Σερβία: Ελληνικό όνομα πίσω από το εργοστάσιο ισραηλινών drones – Ο δικηγόρος του Netanyahu και η εταιρική δομή που γεννά ερωτήματα
Μια ελληνική παρουσία, μια βρετανική εταιρεία και ο δικηγόρος του Benjamin Netanyahu συνθέτουν το ιδιαίτερα περίπλοκο εταιρικό παζλ πίσω από το νέο εργοστάσιο παραγωγής ισραηλινών drones στη Σερβία, προκαλώντας ερωτήματα για το ποιος βρίσκεται πραγματικά πίσω από την επένδυση και ποιος είναι ο ρόλος της ισραηλινής Elbit Systems.
Η υπόθεση, την οποία ανέδειξαν αρχικά το BIRN και η Haaretz και στη συνέχεια διερεύνησε το Middle East Eye, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για την Ελλάδα, καθώς στα επίσημα εταιρικά στοιχεία εμφανίζεται η Ελληνίδα υπήκοος Μαρία Καρδαμάκη, ενώ το βρετανικό εταιρικό σχήμα που βρίσκεται στην κορυφή της ιδιοκτησιακής αλυσίδας συνδέεται με τον Έλληνα υπήκοο Αθανάσιο Ράμμο.
Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρον επειδή η εταιρεία που εμφανίζεται σήμερα ως ιδιοκτήτρια της σερβικής επιχείρησης δεν είναι ούτε η ισραηλινή Elbit Systems ούτε η κρατική σερβική αμυντική εταιρεία Yugoimport-SDPR, παρότι αρχικά είχε ανακοινωθεί ότι οι δύο αυτές εταιρείες θα συμμετείχαν στην κοινοπραξία.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, το σχέδιο προέβλεπε κοινοπραξία στην οποία η Elbit Systems θα κατείχε το 51% και η Yugoimport-SDPR το 49%.
Ωστόσο, τα σημερινά διαθέσιμα εταιρικά στοιχεία στη Σερβία δεν αποτυπώνουν αυτή τη δομή.
Αντίθετα, η εταιρεία που εμφανίζεται ως ιδιοκτήτρια του εργοστασίου drones είναι η SDS Technologies, η οποία ιδρύθηκε τον Απρίλιο του 2025 με την αρχική επωνυμία Cupa Enterprises. Η SDS Technologies εμφανίζεται να ανήκει κατά 100% στην Cupa Limited, εταιρεία με έδρα στο Λονδίνο.
Και εδώ βρίσκεται το ελληνικό στοιχείο που έχει προκαλέσει ενδιαφέρον.
Η βρετανική Cupa Limited, η οποία συνδέεται άμεσα με τη σερβική SDS Technologies, είχε ως πρόσωπο με σημαντικό έλεγχο τον Έλληνα υπήκοο Αθανάσιο Ράμμο.
Τα στοιχεία του Companies House αναφέρουν ότι ο Ράμμος είχε δικαιώματα που αντιστοιχούν σε τουλάχιστον 75% των μετοχών και των δικαιωμάτων ψήφου, καθώς και δικαίωμα διορισμού ή απομάκρυνσης διευθυντών.
Ο Ράμμος είχε επίσης καταχωριστεί ως διευθυντής της Cupa Limited, με χώρα κατοικίας την Ελλάδα.
Παράλληλα, είχε διατελέσει διευθυντής της SDS Technologies στη Σερβία από την ίδρυσή της, στις 16 Απριλίου 2025, μέχρι τις 17 Σεπτεμβρίου 2026.
Την ίδια ημέρα καταχωρίστηκαν ως διευθυντές της SDS Technologies ο Ισραηλινός δικηγόρος Zion Amir και ο George Antoine Elghossain, Αμερικανός πολίτης λιβανέζικης καταγωγής.
Η Ελληνίδα Μαρία Καρδαμάκη ήταν ήδη καταχωρισμένη ως διευθύντρια.
Στο μεταξύ, η Cupa Limited άλλαξε την επωνυμία της στο βρετανικό Companies House σε Liberty Blue International Ltd.
Τα στοιχεία της εταιρείας την περιγράφουν ως επιχείρηση που δραστηριοποιείται στις δορυφορικές τηλεπικοινωνίες και σε υπηρεσίες συμβούλων διαχείρισης, εκτός χρηματοοικονομικής διαχείρισης.
Στα διαθέσιμα εταιρικά στοιχεία εμφανίζεται ως ενεργός διευθυντής ο Έλληνας Πολυχρόνης Τσιανάκας, ενώ ο Αθανάσιος Ράμμος εμφανίζεται επίσης στα εταιρικά αρχεία.
Το γεγονός ότι μια βρετανική εταιρεία με σημαντικό ελληνικό ιδιοκτησιακό στοιχείο βρίσκεται στην κορυφή της αλυσίδας ιδιοκτησίας της σερβικής SDS Technologies είναι ένα από τα βασικά σημεία που δημιουργούν ερωτήματα γύρω από το πραγματικό μοντέλο λειτουργίας της νέας μονάδας.
Ο δικηγόρος του Netanyahu στη διοίκηση της εταιρείας drones
Το δεύτερο ιδιαίτερα ασυνήθιστο στοιχείο είναι η παρουσία του Zion Amir στη διοίκηση της SDS Technologies.
Ο Amir είναι γνωστός Ισραηλινός ποινικολόγος και, σύμφωνα με το BIRN, από το 2025 εκπροσωπεί προσωπικά τον Benjamin Netanyahu, καθώς και την ισραηλινή κυβέρνηση, ενώπιον του Ανώτατου Δικαστηρίου του Ισραήλ σε πέντε προσφυγές που σχετίζονται με την απόφαση για την απομάκρυνση του Ronen Bar από την ηγεσία της Shin Bet.
Η παρουσία ενός δικηγόρου που συνδέεται τόσο στενά με τον Netanyahu σε μια εταιρεία που εμφανίζεται στα εταιρικά μητρώα ως ιδιοκτήτρια εργοστασίου drones στη Σερβία είναι ένα ακόμη στοιχείο που έχει τραβήξει την προσοχή των ερευνητών.
Στη διοίκηση βρίσκεται επίσης ο George Antoine Elghossain, Αμερικανός πολίτης με καταγωγή από τον Λίβανο, ενώ η Ελληνίδα Μαρία Καρδαμάκη συμπληρώνει την τριάδα των διευθυντών.
Η ίδια η SDS Technologies, πάντως, εμφανίζεται στα εταιρικά μητρώα με κύρια δραστηριότητα τις δορυφορικές τηλεπικοινωνίες και όχι ευθέως την παραγωγή οπλικών συστημάτων. Η εταιρεία ιδρύθηκε στις 16 Απριλίου 2025 στο Βελιγράδι.
Το κρίσιμο ερώτημα που θέτει το Middle East Eye είναι γιατί η Elbit Systems και η Yugoimport-SDPR, οι οποίες είχαν παρουσιαστεί ως οι δύο βασικοί εταίροι της επένδυσης, δεν εμφανίζονται στη σημερινή εταιρική δομή της SDS Technologies.
Το αρχικό σχέδιο, όπως είχε αποκαλυφθεί από BIRN και Haaretz, προέβλεπε συμμετοχή 51% για την Elbit και 49% για τη Yugoimport-SDPR.
Ωστόσο, στα διαθέσιμα σερβικά και βρετανικά εταιρικά μητρώα δεν εμφανίζεται καμία από τις δύο ως μέτοχος της SDS Technologies.
Η Elbit δεν είχε κάνει δημόσια ανακοίνωση για το άνοιγμα του εργοστασίου, ενώ το Middle East Eye ανέφερε ότι είχε ζητήσει από την ισραηλινή εταιρεία διευκρινίσεις σχετικά με την ιδιοκτησιακή δομή και τη σχέση της με τη SDS Technologies, χωρίς να έχει λάβει απάντηση μέχρι τη δημοσίευση του ρεπορτάζ.
Παρά την απουσία της από τα εταιρικά έγγραφα, η παρουσία της Elbit στην τελετή εγκαινίων ήταν κάτι περισσότερο από εμφανής.
Ο Ran Kril, εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Elbit Systems για το διεθνές marketing και την επιχειρηματική ανάπτυξη από το 2015, βρέθηκε δίπλα στον Σέρβο πρόεδρο Aleksandar Vucic κατά την τελετή εγκαινίων.
Η παρουσία ανώτατου στελέχους της Elbit στην εκδήλωση ενισχύει τις απορίες για το πώς ακριβώς συνδέεται η ισραηλινή εταιρεία με το εργοστάσιο, ακόμη και εάν δεν εμφανίζεται τυπικά ως μέτοχος της SDS Technologies.
Σημειώνεται πάντως ότι σε μεταγενέστερη τοποθέτηση που μεταδόθηκε από το BIRN, η Elbit Systems δήλωσε ότι συνεργάζεται με τοπικές εταιρείες σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες στο πλαίσιο της τοπικοποίησης της παραγωγής, αλλά αρνήθηκε ότι κατέχει ή αποτελεί εταίρο σε εργοστάσιο παραγωγής drones στη Σερβία.
Τι είπε ο Vucic για τα drones
Ο Aleksandar Vucic ανακοίνωσε την έναρξη λειτουργίας της μονάδας μέσω Instagram και Facebook, υποστηρίζοντας ότι τα drones που παρουσιάστηκαν παράγονται πλέον στη Σερβία.
«Τα drones που βλέπετε ξεκινούν σήμερα να παράγονται στη Σερβία», δήλωσε ο Σέρβος πρόεδρος, προσθέτοντας ότι τα σχέδια είναι πολύ μεγαλύτερα από αυτά που παρουσιάστηκαν στην τελετή.
Ο Vucic ανέφερε χαρακτηριστικά ότι έδειχνε μόνο ένα μικρό μέρος από όσα επιτρεπόταν να παρουσιάσει και υποστήριξε ότι η Σερβία θα μπορούσε να ανοίξει, μαζί με τους Ισραηλινούς εταίρους της, τουλάχιστον τρία ακόμη εργοστάσια σε διαφορετικά σημεία της χώρας.
Κατά τη διάρκεια της παρουσίασης, ο Vucic χειρίστηκε ένα από τα drones και αναφέρθηκε στις δυνατότητές του, λέγοντας ότι τα όπλα μπορούν να περνούν μέσα από παράθυρα και να καταδιώκουν τον αντίπαλο, χαρακτηρίζοντάς τα «απίστευτα αποτελεσματικά».
Ο ίδιος δήλωσε ιδιαίτερα ικανοποιημένος από το επίπεδο τεχνολογικής ανάπτυξης που έχει επιτευχθεί, ενώ αποκάλυψε ότι οι κεφαλές των όπλων θα παράγονται από τη σερβική κρατική εταιρεία Krusik.
Στην τελετή εγκαινίων παρευρέθηκαν ανώτατα στελέχη της Elbit, καθώς και η πρέσβης του Ισραήλ στη Σερβία Avivit Bar-Ilan.
Η ισραηλινή πρεσβεία περιέγραψε την έναρξη λειτουργίας του εργοστασίου ως ακόμη ένα ορόσημο στη «ισχυρή και στρατηγική συνεργασία» μεταξύ Ισραήλ και Σερβίας, υποστηρίζοντας ότι ενισχύει τους οικονομικούς και βιομηχανικούς δεσμούς των δύο χωρών.
Στην εκδήλωση βρέθηκε επίσης ο Daniel Martin, εκτελεστικός διευθυντής της ισραηλινής οργάνωσης κυβερνοασφάλειας Cyber 7, με στόχο, σύμφωνα με την παρουσίαση της εκδήλωσης, την ανταλλαγή γνώσης, εμπειρίας, μαθημάτων και λαθών με τους εταίρους.
Ο Vuk Vuksanovic, λέκτορας εξωτερικής πολιτικής και grand strategy στο Department of War Studies του King’s College London, μίλησε στο Middle East Eye για σημαντική απόκλιση ανάμεσα σε όσα είχαν αρχικά ανακοινωθεί και σε όσα προκύπτουν από τα επίσημα εταιρικά έγγραφα.
Όπως ανέφερε, η Elbit Systems πιθανότατα παρείχε τις τεχνολογικές λύσεις για τη συγκεκριμένη εγκατάσταση, αλλά η πραγματική ιδιοκτησιακή δομή χρειάζεται περαιτέρω έλεγχο.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι η έλλειψη διαφάνειας και οι αδιαφανείς συμφωνίες έχουν αποτελέσει διαχρονικό χαρακτηριστικό της σερβικής αμυντικής βιομηχανίας, την οποία, σύμφωνα με την ανάλυσή του, επηρεάζουν ισχυρά οι πολιτικές ελίτ.
Ο Vuksanovic σημείωσε επίσης ότι η μυστικότητα και η περιορισμένη διαφάνεια είναι ιδιαίτερα έντονες στις σερβικές προμήθειες οπλικών συστημάτων από ξένους προμηθευτές.
Η Σερβία έχει ήδη δώσει 335 εκατ. δολάρια στην Elbit
Η σχέση Βελιγραδίου και Elbit Systems δεν ξεκινά από το συγκεκριμένο εργοστάσιο.
Η Σερβία έχει ήδη συνάψει σημαντικές συμφωνίες με την ισραηλινή αμυντική εταιρεία.
Το 2025 συμφωνήθηκε η αγορά του συστήματος πυροβολικού PULS και των μαχητικών drones Hermes 900, σε συμφωνία ύψους περίπου 335 εκατ. δολαρίων.
Η συνεργασία αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εάν συνδυαστεί με την προσπάθεια της Elbit να επεκτείνει την παραγωγική της παρουσία σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Η εταιρεία έχει επίσης επεκτείνει τη δραστηριότητά της στην Αλβανία, όπου το 2025 υπέγραψε συμφωνίες για την προμήθεια drones και για τη δημιουργία σχολής πτήσεων.
Η Ρουμανία φιλοξενεί ήδη αρκετές παραγωγικές εγκαταστάσεις της Elbit, καθώς το Ισραήλ διευρύνει σταδιακά την αμυντική παραγωγική του βάση εκτός των συνόρων του.
Για τον Vuksanovic, η στρατηγική αυτή συνδέεται με την επιδίωξη του Ισραήλ να διευρύνει τη στρατηγική του περιφέρεια πέρα από την άμεση περιοχή της Μέσης Ανατολής.
Η λογική, σύμφωνα με την ανάλυση που μεταφέρει το Middle East Eye, αφορά και την αλυσίδα εφοδιασμού: η ισραηλινή αμυντική βιομηχανία επιδιώκει να διαθέτει παραγωγικές και εφοδιαστικές δυνατότητες σε χώρες που βρίσκονται εκτός των άμεσων γεωπολιτικών σημείων σύγκρουσης.
Το ισραηλινό μοντέλο
Το Middle East Eye συνδέει την επέκταση της Elbit στην Ευρώπη με μια ευρύτερη στρατηγική που περιγράφεται ως «weaponised interdependence», δηλαδή αξιοποίηση της αλληλεξάρτησης ως γεωπολιτικού εργαλείου.
Νωρίτερα μέσα στον Σεπτέμβριο, φιλοϊσραηλινό αμερικανικό think tank είχε καλέσει το Ισραήλ να εμβαθύνει τη στρατιωτική, τεχνολογική, οικονομική και στον τομέα των πληροφοριών ολοκλήρωσή του με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ώστε οποιαδήποτε μελλοντική προσπάθεια της Ουάσιγκτον να περιορίσει το Ισραήλ να συνεπάγεται ταυτόχρονα κόστος και για τις ίδιες τις ΗΠΑ.
Η πρόταση του Mark Dubowitz, επικεφαλής του Foundation for Defense of Democracies, με έδρα την Ουάσιγκτον, έχει χαρακτηριστεί ως προσπάθεια «weaponize interdependence», δηλαδή να δημιουργηθεί τέτοιος βαθμός αλληλεξάρτησης ώστε οι θέσεις εργασίας, οι στρατιωτικές δυνατότητες και τα οικονομικά συμφέροντα άλλων χωρών να συνδέονται στενότερα με το Ισραήλ.
Ο Andreas Krieg, αναπληρωτής καθηγητής Security Studies στο King’s College London, υποστηρίζει ότι το Ισραήλ προσπαθεί να μετακινηθεί από τον ρόλο του απλού εξαγωγέα όπλων στον ρόλο του ενεργού μέρους των αμυντικών βιομηχανικών βάσεων άλλων χωρών.
Η διαφορά είναι σημαντική.
Όταν ένα ισραηλινό σύστημα κατασκευάζεται στο Ισραήλ και απλώς πωλείται στη Ρουμανία ή στη Βρετανία, η σχέση παραμένει σε μεγάλο βαθμό εμπορική.
Όταν όμως η παραγωγή μεταφέρεται εν μέρει στην ίδια τη χώρα, δημιουργούνται τοπικές θέσεις εργασίας, συνεργασίες με εγχώριους προμηθευτές και μεταφορά τμημάτων της παραγωγικής διαδικασίας, τότε η ισραηλινή αμυντική βιομηχανία ενσωματώνεται βαθύτερα στην εθνική αμυντική υποδομή της χώρας.
Αυτό, σύμφωνα με την ανάλυση του Krieg, καθιστά οποιαδήποτε μελλοντική διακοπή της σχέσης πολύ πιο δύσκολη και οικονομικά δαπανηρή.
Το σχέδιο δεν είναι καινούργιο
Η ιδέα της δημιουργίας τοπικών αμυντικών συνεργασιών δεν εμφανίζεται για πρώτη φορά σήμερα.
Ήδη από το 2004, μελέτη που βρίσκεται στο αρχείο του Institute for National Security Studies του Ισραήλ περιέγραφε τον τρόπο με τον οποίο οι τοπικές συνεργασίες μπορούσαν να αξιοποιούν υπάρχοντα δίκτυα και να παρέχουν προστασία απέναντι σε ενδεχόμενες δυσμενείς πολιτικές αλλαγές.
Παράλληλα, στις αρχές του 2026 το Jerusalem Institute for Strategy and Security υποστήριξε ότι η κοινή παραγωγή, οι κοινές προμήθειες και οι μεταφορές τεχνολογίας θα μπορούσαν να μειώσουν τον κίνδυνο που δημιουργεί ένα μονομερές εμπάργκο.
Ο Krieg χαρακτηρίζει αυτή τη στρατηγική ως ιδιαίτερα κοντινή στην έννοια της «weaponised interdependence», καθώς, όπως υποστηρίζει, το Ισραήλ ενσωματώνεται σταδιακά στα αμυντικά δίκτυα άλλων χωρών με τρόπο που καθιστά ολοένα πιο ακριβή και δύσκολη την αποσύνδεση.
Από τη Ρουμανία και τη Βρετανία στη Σερβία
Η περίπτωση της Σερβίας εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό δίκτυο.
Όπως αναφέρει ο Krieg, η Elbit διαθέτει πλέον επτά εγκαταστάσεις παραγωγής στη Ρουμανία, περισσότερες από δώδεκα εγκαταστάσεις στη Βρετανία, ενώ επεκτείνει την παρουσία της στη Γερμανία και τη Σουηδία και συμμετέχει στην τοπική παραγωγή drones στη Σερβία.
Η εικόνα που περιγράφεται είναι επομένως διαφορετική από μια απλή πολιτική εξαγωγής ισραηλινών οπλικών συστημάτων.
Πρόκειται για μια προσπάθεια διεθνοποίησης της ίδιας της αμυντικής παραγωγικής βάσης του Ισραήλ.
«Δεν πρόκειται πλέον απλώς για στρατηγική εξαγωγών», είναι το συμπέρασμα που μεταφέρει το Middle East Eye από την ανάλυση του Krieg.
Η λογική είναι η δημιουργία δικτύων κυβερνήσεων, εταιρειών και αμυντικών οργανισμών που θα έχουν πλέον συγκεκριμένα οικονομικά, τεχνολογικά και στρατηγικά συμφέροντα στη διατήρηση των σχέσεων με το Ισραήλ.
Γιατί η υπόθεση αφορά και την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, η υπόθεση παρουσιάζει ξεχωριστό ενδιαφέρον λόγω των ελληνικών ονομάτων που εμφανίζονται στην αλυσίδα διοίκησης και ιδιοκτησίας.
Η Μαρία Καρδαμάκη εμφανίζεται ως διευθύντρια της σερβικής SDS Technologies, ενώ ο Αθανάσιος Ράμμος αποτέλεσε το πρόσωπο με σημαντικό έλεγχο στην Cupa Limited, την εταιρεία που κατέχει τη SDS Technologies. Τα βρετανικά εταιρικά αρχεία καταγράφουν επίσης τον Πολυχρόνη Τσιανάκα ως διευθυντή της βρετανικής εταιρείας.
Τα στοιχεία αυτά δεν αποδεικνύουν από μόνα τους ποιος χρηματοδοτεί ή ελέγχει στην πραγματικότητα την παραγωγική δραστηριότητα των drones στη Σερβία, ούτε αποσαφηνίζουν τον ακριβή επιχειρηματικό ρόλο της Elbit Systems.
Αποτυπώνουν όμως μια εταιρική εικόνα πολύ διαφορετική από εκείνη που είχε αρχικά παρουσιαστεί, όταν το project εμφανιζόταν ως μια ξεκάθαρη κοινοπραξία μεταξύ της ισραηλινής Elbit Systems και της σερβικής Yugoimport-SDPR.
Ακριβώς αυτή η απόσταση ανάμεσα στις αρχικές ανακοινώσεις, στην παρουσία ισραηλινών αξιωματούχων και στελεχών της Elbit στα εγκαίνια και στην τυπική εταιρική δομή της SDS Technologies είναι που έχει προκαλέσει τα περισσότερα ερωτήματα.
Και στο επίκεντρο αυτής της ασυνήθιστης διαδρομής βρίσκεται πλέον ένα όνομα με σαφή ελληνική σύνδεση: ο Αθανάσιος Ράμμος, ο οποίος μέσω της βρετανικής εταιρικής δομής συνδέεται με την ιδιοκτησία της εταιρείας που εμφανίζεται στα σερβικά μητρώα ως ιδιοκτήτης της νέας μονάδας.
Η υπόθεση της Σερβίας, συνεπώς, δεν αφορά μόνο ένα ακόμη εργοστάσιο drones στα Βαλκάνια.
Αποτελεί ένα παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η ισραηλινή αμυντική βιομηχανία επιχειρεί να δημιουργήσει παραγωγικούς δεσμούς στην Ευρώπη, ενώ παράλληλα εγείρει ερωτήματα για το πώς ακριβώς οργανώνονται οι εταιρικές σχέσεις πίσω από αυτά τα projects — και ποιος βρίσκεται τελικά πίσω από τις εταιρείες που εμφανίζονται στα επίσημα μητρώα.
www.bankingnews.gr
Η υπόθεση, την οποία ανέδειξαν αρχικά το BIRN και η Haaretz και στη συνέχεια διερεύνησε το Middle East Eye, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για την Ελλάδα, καθώς στα επίσημα εταιρικά στοιχεία εμφανίζεται η Ελληνίδα υπήκοος Μαρία Καρδαμάκη, ενώ το βρετανικό εταιρικό σχήμα που βρίσκεται στην κορυφή της ιδιοκτησιακής αλυσίδας συνδέεται με τον Έλληνα υπήκοο Αθανάσιο Ράμμο.
Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρον επειδή η εταιρεία που εμφανίζεται σήμερα ως ιδιοκτήτρια της σερβικής επιχείρησης δεν είναι ούτε η ισραηλινή Elbit Systems ούτε η κρατική σερβική αμυντική εταιρεία Yugoimport-SDPR, παρότι αρχικά είχε ανακοινωθεί ότι οι δύο αυτές εταιρείες θα συμμετείχαν στην κοινοπραξία.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, το σχέδιο προέβλεπε κοινοπραξία στην οποία η Elbit Systems θα κατείχε το 51% και η Yugoimport-SDPR το 49%.
Ωστόσο, τα σημερινά διαθέσιμα εταιρικά στοιχεία στη Σερβία δεν αποτυπώνουν αυτή τη δομή.
Αντίθετα, η εταιρεία που εμφανίζεται ως ιδιοκτήτρια του εργοστασίου drones είναι η SDS Technologies, η οποία ιδρύθηκε τον Απρίλιο του 2025 με την αρχική επωνυμία Cupa Enterprises. Η SDS Technologies εμφανίζεται να ανήκει κατά 100% στην Cupa Limited, εταιρεία με έδρα στο Λονδίνο.
Και εδώ βρίσκεται το ελληνικό στοιχείο που έχει προκαλέσει ενδιαφέρον.
Η βρετανική Cupa Limited, η οποία συνδέεται άμεσα με τη σερβική SDS Technologies, είχε ως πρόσωπο με σημαντικό έλεγχο τον Έλληνα υπήκοο Αθανάσιο Ράμμο.
Τα στοιχεία του Companies House αναφέρουν ότι ο Ράμμος είχε δικαιώματα που αντιστοιχούν σε τουλάχιστον 75% των μετοχών και των δικαιωμάτων ψήφου, καθώς και δικαίωμα διορισμού ή απομάκρυνσης διευθυντών.
Ο Ράμμος είχε επίσης καταχωριστεί ως διευθυντής της Cupa Limited, με χώρα κατοικίας την Ελλάδα.
Παράλληλα, είχε διατελέσει διευθυντής της SDS Technologies στη Σερβία από την ίδρυσή της, στις 16 Απριλίου 2025, μέχρι τις 17 Σεπτεμβρίου 2026.
Την ίδια ημέρα καταχωρίστηκαν ως διευθυντές της SDS Technologies ο Ισραηλινός δικηγόρος Zion Amir και ο George Antoine Elghossain, Αμερικανός πολίτης λιβανέζικης καταγωγής.
Η Ελληνίδα Μαρία Καρδαμάκη ήταν ήδη καταχωρισμένη ως διευθύντρια.
Στο μεταξύ, η Cupa Limited άλλαξε την επωνυμία της στο βρετανικό Companies House σε Liberty Blue International Ltd.
Τα στοιχεία της εταιρείας την περιγράφουν ως επιχείρηση που δραστηριοποιείται στις δορυφορικές τηλεπικοινωνίες και σε υπηρεσίες συμβούλων διαχείρισης, εκτός χρηματοοικονομικής διαχείρισης.
Στα διαθέσιμα εταιρικά στοιχεία εμφανίζεται ως ενεργός διευθυντής ο Έλληνας Πολυχρόνης Τσιανάκας, ενώ ο Αθανάσιος Ράμμος εμφανίζεται επίσης στα εταιρικά αρχεία.
Το γεγονός ότι μια βρετανική εταιρεία με σημαντικό ελληνικό ιδιοκτησιακό στοιχείο βρίσκεται στην κορυφή της αλυσίδας ιδιοκτησίας της σερβικής SDS Technologies είναι ένα από τα βασικά σημεία που δημιουργούν ερωτήματα γύρω από το πραγματικό μοντέλο λειτουργίας της νέας μονάδας.
Ο δικηγόρος του Netanyahu στη διοίκηση της εταιρείας drones
Το δεύτερο ιδιαίτερα ασυνήθιστο στοιχείο είναι η παρουσία του Zion Amir στη διοίκηση της SDS Technologies.
Ο Amir είναι γνωστός Ισραηλινός ποινικολόγος και, σύμφωνα με το BIRN, από το 2025 εκπροσωπεί προσωπικά τον Benjamin Netanyahu, καθώς και την ισραηλινή κυβέρνηση, ενώπιον του Ανώτατου Δικαστηρίου του Ισραήλ σε πέντε προσφυγές που σχετίζονται με την απόφαση για την απομάκρυνση του Ronen Bar από την ηγεσία της Shin Bet.
Η παρουσία ενός δικηγόρου που συνδέεται τόσο στενά με τον Netanyahu σε μια εταιρεία που εμφανίζεται στα εταιρικά μητρώα ως ιδιοκτήτρια εργοστασίου drones στη Σερβία είναι ένα ακόμη στοιχείο που έχει τραβήξει την προσοχή των ερευνητών.
Στη διοίκηση βρίσκεται επίσης ο George Antoine Elghossain, Αμερικανός πολίτης με καταγωγή από τον Λίβανο, ενώ η Ελληνίδα Μαρία Καρδαμάκη συμπληρώνει την τριάδα των διευθυντών.
Η ίδια η SDS Technologies, πάντως, εμφανίζεται στα εταιρικά μητρώα με κύρια δραστηριότητα τις δορυφορικές τηλεπικοινωνίες και όχι ευθέως την παραγωγή οπλικών συστημάτων. Η εταιρεία ιδρύθηκε στις 16 Απριλίου 2025 στο Βελιγράδι.
Το κρίσιμο ερώτημα που θέτει το Middle East Eye είναι γιατί η Elbit Systems και η Yugoimport-SDPR, οι οποίες είχαν παρουσιαστεί ως οι δύο βασικοί εταίροι της επένδυσης, δεν εμφανίζονται στη σημερινή εταιρική δομή της SDS Technologies.
Το αρχικό σχέδιο, όπως είχε αποκαλυφθεί από BIRN και Haaretz, προέβλεπε συμμετοχή 51% για την Elbit και 49% για τη Yugoimport-SDPR.
Ωστόσο, στα διαθέσιμα σερβικά και βρετανικά εταιρικά μητρώα δεν εμφανίζεται καμία από τις δύο ως μέτοχος της SDS Technologies.
Η Elbit δεν είχε κάνει δημόσια ανακοίνωση για το άνοιγμα του εργοστασίου, ενώ το Middle East Eye ανέφερε ότι είχε ζητήσει από την ισραηλινή εταιρεία διευκρινίσεις σχετικά με την ιδιοκτησιακή δομή και τη σχέση της με τη SDS Technologies, χωρίς να έχει λάβει απάντηση μέχρι τη δημοσίευση του ρεπορτάζ.
Παρά την απουσία της από τα εταιρικά έγγραφα, η παρουσία της Elbit στην τελετή εγκαινίων ήταν κάτι περισσότερο από εμφανής.
Ο Ran Kril, εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Elbit Systems για το διεθνές marketing και την επιχειρηματική ανάπτυξη από το 2015, βρέθηκε δίπλα στον Σέρβο πρόεδρο Aleksandar Vucic κατά την τελετή εγκαινίων.
Η παρουσία ανώτατου στελέχους της Elbit στην εκδήλωση ενισχύει τις απορίες για το πώς ακριβώς συνδέεται η ισραηλινή εταιρεία με το εργοστάσιο, ακόμη και εάν δεν εμφανίζεται τυπικά ως μέτοχος της SDS Technologies.
Σημειώνεται πάντως ότι σε μεταγενέστερη τοποθέτηση που μεταδόθηκε από το BIRN, η Elbit Systems δήλωσε ότι συνεργάζεται με τοπικές εταιρείες σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες στο πλαίσιο της τοπικοποίησης της παραγωγής, αλλά αρνήθηκε ότι κατέχει ή αποτελεί εταίρο σε εργοστάσιο παραγωγής drones στη Σερβία.
Τι είπε ο Vucic για τα drones
Ο Aleksandar Vucic ανακοίνωσε την έναρξη λειτουργίας της μονάδας μέσω Instagram και Facebook, υποστηρίζοντας ότι τα drones που παρουσιάστηκαν παράγονται πλέον στη Σερβία.
«Τα drones που βλέπετε ξεκινούν σήμερα να παράγονται στη Σερβία», δήλωσε ο Σέρβος πρόεδρος, προσθέτοντας ότι τα σχέδια είναι πολύ μεγαλύτερα από αυτά που παρουσιάστηκαν στην τελετή.
Ο Vucic ανέφερε χαρακτηριστικά ότι έδειχνε μόνο ένα μικρό μέρος από όσα επιτρεπόταν να παρουσιάσει και υποστήριξε ότι η Σερβία θα μπορούσε να ανοίξει, μαζί με τους Ισραηλινούς εταίρους της, τουλάχιστον τρία ακόμη εργοστάσια σε διαφορετικά σημεία της χώρας.
Κατά τη διάρκεια της παρουσίασης, ο Vucic χειρίστηκε ένα από τα drones και αναφέρθηκε στις δυνατότητές του, λέγοντας ότι τα όπλα μπορούν να περνούν μέσα από παράθυρα και να καταδιώκουν τον αντίπαλο, χαρακτηρίζοντάς τα «απίστευτα αποτελεσματικά».
Ο ίδιος δήλωσε ιδιαίτερα ικανοποιημένος από το επίπεδο τεχνολογικής ανάπτυξης που έχει επιτευχθεί, ενώ αποκάλυψε ότι οι κεφαλές των όπλων θα παράγονται από τη σερβική κρατική εταιρεία Krusik.
Στην τελετή εγκαινίων παρευρέθηκαν ανώτατα στελέχη της Elbit, καθώς και η πρέσβης του Ισραήλ στη Σερβία Avivit Bar-Ilan.
Η ισραηλινή πρεσβεία περιέγραψε την έναρξη λειτουργίας του εργοστασίου ως ακόμη ένα ορόσημο στη «ισχυρή και στρατηγική συνεργασία» μεταξύ Ισραήλ και Σερβίας, υποστηρίζοντας ότι ενισχύει τους οικονομικούς και βιομηχανικούς δεσμούς των δύο χωρών.
Στην εκδήλωση βρέθηκε επίσης ο Daniel Martin, εκτελεστικός διευθυντής της ισραηλινής οργάνωσης κυβερνοασφάλειας Cyber 7, με στόχο, σύμφωνα με την παρουσίαση της εκδήλωσης, την ανταλλαγή γνώσης, εμπειρίας, μαθημάτων και λαθών με τους εταίρους.
Ο Vuk Vuksanovic, λέκτορας εξωτερικής πολιτικής και grand strategy στο Department of War Studies του King’s College London, μίλησε στο Middle East Eye για σημαντική απόκλιση ανάμεσα σε όσα είχαν αρχικά ανακοινωθεί και σε όσα προκύπτουν από τα επίσημα εταιρικά έγγραφα.
Όπως ανέφερε, η Elbit Systems πιθανότατα παρείχε τις τεχνολογικές λύσεις για τη συγκεκριμένη εγκατάσταση, αλλά η πραγματική ιδιοκτησιακή δομή χρειάζεται περαιτέρω έλεγχο.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι η έλλειψη διαφάνειας και οι αδιαφανείς συμφωνίες έχουν αποτελέσει διαχρονικό χαρακτηριστικό της σερβικής αμυντικής βιομηχανίας, την οποία, σύμφωνα με την ανάλυσή του, επηρεάζουν ισχυρά οι πολιτικές ελίτ.
Ο Vuksanovic σημείωσε επίσης ότι η μυστικότητα και η περιορισμένη διαφάνεια είναι ιδιαίτερα έντονες στις σερβικές προμήθειες οπλικών συστημάτων από ξένους προμηθευτές.
Η Σερβία έχει ήδη δώσει 335 εκατ. δολάρια στην Elbit
Η σχέση Βελιγραδίου και Elbit Systems δεν ξεκινά από το συγκεκριμένο εργοστάσιο.
Η Σερβία έχει ήδη συνάψει σημαντικές συμφωνίες με την ισραηλινή αμυντική εταιρεία.
Το 2025 συμφωνήθηκε η αγορά του συστήματος πυροβολικού PULS και των μαχητικών drones Hermes 900, σε συμφωνία ύψους περίπου 335 εκατ. δολαρίων.
Η συνεργασία αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εάν συνδυαστεί με την προσπάθεια της Elbit να επεκτείνει την παραγωγική της παρουσία σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Η εταιρεία έχει επίσης επεκτείνει τη δραστηριότητά της στην Αλβανία, όπου το 2025 υπέγραψε συμφωνίες για την προμήθεια drones και για τη δημιουργία σχολής πτήσεων.
Η Ρουμανία φιλοξενεί ήδη αρκετές παραγωγικές εγκαταστάσεις της Elbit, καθώς το Ισραήλ διευρύνει σταδιακά την αμυντική παραγωγική του βάση εκτός των συνόρων του.
Για τον Vuksanovic, η στρατηγική αυτή συνδέεται με την επιδίωξη του Ισραήλ να διευρύνει τη στρατηγική του περιφέρεια πέρα από την άμεση περιοχή της Μέσης Ανατολής.
Η λογική, σύμφωνα με την ανάλυση που μεταφέρει το Middle East Eye, αφορά και την αλυσίδα εφοδιασμού: η ισραηλινή αμυντική βιομηχανία επιδιώκει να διαθέτει παραγωγικές και εφοδιαστικές δυνατότητες σε χώρες που βρίσκονται εκτός των άμεσων γεωπολιτικών σημείων σύγκρουσης.
Το ισραηλινό μοντέλο
Το Middle East Eye συνδέει την επέκταση της Elbit στην Ευρώπη με μια ευρύτερη στρατηγική που περιγράφεται ως «weaponised interdependence», δηλαδή αξιοποίηση της αλληλεξάρτησης ως γεωπολιτικού εργαλείου.
Νωρίτερα μέσα στον Σεπτέμβριο, φιλοϊσραηλινό αμερικανικό think tank είχε καλέσει το Ισραήλ να εμβαθύνει τη στρατιωτική, τεχνολογική, οικονομική και στον τομέα των πληροφοριών ολοκλήρωσή του με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ώστε οποιαδήποτε μελλοντική προσπάθεια της Ουάσιγκτον να περιορίσει το Ισραήλ να συνεπάγεται ταυτόχρονα κόστος και για τις ίδιες τις ΗΠΑ.
Η πρόταση του Mark Dubowitz, επικεφαλής του Foundation for Defense of Democracies, με έδρα την Ουάσιγκτον, έχει χαρακτηριστεί ως προσπάθεια «weaponize interdependence», δηλαδή να δημιουργηθεί τέτοιος βαθμός αλληλεξάρτησης ώστε οι θέσεις εργασίας, οι στρατιωτικές δυνατότητες και τα οικονομικά συμφέροντα άλλων χωρών να συνδέονται στενότερα με το Ισραήλ.
Ο Andreas Krieg, αναπληρωτής καθηγητής Security Studies στο King’s College London, υποστηρίζει ότι το Ισραήλ προσπαθεί να μετακινηθεί από τον ρόλο του απλού εξαγωγέα όπλων στον ρόλο του ενεργού μέρους των αμυντικών βιομηχανικών βάσεων άλλων χωρών.
Η διαφορά είναι σημαντική.
Όταν ένα ισραηλινό σύστημα κατασκευάζεται στο Ισραήλ και απλώς πωλείται στη Ρουμανία ή στη Βρετανία, η σχέση παραμένει σε μεγάλο βαθμό εμπορική.
Όταν όμως η παραγωγή μεταφέρεται εν μέρει στην ίδια τη χώρα, δημιουργούνται τοπικές θέσεις εργασίας, συνεργασίες με εγχώριους προμηθευτές και μεταφορά τμημάτων της παραγωγικής διαδικασίας, τότε η ισραηλινή αμυντική βιομηχανία ενσωματώνεται βαθύτερα στην εθνική αμυντική υποδομή της χώρας.
Αυτό, σύμφωνα με την ανάλυση του Krieg, καθιστά οποιαδήποτε μελλοντική διακοπή της σχέσης πολύ πιο δύσκολη και οικονομικά δαπανηρή.
Το σχέδιο δεν είναι καινούργιο
Η ιδέα της δημιουργίας τοπικών αμυντικών συνεργασιών δεν εμφανίζεται για πρώτη φορά σήμερα.
Ήδη από το 2004, μελέτη που βρίσκεται στο αρχείο του Institute for National Security Studies του Ισραήλ περιέγραφε τον τρόπο με τον οποίο οι τοπικές συνεργασίες μπορούσαν να αξιοποιούν υπάρχοντα δίκτυα και να παρέχουν προστασία απέναντι σε ενδεχόμενες δυσμενείς πολιτικές αλλαγές.
Παράλληλα, στις αρχές του 2026 το Jerusalem Institute for Strategy and Security υποστήριξε ότι η κοινή παραγωγή, οι κοινές προμήθειες και οι μεταφορές τεχνολογίας θα μπορούσαν να μειώσουν τον κίνδυνο που δημιουργεί ένα μονομερές εμπάργκο.
Ο Krieg χαρακτηρίζει αυτή τη στρατηγική ως ιδιαίτερα κοντινή στην έννοια της «weaponised interdependence», καθώς, όπως υποστηρίζει, το Ισραήλ ενσωματώνεται σταδιακά στα αμυντικά δίκτυα άλλων χωρών με τρόπο που καθιστά ολοένα πιο ακριβή και δύσκολη την αποσύνδεση.
Από τη Ρουμανία και τη Βρετανία στη Σερβία
Η περίπτωση της Σερβίας εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό δίκτυο.
Όπως αναφέρει ο Krieg, η Elbit διαθέτει πλέον επτά εγκαταστάσεις παραγωγής στη Ρουμανία, περισσότερες από δώδεκα εγκαταστάσεις στη Βρετανία, ενώ επεκτείνει την παρουσία της στη Γερμανία και τη Σουηδία και συμμετέχει στην τοπική παραγωγή drones στη Σερβία.
Η εικόνα που περιγράφεται είναι επομένως διαφορετική από μια απλή πολιτική εξαγωγής ισραηλινών οπλικών συστημάτων.
Πρόκειται για μια προσπάθεια διεθνοποίησης της ίδιας της αμυντικής παραγωγικής βάσης του Ισραήλ.
«Δεν πρόκειται πλέον απλώς για στρατηγική εξαγωγών», είναι το συμπέρασμα που μεταφέρει το Middle East Eye από την ανάλυση του Krieg.
Η λογική είναι η δημιουργία δικτύων κυβερνήσεων, εταιρειών και αμυντικών οργανισμών που θα έχουν πλέον συγκεκριμένα οικονομικά, τεχνολογικά και στρατηγικά συμφέροντα στη διατήρηση των σχέσεων με το Ισραήλ.
Γιατί η υπόθεση αφορά και την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, η υπόθεση παρουσιάζει ξεχωριστό ενδιαφέρον λόγω των ελληνικών ονομάτων που εμφανίζονται στην αλυσίδα διοίκησης και ιδιοκτησίας.
Η Μαρία Καρδαμάκη εμφανίζεται ως διευθύντρια της σερβικής SDS Technologies, ενώ ο Αθανάσιος Ράμμος αποτέλεσε το πρόσωπο με σημαντικό έλεγχο στην Cupa Limited, την εταιρεία που κατέχει τη SDS Technologies. Τα βρετανικά εταιρικά αρχεία καταγράφουν επίσης τον Πολυχρόνη Τσιανάκα ως διευθυντή της βρετανικής εταιρείας.
Τα στοιχεία αυτά δεν αποδεικνύουν από μόνα τους ποιος χρηματοδοτεί ή ελέγχει στην πραγματικότητα την παραγωγική δραστηριότητα των drones στη Σερβία, ούτε αποσαφηνίζουν τον ακριβή επιχειρηματικό ρόλο της Elbit Systems.
Αποτυπώνουν όμως μια εταιρική εικόνα πολύ διαφορετική από εκείνη που είχε αρχικά παρουσιαστεί, όταν το project εμφανιζόταν ως μια ξεκάθαρη κοινοπραξία μεταξύ της ισραηλινής Elbit Systems και της σερβικής Yugoimport-SDPR.
Ακριβώς αυτή η απόσταση ανάμεσα στις αρχικές ανακοινώσεις, στην παρουσία ισραηλινών αξιωματούχων και στελεχών της Elbit στα εγκαίνια και στην τυπική εταιρική δομή της SDS Technologies είναι που έχει προκαλέσει τα περισσότερα ερωτήματα.
Και στο επίκεντρο αυτής της ασυνήθιστης διαδρομής βρίσκεται πλέον ένα όνομα με σαφή ελληνική σύνδεση: ο Αθανάσιος Ράμμος, ο οποίος μέσω της βρετανικής εταιρικής δομής συνδέεται με την ιδιοκτησία της εταιρείας που εμφανίζεται στα σερβικά μητρώα ως ιδιοκτήτης της νέας μονάδας.
Η υπόθεση της Σερβίας, συνεπώς, δεν αφορά μόνο ένα ακόμη εργοστάσιο drones στα Βαλκάνια.
Αποτελεί ένα παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η ισραηλινή αμυντική βιομηχανία επιχειρεί να δημιουργήσει παραγωγικούς δεσμούς στην Ευρώπη, ενώ παράλληλα εγείρει ερωτήματα για το πώς ακριβώς οργανώνονται οι εταιρικές σχέσεις πίσω από αυτά τα projects — και ποιος βρίσκεται τελικά πίσω από τις εταιρείες που εμφανίζονται στα επίσημα μητρώα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών