Η «χαμένη» Gen Z - Ανεξέλεγκτες διαστάσεις παίρνει η ανεργία των νέων παγκοσμίως – Στο επίκεντρο Κίνα και... ΑΙ

Η κρίση που πλήττει την απασχόληση των νέων λαμβάνει ολοένα και μεγαλύτερες διαστάσεις διεθνώς, αναδεικνύοντας βαθύτερα οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα, τα οποία καλούνται να αντιμετωπίσουν τόσο οι κυβερνήσεις όσο και ο ιδιωτικός τομέας.
Το 2025, η αδυναμία εύρεσης εργασίας και η έλλειψη προοπτικών οδήγησαν χιλιάδες νέους σε διαδηλώσεις σε χώρες όπως η Κένυα, το Περού, το Νεπάλ, η Ινδονησία και οι Φιλιππίνες.
Το φαινόμενο συνεχίζει να επεκτείνεται και το 2026, με κινητοποιήσεις να καταγράφονται πλέον στη Νότια Αφρική και το Μαρόκο. Στην Ινδία, μάλιστα, η απογοήτευση των νέων ενισχύει την απήχηση του Cockroach Janta Party, ενός πολιτικού σχηματισμού που ξεκίνησε ως σατιρικό διαδικτυακό meme και εξελίχθηκε σε κίνημα με πανεθνική παρουσία.

Η δύσκολη εξίσωση της Κίνας

Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα πιεστική στην Κίνα, όπου η αγορά εργασίας αδυνατεί να απορροφήσει τον συνεχώς αυξανόμενο αριθμό νέων αποφοίτων πανεπιστημίων. Η ανισορροπία αυτή οδηγεί πολλούς νέους σε παρατεταμένη αναζήτηση εργασίας, υποαπασχόληση και αυξανόμενη αβεβαιότητα για το μέλλον τους.
Ως νεανική ανεργία ορίζεται το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 15 έως 24 ετών που αναζητούν εργασία αλλά δεν μπορούν να βρουν. Παραδοσιακά το ποσοστό αυτό είναι υψηλότερο από εκείνο των μεγαλύτερων ηλικιών, καθώς οι νέοι διαθέτουν περιορισμένη επαγγελματική εμπειρία και μικρότερο δίκτυο επαφών. Ωστόσο, το χάσμα φαίνεται να διευρύνεται σε ολοένα και περισσότερες χώρες.
Στην Κίνα, το επίσημο ποσοστό ανεργίας των νέων στις αστικές περιοχές διαμορφώθηκε τον Μάιο στο 15,6%, υπερτριπλάσιο σε σχέση με το συνολικό ποσοστό ανεργίας της χώρας, το οποίο κυμαίνεται κοντά στο 5%.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη στο επίκεντρο της συζήτησης

Για δεκαετίες, ένα πανεπιστημιακό πτυχίο θεωρούνταν σχεδόν εγγύηση για μια καλά αμειβόμενη θέση γραφείου στον ιδιωτικό τομέα. Σήμερα, όμως, η ταχύτατη πρόοδος της τεχνολογίας και ιδιαίτερα της Τεχνητής Νοημοσύνης αλλάζει τα δεδομένα, χωρίς ακόμη να υπάρχει ομοφωνία για το πραγματικό εύρος των επιπτώσεών της στην αγορά εργασίας.
Ο επίκουρος καθηγητής Οικονομικών στο University College London, Golo Henseke, επισημαίνει ότι στο Ηνωμένο Βασίλειο οι διαθέσιμες θέσεις για νέους πτυχιούχους μειώνονται ταχύτερα από τις αντίστοιχες για άτομα χωρίς πανεπιστημιακή εκπαίδευση, ενώ πολλές από αυτές επηρεάζονται άμεσα από την εξάπλωση της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Σύμφωνα με τις έρευνές του, όσο οι επιχειρήσεις ενσωματώνουν ταχύτερα εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, τόσο επιβραδύνεται η δημιουργία θέσεων εργασίας για νέους ηλικίας 15 έως 24 ετών, ενώ η απασχόληση των μεγαλύτερων ηλικιακών ομάδων εμφανίζεται σχετικά σταθερή. Παρά ταύτα, εκτιμά ότι μέχρι στιγμής η επίδραση της ΤΝ στο σύνολο της οικονομίας παραμένει περιορισμένη.
Από την πλευρά της, η αναλύτρια της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO), Sarah Elder, θεωρεί ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη συμβάλλει στο πρόβλημα, αλλά δεν αποτελεί τον βασικό παράγοντα. Κατά την άποψή της, μεγαλύτερο εμπόδιο αποτελεί η ολοένα αυξανόμενη απαίτηση των εργοδοτών για προϋπηρεσία και εξειδίκευση ακόμη και στις πρώτες προσλήψεις, γεγονός που δυσκολεύει σημαντικά τους νέους να αποκτήσουν την απαραίτητη εργασιακή εμπειρία.

Ο φαύλος κύκλος της έλλειψης εμπειρίας

Η απουσία θέσεων εισαγωγικού επιπέδου δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: οι νέοι δεν αποκτούν την εμπειρία που απαιτείται για πιο απαιτητικές θέσεις, με αποτέλεσμα να παραμένουν εκτός αγοράς εργασίας για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Οι συνέπειες δεν περιορίζονται μόνο στους ίδιους. Η χαμηλότερη κατανάλωση, η καθυστέρηση στην αγορά κατοικίας, η αναβολή δημιουργίας οικογένειας και η αυξημένη ψυχολογική πίεση αποτελούν ορισμένες από τις ευρύτερες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις.

Η εικόνα στην Ευρώπη

Σύμφωνα με τη Sarah Elder, η κατάσταση στην Ευρώπη δεν έχει λάβει ακόμη τις διαστάσεις που παρατηρούνται σε άλλες περιοχές του κόσμου. Από το 2022 μειώνεται το ποσοστό των νέων που βρίσκονται εκτός αγοράς εργασίας και εκτός εκπαίδευσης στις χώρες της Νότιας Ευρώπης. Αντίθετα, σε οικονομίες όπως η Γερμανία και η Αυστρία η τάση είναι ανοδική.
Η ίδια υπενθυμίζει ότι η νεανική ανεργία δεν αποτελεί νέο φαινόμενο για την Ευρώπη, καθώς κορυφώθηκε κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης. Ωστόσο, οι χώρες που επλήγησαν περισσότερο τότε είναι εκείνες που στη συνέχεια κατέγραψαν και τη σημαντικότερη βελτίωση.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, πάντως, η εικόνα είναι λιγότερο αισιόδοξη. Μεταξύ 2023 και 2025, η ανεργία των νέων αυξήθηκε στις οκτώ από τις έντεκα γεωγραφικές περιφέρειες που παρακολουθεί η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας, μεταξύ των οποίων η Ανατολική Ασία, η Νοτιοανατολική Ασία, η Βόρεια Αμερική και η περιοχή του Ειρηνικού.
Παράλληλα, οι δυνατότητες απασχόλησης περιορίζονται σε παραδοσιακούς κλάδους όπως οι κατασκευές και οι υπηρεσίες, ενώ μεγαλύτερες προοπτικές εμφανίζονται σε τομείς υψηλής εξειδίκευσης, όπως η μηχανολογία, η υγεία και η πληροφορική.
Την ίδια στιγμή, έρευνα της συμβουλευτικής εταιρείας EY στη Γερμανία δείχνει ότι οι φοιτητές εμφανίζονται αισθητά πιο απαισιόδοξοι για τις επαγγελματικές τους προοπτικές σε σύγκριση με δύο χρόνια πριν. Επιπλέον, η εργασιακή ασφάλεια αναδεικνύεται πλέον ως ο σημαντικότερος παράγοντας επιλογής εργοδότη, αφήνοντας σε δεύτερη μοίρα το ύψος των αποδοχών.

www.bankingnews.gr