Ισορροπία τρόμου στο Hormuz: Ούτε πόλεμος ούτε deal… ακόμα – Σοκ Iράν σε ΗΠΑ: Αυτοκτονία νέα επίθεση - Μεγάλο παζάρι έως 3/11

(upd2) Το θρίλερ στη Μέση Ανατολή και ιδιαίτερα στην περιοχή του Περσικού κόλπου συνεχίζεται με αμείωτη ένταση…
Γύρω από τα Στενά του Hormuz έχει διαμορφωθεί μια ισορροπία τρόμου, η έκβαση της οποίας θα κρίνει και τις εξελίξεις των επόμενων εβδομάδων.
Παρά την πολεμική ρητορική, ΗΠΑ και Ιράν συνεχίζουν να συνομιλούν – μέσω μεσολαβητών – και να διαπραγματεύονται, αν και όλοι αναγνωρίζουν πως οι δύο πλευρές είναι μακριά από μια συμφωνία…
Αναλυτές τονίζουν ότι μετά το νέο γύρο των επαφών στη Νέα Υόρκη, έχει διαμορφωθεί μια νέα κατάσταση, με βασικό ερώτημα το εξής: ποιος θα κάνει την πρώτη ουσιαστική παραχώρηση και τι αντάλλαγμα θα λάβει για αυτό…
ΗΠΑ και Ιράν δοκιμάζουν ο ένας τις αντοχές του άλλου, ενώ παράλληλα «τρέχει» ένα τρομερό παρασκήνιο για το ποιος πραγματικά ελέγχει τις ροές πετρελαίου στο Hormuz…
Την ίδια στιγμή ο εφιάλτης ενός νέου πολέμου παραμένει ως σενάριο.
Ο Trump είπε ότι πρέπει σύντομα να πάρει μια απόφαση, επισημαίνοντας ότι εάν δεν υπάρξει deal, θα βομβαρδίσει ξανά το Ιράν, με τους Φρουρούς της Επανάστασης να τον προειδοποιούν πως μια τέτοια κίνηση θα ισοδυναμούσε με… αυτοκτονία για τους Αμερικάνους.

Υπάρχουν επαφές, μακριά η συμφωνία

Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ συνεχίζονται, όμως η απόσταση ανάμεσα στη διατήρηση ενός ανοιχτού διπλωματικού διαύλου και στην επίτευξη μιας εφαρμόσιμης συμφωνίας παραμένει σημαντική.
Αναλυτές υποστηρίζουν ότι σε μια περίοδο κατά την οποία η Ουάσινγκτον διατηρεί ταυτόχρονα την πολιτική πίεσης, οι δύο πλευρές δεν έχουν ακόμη καταφέρει να συμφωνήσουν σε μια κοινή φόρμουλα για την έξοδο από το αδιέξοδο.
Το βασικό ζήτημα στην παρούσα φάση δεν είναι απλώς η συνέχιση των διαπραγματεύσεων, αλλά η διαφωνία γύρω από το ποια παραχώρηση θα κάνει κάθε πλευρά και τι θα λάβει ως αντάλλαγμα.
Η Τεχεράνη επιδιώκει μείωση της οικονομικής πίεσης, άρση των περιορισμών στις εξαγωγές πετρελαίου, τερματισμό ή χαλάρωση του ναυτικού αποκλεισμού και τέλος των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα.
Από την άλλη πλευρά, η Ουάσινγκτον επιμένει σε επαληθεύσιμους περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και στην παροχή εγγυήσεων για την εφαρμογή των δεσμεύσεων.
Η κατάσταση αυτή έχει οδηγήσει στο να μην επιθυμεί καμία από τις δύο πλευρές να εγκαταλείψει τους μοχλούς πίεσης που διαθέτει χωρίς να λάβει αντίστοιχο αντάλλαγμα.
Έτσι, οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται σε ένα πλαίσιο όπου ο δίαυλος επικοινωνίας παραμένει ενεργός, αλλά δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί μια φόρμουλα που θα μπορούσε να μετατρέψει τις συνομιλίες σε τελική συμφωνία.

Πίεση και διαπραγματεύσεις

Είναι πολύ πιθανό η κυβέρνηση Trump να θεωρεί την αύξηση της πίεσης ως μέσο για την εξασφάλιση περισσότερων παραχωρήσεων από το Ιράν στο μέλλον.
Σύμφωνα με αυτή την εκτίμηση, οι κυρώσεις, η οικονομική πίεση, οι ναυτικοί περιορισμοί και οι στρατιωτικές ενέργειες μπορούν να αυξήσουν το κόστος διατήρησης της σημερινής κατάστασης για την Τεχεράνη και, τελικά, να ωθήσουν το Ιράν να αποδεχθεί μια συμφωνία που θα περιλαμβάνει περισσότερες παραχωρήσεις προς τις ΗΠΑ.
Ωστόσο, η αύξηση της πίεσης δεν σημαίνει απαραίτητα ότι μια συμφωνία έρχεται πιο κοντά.
Θα μπορούσε μάλιστα να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα και να παρατείνει ακόμη περισσότερο τη διαδικασία των διαπραγματεύσεων.

Hormuz: το κομβικό σημείο

Παράλληλα με τη συνέχιση της πίεσης, κυκλοφορούν διάφορα σενάρια σχετικά με την εξέταση σταδιακών συμφωνιών για την επαναλειτουργία ή τη μείωση της έντασης στα Στενά του Hormuz.
Τέτοιου είδους συμφωνίες, εφόσον υλοποιηθούν, θα μπορούσαν να επιτρέψουν και στις δύο πλευρές να μειώσουν μέρος του οικονομικού και του ασφαλιστικού κόστους της κρίσης, χωρίς να χρειαστεί να υπερβούν άμεσα τις βασικές κόκκινες γραμμές τους.
Η προσέγγιση αυτή δείχνει ότι η πίεση και οι διαπραγματεύσεις δεν αποτελούν απαραίτητα δύο απολύτως αντίθετες πορείες.

Αγορά χρόνου μέχρι τις εκλογές;

Η εφημερίδα Donya-e-Eqtesad γράφει σχετικά ότι, στο μεταξύ, οι ενδιάμεσες εκλογές για το Κογκρέσο των ΗΠΑ αποτελούν επίσης μια χρονική παράμετρο στους υπολογισμούς της Ουάσινγκτον.
Μία από τις υποθέσεις είναι ότι η κυβέρνηση Trump μπορεί, στην παρούσα φάση, να μην επιδιώκει μια άμεση συμφωνία και να προτιμά να διατηρεί την πίεση, ενώ ταυτόχρονα κρατά ανοιχτό τον δίαυλο των διαπραγματεύσεων, ώστε να έχει περισσότερο χρόνο για να αξιολογήσει τα αποτελέσματα της πολιτικής της.

Το αδιέξοδο

Το βασικό αδιέξοδο των διαπραγματεύσεων ανάγεται στον υπολογισμό κόστους και οφέλους από τις δύο πλευρές.
Η Τεχεράνη πρέπει να αποφασίσει πώς αξιολογεί το κόστος της συνέχισης της πίεσης και κατά πόσο είναι δυνατός ένας συμβιβασμός, ενώ η Ουάσινγκτον πρέπει να εκτιμήσει σε ποιο βαθμό η συνέχιση της πίεσης μπορεί να οδηγήσει σε νέες παραχωρήσεις.
Όσο οι υπολογισμοί της μίας από τις δύο πλευρές δεν αλλάζουν, είναι πιθανό να συνεχιστεί ένας συνδυασμός οικονομικής και στρατιωτικής πίεσης, μεσολάβησης και περιορισμένων διαπραγματεύσεων.
Πρόκειται για μια κατάσταση που θα μπορούσε, τουλάχιστον για κάποιο διάστημα, να κρατήσει την κρίση μέσα στα όρια του «ούτε πόλεμος, ούτε συμφωνία».

Μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία;

Πράγματι, παρά τη στρατιωτική και οικονομική πίεση, οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν καταρρεύσει.
Στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών την περασμένη εβδομάδα, η Τεχεράνη και η Ουάσιγκτον πραγματοποίησαν τρεις ώρες έμμεσων συνομιλιών, καθώς οι ειδικοί απεσταλμένοι των ΗΠΑ Steve Witkoff και Jared Kushner συναντήθηκαν με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Abbas Araghchi.
Το Ιράν πρότεινε έναν οδικό χάρτη επτά ημερών, βάσει του οποίου τα Στενά του Hormuz θα μπορούσαν να ανοίξουν ξανά και να αποκατασταθεί η κανονική θαλάσσια κυκλοφορία, εφόσον η Ουάσιγκτον ικανοποιούσε τους όρους της Τεχεράνης.
Ο Trump απέρριψε κατηγορηματικά το σχέδιο.
Στους όρους περιλαμβάνονταν ο τερματισμός του ναυτικού αποκλεισμού του Ιράν, η χαλάρωση των κυρώσεων και η αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων.
Ωστόσο, την Τετάρτη 30/9, το πρακτορείο Reuters ανέφερε ότι ο Araghchi έλαβε μέσω Καταριανών μεσολαβητών την απάντηση των ΗΠΑ στην τελευταία πρόταση του.

Η βασική διαφωνία

Αξιωματούχος που είχε ενημερωθεί για τις συνομιλίες δήλωσε ότι η βασική διαφωνία επικεντρώνεται πλέον στη σειρά με την οποία θα εφαρμοστούν τα μέτρα και όχι στα ίδια τα στοιχεία του σχεδίου.
Η εκπρόσωπος της κυβέρνησης του Ιράν, Mortazavi δήλωσε ότι η τελευταία πρόταση του Ιράν δείχνει πως η Τεχεράνη είναι διατεθειμένη να επιδείξει ευελιξία επειδή θέλει να τερματιστεί ο πόλεμος.
Η πρόταση βασίζεται στο μνημόνιο κατανόησης του Ιουνίου μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, αλλά προβλέπει πολύ ταχύτερο χρονοδιάγραμμα, μεταξύ άλλων άμεσο τερματισμό του πολέμου, επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz εντός μίας εβδομάδας και ταχεία επιστροφή στις πυρηνικές διαπραγματεύσεις.
«Το Ιράν προσφέρει συμβιβασμό προκειμένου να σταματήσει ο πόλεμος, όχι συνθηκολόγηση υπό πίεση», δήλωσε η Mortazavi.
Ωστόσο, αυτή η ευελιξία συνδέεται με αμοιβαίες παραχωρήσεις από την Ουάσιγκτον, πρόσθεσε. «Πρέπει να υπάρξει κάτι ως αντάλλαγμα από τις ΗΠΑ».
Η Mortazavi δήλωσε ότι υπάρχει «κίνδυνος» εάν ο Trump εκλάβει λανθασμένα την προθυμία του Ιράν για συμβιβασμό ως ένδειξη αδυναμίας.
«Αυτό θα μπορούσε, αντίθετα, να παρατείνει τον πόλεμο», προειδοποίησε.

Προειδοποίηση IRGC σε ΗΠΑ: Μην αυτοκτονήσετε…

Ο Mohammad-Reza Naqdi, ανώτερος σύμβουλος του αρχηγού του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) δήλωσε ότι θα ήταν προς το συμφέρον των ΗΠΑ να σταματήσουν την επιθετικότητά τους κατά του Ιράν, υποστηρίζοντας ότι η Ουάσινγκτον έχει ήδη χρησιμοποιήσει το σύνολο των στρατιωτικών δυνατοτήτων της εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας χωρίς επιτυχία.
«Αν οι Αμερικανοί ενεργήσουν σύμφωνα με τα δικά τους συμφέροντα, θα σταματήσουν τις στρατιωτικές επιθέσεις εναντίον μας, εκτός αν θέλουν να αυτοκτονήσουν», δήλωσε ο ταξίαρχος Naqdi.
«Αυτή ήταν η πλήρης έκταση των δυνατοτήτων της Αμερικής κατά τους τελευταίους επτά μήνες και απέτυχε», είπε ο Naqdi, επισημαίνοντας: «Ο αμερικανικός στρατός είναι αυτό που έχετε δει.
Έκανε ό,τι ήθελε να κάνει και χρησιμοποίησε όλες τις δυνατότητές του, και δεν υπάρχει τίποτε πέρα από αυτό» επισήμανε ο Naqdi.

Γιατί αποτύχατε;

Ο Ιρανός αξιωματούχος αντιπαρέβαλε τους διαθέσιμους πόρους των δύο πλευρών, διερωτώμενος γιατί οι Ηνωμένες Πολιτείες και το ισραηλινό καθεστώς απέτυχαν.
«Ο στρατιωτικός προϋπολογισμός των Ηνωμένων Πολιτειών είναι 100 φορές μεγαλύτερος από τον δικό μας και το σιωνιστικό καθεστώς ισχυρίζεται ότι είναι η τέταρτη μεγαλύτερη δύναμη στον κόσμο.
Επομένως γιατί ηττήθηκαν, παρά το γεγονός ότι διαθέτουν όλες αυτές τις δυνατότητες;» ρώτησε ο Naqdi, ο οποίος επικαλέστηκε την εμπειρία των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν ως παράδειγμα της αντίθεσης μεταξύ των στρατιωτικών δαπανών και του τελικού αποτελέσματος.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες δαπάνησαν 3 τρισεκατομμύρια δολάρια στο Αφγανιστάν και τώρα η σημαία τους βρίσκεται κάτω από τα πόδια του αφγανικού λαού», σχολίασε ο Naqdi, υποστηρίζοντας πως τα πλοία του πολεμικού ναυτικού των ΗΠΑ δεν μπορούν εδώ και μήνες να ελλιμενιστούν στη βάση των ΗΠΑ στο Μπαχρέιν.

Τι συμβαίνει στο Hormuz;

Σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα από ιστοτόπους παρακολούθησης δεξαμενόπλοιων, η κίνηση μέσω του Hormuz αυξάνεται σταθερά, με ορισμένες εκτιμήσεις να τοποθετούν τη ροή πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων μέσω των Στενών σχεδόν στο 80% των επιπέδων που καταγράφονταν πριν αρχίσει, στις 28 Φεβρουαρίου, ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν.
Αυτό θα μπορούσε να περιορίσει τη διαπραγματευτική ισχύ του Ιράν στην προσπάθειά του να εξασφαλίσει μια ευνοϊκή συμφωνία για τον τερματισμό των συγκρούσεων, οι οποίες έχουν πλήξει σοβαρά την ήδη βαριά επιβαρυμένη από κυρώσεις οικονομία του, εν μέσω του αμερικανικού αποκλεισμού ιρανικών πλοίων και λιμανιών.
Παρά ταύτα, ειδικοί θεωρούν ότι θα ήταν λάθος να πιστέψει κανείς πως επίκειται επιστροφή στην κανονικότητα στα Στενά του Hormuz ή ότι το Ιράν θα υποχωρήσει εύκολα παρά τις αυξανόμενες οικονομικές πιέσεις.

Δεν θεωρούνται ασφαλείς ή εγγυημένες οι ροές

«Το γεγονός ότι το πετρέλαιο περνάει από τα Στενά του Hormuz είναι ενθαρρυντικό, όμως οι ροές δεν θεωρούνται ακόμη απολύτως ασφαλείς ή εγγυημένες, ιδίως όσο η ευρύτερη σύγκρουση παραμένει άλυτη», δήλωσε στο Al Jazeera η Susannah Streeter, επικεφαλής επενδυτικής στρατηγικής στην Wealth Club.
Επιπλέον, οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν υψηλές παγκοσμίως, μεταξύ άλλων και στις ΗΠΑ, όπου ο πρόεδρος Trump βρίσκεται αντιμέτωπος με κρίσιμες ενδιάμεσες εκλογές, στις οποίες το κόμμα του κινδυνεύει να χάσει τον έλεγχο και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου.
Το κόστος ασφάλισης των δεξαμενόπλοιων παραμένει επίσης αυξημένο, ενώ οι ενεργειακές ροές μέσω του Hormuz εξακολουθούν να απέχουν πολύ από το να θεωρούνται ασφαλείς, γεγονός που υποδηλώνει ότι η διαπραγματευτική ισχύς του Ιράν ενδέχεται να αποδυναμώνεται, χωρίς όμως να εξαφανίζεται.

Σημαντική ανάκαμψη

Τα τελευταία στοιχεία της εταιρείας ανάλυσης εμπορευμάτων Kpler δείχνουν σημαντική ανάκαμψη των εξαγωγών πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή.
Οι εξαγωγές αργού πετρελαίου έφτασαν τον Σεπτέμβριο κατ’ εκτίμηση στα 16,328 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, το υψηλότερο επίπεδο από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος στα τέλη Φεβρουαρίου, σύμφωνα με την εταιρεία.
Οι ροές μέσω των ίδιων των Στενών του Hormuz αναμενόταν να φτάσουν περίπου τα 9,719 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως κατά τη διάρκεια του μήνα.
Η Σαουδική Αραβία συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση, καθώς οι εξαγωγές της ανέκαμψαν από 2,446 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Αύγουστο σε περίπου 5,4 εκατομμύρια τον Σεπτέμβριο.
Η Kpler ανέφερε ότι οι εξαγωγές αργού πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή έχουν ανακάμψει σε επίπεδο λίγο χαμηλότερο από το 80% εκείνου που καταγραφόταν πριν από τον πόλεμο.
Ωστόσο, οι ποσότητες εξακολουθούν να είναι περίπου 3,2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως χαμηλότερες από τα 19,513 εκατομμύρια βαρέλια που εξάγονταν τον Φεβρουάριο.
Τα στοιχεία επίσης δεν περιλαμβάνουν πλοία που διασχίζουν το Hormuz με απενεργοποιημένα τα συστήματα εντοπισμού τους, πράγμα που σημαίνει ότι η πραγματική κίνηση θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερη.
Πριν από τον πόλεμο, υπολογίζεται ότι 120 έως 140 πλοία διέσχιζαν καθημερινά τη θαλάσσια οδό, περίπου τα μισά από τα οποία ήταν δεξαμενόπλοια που μετέφεραν περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα.
Στην κορύφωση των συγκρούσεων, η κίνηση μειώθηκε ακόμη και σε μόλις δύο δεξαμενόπλοια ημερησίως, αφού το Ιράν ουσιαστικά έκλεισε τα Στενά ως αντίποινα για τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ.

Χάνει το Ιράν τη διαπραγματευτική του ισχύ;

Η ανάκαμψη των πετρελαϊκών ροών αποτελεί πρόκληση για την Τεχεράνη.
Το Ιράν έχει επιδιώξει να χρησιμοποιήσει την ικανότητά του να διαταράσσει τη διέλευση από τα Στενά του Hormuz ως μοχλό πίεσης απέναντι στη στρατιωτική και οικονομική πίεση της Ουάσιγκτον.
Ωστόσο, αν μεγάλες ποσότητες πετρελαίου μπορούν να συνεχίσουν να περνούν από τα Στενά ενώ το ίδιο το Ιράν παραμένει υπό αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό, η διαπραγματευτική ισχύς της Τεχεράνης θα μπορούσε να μειωθεί.
Το Ιράν, πάντως, απορρίπτει οποιαδήποτε εκτίμηση ότι ο έλεγχός του επί των Στενών εξασθενεί.
Ο Hossein Mohebbi, εκπρόσωπος του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, δήλωσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη «στρατιωτική σύγκρουση» στα Στενά του Hormuz.
«Χτυπάμε μικρά πλοία και τα εμποδίζουμε να περάσουν εδώ και πολύ καιρό, όμως η Αμερική δεν απαντά», δήλωσε ο Mohebbi σε συνέντευξή του στο ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Fars.
Οι τιμές του πετρελαίου αποτελούν ακόμη μία ένδειξη ότι το Ιράν δεν έχει χάσει όλη τη διαπραγματευτική του ισχύ.

Μεγάλες ανησυχίες

Ο Chris Beauchamp, αναλυτής της IG, δήλωσε ότι οι αγορές άρχιζαν να ενσωματώνουν στις αποτιμήσεις τους τις ενδείξεις ανάκαμψης των ροών, όμως παρέμεναν επιφυλακτικές ως προς το πόσο διατηρήσιμη θα ήταν αυτή η ανάκαμψη.
«Χρειάζεται χρόνος για να περάσουν τα στοιχεία στις αγορές», δήλωσε ο Beauchamp.
«Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν χθες καθώς άρχισε να επικρατεί αυτή η εκτίμηση και θα πρέπει να συνεχίσουν να μειώνονται».
Ωστόσο, είπε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ανησυχίες για το κατά πόσο το αμερικανικό σύστημα προστασίας θα μπορούσε να αντέξει ένα νέο κύμα ιρανικών πυραύλων και drones.
Η Streeter της Wealth Club ανέφερε ότι η αγορά εξακολουθεί να ενσωματώνει στις τιμές του αργού ένα ασφάλιστρο γεωπολιτικού κινδύνου, παρά τη βελτίωση των ροών.
«Το κόστος ασφάλισης των δεξαμενόπλοιων παραμένει επίσης υψηλό λόγω των αντιλαμβανόμενων κινδύνων από τη δραστηριοποίηση στην περιοχή, αυξάνοντας το κόστος μεταφοράς του αργού, ακόμη και καθώς περισσότερα πλοία καταφέρνουν να περάσουν από τη θαλάσσια οδό», είπε.

Τι συμβαίνει με τα στρατηγικά αποθέματα

Επιπλέον, η Streeter προειδοποίησε ότι τα στοιχεία για το αργό πετρέλαιο δείχνουν μόνο ένα μέρος της εικόνας.
Οι ροές διυλισμένων καυσίμων, ιδιαίτερα του ντίζελ και της βενζίνης, παραμένουν περιορισμένες, ενώ οι ζημιές στις υποδομές έχουν ασκήσει πρόσθετη πίεση στις αλυσίδες ενεργειακού εφοδιασμού, πρόσθεσε.
Υπάρχει και μία ακόμη ευπάθεια, επισήμανε η Streeter.
Χώρες, μεταξύ των οποίων οι ΗΠΑ, έχουν βασιστεί σε μεγάλο βαθμό στα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου για να περιορίσουν τις συνέπειες της διαταραχής και να συγκρατήσουν τις τιμές.
«Καθώς αυτά τα αποθέματα έχουν πλέον μειωθεί σημαντικά, υπάρχει μικρότερο περιθώριο ασφαλείας σε περίπτωση νέας διαταραχής, κάτι που συμβάλλει στο να διατηρούνται οι τιμές του αργού πάνω από ένα συγκεκριμένο επίπεδο», πρόσθεσε η Streeter.

«Οικονομικός πόλεμος» κατά του Ιράν

Δεν υπάρχει μεγάλη αμφιβολία ότι η οικονομική πίεση στο Ιράν εντείνεται, γεγονός που ενδέχεται να αυξάνει το κίνητρο της Τεχεράνης να καταλήξει σε συμφωνία.
Επίσημα στοιχεία του Στατιστικού Κέντρου του Ιράν νωρίτερα αυτόν τον μήνα έδειξαν ότι το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) συρρικνώθηκε κατά 10,1% σε ετήσια βάση μεταξύ 21 Μαρτίου και 20 Ιουνίου, ενώ ο κρίσιμος τομέας πετρελαίου και φυσικού αερίου συρρικνώθηκε κατά 26,4%.
Το Ιράν αντιμετωπίζει επίσης υψηλό πληθωρισμό και κατακόρυφη πτώση του νομίσματός του, καθώς ο αμερικανικός αποκλεισμός περιορίζει τις εξαγωγές πετρελαίου και τα έσοδα σε ξένο συνάλλαγμα.
Ο μέσος πληθωρισμός δωδεκαμήνου έφτασε το 69,9% νωρίτερα τον Σεπτέμβριο, ενώ στις αρχές του ίδιου μήνα το ριάλ είχε υποχωρήσει σε επίπεδο άνω των 2,2 εκατομμυρίων ανά δολάριο ΗΠΑ.
Ο Mohammad Eslami, ερευνητής στο πανεπιστήμιο της Τεχεράνης δήλωσε ότι το Ιράν αντιμετωπίζει έναν «οικονομικό πόλεμο» παράλληλα με τη στρατιωτική σύγκρουση.
«Υπάρχει αμερικανικός αποκλεισμός των Στενών του Hormuz, ο οποίος επηρεάζει τα έσοδα του Ιράν από τις εξαγωγές πετρελαίου και άλλων προϊόντων, όπως τα πετροχημικά, που είναι σημαντικά για την ιρανική οικονομία», δήλωσε ο Eslami.
«Ως αποτέλεσμα, τα έσοδα του Ιράν σε δολάρια έχουν επηρεαστεί από τον αποκλεισμό».

Ωστόσο, προειδοποίησε ότι δεν θα πρέπει να κρίνεται η ιρανική οικονομία αποκλειστικά με βάση την αξία του νομίσματός της.
«Η συναλλαγματική ισοτιμία είναι ένας πολύ σημαντικός δείκτης, αλλά δεν είναι το μοναδικό μέτρο για να εξηγήσει κανείς τι συμβαίνει ή τις δυσκολίες και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η οικονομία του Ιράν», δήλωσε ο Eslami, προσθέτοντας ότι το Ιράν αντιμετωπίζει οικονομικές πιέσεις από τις ΗΠΑ εδώ και «πέντε δεκαετίες».
Η Negar Mortazavi, πολιτική αναλύτρια και παρουσιάστρια του The Iran Podcast, συμμερίστηκε την άποψη του Eslami ότι ο οικονομικός αποκλεισμός ασκεί «τεράστια πίεση στο Ιράν», αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η χώρα θα υποχωρήσει, όπως δήλωσε στο Al Jazeera.
«Η Τεχεράνη έχει δείξει ότι είναι διατεθειμένη να ανεχθεί σημαντικό οικονομικό κόστος αντί να διαπραγματευτεί αποκλειστικά με τους όρους της Ουάσιγκτον».

Ο πόλεμος πλήττει και την αμερικανική οικονομία

Το Ιράν δεν είναι το μόνο που αντιμετωπίζει οικονομικές πιέσεις.
Οι τιμές του ντίζελ στις ΗΠΑ έφτασαν αυτόν τον μήνα σε ιστορικό υψηλό των 6,53 δολαρίων ανά γαλόνι, δηλαδή 1,73 δολάρια ανά λίτρο, περισσότερο από 70% υψηλότερα από την τιμή πριν οι ΗΠΑ ξεκινήσουν τον πόλεμο κατά του Ιράν.
Η κυβέρνηση Trump εξετάζει περιορισμούς στις εξαγωγές ντίζελ προκειμένου να συγκρατήσει τις τιμές πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
Το υψηλότερο ενεργειακό κόστος έχει επίσης ενισχύσει τον πληθωρισμό, σύμφωνα με ειδικούς, συμβάλλοντας στην απόφαση της Federal Reserve να αυξήσει αυτόν τον μήνα τα επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης — την πρώτη αύξηση σε τρία χρόνια.
Παράλληλα, η κρίση κόστους ζωής στη χώρα επιβαρύνει πολιτικά και τον Trump.
Πρόσφατη δημοσκόπηση Reuters/Ipsos κατέγραψε το ποσοστό αποδοχής του σε ιστορικό χαμηλό 32%, με μόλις το 17% να εγκρίνει τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται το κόστος ζωής.

www.bankingnews.gr