Ασίας, την ώρα που μια παλιά παγκόσμια τάξη σβήνει οριστικά.
Το χρονικό της έντασης και το αιματηρό 2025

Υπενθυμίζεται πως η τελευταία αποτυχία των διαπραγματεύσεων μεταξύ του Πακιστάν και της κυβέρνησης των Taliban στο Αφγανιστάν τέλη του 2025, σηματοδοτεί μια ζοφερή εξέλιξη σε ένα ήδη εκρηκτικό τοπίο ασφαλείας.
Από την επιστροφή των Taliban στην εξουσία το 2021, το αφγανικό έδαφος έχει μετατραπεί και πάλι σε καταφύγιο για τρομοκρατικές οργανώσεις, με κυριότερη το Tehreek-e-Taliban Pakistan (TTP), το οποίο εξαπολύει αιματηρές επιθέσεις κατά πακιστανικών στόχων.
Παρά την ιστορική υποστήριξη του Ισλαμαμπάντ προς την Καμπούλ, το Πακιστάν βρίσκεται πλέον αντιμέτωπο με το κόστος μιας διασυνοριακής τρομοκρατίας που απειλεί την εθνική του κυριαρχία.

Η κλιμάκωση της βίας κατά μήκος των συνόρων οδήγησε το 2024 να χαρακτηριστεί ως η πιο θανατηφόρα χρονιά της τελευταίας δεκαετίας, με πάνω από 2.500 θύματα.

Οι πρώτες ενδείξεις του 2026 δείχνουν ότι η κατάσταση επιδεινώνεται ραγδαία, με εκατοντάδες περιστατικά να ιχνηλατούνται πίσω σε μαχητές που εδρεύουν στο Αφγανιστάν.
Η διπλωματική οδός που επιχείρησε το Ισλαμαμπάντ, με συναντήσεις στη Ντόχα και την Κωνσταντινούπολη τον Οκτώβριο του 2025 υπό τη μεσολάβηση του Κατάρ και της Τουρκίας, κατέληξε σε αδιέξοδο. Παρά τις 18 ώρες διαβουλεύσεων, οι Taliban αρνήθηκαν να δεσμευτούν εγγράφως για την αποτροπή της δράσης του TTP, προκαλώντας την οργισμένη αντίδραση του Πακιστανού Υπουργού Άμυνας, Khawaja Muhammad Asif, ο οποίος δήλωσε ότι «κανένα έθνος δεν μπορεί να επιτρέψει σε ξένους τρομοκράτες να χύνουν επανειλημμένα το αίμα του».

Ιδεολογικοί δεσμοί και η διπλή γλώσσα των Taliban

Η διστακτικότητα της Καμπούλ να καταπολεμήσει το TTP πηγάζει από βαθιές δομικές και ιδεολογικές διασυνδέσεις.
Πολλοί εντός του κινήματος των Taliban, ιδιαίτερα μέσω του δικτύου Haqqani, μοιράζονται κοινές αξίες και επιχειρησιακούς δεσμούς με τους μαχητές που χτυπούν το Πακιστάν.
Οποιαδήποτε καταστολή θα ήταν πολιτικά δαπανηρή για το καθεστώς των Taliban, το οποίο επιλέγει να χρησιμοποιεί τη ρητορική περί «κυριαρχίας» για να αποφύγει τις ευθύνες του.
Ενώ ηγέτες του TTP, όπως ο Noor Wali Mehsud, φέρονται να κινούνται ελεύθερα στο ανατολικό Αφγανιστάν, η Καμπούλ συνεχίζει να αρνείται τη φιλοξενία τους, επιδιδόμενη σε ένα παιχνίδι μετατόπισης ευθυνών. Το Ισλαμαμπάντ, από την πλευρά του, ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί πλέον αυτή τη διπροσωπία στη συνεργασία κατά της τρομοκρατίας.

Τα 4 σενάρια για το μέλλον της περιοχής

Με βάση την τρέχουσα στασιμότητα, αναλυτές προκρίνουν τέσσερα πιθανά σενάρια για την εξέλιξη της κρίσης:

- Ελεγχόμενη συγκράτηση (Το πιο πιθανό):
Το Πακιστάν διατηρεί μια πολιτική αμυντικών επιχειρήσεων χωρίς ανοιχτό πόλεμο, ενώ η Καμπούλ, υπό την πίεση της Κίνας και των κρατών του Κόλπου, περιορίζει αθόρυβα τους μαχητές.

-Στρατηγική κλιμάκωση (Πιθανό):
Εάν οι επιθέσεις του TTP ενταθούν, το Ισλαμαμπάντ μπορεί να καταφύγει σε συνεχή διασυνοριακά πλήγματα ακριβείας για να εξαναγκάσει τους Ταλιμπάν σε αλλαγή στάσης.

Περιφερειοποίηση της σύγκρουσης (Λιγότερο πιθανό):
Μια στρατιωτική ανταπάντηση των Ταλιμπάν θα μπορούσε να εμπλέξει περιφερειακούς παίκτες όπως η Κίνα και η Σαουδική Αραβία, απομονώνοντας πλήρως την Καμπούλ διεθνώς.

Συνεργατική τομή (Επιθυμητό αλλά απίθανο):
Η Καμπούλ αποδέχεται ένα γραπτό πλαίσιο κοινής δράσης με τριμερή μηχανισμό επαλήθευσης, οδηγώντας στη σταδιακή διάλυση των τρομοκρατικών δικτύων.

Η στρατηγική επιλογή του Πακιστάν
Για το Ισλαμαμπάντ, η εντολή είναι σαφής: διατήρηση της αποτροπής, συνέχιση του διαλόγου και ενεργοποίηση των περιφερειακών εταίρων.
Το Πακιστάν μπορεί να αξιοποιήσει το αναδυόμενο αμυντικό σύμφωνο με τη Σαουδική Αραβία και την επιρροή της Κίνας για να οικοδομήσει μια συμμαχία κρατών που επιθυμούν τη σταθερότητα.
Η αποτυχία των τελευταίων συνομιλιών δεν αντικατοπτρίζει απροθυμία του Πακιστάν για συμβιβασμό, αλλά την άρνηση των Taliban να δράσουν κατά της τρομοκρατίας.
Η ειρηνική συνύπαρξη είναι εφικτή μόνο όταν το Αφγανιστάν εκπληρώσει την ευθύνη του να διασφαλίσει ότι κανένας μαχητής δεν χρησιμοποιεί το έδαφός του εναντίον των γειτόνων του.
Μέχρι τότε, το Ισλαμαμπάντ θα υπερασπίζεται τον εαυτό του με υπομονή όπου είναι δυνατόν και με ακρίβεια όπου είναι απαραίτητο.

www.bankingnews.gr