Σχετικά Άρθρα
Συναγερμός για τα Rafale - Αποκάλυψη σοκ από Γάλλους πιλότους: «Πολύ δύσκολο να κερδίσουν stealth μαχητικά» - Τι συμβαίνει με την Ελλάδα
Σοκ και δέος στο ΝΑΤΟ: Η Κίνα εισέβαλε στη Μεσόγειο με αόρατα μαχητικά – Τρόμος για την πανωλεθρία των Rafale από τα J-16
Δεν είναι μόνο το μαχητικό που μετρά στη σύγχρονη αεροπορική μάχη, αλλά και το «νευρικό σύστημα» που επιτρέπει σε ένα αεροσκάφος να επικοινωνεί σε πραγματικό χρόνο με επίγειους σταθμούς, κέντρα διοίκησης και άλλες μονάδες. Αυτό ακριβώς επιχειρεί να ενισχύσει η Κροατία, επενδύοντας 33,2 εκατ. ευρώ σε ένα νέο δίκτυο επικοινωνιών για τα Rafale της, με στόχο να ενισχύσει τη δικτυοκεντρική τους λειτουργία και να προετοιμάσει το έδαφος για τη μετάβασή τους στο πρότυπο F4.
Πρόκειται για μια κίνηση που αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα, καθώς και η Πολεμική Αεροπορία επιχειρεί με Rafale F3-R, καθιστώντας κρίσιμο το ερώτημα του πώς θα εξελιχθούν οι δυνατότητες διασύνδεσης και συνεργατικού πολέμου των ελληνικών μαχητικών.
Οι κινήσεις της Κροατίας
Η Κροατία βρίσκεται σε τροχιά αναβάθμισης των δυνατοτήτων μάχιμης επικοινωνίας των πλέον προηγμένων μαχητικών της, των Rafale, μόλις λίγους μήνες αφότου εξαπέλυσε επίθεση κατά της Γαλλίας επειδή την εξόπλισε με «μεταχειρισμένα» μαχητικά αεροσκάφη. Το υπουργείο Άμυνας της Κροατίας υπέγραψε στις 9 Σεπτεμβρίου 2026 σύμβαση ύψους 33,2 εκατ. ευρώ (38,64 εκατ. δολάρια) για το Ground-to-Air Networks (GAN), ένα εθνικό δίκτυο επικοινωνιών εδάφους-αέρος που συνδέει τα κέντρα διοίκησης με εναέρια μέσα, κυρίως τα Rafale. Το σύστημα της Thales και της OiV προσθέτει ασφαλείς φωνητικές επικοινωνίες, τακτικές ζεύξεις δεδομένων και δυνατότητες κυβερνοασφάλειας σε επτά επίγειες εγκαταστάσεις ραδιοεπικοινωνιών.
Στόχος είναι να βελτιωθεί ο τρόπος με τον οποίο τα υφιστάμενα κροατικά Rafale F3-R, τα οποία είναι ήδη εξοπλισμένα με ασυρμάτους και Link 16, συνδέονται με επίγειους και συμμαχικούς κόμβους, καθώς και να προετοιμαστεί το συγκεκριμένο δίκτυο για τη μελλοντική μετάβαση στο πρότυπο F4.
Τη συμφωνία υπέγραψαν ο υπουργός Άμυνας της Κροατίας, Ivan Anušić, ο αντιπρόεδρος του ομίλου Thales για τις πωλήσεις στον τομέα των Network Infrastructure Systems, Christophe Laberty, και ο Denis Nikola Kulišić, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου και διευθύνων σύμβουλος της Odašiljači i veze (OiV). Το έργο αναμένεται να υλοποιηθεί μεταξύ 2026 και 2030, σύμφωνα με το δημοσίευμα.
Τι είναι οι επικοινωνίες μάχης;
Με απλά λόγια, οι επικοινωνίες μάχης στο Rafale αφορούν τα συστήματα που επιτρέπουν στον πιλότο να επικοινωνεί, να μοιράζεται εικόνες και δεδομένα αισθητήρων και να επιχειρεί ως μέρος μιας δικτυωμένης δύναμης μαζί με άλλα αεροσκάφη, πλοία, επίγειους ελεγκτές και κέντρα διοίκησης κατά τη διάρκεια μιας αποστολής, ενώ παράλληλα προστατεύεται από υποκλοπές ή παρεμβολές.
Το Rafale επικοινωνεί με δύο τρόπους: μέσω φωνής, δηλαδή με τον πιλότο να μιλά στο ακουστικό χρησιμοποιώντας σύντομες και τυποποιημένες φράσεις, και μέσω ζεύξεων δεδομένων. Ειδικότερα, οι ζεύξεις δεδομένων ανταλλάσσουν αυτόματα και αθόρυβα ψηφιακές πληροφορίες, όπως θέσεις φίλιων και εχθρικών αεροσκαφών, ίχνη από ραντάρ και αισθητήρες, δεδομένα στοχοποίησης και απειλές που εντοπίζονται από το σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου SPECTRA.
Τα Rafale χρησιμοποιούν το Link 16, μια ασφαλή, κρυπτογραφημένη τακτική ζεύξη δεδομένων προτύπου NATO, η οποία παρέχει μια κοινή επιχειρησιακή εικόνα σε πραγματικό χρόνο. Η συγκεκριμένη ζεύξη επιτρέπει την ανταλλαγή, σχεδόν σε πραγματικό χρόνο, θέσεων, ιχνών, πληροφοριών στοχοποίησης, κειμένου, εικόνων και περιορισμένης φωνητικής επικοινωνίας, υποστηρίζοντας τον εξωτερικό συντονισμό με άλλα μέσα, όπως αεροσκάφη έγκαιρης προειδοποίησης, πλοία, επίγειες μονάδες και συμμαχικές δυνάμεις.
Στην πράξη, αυτό επιτρέπει σε ένα Rafale να προσβάλει έναν στόχο που παρακολουθείται από άλλη πλατφόρμα, ακόμη και εάν ο πιλότος που θα εκτοξεύσει το όπλο δεν έχει ακόμη οπτική ή επαφή μέσω του δικού του ραντάρ με τον στόχο. Ολόκληρη η δύναμη επιχειρεί με βάση μια ενιαία και συνεκτική εικόνα του πεδίου της μάχης, αντί για μεμονωμένες και απομονωμένες εικόνες. Όλες αυτές οι επικοινωνίες είναι κρυπτογραφημένες και σχεδιασμένες να αντέχουν σε παρεμβολές, ώστε ο εχθρός να μην μπορεί εύκολα ούτε να τις υποκλέψει ούτε να μπλοκάρει τα σήματα.
Βασικό χαρακτηριστικό αυτών των επικοινωνιών μάχης είναι η δυνατότητα ταυτόχρονης λειτουργίας πολλαπλών ροών δεδομένων. Η αρχιτεκτονική ανοικτού τύπου των υπολογιστικών συστημάτων του Rafale υποστηρίζει την παράλληλη λειτουργία πολλαπλών ευρυζωνικών ζεύξεων. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι ζεύξεις μεταξύ Rafale που επιχειρούν στον ίδιο σχηματισμό, οι συνδέσεις με αεροσκάφη AWACS ή επίγειους σταθμούς, καθώς και το σύστημα ROVER, το οποίο επιτρέπει στο πλήρωμα να μεταδίδει ζωντανό βίντεο ή στατικές εικόνες ενός στόχου σε επίγειους ελεγκτές. Με απλά λόγια, η ανταλλαγή εικόνων με αυτόν τον τρόπο συμβάλλει στην αποφυγή λαθών φίλιων πυρών και στον περιορισμό των παράπλευρων απωλειών.
Ειδικότερα, τα αεροσκάφη προτύπου F4, στο οποίο αναμένεται να μεταβούν και τα κροατικά Rafale, βελτιώνουν περαιτέρω τη συνδεσιμότητα μέσω προηγμένων software-defined radios, δορυφορικών επικοινωνιών για ζεύξεις μεγαλύτερης εμβέλειας και ασφαλέστερης ανταλλαγής δεδομένων μεταξύ αεροσκαφών του ίδιου σχηματισμού, μετατρέποντας κάθε μαχητικό σε έναν δικτυωμένο κόμβο.
Η αναβάθμιση των επικοινωνιών μάχης των κροατικών Rafale
Το πρόγραμμα αναβάθμισης των επικοινωνιών μάχης της Κροατίας, με την ονομασία Ground-to-Air Networks (GAN), θα δημιουργήσει ένα σύγχρονο και ασφαλές δίκτυο που θα συνδέει επίγειους σταθμούς με εναέρια μέσα, κυρίως τα Rafale. Υλοποιεί μια λύση επικοινωνιών της Thales, η οποία ενσωματώνει φωνητικές επικοινωνίες, τακτικές ζεύξεις δεδομένων και χαρακτηριστικά κυβερνοασφάλειας.
Το πρόγραμμα θα δημιουργήσει ένα εθνικό δίκτυο επτά επίγειων σταθμών ραδιοεπικοινωνιών που θα συνδέονται με ένα κεντρικό επιχειρησιακό κέντρο, παρέχοντας αξιόπιστη κάλυψη σε ολόκληρη την Κροατία και ανθεκτικότητα σε συνθήκες πίεσης. Η Thales είναι ο βασικός επικεφαλής της λύσης, ενώ η κροατική Odašiljači i veze θα λειτουργήσει ως τοπικός εταίρος και ολοκληρωτής συστημάτων, συντονίζοντας τις εργασίες με το υπουργείο Άμυνας και την Πολεμική Αεροπορία, πραγματοποιώντας μελέτες ραδιοκάλυψης, προετοιμάζοντας τις εγκαταστάσεις, ενσωματώνοντας το σύστημα, πραγματοποιώντας δοκιμές πεδίου, εκπαιδεύοντας τους χρήστες και παρέχοντας τεχνική υποστήριξη καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής του συστήματος.
Σημειώνεται ότι η Κροατική Πολεμική Αεροπορία διαθέτει σήμερα 12 μαχητικά Rafale του προτύπου F3-R, αλλά σχεδιάζει να τα αναβαθμίσει στο πιο προηγμένο πρότυπο F4, το οποίο διαθέτει βελτιωμένους αισθητήρες, συνδεσιμότητα και δυνατότητες συνεργατικού πολέμου.
Το νέο πρόγραμμα αναβάθμισης θα συμβάλει στη δημιουργία μιας πιο ισχυρής και ασφαλούς ψηφιακής σύνδεσης μεταξύ των αεροσκαφών και των επίγειων κόμβων διοίκησης, επιτρέποντας ταχύτερη και ασφαλέστερη ανταλλαγή πληροφοριών και βελτιώνοντας συνολικά την αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεων.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η συμφωνία για το πρόγραμμα αναβάθμισης έρχεται λίγους μήνες μετά την επίθεση του Κροάτη προέδρου κατά της Γαλλίας, επειδή εξόπλισε τη χώρα με μεταχειρισμένα μαχητικά αεροσκάφη.
Η κροατική έκρηξη για τα «μεταχειρισμένα» Rafale
Η Κροατία παρήγγειλε 12 Rafale το 2021, 10 μονοθέσια και δύο διθέσια, τα οποία προέρχονταν από πλεονάζοντα αποθέματα της Γαλλικής Αεροπορικής και Διαστημικής Δύναμης και αναβαθμίστηκαν στο πρότυπο F3-R. Η απόκτηση αποτέλεσε τη σημαντικότερη αναβάθμιση της αεροπορικής ισχύος της χώρας εδώ και δεκαετίες, αντικαθιστώντας τον σοβιετικής προέλευσης στόλο MiG-21 και προσφέροντας δυνατότητα αερομαχίας πέραν της οπτικής εμβέλειας, σύμφωνα με τα πρότυπα του NATO, καθώς και εκπαίδευση, εξομοιωτές και υποστήριξη.
Τα τελευταία αεροσκάφη παραδόθηκαν τον Απρίλιο του 2025 και τα μαχητικά παρουσιάστηκαν στη στρατιωτική παρέλαση για την 30ή επέτειο της «Επιχείρησης Storm», της τελευταίας και αποφασιστικής μάχης στον πόλεμο ανεξαρτησίας της Κροατίας από τη Γιουγκοσλαβία, όπως είχε μεταδώσει τότε το EurAsian Times.
Νωρίτερα φέτος, ο Κροάτης πρόεδρος Zoran Milanović επέκρινε δημοσίως τη Γαλλία επειδή προμήθευσε την Κροατία με μεταχειρισμένα αεροσκάφη, ενώ πουλούσε καινούργια Rafale στη Σερβία. «Φαινόμαστε σαν ανόητοι», είχε δηλώσει τον Ιανουάριο του 2026, κατά τη διάρκεια της επίθεσής του, «επειδή οι Γάλλοι πουλούν καινούργια Rafale στους Σέρβους και μεταχειρισμένα σε εμάς».
Η Σερβία, αντίπαλος και ιστορικός εχθρός της Κροατίας μετά τη βίαιη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, υπέγραψε το 2024 σύμβαση με την Dassault Aviation για 12 καινούργια μαχητικά Rafale πολλαπλού ρόλου, εκ των οποίων εννέα μονοθέσια και τρία διθέσια αεροσκάφη προτύπου F4. Τα αεροσκάφη αναμένεται να αντικαταστήσουν τα παλαιά μαχητικά MiG-29 όταν ξεκινήσουν οι παραδόσεις το 2028.
Επικρίνοντας τη Γαλλία, ο Κροάτης πρόεδρος δήλωσε ότι η συμφωνία «υλοποιήθηκε πίσω από την πλάτη της Κροατίας και εις βάρος των εθνικών συμφερόντων της» και έδειξε «ότι κάθε χώρα φροντίζει πρώτα και κύρια τα δικά της συμφέροντα, συμπεριλαμβανομένων, πάνω απ’ όλα, των κερδών». Παράλληλα, κατηγόρησε την προηγούμενη κυβέρνηση ότι δεν εξασφάλισε εγγυήσεις πως η Γαλλία δεν θα πουλούσε ίσα ή πιο προηγμένα αεροσκάφη σε μια χώρα εκτός NATO.
Παρότι οι σχέσεις μεταξύ Κροατίας και Σερβίας έχουν βελτιωθεί σημαντικά από τη δεκαετία του 1990, το Ζάγκρεμπ, το οποίο εντάχθηκε στην ΕΕ το 2013 και στη Συμμαχία του Ατλαντικού το 2009, εξακολουθεί να ανησυχεί για τους στενούς δεσμούς της Σερβίας, η οποία δεν είναι μέλος του NATO, με τη Μόσχα, αν και το Βελιγράδι έχει αρχίσει να διαφοροποιεί τις επιλογές του. Οι δύο χώρες παραμένουν επίσης εγκλωβισμένες σε έναν έντονο ανταγωνισμό εξοπλισμών.
Ωστόσο, αξίζει να υπογραμμιστεί ότι όταν η Κροατία υπέγραψε τη συμφωνία για τα γαλλικά Rafale, είχε επείγουσα ανάγκη να αντικαταστήσει τα παλαιά MiG-21 και να αποκαταστήσει μια αξιόπιστη δυνατότητα αεράμυνας ως μέλος του NATO. Τότε, το Ζάγκρεμπ επέλεξε 12 μεταχειρισμένα αεροσκάφη F3-R από τα αποθέματα της Γαλλικής Αεροπορικής και Διαστημικής Δύναμης, επειδή ήταν διαθέσιμα γρήγορα και ήταν σημαντικά φθηνότερα. Επιπλέον, το F3-R αποτελούσε τότε το επιχειρησιακό πρότυπο, ενώ τα καινούργια αεροσκάφη F4 δεν είχαν ακόμη ωριμάσει πλήρως ούτε ήταν διαθέσιμα για γρήγορη παράδοση.
Αντίθετα, η Σερβία χρειαζόταν μια μακροπρόθεσμη αντικατάσταση του στόλου MiG-29 και διαφοροποιούσε τις επιλογές προμηθευτών της, απομακρυνόμενη από τους Ρώσους προμηθευτές εν μέσω κυρώσεων και προβλημάτων στην προμήθεια ανταλλακτικών. Μέχρι το 2024, το πρότυπο F4, και ιδιαίτερα το F4.1, είχε φτάσει ή πλησίαζε σε επιχειρησιακή ωριμότητα, γεγονός που καθιστούσε τα καινούργια αεροσκάφη τη λογική επιλογή.
Ως μέλος του NATO, η Κροατία έλαβε πλήρεις δυνατότητες διαλειτουργικότητας, όπως Link 16, Mode 5 IFF κ.ά., ενώ η Σερβία αντιμετωπίζει ορισμένους περιορισμούς σε συγκεκριμένα συστήματα, όπλα και ζεύξεις δεδομένων που σχετίζονται με το NATO.
Ωστόσο, η Κροατία σχεδιάζει να μεταβεί από το F3-R στο πρότυπο F4 στο μέλλον, κάτι που αναμένεται να περιορίσει τυχόν εναπομείνασες διαφορές στις δυνατότητες, αξιοποιώντας παράλληλα τα πλεονεκτήματα που απορρέουν από τη συμμετοχή της στη Συμμαχία. Ως εκ τούτου, το πρόγραμμα GAN αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας να μεγιστοποιηθεί η επιχειρησιακή αξία του υφιστάμενου στόλου κροατικών Rafale και να προετοιμαστεί για υψηλότερα επίπεδα δικτυωμένου και συνεργατικού πολέμου.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών