Νέα μεγάλη εκκαθάριση αναδρομικών σε 345.000 συνταξιούχους - Ποιοι θα λάβουν από 2.500-8.000 ευρώ

Νέος εξαμηνιαίος κύκλος αναδρομικών για 345.000 συνταξιούχους με ποσά από 2.500-8.000 ευρώ ξεκινά από τον Ιούνιο, μετά την ολοκλήρωση και τη διασύνδεση όλων των λειτουργιών του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος (ΟΠΣ) του ΕΦΚΑ στο τέλος του μήνα.
Οι πληρωμές, οι οποίες θα γίνονται σταδιακά κάθε μήνα μέσα στο εξάμηνο αφορούν 30.000 περιπτώσεις με λάθη στον επανυπολογισμό, 45.000 επιστροφές σε χήρες και στρατιωτικούς, 200.000 παλιούς συνταξιούχους με διαδοχική ασφάλιση που δεν έχει υπολογιστεί το δεύτερο ταμείο, 30.000 συνταξιούχους που εργάζονται με επανυπολογισμό του επιπλέον χρόνου ασφάλισης και 40.000 νέοι συνταξιούχοι με παράλληλη ασφάλιση.

Οι περιπτώσεις και τι θα πάρουν

Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν συγκεντρωθεί μέχρι σήμερα, 18.000 δικαιούχοι έχουν ήδη λάβει αναδρομικά, ενώ οι καταβολές αναμένεται να συνεχιστούν και το επόμενο διάστημα, καθώς παραμένουν ανοιχτές χιλιάδες υποθέσεις που απαιτούν επανέλεγχο στοιχείων και διορθώσεις στους υπολογισμούς.

Συνταξιούχοι με λάθη στον επανυπολογισμό: Πρόκειται για τη μεγαλύτερη κατηγορία αναδρομικών που αφορά συνταξιούχους στους οποίους διαπιστώθηκαν λάθη κατά τον επανυπολογισμό των συντάξεων. Σε πολλές περιπτώσεις είχαν χρησιμοποιηθεί εσφαλμένα στοιχεία για τον χρόνο ασφάλισης ή τις συντάξιμες αποδοχές, με αποτέλεσμα οι δικαιούχοι να λαμβάνουν χαμηλότερη σύνταξη από αυτή που πραγματικά δικαιούνταν. Τα αναδρομικά καλύπτουν περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2019 έως και τον μήνα κατά τον οποίο ολοκληρώθηκε η διόρθωση της σύνταξης, δηλαδή με τους νέους συντελεστές υπολογισμού του νόμου Βρούτση.

Παράλληλη ασφάλιση: Οι πληρωμές αναδρομικών ξεκίνησαν τον Μάρτιο και συνεχίζονται στους συνταξιούχους που κατέβαλαν εισφορές σε δύο διαφορετικούς ασφαλιστικούς φορείς έως το 2016 και συνταξιοδοτήθηκαν μετά τον Μάιο του 2016. Σε πολλές από αυτές τις υποθέσεις, κατά την αρχική απονομή της σύνταξης δεν είχε ενσωματωθεί σωστά η προσαύξηση που αντιστοιχούσε στο δεύτερο ταμείο. Ως αποτέλεσμα, οι δικαιούχοι λάμβαναν μικρότερες συντάξεις, παρά το γεγονός ότι είχαν πληρώσει επιπλέον εισφορές για χρόνια. Μετά τους νέους επανυπολογισμούς προκύπτουν τόσο αναδρομικά ποσά όσο και αυξήσεις στη μηνιαία σύνταξη.
Μέχρι στιγμής έχουν πληρωθεί περίπου 1.800 δικαιούχοι, ενώ η διαδικασία συνεχίζεται για χιλιάδες ακόμη φακέλους που βρίσκονται υπό επεξεργασία. Σε ορισμένες περιπτώσεις η μηνιαία προσαύξηση φτάνει έως και τα 400 ευρώ, ανάλογα με τα έτη παράλληλης ασφάλισης και το ύψος των εισφορών που είχαν καταβληθεί.

Επιστροφές σε αποστράτους - Ποιους αφορούν

Επιστροφές σε αποστράτους και χήρες στρατιωτικών: Πρόκειται για 45.000 περιπτώσεις σε αποστράτους και χήρες αποστράτων που λαμβάνουν μέρισμα από τα Μετοχικά Ταμεία των Ενόπλων Δυνάμεων. Τα συγκεκριμένα αναδρομικά συνδέονται με επιστροφές κρατήσεων που είχαν επιβληθεί βάσει του νόμου 4093/2012. Η συγκεκριμένη κράτηση υπολογιζόταν στο άθροισμα κύριας σύνταξης και μερίσματος, οδηγώντας σε αυξημένες παρακρατήσεις για πολλούς δικαιούχους.
Μετά τη μείωση της κράτησης από το 2023, προέκυψαν επιστροφές ποσών για προηγούμενο χρονικό διάστημα. Ήδη, έχουν πληρωθεί 3.120 περιπτώσεις και τα αναδρομικά φτάνουν έως και τις 4.400 ευρώ για διάστημα περίπου 27 μηνών.

Υπολογισμός 2ης ασφάλισης

Υπολογισμός δεύτερης ασφάλισης σε 200.000 παλιούς ασφαλισμένους: Το θέμα αναμένεται να λυθεί με την επέκταση της ισχύουσας ρύθμισης για την παράλληλη ασφάλιση και σε όσους αποχώρησαν πριν από τις 13 Μαΐου 2016, δηλαδή πριν την εφαρμογή του νόμου Κατρούγκαλου. Η προσαύξηση σύνταξης για όσους είχαν παράλληλη ασφάλιση θεσπίστηκε με τον νόμος 4387/2016, ωστόσο εφαρμόστηκε αποκλειστικά για όσους συνταξιοδοτήθηκαν μετά την έναρξη ισχύος του. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μια σαφής διαφοροποίηση μεταξύ «παλαιών» και «νέων» συνταξιούχων, παρότι και οι δύο κατηγορίες είχαν καταβάλει εισφορές σε περισσότερα από ένα ταμεία. Στο προ του 2016 καθεστώς, η αξιοποίηση του παράλληλου χρόνου ασφάλισης ήταν περιορισμένη και συνδεόταν με προϋποθέσεις, με αποτέλεσμα μόνο όσοι είχαν συμπληρώσει τουλάχιστον 16 έτη παράλληλης ασφάλισης μπορούσαν να διεκδικήσουν δεύτερη σύνταξη, και αυτή υπό την προϋπόθεση ότι θα έφταναν το 67ο έτος της ηλικίας τους. Για όσους δεν συμπλήρωναν το όριο αυτό, οι επιπλέον εισφορές ουσιαστικά δεν μετουσιώνονταν σε συνταξιοδοτικό όφελος. Αντίθετα, για τους συνταξιούχους μετά το 2016 ισχύει ένα σαφώς ευνοϊκότερο πλαίσιο.
Ο παράλληλος χρόνος ασφάλισης λαμβάνεται υπόψη ανεξαρτήτως διάρκειας, ενώ η προσαύξηση υπολογίζεται με συγκεκριμένο συντελεστή που συνδέεται με τις καταβληθείσες εισφορές και τις συντάξιμες αποδοχές. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το ύψος της προσαύξησης μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικό, ανάλογα με τη διάρκεια της παράλληλης ασφάλισης και το επίπεδο των εισφορών. Σε περιπτώσεις όπου ο παράλληλος χρόνος προσεγγίζει τα 15 έτη και οι αποδοχές ήταν υψηλές, η αύξηση μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 300 έως 360 ευρώ μηνιαίως. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ασφαλισμένος με 35 έτη κύριας ασφάλισης στο ΙΚΑ και επιπλέον 10 έτη σε άλλο ταμείο, όπως ο πρώην ΟΑΕΕ (ΤΕΒΕ). Με το ισχύον καθεστώς, ο χρόνος αυτός δεν αποφέρει κανένα όφελος, εφόσον δεν συμπληρώνεται το όριο των 16 ετών. Με τη νέα ρύθμιση, ωστόσο, θα μπορούσε να μετατραπεί σε προσαύξηση της κύριας σύνταξης, αναλογικά με τις εισφορές που καταβλήθηκαν. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι αιτήσεις που έχουν ήδη υποβληθεί στον e-ΕΦΚΑ δεν απορρίπτονται, αλλά παραμένουν σε εκκρεμότητα, εν αναμονή των τελικών οδηγιών από το υπουργείο Εργασίας.
Επανυπολογισμοί εργαζόμενων συνταξιούχων

Αναδρομικά σε εργαζόμενους – συνταξιούχους: Πρόκειται για 30.000 περιπτώσεις που παράλληλα με τη σύνταξη εξακολουθούν να εργάζονται. Για κάθε έτος απασχόλησης οι συνταξιούχοι έχουν προσαύξηση  στη σύνταξη που υπολογίζεται με συντελεστή αναπλήρωσης 0,77% επί του μισθού εργασίας. Αν έχουν απασχόληση ως ελεύθεροι επαγγελματίες λαμβάνονται υπόψη οι μηνιαίες εισφορές σύνταξης μετατρεπόμενες σε μισθό δια του 0,20%. Οι συνταξιούχοι που δηλώνουν ότι απασχολούνται μετά τη συνταξιοδότησή τους, έφτασαν τους 300.000, εκ των οποίων περίπου οι 110.000 εργάζονται χωρίς να έχουν υποχρέωση να καταβάλουν εισφορές ή χωρίς να καταβάλουν ειδικό πόρο απασχόλησης διότι ανήκουν στις κατηγορίες που εξαιρούνται βάσει νόμου από την πληρωμή των αντίστοιχων ποσών. Σε αυτές τις περιπτώσεις αντιστοιχούν αναδρομικά από 15-85 ευρώ το μήνα για 5 έτη, ανάλογα με το ύψους μισθού και κρατήσεων.
Να σημειωθεί ότι το καθεστώς για τους εργαζόμενους συνταξιούχους έχει αλλάξει από την 1η Ιανουαρίου 2024 και παραμένει το ίδιο και σήμερα. Ειδικότερα  η παλιά οριζόντια περικοπή της σύνταξης έχει αντικατασταθεί από έναν ειδικό πόρο υπέρ e-ΕΦΚΑ, ο οποίος επιβάλλεται πάνω στην εργασία ή τη δραστηριότητα του συνταξιούχου. Για τους μισθωτούς εργαζόμενους συνταξιούχους, η βασική κράτηση είναι 10% επί των ασφαλιστέων αποδοχών. Ο πόρος αυτός βαρύνει αποκλειστικά τον ίδιο τον συνταξιούχο, παρακρατείται από τον εργοδότη και αποδίδεται στον e-ΕΦΚΑ μαζί με τις υπόλοιπες εισφορές. Παράλληλα, εξακολουθούν να καταβάλλονται και οι κανονικές ασφαλιστικές εισφορές που αντιστοιχούν στην απασχόληση.
Για τους μη μισθωτούς, δηλαδή ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες, δεν υπάρχει ποσοστό πάνω σε μισθό, αλλά επιβάλλεται επιπλέον επιβάρυνση πάνω στην ασφαλιστική κατηγορία. Στην πράξη, ο εργαζόμενος συνταξιούχος πληρώνει τις προβλεπόμενες εισφορές της κατηγορίας του και επιπλέον τον μη ανταποδοτικό πόρο υπέρ e-ΕΦΚΑ, όπως προβλέπεται από το ίδιο άρθρο και τις σχετικές εγκυκλίους εφαρμογής. Σημαντικό είναι ότι σε περίπτωση πολλαπλής ασφάλισης ο πόρος δεν επιβάλλεται μία φορά συνολικά, αλλά αυτοτελώς για κάθε ασφαλιστέα απασχόληση. Άρα, αν ένας συνταξιούχος έχει ταυτόχρονα δύο δραστηριότητες που υπάγονται σε ασφάλιση, η επιβάρυνση υπολογίζεται χωριστά για καθεμία.

Για τον επανυπολογισμό της σύνταξης, ετοιμάζει ρύθμιση το υπουργείο Εργασίας ώστε ανά πενταετία να γίνεται αυτόματα ο επανυπολογισμός συντάξεων ασχέτως αν ο συνταξιούχος διέκοψε την εργασία του, έτσι ώστε να γίνεται ταχύτερη ανταπόδοση των εισφορών, αλλά και η αποσυμφόρηση των υπηρεσιών του e-ΕΦΚΑ.

Αντ. Βασιλόπουλος
www.bankingnews.gr