Σύμφωνα με το ESM για την ευρωζώνη, η αύξηση των αμυντικών δαπαπών μεταφράζεται σε επιπλέον δαπάνες περίπου 45 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2035, την ώρα που πολλές οικονομίες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υψηλό δημόσιο χρέος και περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια
Οι Βρυξέλλες βρίσκονται για άλλη μία φορά αντιμέτωπες με τη γνώριμη αντίφασή τους και το σύνδρομο του... μικρομεγαλισμού μιας πρώην μεγάλης δύναμης την οποία κάνεις δεν υπολογίζει στα σοβαρά: επιδιώκουν να λειτουργήσουν ως γεωπολιτική δύναμη με αυξημένες κοινές δαπάνες, χωρίς όμως να υπάρχει συμφωνία για το ποιος θα επωμιστεί τελικά το κόστος.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε η πρόταση της Ισπανίας, η οποία παρουσιάστηκε στη συνεδρίαση του Eurogroup στις Βρυξέλλες, για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού που θα μπορεί να εκδίδει έως και 850 δισ. ευρώ κοινό χρέος ετησίως.
Η πρωτοβουλία του Ισπανού υπουργού Οικονομίας Carlos Cuerpo προβλέπει τη δημιουργία ενός «Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Κρατικού Χρέους», μέσω του οποίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αναλαμβάνει την έκδοση μέρους του δανεισμού των κρατών-μελών.
Στη συνέχεια, η Επιτροπή θα εκδίδει ευρωπαϊκά ομόλογα και θα διοχετεύει τα κεφάλαια στα κράτη με τη μορφή δανείων.
Σύμφωνα με τους ισπανικούς υπολογισμούς, εάν συμμετάσχουν όλα τα κράτη-μέλη, ο μηχανισμός θα μπορούσε να δημιουργήσει μέσα σε πέντε χρόνια μια αγορά κοινού ευρωπαϊκού χρέους ύψους περίπου 5 τρισ. ευρώ, μέγεθος που η Μαδρίτη θεωρεί απαραίτητο για τη δημιουργία ενός πραγματικά ασφαλούς ευρωπαϊκού περιουσιακού στοιχείου σε ευρώ.
Παράλληλα, εκτιμάται ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα μπορούσαν να εξοικονομούν έως και 25 δισ. ευρώ ετησίως σε τόκους.
Να σημειωθεί για να αντιλαμβάνόμαστε τις αναλογίες ότι αυτό ήταν το ποσόν που ενεργοποίησε ο Mario Draghi για την προστασία της Ευρώπης από τις συνέπειες της χρηματοπιστωτικής κρίσης με την περίφημη δήλωσή του ότι «έκανε ό,τι χρειαζόταν»…
Η ισπανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η πρόταση δεν αυξάνει το συνολικό δημόσιο χρέος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά απλώς αναδιοργανώνει τον τρόπο έκδοσής του.
Η νέα αρχιτεκτονική... διά της διολίσθησης
Ωστόσο, η πολιτική διάσταση είναι σαφής: άλλο είναι κάθε κράτος να λογοδοτεί μόνο του στις αγορές για το δημόσιο χρέος του και άλλο να δημιουργείται μια μόνιμη αρχιτεκτονική κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού, η οποία τελικά θα στηρίζεται στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και, κατ' επέκταση, στους Ευρωπαίους φορολογουμένους.
Η πρόταση προκάλεσε άμεσες επιφυλάξεις από ορισμένες από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης – οι οποίες όμως έχουν να αντιμετωπίσουν τα ακανθώδη ζητήματα του προϋπολογισμού, αλλά και τον τρόπο χρηματοδότησης των αμυντικών δαπανών από τις οποίες θα επωφεληθούν με «χρυσά συμβόλαια», βλπ. Γερμανία και Γαλλία.
Οπότε αναγκαστικά και εκ των πραγμάτων θα συρθούν προς τα εκεί διά της... διολίσθησης γιατί καμία κυβέρνηση - ούτε ο γαλλική ούτε η γερμανική - δεν μπορεί να υπερασπιστεί πολιτικά τον κοινό δανεισμό, ο οποίος δεν έχει και πλήθος ... υποστηρικτές στις μεγάλες οικονομίες.
Το ευρώ, το δολάριο και τα περιουσιακά στοιχεία στο ευρωπαϊκό νόμισμα
Κατά τη συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης, η Γερμανία και, σε μικρότερο βαθμό, η Γαλλία συγκαταλέγονταν στις χώρες που αμφισβήτησαν το σχέδιο για την κεντρική διαχείριση μέρους του εθνικού δανεισμού, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις συζητήσεις.
Η πρόταση εξετάστηκε στο πλαίσιο της προσπάθειας ενίσχυσης του διεθνούς ρόλου του ευρώ ως αποθεματικού νομίσματος.
Πολλοί οικονομολόγοι και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η δημιουργία μιας μεγάλης και βαθιάς αγοράς κοινών ευρωπαϊκών ομολόγων θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά την ελκυστικότητα του ευρώ στις διεθνείς αγορές.
Ωστόσο, αρκετές χώρες παραμένουν αντίθετες, υποστηρίζοντας ότι η κοινή ανάληψη χρέους ενδέχεται να αποδυναμώσει τα κίνητρα για δημοσιονομική πειθαρχία και να δημιουργήσει τον λεγόμενο «ηθικό κίνδυνο» (moral hazard), δηλαδή την τάση ορισμένων κυβερνήσεων να αυξάνουν τον δανεισμό τους γνωρίζοντας ότι το βάρος θα επιμερίζεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, κατά τις κλειστές συνομιλίες η Γερμανία, η Ολλανδία και η Φινλανδία υποστήριξαν ότι προτεραιότητα θα πρέπει να αποτελεί η ενίσχυση των θεμελιωδών μεγεθών της ευρωπαϊκής οικονομίας και όχι η δημιουργία νέων μηχανισμών κοινού δανεισμού.
Η Γαλλία και η Αυστρία επικέντρωσαν επίσης τις επιφυλάξεις τους στον κίνδυνο χαλάρωσης της δημοσιονομικής πειθαρχίας.
Εκπρόσωπος του αυστριακού υπουργείου Οικονομικών χαρακτήρισε την πρόταση ενδιαφέρουσα, σημειώνοντας ότι η Βιέννη αντιμετωπίζει θετικά την έκδοση κοινού χρέους όταν αυτό χρηματοδοτεί ευρωπαϊκά δημόσια αγαθά, υπογράμμισε όμως ότι παραμένουν σημαντικά ανοιχτά ζητήματα.
Οι υπουργοί Οικονομικών της Φινλανδίας και της Ολλανδίας είχαν ήδη απορρίψει δημόσια την προοπτική πρόσθετου κοινού δανεισμού πριν από τη συνεδρίαση, ενώ από τις χώρες που τοποθετήθηκαν μόνο η Πορτογαλία εξέφρασε σαφή υποστήριξη στο ισπανικό σχέδιο.
Η συγκυρία και ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός
Η χρονική συγκυρία δεν θεωρείται τυχαία.
Το Βερολίνο έχει ήδη απορρίψει την προοπτική αύξησης του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου (MFF) για την περίοδο 2028-2034 και ζητεί περικοπές περίπου 400 δισ. ευρώ σε μια πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που προσεγγίζει τα 2 τρισ. ευρώ.
Η Γερμανία, ως ο μεγαλύτερος καθαρός εισφέρων στον κοινοτικό προϋπολογισμό, θεωρεί ότι το μέγεθος του επόμενου ευρωπαϊκού προϋπολογισμού είναι υπερβολικό και έχει διαμηνύσει ότι δύσκολα θα υπάρξει συμφωνία εάν διατηρηθούν τα σημερινά επίπεδα δαπανών.
Εάν ο κοινοτικός προϋπολογισμός προσκρούσει στις αντιρρήσεις του Βερολίνου, αρκετοί εκτιμούν ότι οι Βρυξέλλες θα αναζητήσουν εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης μέσω της έκδοσης κοινού χρέους.
Μια τέτοια λύση παρουσιάζεται ως εργαλείο για την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης και του διεθνούς ρόλου του ευρώ, χωρίς να εμφανίζεται ως άμεση αύξηση των κοινοτικών δαπανών.
Πού θα μπορούσαν να κατευθυνθούν τα κεφάλαια
Αν και η ισπανική πρόταση δεν συνδέει επίσημα τον νέο μηχανισμό με συγκεκριμένες δαπάνες, το ευρύτερο γεωπολιτικό περιβάλλον παραπέμπει στη χρηματοδότηση της ευρωπαϊκής άμυνας, της στήριξης προς την Ουκρανία, της στρατιωτικής βιομηχανίας, των κρίσιμων υποδομών, της κυβερνοασφάλειας και της βιομηχανικής προσαρμογής που σχετίζεται με τον επανεξοπλισμό της Ευρώπης.
Το ΝΑΤΟ εντείνει παράλληλα τις πιέσεις προς τα κράτη-μέλη για σημαντική αύξηση των αμυντικών δαπανών, με στόχο να προσεγγίσουν το 5% του ΑΕΠ έως το 2035, ενώ συνεχίζεται η οικονομική και στρατιωτική στήριξη προς την Ουκρανία.
Lagarde: Η Ευρώπη χρειάζεται ένα ασφαλές ευρωπαϊκό περιουσιακό στοιχείο
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Christine Lagarde δήλωσε ότι είναι «αρκετά προφανές» πως η Ευρωπαϊκή Ένωση χρειάζεται ένα ευρωπαϊκό ασφαλές περιουσιακό στοιχείο ικανό να ανταγωνιστεί τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα.
Χαιρέτισε επίσης το γεγονός ότι η Ισπανία κατέθεσε μια συγκεκριμένη πρόταση προς συζήτηση, καλώντας τα κράτη-μέλη να εξετάσουν ποια στοιχεία μπορούν να υποστηρίξουν και ποια χρειάζονται τροποποιήσεις.
Ο πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης δήλωσε ότι η πρόταση θα εξεταστεί περαιτέρω και ότι οι σχετικές διαβουλεύσεις θα συνεχιστούν σε τεχνικό επίπεδο.
Από την πλευρά του, ο Ευρωπαίος επίτροπος Valdis Dombrovskis υπενθύμισε ότι η συζήτηση για το κοινό ευρωπαϊκό χρέος δεν είναι νέα, αλλά αποκτά νέα δυναμική στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Roland Lescure χαρακτήρισε την ισπανική πρόταση ενδιαφέρουσα, προειδοποίησε όμως ότι θα μπορούσε να δημιουργήσει κίνητρα για μεγαλύτερο δανεισμό από ορισμένα κράτη, εφόσον το χρέος θα επιμερίζεται στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παρά τις επιφυλάξεις, τόνισε ότι το ευρώ πρέπει να γίνει ισχυρότερο, βαθύτερο και περισσότερο ρευστό στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές.
Εφόσον τελικά υλοποιηθεί ένας μηχανισμός έκδοσης έως 850 δισ. ευρώ κοινού χρέους ετησίως, δεν θα πρόκειται απλώς για μια τεχνική αλλαγή στον τρόπο δανεισμού της Ευρώπης.
Θα σηματοδοτεί μια ουσιαστική μεταβολή στη δημοσιονομική αρχιτεκτονική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταφέροντας σημαντικό μέρος της δημοσιονομικής κυριαρχίας από τα κράτη-μέλη σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η αύξηση των αμυντικών δαπανών αποτελεί πλέον μονόδρομο για την Ευρώπη, όμως το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο πόσο θα κοστίσει, αλλά αν μπορεί να ενισχύσει την ανάπτυξη χωρίς να εκτροχιάσει το δημόσιο χρέος.
Η έκθεση του ESM – Η αμυντική βιομηχανία θα δώσει ώθηση στο παραγωγικό μοντέλο
Στην τελευταία του έκθεση («Euro Area Stability Watch 2026», Ιούνιος 2026), ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM) υποστηρίζει ότι η οικονομική επίπτωση του νέου εξοπλιστικού κύκλου δεν είναι προκαθορισμένη.
Εφόσον οι επενδύσεις σχεδιαστούν σωστά, μπορούν να επιστρέψουν στην οικονομία σημαντικό μέρος του δημοσιονομικού κόστους, μέσω υψηλότερης παραγωγικότητας, μεγαλύτερης ανάπτυξης και αυξημένων φορολογικών εσόδων.
Σε ειδικό κεφάλαιο ο ESM εξετάζει το κόστος της ευρωπαϊκής αμυντικής ενίσχυσης σε μια περίοδο κατά την οποία οι χώρες της ευρωζώνης καλούνται να αυξήσουν τις στρατιωτικές δαπάνες τους προς τον νέο στόχο του ΝΑΤΟ, ύψους 3,5% του ΑΕΠ.
Για την ευρωζώνη, αυτό μεταφράζεται σε επιπλέον δαπάνες περίπου 45 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2035, την ώρα που πολλές οικονομίες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υψηλό δημόσιο χρέος και περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια.
Η σύνθεση των δαπανών
Η βασική διαπίστωση του ESM είναι ότι η Ευρώπη δεν υστερεί μόνο στο ύψος των αμυντικών δαπανών, αλλά κυρίως στον τρόπο με τον οποίο τις κατανέμει.
Σήμερα, πάνω από το 40% του συνολικού αμυντικού προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατευθύνεται σε μισθούς προσωπικού, περίπου το ένα τρίτο αφορά αγαθά και υπηρεσίες, ενώ μόλις το 20% επενδύσεις.
Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι η έρευνα και ανάπτυξη (R&D) απορροφά μόλις το 3% των συνολικών αμυντικών δαπανών, όταν στις Ηνωμένες Πολιτείες το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 12%.
Σύμφωνα με τον ESM, αυτή η χρόνια υποεπένδυση στην καινοτομία διατηρεί την εξάρτηση της Ευρώπης από μη ευρωπαϊκούς προμηθευτές σε κρίσιμες τεχνολογίες και περιορίζει τα οφέλη που θα μπορούσαν να διαχυθούν στην υπόλοιπη οικονομία.
Η παραγωγικότητα
Η έκθεση παρουσιάζει νέα στοιχεία για περισσότερες από 1.300 αμυντικές επιχειρήσεις και περίπου 1,2 εκατομμύρια μη αμυντικές επιχειρήσεις στις τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της ευρωζώνης (Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία και Ισπανία).
Η ανάλυση δείχνει ότι οι αμυντικές επιχειρήσεις εμφανίζουν:
• περίπου 40% υψηλότερη συνολική παραγωγικότητα (TFP),
• 35% μεγαλύτερη επενδυτική ένταση,
• υψηλότερη κεφαλαιακή ένταση, υψηλότερους μισθούς από αντίστοιχες επιχειρήσεις της πολιτικής οικονομίας.
Παρότι ο κλάδος αντιπροσωπεύει μόλις 1,9% του συνολικού κύκλου εργασιών της οικονομίας (και περίπου 4,5% της μεταποίησης), αποτελεί έναν από τους πλέον τεχνολογικά προηγμένους τομείς της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Ο ESM επισημαίνει ότι το μεγαλύτερο οικονομικό όφελος δεν προέρχεται από την τελική παραγωγή οπλικών συστημάτων, αλλά από το δίκτυο των επιχειρήσεων που τα υποστηρίζουν.
Σύμφωνα με την έκθεση, το 85% των ενδιάμεσων εισροών που χρησιμοποιεί η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία προέρχεται από επιχειρήσεις της ίδιας της ευρωζώνης. Αυτό σημαίνει ότι κάθε μεγάλη αμυντική παραγγελία ενεργοποιεί ένα εκτεταμένο δίκτυο προμηθευτών, οι οποίοι επενδύουν σε νέο εξοπλισμό, τεχνολογίες και παραγωγικές διαδικασίες.
Η μελέτη υπολογίζει ότι αύξηση κατά 10% της έντασης των αμυντικών επενδύσεων οδηγεί σε αύξηση περίπου 0,08% της παραγωγικότητας (TFP) των προμηθευτών, με τα μεγαλύτερα οφέλη να εμφανίζονται στις επιχειρήσεις που ήδη βρίσκονται κοντά στην τεχνολογική αιχμή.
Οι διαχύσεις αυτές προέρχονται τόσο από επενδύσεις σε κεφαλαιουχικό εξοπλισμό όσο και από δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη.
Πώς μειώνεται το δημοσιονομικό κόστος
Το βασικό εύρημα της έκθεσης είναι ότι οι αμυντικές δαπάνες μπορούν εν μέρει να χρηματοδοτήσουν τον εαυτό τους.
Στο βασικό σενάριο του ESM εξετάζεται μια μόνιμη αύξηση των αμυντικών δαπανών κατά 1,5 ποσοστιαία μονάδα του ΑΕΠ, η οποία εφαρμόζεται σταδιακά μέσα σε δέκα χρόνια.
Από αυτήν, το ένα τρίτο αφορά προσωπικό και τα δύο τρίτα επενδύσεις και προμήθειες εξοπλισμού, ενώ αρχικά χρηματοδοτείται μέσω δανεισμού και στη συνέχεια το χρέος επανέρχεται στα αρχικά επίπεδα μέσω ανακατανομής δαπανών και όχι μέσω αυξήσεων φόρων.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι:
• χωρίς παραγωγικές διαχύσεις, το κράτος ανακτά περίπου 25 λεπτά για κάθε επιπλέον ευρώ αμυντικών δαπανών μέσω υψηλότερης οικονομικής δραστηριότητας και φορολογικών εσόδων,
• με ισχυρές διαχύσεις παραγωγικότητας, η ανάκτηση αυξάνεται στα 53 λεπτά ανά ευρώ, μειώνοντας το καθαρό δημοσιονομικό κόστος από 1 ευρώ στα 47 λεπτά.
Ο σημαντικότερος μηχανισμός αυτής της ανάκτησης είναι η αύξηση της απασχόλησης και των μισθών.
Σύμφωνα με την έκθεση, περίπου 40 ποσοστιαίες μονάδες από το συνολικό ποσοστό αυτοχρηματοδότησης (53%) προέρχονται από την αύξηση των εισοδημάτων από εργασία, τα οποία διευρύνουν τη φορολογική βάση.
Το χρέος παραμένει ο μεγάλος κίνδυνος
Παρά τα αναπτυξιακά οφέλη, ο ESM προειδοποιεί ότι η επιβάρυνση του δημόσιου χρέους παραμένει πραγματική.
Εάν η αύξηση των αμυντικών δαπανών συνοδευτεί από μόνιμα υψηλότερο δημόσιο χρέος, τα πραγματικά επιτόκια αυξάνονται, περιορίζονται οι ιδιωτικές επενδύσεις και μεγαλύτερο μέρος των δημόσιων πόρων κατευθύνεται στην εξυπηρέτηση του χρέους.
Αντίθετα, όταν οι κυβερνήσεις συνοδεύουν την αμυντική ενίσχυση με ένα αξιόπιστο μεσοπρόθεσμο σχέδιο δημοσιονομικής προσαρμογής, το κόστος δανεισμού παραμένει χαμηλότερο και διατηρείται μεγαλύτερο μέρος του αναπτυξιακού οφέλους.
Εξίσου σημαντικός είναι και ο τρόπος χρηματοδότησης. Η έκθεση θεωρεί προτιμότερη την ανακατανομή υφιστάμενων δαπανών έναντι της αύξησης της φορολογίας, καθώς η επιβάρυνση κυρίως της εργασίας μειώνει την απασχόληση, περιορίζει την ανάπτυξη και μπορεί να εξανεμίσει μεγάλο μέρος του δημοσιονομικού οφέλους.
Τα χρυσά deals της Αγκυρας
Ορισμένες από τις πρωτοβουλίες που παρουσίασε ο γεννικός γραμματέας του NATO Mark Rutte στην πρόσφατη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα περιλάμβαναν μεγάλα συμβόλαια με αμερικανικές εταιρείες, ωστόσο πολλές άλλες δεν αφορούσαν αμερικανικούς προμηθευτές, σημειώνουν οι Financial Times.
Μία από τις μεγαλύτερες συμφωνίες αφορά την προμήθεια έως και δέκα αεροσκαφών επιτήρησης από κοινοπραξία με επικεφαλής τη σουηδική Saab και την καναδική Bombardier.
Τα αεροσκάφη GlobalEye, με κόστος μεταξύ 400 και 450 εκατ. δολαρίων το καθένα, θα αντικαταστήσουν τον στόλο των 14 αεροσκαφών έγκαιρης προειδοποίησης και εναέριας επιτήρησης AWACS που διαθέτει σήμερα το NATO.
Ο πρόεδρος της Saab, Mikael Johansson, δήλωσε ότι τα αεροσκάφη, πρώιμες εκδόσεις των οποίων βρίσκονται ήδη σε υπηρεσία, θα μπορούσαν να παραδοθούν από το 2030, εφόσον η συμφωνία οριστικοποιηθεί σύντομα.
Παράλληλα, ο Rutte ανακοίνωσε ότι οι σύμμαχοι θα προμηθευτούν έως και πέντε μη επανδρωμένα αεροσκάφη επιτήρησης μεγάλου ύψους MQ-4C Triton της Northrop Grumman.
Η Νορβηγία, η Φινλανδία, η Γερμανία και η Δανία υπέγραψαν επιστολή προθέσεων για την αγορά των συγκεκριμένων drones, τα οποία, σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία προμηθειών του αμερικανικού Department of Defense, κοστίζουν περίπου 270 εκατ. δολάρια το καθένα.
«Χρειαζόμαστε μια διατλαντική επανάσταση στην αμυντική βιομηχανία. Ο βόμβος των μηχανών πρέπει να μετατραπεί σε βρυχηθμό», δήλωσε ο Rutte. «Τα χρήματα υπάρχουν και θα ακολουθήσουν ακόμη περισσότερα. Όμως αυτά τα κεφάλαια πρέπει να αξιοποιηθούν... Η κατάσταση της ασφάλειας το επιβάλλει».
Οι εντυπωσιακές αυτές συμφωνίες στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας ακολουθούν την επίσκεψη του Rutte στην Ουάσιγκτον στα τέλη του περασμένου μήνα, με στόχο να κατευνάσει τις αμερικανικές ανησυχίες ότι οι αμυντικές δαπάνες ορισμένων ευρωπαϊκών χωρών και του Καναδά υπολείπονται των δεσμεύσεών τους.
Το … τρισεκατομμύριο του Trump
Ο Rutte παρουσίασε στον πρόεδρο των ΗΠΑ διάγραμμα με τον τίτλο «The Trump Trillion», σύμφωνα με το οποίο οι ευρωπαϊκοί σύμμαχοι και ο Καναδάς έχουν αυξήσει τις αμυντικές τους δαπάνες κατά 1,2 τρισ. δολάρια από το 2017.
Ωστόσο, ο Donald Trump εμφανίστηκε να μην εντυπωσιάζεται από την παρουσίαση του Rutte, δηλώνοντας ότι απογοητεύτηκε από την άρνηση ορισμένων συμμάχων του NATO να συμμετάσχουν στον πόλεμο με το Ιράν. «Δεν χρειαζόμαστε τα χρήματά τους», είπε. «Το μόνο που θέλω είναι πίστη».
Ενόψει της συνόδου κορυφής του NATO, ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι ο Trump «έχει ήδη προϊδεάσει για το πώς αξιολογεί την ανεπαρκή εκπλήρωση των αμυντικών δεσμεύσεων από τους συμμάχους μας και θα μεταφέρει το μήνυμα αυτό αυτοπροσώπως».
Ο ίδιος πρόσθεσε ότι οι σύμμαχοι του NATO «πρέπει να ενισχύσουν τις δυνατότητές τους» και να «προχωρήσουν όσο το δυνατόν ταχύτερα στην υλοποίηση της δέσμευσης της Χάγης για την άμυνα».
Η δέσμευση της Χάγης προβλέπει αμυντικές δαπάνες ίσες με το 5% του ΑΕΠ έως το 2035. Ο Rutte δήλωσε τη Δευτέρα ότι η σύνοδος κορυφής θα απαιτήσει από τους συμμάχους να παρουσιάσουν «σαφή, συγκεκριμένα και αξιόπιστα σχέδια» για την επίτευξη του στόχου αυτού.
Προειδοποίησε επίσης ότι εάν εξακολουθούν να υπάρχουν χώρες που χρειάζονται πειθώ, «διαθέτουμε τρόπους να το πετύχουμε», χωρίς να δώσει περισσότερες διευκρινίσεις.
Πέρα από την προσπάθεια καθησυχασμού του Trump, ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος δήλωσε ότι η πληθώρα των αμυντικών συμφωνιών αποσκοπεί επίσης στο «να προωθήσει την ενίσχυση των αμυντικών μας δυνατοτήτων, να εξυπηρετήσει τη διαλειτουργικότητα μεταξύ των συμμάχων και συνολικά να ενισχύσει την αποτρεπτική μας ισχύ έναντι οποιουδήποτε ενδέχεται να επιχειρήσει να μας επιτεθεί».
Ωστόσο, ορισμένες από τις συμφωνίες ανέδειξαν και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το NATO στην προσπάθειά του να αναπτύξει διατλαντική συμπαραγωγή νέων οπλικών συστημάτων.
H Rheinmetall, η Lockheed Martin και οι Patriot
Η γερμανική αμυντική βιομηχανία Rheinmetall και ο αμερικανικός κολοσσός Lockheed Martin ανακοίνωσαν πρόοδο στο σχέδιό τους για την παραγωγή πυραύλων και πυραυλικών συστημάτων στη Γερμανία.
Έπειτα όμως από μήνες διαπραγματεύσεων, η εξέλιξη αυτή υπολείπεται σημαντικά των προσδοκιών που είχε εκφράσει πριν από περισσότερο από έναν χρόνο ο διευθύνων σύμβουλος της Rheinmetall, Armin Papperger, μεταξύ των οποίων περιλαμβανόταν και η παραγωγή, κατόπιν άδειας, των πυραύλων αναχαίτισης PAC-3 για τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας Patriot, οι οποίοι έχουν αποδειχθεί κρίσιμης σημασίας για την προστασία των ουκρανικών πόλεων από τις επιθέσεις ρωσικών βαλλιστικών πυραύλων.
Αντ' αυτού, οι δύο εταιρείες ανακοίνωσαν πρόοδο μόνο στην παραγωγή ενός λιγότερο προηγμένου τεχνολογικά οπλικού συστήματος, των πυραύλων ATACMS, τους οποίους οι ΗΠΑ σταδιακά αποσύρουν, αντικαθιστώντας τους με ένα νεότερο και τεχνολογικά ανώτερο σύστημα.
Ξεχωριστή ανακοίνωση αποκάλυψε σχέδια για τη δημιουργία ειδικής εγκατάστασης συντήρησης των πυραύλων PAC-3 επί ευρωπαϊκού εδάφους. Ωστόσο, ο πολυπόθητος στόχος της παραγωγής των πυραύλων αναχαίτισης PAC-3 στην Ευρώπη κατόπιν αμερικανικής άδειας παραμένει άπιαστος.
Αντί για μια σαφή δέσμευση, ο υφυπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Michael Duffy, δήλωσε στους δημοσιογράφους: «Παραμένουμε ανοικτοί στο ενδεχόμενο παραγωγής εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών».
To συμπέρασμα είναι ότι η οικονομία της Ευρώπης μετατρέπεται σε πολεμική...
Κανόνια, αντί για βούτυρο σύμφωνα με ένα παλιό σύνθημα.. με βάση έναν κατασκευασμένο εχθρό και εις βάρος των συμφερόντων των λαών της.
www.bankingnews.gr
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε η πρόταση της Ισπανίας, η οποία παρουσιάστηκε στη συνεδρίαση του Eurogroup στις Βρυξέλλες, για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού που θα μπορεί να εκδίδει έως και 850 δισ. ευρώ κοινό χρέος ετησίως.
Η πρωτοβουλία του Ισπανού υπουργού Οικονομίας Carlos Cuerpo προβλέπει τη δημιουργία ενός «Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Κρατικού Χρέους», μέσω του οποίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αναλαμβάνει την έκδοση μέρους του δανεισμού των κρατών-μελών.
Στη συνέχεια, η Επιτροπή θα εκδίδει ευρωπαϊκά ομόλογα και θα διοχετεύει τα κεφάλαια στα κράτη με τη μορφή δανείων.
Σύμφωνα με τους ισπανικούς υπολογισμούς, εάν συμμετάσχουν όλα τα κράτη-μέλη, ο μηχανισμός θα μπορούσε να δημιουργήσει μέσα σε πέντε χρόνια μια αγορά κοινού ευρωπαϊκού χρέους ύψους περίπου 5 τρισ. ευρώ, μέγεθος που η Μαδρίτη θεωρεί απαραίτητο για τη δημιουργία ενός πραγματικά ασφαλούς ευρωπαϊκού περιουσιακού στοιχείου σε ευρώ.
Παράλληλα, εκτιμάται ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα μπορούσαν να εξοικονομούν έως και 25 δισ. ευρώ ετησίως σε τόκους.
Να σημειωθεί για να αντιλαμβάνόμαστε τις αναλογίες ότι αυτό ήταν το ποσόν που ενεργοποίησε ο Mario Draghi για την προστασία της Ευρώπης από τις συνέπειες της χρηματοπιστωτικής κρίσης με την περίφημη δήλωσή του ότι «έκανε ό,τι χρειαζόταν»…
Η ισπανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η πρόταση δεν αυξάνει το συνολικό δημόσιο χρέος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά απλώς αναδιοργανώνει τον τρόπο έκδοσής του.
Η νέα αρχιτεκτονική... διά της διολίσθησης
Ωστόσο, η πολιτική διάσταση είναι σαφής: άλλο είναι κάθε κράτος να λογοδοτεί μόνο του στις αγορές για το δημόσιο χρέος του και άλλο να δημιουργείται μια μόνιμη αρχιτεκτονική κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού, η οποία τελικά θα στηρίζεται στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και, κατ' επέκταση, στους Ευρωπαίους φορολογουμένους.
Η πρόταση προκάλεσε άμεσες επιφυλάξεις από ορισμένες από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης – οι οποίες όμως έχουν να αντιμετωπίσουν τα ακανθώδη ζητήματα του προϋπολογισμού, αλλά και τον τρόπο χρηματοδότησης των αμυντικών δαπανών από τις οποίες θα επωφεληθούν με «χρυσά συμβόλαια», βλπ. Γερμανία και Γαλλία.
Οπότε αναγκαστικά και εκ των πραγμάτων θα συρθούν προς τα εκεί διά της... διολίσθησης γιατί καμία κυβέρνηση - ούτε ο γαλλική ούτε η γερμανική - δεν μπορεί να υπερασπιστεί πολιτικά τον κοινό δανεισμό, ο οποίος δεν έχει και πλήθος ... υποστηρικτές στις μεγάλες οικονομίες.
Το ευρώ, το δολάριο και τα περιουσιακά στοιχεία στο ευρωπαϊκό νόμισμα
Κατά τη συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης, η Γερμανία και, σε μικρότερο βαθμό, η Γαλλία συγκαταλέγονταν στις χώρες που αμφισβήτησαν το σχέδιο για την κεντρική διαχείριση μέρους του εθνικού δανεισμού, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις συζητήσεις.
Η πρόταση εξετάστηκε στο πλαίσιο της προσπάθειας ενίσχυσης του διεθνούς ρόλου του ευρώ ως αποθεματικού νομίσματος.
Πολλοί οικονομολόγοι και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η δημιουργία μιας μεγάλης και βαθιάς αγοράς κοινών ευρωπαϊκών ομολόγων θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά την ελκυστικότητα του ευρώ στις διεθνείς αγορές.
Ωστόσο, αρκετές χώρες παραμένουν αντίθετες, υποστηρίζοντας ότι η κοινή ανάληψη χρέους ενδέχεται να αποδυναμώσει τα κίνητρα για δημοσιονομική πειθαρχία και να δημιουργήσει τον λεγόμενο «ηθικό κίνδυνο» (moral hazard), δηλαδή την τάση ορισμένων κυβερνήσεων να αυξάνουν τον δανεισμό τους γνωρίζοντας ότι το βάρος θα επιμερίζεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, κατά τις κλειστές συνομιλίες η Γερμανία, η Ολλανδία και η Φινλανδία υποστήριξαν ότι προτεραιότητα θα πρέπει να αποτελεί η ενίσχυση των θεμελιωδών μεγεθών της ευρωπαϊκής οικονομίας και όχι η δημιουργία νέων μηχανισμών κοινού δανεισμού.
Η Γαλλία και η Αυστρία επικέντρωσαν επίσης τις επιφυλάξεις τους στον κίνδυνο χαλάρωσης της δημοσιονομικής πειθαρχίας.
Εκπρόσωπος του αυστριακού υπουργείου Οικονομικών χαρακτήρισε την πρόταση ενδιαφέρουσα, σημειώνοντας ότι η Βιέννη αντιμετωπίζει θετικά την έκδοση κοινού χρέους όταν αυτό χρηματοδοτεί ευρωπαϊκά δημόσια αγαθά, υπογράμμισε όμως ότι παραμένουν σημαντικά ανοιχτά ζητήματα.
Οι υπουργοί Οικονομικών της Φινλανδίας και της Ολλανδίας είχαν ήδη απορρίψει δημόσια την προοπτική πρόσθετου κοινού δανεισμού πριν από τη συνεδρίαση, ενώ από τις χώρες που τοποθετήθηκαν μόνο η Πορτογαλία εξέφρασε σαφή υποστήριξη στο ισπανικό σχέδιο.
Η συγκυρία και ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός
Η χρονική συγκυρία δεν θεωρείται τυχαία.
Το Βερολίνο έχει ήδη απορρίψει την προοπτική αύξησης του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου (MFF) για την περίοδο 2028-2034 και ζητεί περικοπές περίπου 400 δισ. ευρώ σε μια πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που προσεγγίζει τα 2 τρισ. ευρώ.
Η Γερμανία, ως ο μεγαλύτερος καθαρός εισφέρων στον κοινοτικό προϋπολογισμό, θεωρεί ότι το μέγεθος του επόμενου ευρωπαϊκού προϋπολογισμού είναι υπερβολικό και έχει διαμηνύσει ότι δύσκολα θα υπάρξει συμφωνία εάν διατηρηθούν τα σημερινά επίπεδα δαπανών.
Εάν ο κοινοτικός προϋπολογισμός προσκρούσει στις αντιρρήσεις του Βερολίνου, αρκετοί εκτιμούν ότι οι Βρυξέλλες θα αναζητήσουν εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης μέσω της έκδοσης κοινού χρέους.
Μια τέτοια λύση παρουσιάζεται ως εργαλείο για την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης και του διεθνούς ρόλου του ευρώ, χωρίς να εμφανίζεται ως άμεση αύξηση των κοινοτικών δαπανών.
Πού θα μπορούσαν να κατευθυνθούν τα κεφάλαια
Αν και η ισπανική πρόταση δεν συνδέει επίσημα τον νέο μηχανισμό με συγκεκριμένες δαπάνες, το ευρύτερο γεωπολιτικό περιβάλλον παραπέμπει στη χρηματοδότηση της ευρωπαϊκής άμυνας, της στήριξης προς την Ουκρανία, της στρατιωτικής βιομηχανίας, των κρίσιμων υποδομών, της κυβερνοασφάλειας και της βιομηχανικής προσαρμογής που σχετίζεται με τον επανεξοπλισμό της Ευρώπης.
Το ΝΑΤΟ εντείνει παράλληλα τις πιέσεις προς τα κράτη-μέλη για σημαντική αύξηση των αμυντικών δαπανών, με στόχο να προσεγγίσουν το 5% του ΑΕΠ έως το 2035, ενώ συνεχίζεται η οικονομική και στρατιωτική στήριξη προς την Ουκρανία.
Lagarde: Η Ευρώπη χρειάζεται ένα ασφαλές ευρωπαϊκό περιουσιακό στοιχείο
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Christine Lagarde δήλωσε ότι είναι «αρκετά προφανές» πως η Ευρωπαϊκή Ένωση χρειάζεται ένα ευρωπαϊκό ασφαλές περιουσιακό στοιχείο ικανό να ανταγωνιστεί τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα.
Χαιρέτισε επίσης το γεγονός ότι η Ισπανία κατέθεσε μια συγκεκριμένη πρόταση προς συζήτηση, καλώντας τα κράτη-μέλη να εξετάσουν ποια στοιχεία μπορούν να υποστηρίξουν και ποια χρειάζονται τροποποιήσεις.
Ο πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης δήλωσε ότι η πρόταση θα εξεταστεί περαιτέρω και ότι οι σχετικές διαβουλεύσεις θα συνεχιστούν σε τεχνικό επίπεδο.
Από την πλευρά του, ο Ευρωπαίος επίτροπος Valdis Dombrovskis υπενθύμισε ότι η συζήτηση για το κοινό ευρωπαϊκό χρέος δεν είναι νέα, αλλά αποκτά νέα δυναμική στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Roland Lescure χαρακτήρισε την ισπανική πρόταση ενδιαφέρουσα, προειδοποίησε όμως ότι θα μπορούσε να δημιουργήσει κίνητρα για μεγαλύτερο δανεισμό από ορισμένα κράτη, εφόσον το χρέος θα επιμερίζεται στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παρά τις επιφυλάξεις, τόνισε ότι το ευρώ πρέπει να γίνει ισχυρότερο, βαθύτερο και περισσότερο ρευστό στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές.
Εφόσον τελικά υλοποιηθεί ένας μηχανισμός έκδοσης έως 850 δισ. ευρώ κοινού χρέους ετησίως, δεν θα πρόκειται απλώς για μια τεχνική αλλαγή στον τρόπο δανεισμού της Ευρώπης.
Θα σηματοδοτεί μια ουσιαστική μεταβολή στη δημοσιονομική αρχιτεκτονική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταφέροντας σημαντικό μέρος της δημοσιονομικής κυριαρχίας από τα κράτη-μέλη σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η αύξηση των αμυντικών δαπανών αποτελεί πλέον μονόδρομο για την Ευρώπη, όμως το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο πόσο θα κοστίσει, αλλά αν μπορεί να ενισχύσει την ανάπτυξη χωρίς να εκτροχιάσει το δημόσιο χρέος.
Η έκθεση του ESM – Η αμυντική βιομηχανία θα δώσει ώθηση στο παραγωγικό μοντέλο
Στην τελευταία του έκθεση («Euro Area Stability Watch 2026», Ιούνιος 2026), ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM) υποστηρίζει ότι η οικονομική επίπτωση του νέου εξοπλιστικού κύκλου δεν είναι προκαθορισμένη.
Εφόσον οι επενδύσεις σχεδιαστούν σωστά, μπορούν να επιστρέψουν στην οικονομία σημαντικό μέρος του δημοσιονομικού κόστους, μέσω υψηλότερης παραγωγικότητας, μεγαλύτερης ανάπτυξης και αυξημένων φορολογικών εσόδων.
Σε ειδικό κεφάλαιο ο ESM εξετάζει το κόστος της ευρωπαϊκής αμυντικής ενίσχυσης σε μια περίοδο κατά την οποία οι χώρες της ευρωζώνης καλούνται να αυξήσουν τις στρατιωτικές δαπάνες τους προς τον νέο στόχο του ΝΑΤΟ, ύψους 3,5% του ΑΕΠ.
Για την ευρωζώνη, αυτό μεταφράζεται σε επιπλέον δαπάνες περίπου 45 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2035, την ώρα που πολλές οικονομίες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υψηλό δημόσιο χρέος και περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια.
Η σύνθεση των δαπανών
Η βασική διαπίστωση του ESM είναι ότι η Ευρώπη δεν υστερεί μόνο στο ύψος των αμυντικών δαπανών, αλλά κυρίως στον τρόπο με τον οποίο τις κατανέμει.
Σήμερα, πάνω από το 40% του συνολικού αμυντικού προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατευθύνεται σε μισθούς προσωπικού, περίπου το ένα τρίτο αφορά αγαθά και υπηρεσίες, ενώ μόλις το 20% επενδύσεις.
Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι η έρευνα και ανάπτυξη (R&D) απορροφά μόλις το 3% των συνολικών αμυντικών δαπανών, όταν στις Ηνωμένες Πολιτείες το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 12%.
Σύμφωνα με τον ESM, αυτή η χρόνια υποεπένδυση στην καινοτομία διατηρεί την εξάρτηση της Ευρώπης από μη ευρωπαϊκούς προμηθευτές σε κρίσιμες τεχνολογίες και περιορίζει τα οφέλη που θα μπορούσαν να διαχυθούν στην υπόλοιπη οικονομία.
Η παραγωγικότητα
Η έκθεση παρουσιάζει νέα στοιχεία για περισσότερες από 1.300 αμυντικές επιχειρήσεις και περίπου 1,2 εκατομμύρια μη αμυντικές επιχειρήσεις στις τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της ευρωζώνης (Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία και Ισπανία).
Η ανάλυση δείχνει ότι οι αμυντικές επιχειρήσεις εμφανίζουν:
• περίπου 40% υψηλότερη συνολική παραγωγικότητα (TFP),
• 35% μεγαλύτερη επενδυτική ένταση,
• υψηλότερη κεφαλαιακή ένταση, υψηλότερους μισθούς από αντίστοιχες επιχειρήσεις της πολιτικής οικονομίας.
Παρότι ο κλάδος αντιπροσωπεύει μόλις 1,9% του συνολικού κύκλου εργασιών της οικονομίας (και περίπου 4,5% της μεταποίησης), αποτελεί έναν από τους πλέον τεχνολογικά προηγμένους τομείς της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Ο ESM επισημαίνει ότι το μεγαλύτερο οικονομικό όφελος δεν προέρχεται από την τελική παραγωγή οπλικών συστημάτων, αλλά από το δίκτυο των επιχειρήσεων που τα υποστηρίζουν.
Σύμφωνα με την έκθεση, το 85% των ενδιάμεσων εισροών που χρησιμοποιεί η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία προέρχεται από επιχειρήσεις της ίδιας της ευρωζώνης. Αυτό σημαίνει ότι κάθε μεγάλη αμυντική παραγγελία ενεργοποιεί ένα εκτεταμένο δίκτυο προμηθευτών, οι οποίοι επενδύουν σε νέο εξοπλισμό, τεχνολογίες και παραγωγικές διαδικασίες.
Η μελέτη υπολογίζει ότι αύξηση κατά 10% της έντασης των αμυντικών επενδύσεων οδηγεί σε αύξηση περίπου 0,08% της παραγωγικότητας (TFP) των προμηθευτών, με τα μεγαλύτερα οφέλη να εμφανίζονται στις επιχειρήσεις που ήδη βρίσκονται κοντά στην τεχνολογική αιχμή.
Οι διαχύσεις αυτές προέρχονται τόσο από επενδύσεις σε κεφαλαιουχικό εξοπλισμό όσο και από δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη.
Πώς μειώνεται το δημοσιονομικό κόστος
Το βασικό εύρημα της έκθεσης είναι ότι οι αμυντικές δαπάνες μπορούν εν μέρει να χρηματοδοτήσουν τον εαυτό τους.
Στο βασικό σενάριο του ESM εξετάζεται μια μόνιμη αύξηση των αμυντικών δαπανών κατά 1,5 ποσοστιαία μονάδα του ΑΕΠ, η οποία εφαρμόζεται σταδιακά μέσα σε δέκα χρόνια.
Από αυτήν, το ένα τρίτο αφορά προσωπικό και τα δύο τρίτα επενδύσεις και προμήθειες εξοπλισμού, ενώ αρχικά χρηματοδοτείται μέσω δανεισμού και στη συνέχεια το χρέος επανέρχεται στα αρχικά επίπεδα μέσω ανακατανομής δαπανών και όχι μέσω αυξήσεων φόρων.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι:
• χωρίς παραγωγικές διαχύσεις, το κράτος ανακτά περίπου 25 λεπτά για κάθε επιπλέον ευρώ αμυντικών δαπανών μέσω υψηλότερης οικονομικής δραστηριότητας και φορολογικών εσόδων,
• με ισχυρές διαχύσεις παραγωγικότητας, η ανάκτηση αυξάνεται στα 53 λεπτά ανά ευρώ, μειώνοντας το καθαρό δημοσιονομικό κόστος από 1 ευρώ στα 47 λεπτά.
Ο σημαντικότερος μηχανισμός αυτής της ανάκτησης είναι η αύξηση της απασχόλησης και των μισθών.
Σύμφωνα με την έκθεση, περίπου 40 ποσοστιαίες μονάδες από το συνολικό ποσοστό αυτοχρηματοδότησης (53%) προέρχονται από την αύξηση των εισοδημάτων από εργασία, τα οποία διευρύνουν τη φορολογική βάση.
Το χρέος παραμένει ο μεγάλος κίνδυνος
Παρά τα αναπτυξιακά οφέλη, ο ESM προειδοποιεί ότι η επιβάρυνση του δημόσιου χρέους παραμένει πραγματική.
Εάν η αύξηση των αμυντικών δαπανών συνοδευτεί από μόνιμα υψηλότερο δημόσιο χρέος, τα πραγματικά επιτόκια αυξάνονται, περιορίζονται οι ιδιωτικές επενδύσεις και μεγαλύτερο μέρος των δημόσιων πόρων κατευθύνεται στην εξυπηρέτηση του χρέους.
Αντίθετα, όταν οι κυβερνήσεις συνοδεύουν την αμυντική ενίσχυση με ένα αξιόπιστο μεσοπρόθεσμο σχέδιο δημοσιονομικής προσαρμογής, το κόστος δανεισμού παραμένει χαμηλότερο και διατηρείται μεγαλύτερο μέρος του αναπτυξιακού οφέλους.
Εξίσου σημαντικός είναι και ο τρόπος χρηματοδότησης. Η έκθεση θεωρεί προτιμότερη την ανακατανομή υφιστάμενων δαπανών έναντι της αύξησης της φορολογίας, καθώς η επιβάρυνση κυρίως της εργασίας μειώνει την απασχόληση, περιορίζει την ανάπτυξη και μπορεί να εξανεμίσει μεγάλο μέρος του δημοσιονομικού οφέλους.
Τα χρυσά deals της Αγκυρας
Ορισμένες από τις πρωτοβουλίες που παρουσίασε ο γεννικός γραμματέας του NATO Mark Rutte στην πρόσφατη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα περιλάμβαναν μεγάλα συμβόλαια με αμερικανικές εταιρείες, ωστόσο πολλές άλλες δεν αφορούσαν αμερικανικούς προμηθευτές, σημειώνουν οι Financial Times.
Μία από τις μεγαλύτερες συμφωνίες αφορά την προμήθεια έως και δέκα αεροσκαφών επιτήρησης από κοινοπραξία με επικεφαλής τη σουηδική Saab και την καναδική Bombardier.
Τα αεροσκάφη GlobalEye, με κόστος μεταξύ 400 και 450 εκατ. δολαρίων το καθένα, θα αντικαταστήσουν τον στόλο των 14 αεροσκαφών έγκαιρης προειδοποίησης και εναέριας επιτήρησης AWACS που διαθέτει σήμερα το NATO.
Ο πρόεδρος της Saab, Mikael Johansson, δήλωσε ότι τα αεροσκάφη, πρώιμες εκδόσεις των οποίων βρίσκονται ήδη σε υπηρεσία, θα μπορούσαν να παραδοθούν από το 2030, εφόσον η συμφωνία οριστικοποιηθεί σύντομα.
Παράλληλα, ο Rutte ανακοίνωσε ότι οι σύμμαχοι θα προμηθευτούν έως και πέντε μη επανδρωμένα αεροσκάφη επιτήρησης μεγάλου ύψους MQ-4C Triton της Northrop Grumman.
Η Νορβηγία, η Φινλανδία, η Γερμανία και η Δανία υπέγραψαν επιστολή προθέσεων για την αγορά των συγκεκριμένων drones, τα οποία, σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία προμηθειών του αμερικανικού Department of Defense, κοστίζουν περίπου 270 εκατ. δολάρια το καθένα.
«Χρειαζόμαστε μια διατλαντική επανάσταση στην αμυντική βιομηχανία. Ο βόμβος των μηχανών πρέπει να μετατραπεί σε βρυχηθμό», δήλωσε ο Rutte. «Τα χρήματα υπάρχουν και θα ακολουθήσουν ακόμη περισσότερα. Όμως αυτά τα κεφάλαια πρέπει να αξιοποιηθούν... Η κατάσταση της ασφάλειας το επιβάλλει».
Οι εντυπωσιακές αυτές συμφωνίες στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας ακολουθούν την επίσκεψη του Rutte στην Ουάσιγκτον στα τέλη του περασμένου μήνα, με στόχο να κατευνάσει τις αμερικανικές ανησυχίες ότι οι αμυντικές δαπάνες ορισμένων ευρωπαϊκών χωρών και του Καναδά υπολείπονται των δεσμεύσεών τους.
Το … τρισεκατομμύριο του Trump
Ο Rutte παρουσίασε στον πρόεδρο των ΗΠΑ διάγραμμα με τον τίτλο «The Trump Trillion», σύμφωνα με το οποίο οι ευρωπαϊκοί σύμμαχοι και ο Καναδάς έχουν αυξήσει τις αμυντικές τους δαπάνες κατά 1,2 τρισ. δολάρια από το 2017.
Ωστόσο, ο Donald Trump εμφανίστηκε να μην εντυπωσιάζεται από την παρουσίαση του Rutte, δηλώνοντας ότι απογοητεύτηκε από την άρνηση ορισμένων συμμάχων του NATO να συμμετάσχουν στον πόλεμο με το Ιράν. «Δεν χρειαζόμαστε τα χρήματά τους», είπε. «Το μόνο που θέλω είναι πίστη».
Ενόψει της συνόδου κορυφής του NATO, ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι ο Trump «έχει ήδη προϊδεάσει για το πώς αξιολογεί την ανεπαρκή εκπλήρωση των αμυντικών δεσμεύσεων από τους συμμάχους μας και θα μεταφέρει το μήνυμα αυτό αυτοπροσώπως».
Ο ίδιος πρόσθεσε ότι οι σύμμαχοι του NATO «πρέπει να ενισχύσουν τις δυνατότητές τους» και να «προχωρήσουν όσο το δυνατόν ταχύτερα στην υλοποίηση της δέσμευσης της Χάγης για την άμυνα».
Η δέσμευση της Χάγης προβλέπει αμυντικές δαπάνες ίσες με το 5% του ΑΕΠ έως το 2035. Ο Rutte δήλωσε τη Δευτέρα ότι η σύνοδος κορυφής θα απαιτήσει από τους συμμάχους να παρουσιάσουν «σαφή, συγκεκριμένα και αξιόπιστα σχέδια» για την επίτευξη του στόχου αυτού.
Προειδοποίησε επίσης ότι εάν εξακολουθούν να υπάρχουν χώρες που χρειάζονται πειθώ, «διαθέτουμε τρόπους να το πετύχουμε», χωρίς να δώσει περισσότερες διευκρινίσεις.
Πέρα από την προσπάθεια καθησυχασμού του Trump, ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος δήλωσε ότι η πληθώρα των αμυντικών συμφωνιών αποσκοπεί επίσης στο «να προωθήσει την ενίσχυση των αμυντικών μας δυνατοτήτων, να εξυπηρετήσει τη διαλειτουργικότητα μεταξύ των συμμάχων και συνολικά να ενισχύσει την αποτρεπτική μας ισχύ έναντι οποιουδήποτε ενδέχεται να επιχειρήσει να μας επιτεθεί».
Ωστόσο, ορισμένες από τις συμφωνίες ανέδειξαν και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το NATO στην προσπάθειά του να αναπτύξει διατλαντική συμπαραγωγή νέων οπλικών συστημάτων.
H Rheinmetall, η Lockheed Martin και οι Patriot
Η γερμανική αμυντική βιομηχανία Rheinmetall και ο αμερικανικός κολοσσός Lockheed Martin ανακοίνωσαν πρόοδο στο σχέδιό τους για την παραγωγή πυραύλων και πυραυλικών συστημάτων στη Γερμανία.
Έπειτα όμως από μήνες διαπραγματεύσεων, η εξέλιξη αυτή υπολείπεται σημαντικά των προσδοκιών που είχε εκφράσει πριν από περισσότερο από έναν χρόνο ο διευθύνων σύμβουλος της Rheinmetall, Armin Papperger, μεταξύ των οποίων περιλαμβανόταν και η παραγωγή, κατόπιν άδειας, των πυραύλων αναχαίτισης PAC-3 για τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας Patriot, οι οποίοι έχουν αποδειχθεί κρίσιμης σημασίας για την προστασία των ουκρανικών πόλεων από τις επιθέσεις ρωσικών βαλλιστικών πυραύλων.
Αντ' αυτού, οι δύο εταιρείες ανακοίνωσαν πρόοδο μόνο στην παραγωγή ενός λιγότερο προηγμένου τεχνολογικά οπλικού συστήματος, των πυραύλων ATACMS, τους οποίους οι ΗΠΑ σταδιακά αποσύρουν, αντικαθιστώντας τους με ένα νεότερο και τεχνολογικά ανώτερο σύστημα.
Ξεχωριστή ανακοίνωση αποκάλυψε σχέδια για τη δημιουργία ειδικής εγκατάστασης συντήρησης των πυραύλων PAC-3 επί ευρωπαϊκού εδάφους. Ωστόσο, ο πολυπόθητος στόχος της παραγωγής των πυραύλων αναχαίτισης PAC-3 στην Ευρώπη κατόπιν αμερικανικής άδειας παραμένει άπιαστος.
Αντί για μια σαφή δέσμευση, ο υφυπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Michael Duffy, δήλωσε στους δημοσιογράφους: «Παραμένουμε ανοικτοί στο ενδεχόμενο παραγωγής εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών».
To συμπέρασμα είναι ότι η οικονομία της Ευρώπης μετατρέπεται σε πολεμική...
Κανόνια, αντί για βούτυρο σύμφωνα με ένα παλιό σύνθημα.. με βάση έναν κατασκευασμένο εχθρό και εις βάρος των συμφερόντων των λαών της.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών