Στο τραπέζι του Eurogroup με ελληνική πρωτοβουλία το Στεγαστικό - Τι συνέβη σε Ισπανία, Ιρλανδία και Κροατία;

Με πρωτοβουλία της Ελλάδας, το στεγαστικό ζήτημα θα βρεθεί ψηλά στην ατζέντα των συζητήσεων στο άτυπο Eurogroup της Παρασκευής (22/5) στη Λευκωσία, υπό την προεδρία του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη, σε μια περίοδο όπου η κρίση στην αγορά κατοικίας επηρεάζει σχεδόν το σύνολο των ευρωπαϊκών χωρών.
Η ελληνική πλευρά επιδιώκει να ανοίξει έναν ουσιαστικό διάλογο για τις πολιτικές που μπορούν να εφαρμοστούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς η εκτίναξη των ενοικίων, η έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών και η αυξημένη πίεση στις μεγάλες πόλεις αποτελούν πλέον κοινή πρόκληση για τις οικονομίες της ευρωζώνης.

Τα παραδείγματα 

Στη συνεδρίαση θα παρουσιαστούν τα μοντέλα πολιτικής που εφάρμοσαν τρεις χώρες, η Ισπανία, η Κροατία και η Ιρλανδία, τα οποία θεωρούνται χαρακτηριστικά παραδείγματα παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της οξυμένης κρίσης στην αγορά κατοικίας. Στόχος είναι οι 21 χώρες – μέλη που συμμετέχουν στο Eurogroup να ανταλλάξουν εμπειρίες και να αντλήσουν ιδέες για αποτελεσματικές πολιτικές προσιτής κατοικίας.

Η Ισπανία έχει υιοθετήσει ένα ιδιαίτερα παρεμβατικό μοντέλο απέναντι στην αύξηση των ενοικίων και τη μείωση της διαθέσιμης κατοικίας, κυρίως στις τουριστικές περιοχές.
Η κυβέρνηση προχώρησε σε περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb, ενώ ανακοίνωσε και μεγάλο πρόγραμμα κατασκευής προσιτών κατοικιών με κρατική χρηματοδότηση.
Παράλληλα, δόθηκαν κίνητρα για την αξιοποίηση κενών κατοικιών και εξετάστηκαν μέτρα ελέγχου των ενοικίων σε περιοχές που η κατάσταση χτύπησε «κόκκινο», με στόχο να προστατευθούν οι νέοι και τα χαμηλά εισοδήματα από την ακραία άνοδο του κόστους στέγασης.

Η Κροατία, η οποία αντιμετώπισε σοβαρό πρόβλημα λόγω της τουριστικής έκρηξης και της μαζικής μετατροπής κατοικιών σε τουριστικά καταλύματα, επέλεξε να αυστηροποιήσει το πλαίσιο για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις.
Η κυβέρνηση ανακοίνωσε αυξημένη φορολογία στα ακίνητα που παραμένουν κενά ή διατίθενται αποκλειστικά για τουριστική χρήση, επιδιώκοντας να επιστρέψουν περισσότερα σπίτια στη μακροχρόνια αγορά ενοικίασης. Παράλληλα, προωθούνται αλλαγές στη φορολογία ακινήτων και διευκολύνσεις για την ανάπτυξη κοινωνικής και προσιτής κατοικίας, ώστε να συγκρατηθούν οι τιμές και να ενισχυθεί η πρόσβαση των νέων στην κατοικία.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η περίπτωση της Ιρλανδίας, όπου η στεγαστική κρίση συνδέθηκε με χρόνια έλλειψη νέων κατοικιών μετά την οικονομική κρίση του 2008.
Το Δουβλίνο βρέθηκε αντιμέτωπο με εκρηκτική αύξηση ενοικίων και σοβαρή έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών.
Η ιρλανδική κυβέρνηση αντέδρασε με το πολυετές σχέδιο «Housing for All», ένα πρόγραμμα δισεκατομμυρίων ευρώ που προβλέπει την κατασκευή δεκάδων χιλιάδων νέων κατοικιών κάθε χρόνο, με έμφαση στην κοινωνική και οικονομικά προσιτή στέγη. Το σχέδιο περιλαμβάνει επιδοτήσεις για νέους αγοραστές, ενίσχυση της κοινωνικής κατοικίας, αξιοποίηση κενών ακινήτων και μέτρα για τη συγκράτηση του κόστους ενοικίασης.
Στην Ελλάδα, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά κρίσιμη καθιστώντας το κόστος στέγασης ένα από τα υψηλότερα στην Ευρώπη σε σχέση με τα εισοδήματα των νοικοκυριών.
Την ώρα που οι τιμές των ενοικίων και των ακινήτων καταγράφουν συνεχή άνοδο, ένα πολύ μεγάλο μέρος του οικιστικού αποθέματος παραμένει ανεκμετάλλευτο ακόμη και σε περιοχές με αυξημένη ζήτηση.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, περίπου 794.000 κατοικίες παραμένουν κλειστές, παρά τα φορολογικά κίνητρα που έχει θεσπίσει η κυβέρνηση και τα οποία μέχρι στιγμής δεν έχουν αποδώσει τα αναμενόμενα.
Είναι ενδεικτικό ότι χρήση της τριετής απαλλαγής από τον φόρο εισοδήματος είχαν κάνει για το 2025 μόλις 234 ιδιοκτήτες οι οποίοι τα έριξαν στην αγορά για μακροχρόνια ενοικίαση ή τα απέσυραν από τις πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης

Μάριος Χριστοδούλου
www.bankingnews.gr