Το επίκεντρο της συζήτησης μετατοπίζεται από το εάν το Ιράν μπορεί να επιβάλει «τέλος υπηρεσιών» για τη διέλευση από το Hormuz, στο εάν μπορεί να καθορίζει μονομερώς τους όρους υπό τους οποίους επιτρέπεται η εμπορική ναυσιπλοΐα σε ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα του πλανήτη
Η συζήτηση για την επιβολή χρεώσεων στα πλοία που διέρχονται από τα στενά του Hormuz αποκτά νέα διάσταση, καθώς η Τεχεράνη επιχειρεί να θεσμοθετήσει αυστηρότερο έλεγχο της ναυσιπλοΐας, παρά τις δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump (25/8) ότι θα τα «καταστήσει έδαφος των ΗΠΑ», που προκάλεσαν παγκόσμιο γέλωτα.
Το ιρανικό Κοινοβούλιο ενέκρινε επί της αρχής νομοσχέδιο για την ασφάλεια των στενών, το οποίο προβλέπει, μεταξύ άλλων, απαγόρευση διέλευσης εξοπλισμού και εφοδίων που ανήκουν στις Ηνωμένες Πολιτείες, στο Ισραήλ και σε άλλα κράτη που το Ιράν θεωρεί εχθρικά.
Η εξέλιξη αυτή μετατοπίζει το επίκεντρο της συζήτησης: από το εάν το Ιράν μπορεί να επιβάλει ένα οικονομικό «τέλος υπηρεσιών» για τη διέλευση, στο εάν μπορεί να καθορίζει μονομερώς τους όρους υπό τους οποίους επιτρέπεται η εμπορική ναυσιπλοΐα σε ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα του πλανήτη.
Το ιρανικό Κοινοβούλιο επιχειρεί να θεσμοθετήσει τον έλεγχο των στενών
Το Συμβούλιο της Shura, δηλαδή το ιρανικό Κοινοβούλιο, ενέκρινε την Παρασκευή (14/8) τις βασικές αρχές νομοσχεδίου που έχει ως στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας των στενών του Hormuz και την απαγόρευση μεταφοράς εξοπλισμού που ανήκει σε εχθρικά κράτη μέσω της θαλάσσιας οδού.
Ο Valiollah Bayati, εκπρόσωπος της Επιτροπής Εσωτερικών Υποθέσεων και Συμβουλίων του ιρανικού Κοινοβουλίου, δήλωσε ότι μεταξύ των διατάξεων που εγκρίθηκαν περιλαμβάνεται η απαγόρευση διέλευσης και μεταφοράς μέσω του Hormuz εξοπλισμού και εφοδίων που ανήκουν στις Ηνωμένες Πολιτείες, στο Ισραήλ και σε άλλα κράτη που χαρακτηρίζονται «εχθρικά» από την Τεχεράνη.
Το νομοσχέδιο συζητήθηκε στο πλαίσιο μίας ευρύτερης στρατηγικής για την προστασία της ασφάλειας και της λειτουργίας των στενών, αλλά στην πράξη δημιουργεί ένα νέο επίπεδο κρατικού ελέγχου πάνω στη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Η παγκόσμια οικονομική σημασία
Για την αγορά πετρελαίου και τη ναυτιλία, η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία.
Το Hormuz δεν είναι απλώς μια θαλάσσια δίοδος.
Αποτελεί ένα από τους σημαντικότερα σημεία στρατηγικού ελέγχου του παγκόσμιου συστήματος, καθώς από εκεί διέρχεται σημαντικός όγκος πετρελαίου και άλλων ενεργειακών προϊόντων που κατευθύνονται προς τις διεθνείς αγορές.
Η Τεχεράνη αμφισβητεί την αμερικανική εικόνα περί «κανονικής» λειτουργίας
Παράλληλα με την κοινοβουλευτική πρωτοβουλία, το Khatam al-Anbiya, το κεντρικό στρατηγείο που αποτελεί σημαντικό κέντρο στρατιωτικού συντονισμού του Ιράν, επανέλαβε ότι ο έλεγχος του Hormuz παραμένει στα χέρια της Τεχεράνης.
Το ιρανικό στρατηγείο (14/8) απέρριψε τους ισχυρισμούς της Ουάσιγκτον ότι η θαλάσσια κυκλοφορία στα στενά έχει επιστρέψει σε κανονικά επίπεδα.
Η θέση της Τεχεράνης είναι ότι οι αμερικανικές δηλώσεις περί ομαλοποίησης της ναυσιπλοΐας δεν αντανακλούν την πραγματική κατάσταση επί του πεδίου. Σύμφωνα με την ιρανική πλευρά, οι όροι υπό τους οποίους μπορούν να διέρχονται τα πλοία από το Hormuz εξακολουθούν να καθορίζονται από το Ιράν.
Η αντιπαράθεση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τις αγορές, καθώς δημιουργεί ένα περιβάλλον στο οποίο η πραγματική διαθεσιμότητα της θαλάσσιας οδού δεν κρίνεται μόνο από τη φυσική δυνατότητα διέλευσης ενός πλοίου, αλλά και από τις πολιτικές και στρατιωτικές αποφάσεις της Τεχεράνης.
Από το «τέλος υπηρεσίας» στον έλεγχο της πρόσβασης
Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με τη συζήτηση που έχει ανοίξει γύρω από το ενδεχόμενο επιβολής υποχρεωτικών χρεώσεων στα πλοία.
Η JPMorgan έχει υποστηρίξει ότι το Ιράν και το Ομάν θα μπορούσαν θεωρητικά να σχεδιάσουν ένα σύστημα στο οποίο τα πλοία δεν θα πληρώνουν ένα παραδοσιακό «διόδιο» για το δικαίωμα διέλευσης, αλλά μία αμοιβή για συγκεκριμένες υπηρεσίες, όπως η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, η διαχείριση της κυκλοφορίας, οι συνοδείες ασφαλείας, η προστασία του περιβάλλοντος και η αντιμετώπιση έκτακτων περιστατικών.
Υπάρχουν προηγούμενα για μια τέτοια προσέγγιση.
Η Δανία και η Σουηδία χρεώνουν πλοία που διέρχονται από τα Στενά της Δανίας για συγκεκριμένες υπηρεσίες, ενώ η Τουρκία επιβάλλει αντίστοιχες χρεώσεις για τον Βόσπορο.
Ένα δεξαμενόπλοιο τύπου Suezmax μπορεί, σύμφωνα με την JPMorgan, να πληρώνει περίπου 130.000 δολάρια για διέλευση με επιστροφή από τα Τουρκικά Στενά (τα Στενά του Βοσπόρου), λαμβάνοντας υπηρεσίες όπως φάρους, φωτοσημαντήρες, υγειονομικό έλεγχο και υπηρεσίες διάσωσης.
Το ιρανικό μοντέλο θα μπορούσε να επιχειρήσει να αξιοποιήσει την ίδια νομική λογική.
Ωστόσο, το νέο νομοσχέδιο του ιρανικού Κοινοβουλίου δείχνει ότι η συζήτηση δεν περιορίζεται στην οικονομική χρέωση.
Η Τεχεράνη επιχειρεί παράλληλα να κατοχυρώσει θεσμικά τη δυνατότητά της να ελέγχει το περιεχόμενο των φορτίων και τον εξοπλισμό που μεταφέρεται μέσω του Hormuz.
Αυτό δημιουργεί ένα πολύ πιο σύνθετο ζήτημα για τη διεθνή ναυτιλία.
Για τις ναυτιλιακές, το κόστος δεν είναι μόνο οικονομικό
Από την πλευρά των πλοιοκτητών και των ενεργειακών εταιρειών, ένα σταθερό και προβλέψιμο τέλος διέλευσης θα μπορούσε θεωρητικά να είναι διαχειρίσιμο.
Για ένα μεγάλο πετρελαιοφόρο, μία χρέωση της τάξης των δεκάδων ή ακόμη και εκατοντάδων χιλιάδων δολαρίων μπορεί να αποτελεί σχετικά μικρό μέρος της συνολικής αξίας του φορτίου. Το κόστος αυτό μπορεί να μετακυλιστεί, τουλάχιστον εν μέρει, στους ναύλους και τελικά στις τιμές του πετρελαίου.
Πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα αποτελεί όμως η αβεβαιότητα.
Εάν ένα πλοίο δεν γνωρίζει εκ των προτέρων εάν θα του επιτραπεί η διέλευση, εάν θα απαιτηθεί ειδική πληρωμή ή εάν το φορτίο του θα θεωρηθεί απαγορευμένο, τότε αυξάνεται σημαντικά το επιχειρηματικό ρίσκο.
Η αβεβαιότητα αυτή επηρεάζει όχι μόνο τις ναυτιλιακές εταιρείες αλλά ολόκληρη την αλυσίδα αξίας: παραγωγούς πετρελαίου, traders, διυλιστήρια, τράπεζες, ασφαλιστές και τελικούς καταναλωτές.
Κυρώσεις και ασφάλιση περιπλέκουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση
Στο ήδη σύνθετο περιβάλλον προστίθενται οι αμερικανικές κυρώσεις κατά του Ιράν.
Παράγοντες της ναυτιλιακής αγοράς έχουν προειδοποιήσει ότι η καταβολή τελών προς ιρανικούς φορείς για τη διέλευση από το Hormuz θα μπορούσε να δημιουργήσει έκθεση σε αμερικανικές κυρώσεις.
Ο κίνδυνος δεν αφορά μόνο την ίδια τη ναυτιλιακή εταιρεία, αλλά και τις τράπεζες που θα διαχειρίζονται τις πληρωμές, τους ασφαλιστές και τους αντασφαλιστές.
Παράλληλα, ασφαλιστικές ρήτρες που συνδέουν την κάλυψη ενός πλοίου με την καταβολή τέλους για τη διέλευση από το Hormuz δημιουργούν ένα ακόμη αντικίνητρο.
Έτσι, η οικονομική εξίσωση γίνεται ιδιαίτερα σύνθετη: ακόμη και αν μια χρέωση είναι σχετικά χαμηλή, μπορεί να καταστεί οικονομικά ασύμφορη εάν συνοδεύεται από αυξημένο κόστος ασφάλισης, κίνδυνο κυρώσεων ή πιθανότητα απώλειας ασφαλιστικής κάλυψης.
Τι σημαίνει αυτό για την αγορά πετρελαίου
Για τις αγορές ενέργειας, το κρίσιμο μέγεθος δεν είναι μόνο το ύψος ενός πιθανού τέλους διέλευσης, αλλά η αξιοπιστία του Hormuz ως εμπορικού διαδρόμου.
Όσο μεγαλύτερη είναι η αβεβαιότητα γύρω από τη λειτουργία των στενών, τόσο μεγαλύτερο μπορεί να είναι το «risk premium» που ενσωματώνεται στις τιμές του πετρελαίου.
Οι traders δεν τιμολογούν μόνο το κόστος μεταφοράς.
Τιμολογούν και τον κίνδυνο καθυστέρησης, την πιθανότητα αλλαγής διαδρομής, το κόστος ασφάλισης και την πιθανότητα απώλειας ή καθυστέρησης φορτίων.
Ακόμη και αν τελικά επιβληθεί μια σχετικά μικρή χρέωση ανά πλοίο ή ανά βαρέλι, η επίδρασή της στις διεθνείς αγορές μπορεί να είναι πολλαπλάσια εάν δημιουργήσει την αίσθηση ότι η πρόσβαση στο Hormuz εξαρτάται από πολιτικές αποφάσεις της Τεχεράνης.
Το ευρύτερο γεωπολιτικό μήνυμα
Η Τεχεράνη επιχειρεί, με τον τρόπο αυτό, να καταστήσει σαφές ότι θεωρεί τον έλεγχο του Hormuz στρατηγικό της πλεονέκτημα.
Οι δηλώσεις του αρχηγείου Khatam al-Anbiya ότι η Ουάσιγκτον δεν έχει αποκαταστήσει την ελεύθερη και κανονική ναυσιπλοΐα αποτελούν ευθεία αμφισβήτηση της αμερικανικής αφήγησης.
Ο Amir Handjani έχει υποστηρίξει ότι μια κοινή αρχή διαχείρισης από Ιράν – Ομάν θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα πιο προβλέψιμο πλαίσιο για τις εμπορικές διελεύσεις.
Από την άλλη πλευρά, η σημερινή πολιτική της Τεχεράνης δείχνει ότι το Ιράν δεν ενδιαφέρεται μόνο για τη δημιουργία μιας εμπορικής «ταμειακής μηχανής», αλλά και για τη διατήρηση του στρατηγικού ελέγχου της θαλάσσιας οδού.
Αυτό είναι ίσως και το σημαντικότερο στοιχείο για τις αγορές.
Ένα Hormuz που λειτουργεί με ένα σαφές, προκαθορισμένο και σχετικά χαμηλό τέλος υπηρεσιών θα ήταν ένα πράγμα.
Ένα Hormuz στο οποίο η πρόσβαση εξαρτάται από το ποιος είναι ο πλοιοκτήτης, ποια σημαία φέρει το πλοίο, ποιο φορτίο μεταφέρει και εάν το φορτίο θεωρείται «εχθρικό» θα ήταν κάτι εντελώς διαφορετικό.
Ένα νέο καθεστώς για ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα
Το Ιράν φαίνεται, επομένως, να κινείται σε δύο παράλληλους άξονες.
Ο πρώτος είναι οικονομικός: η δημιουργία ενός μηχανισμού χρεώσεων για υπηρεσίες που σχετίζονται με την ασφάλεια και τη ναυσιπλοΐα.
Ο δεύτερος είναι στρατηγικός και πολιτικός: η θεσμοθέτηση του δικαιώματος της Τεχεράνης να καθορίζει ποια φορτία και από ποιον και για πού μπορούν να διέρχονται από τα στενά.
Η συνύπαρξη των δύο αυτών στοιχείων θα μπορούσε να μετατρέψει το Hormuz σε ένα διαφορετικό μοντέλο θαλάσσιου στρατηγικού σημείου ελέγχου.
Το βασικό ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο εάν το Ιράν μπορεί να επιβάλει ένα «διόδιο».
Είναι εάν μπορεί να εγκαθιδρύσει ένα ολόκληρο καθεστώς πρόσβασης, στο οποίο η διέλευση θα συνδέεται με τέλη, υπηρεσίες ασφαλείας, κανονιστικές προϋποθέσεις και πολιτικά κριτήρια.
Για τη διεθνή ναυτιλία και την αγορά πετρελαίου, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να έχει πολύ μεγαλύτερες συνέπειες από το ύψος οποιουδήποτε τέλους.
Διότι σε μια αγορά όπου η ταχύτητα, η προβλεψιμότητα και η ασφάλεια της μεταφοράς αποτελούν κρίσιμες παραμέτρους, η αβεβαιότητα γύρω από ένα τόσο σημαντικό ενεργειακό πέρασμα μπορεί από μόνη της να αποτελέσει σημαντικό οικονομικό κόστος.
www.bankingnews.gr
Το ιρανικό Κοινοβούλιο ενέκρινε επί της αρχής νομοσχέδιο για την ασφάλεια των στενών, το οποίο προβλέπει, μεταξύ άλλων, απαγόρευση διέλευσης εξοπλισμού και εφοδίων που ανήκουν στις Ηνωμένες Πολιτείες, στο Ισραήλ και σε άλλα κράτη που το Ιράν θεωρεί εχθρικά.
Η εξέλιξη αυτή μετατοπίζει το επίκεντρο της συζήτησης: από το εάν το Ιράν μπορεί να επιβάλει ένα οικονομικό «τέλος υπηρεσιών» για τη διέλευση, στο εάν μπορεί να καθορίζει μονομερώς τους όρους υπό τους οποίους επιτρέπεται η εμπορική ναυσιπλοΐα σε ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα του πλανήτη.
Το ιρανικό Κοινοβούλιο επιχειρεί να θεσμοθετήσει τον έλεγχο των στενών
Το Συμβούλιο της Shura, δηλαδή το ιρανικό Κοινοβούλιο, ενέκρινε την Παρασκευή (14/8) τις βασικές αρχές νομοσχεδίου που έχει ως στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας των στενών του Hormuz και την απαγόρευση μεταφοράς εξοπλισμού που ανήκει σε εχθρικά κράτη μέσω της θαλάσσιας οδού.
Ο Valiollah Bayati, εκπρόσωπος της Επιτροπής Εσωτερικών Υποθέσεων και Συμβουλίων του ιρανικού Κοινοβουλίου, δήλωσε ότι μεταξύ των διατάξεων που εγκρίθηκαν περιλαμβάνεται η απαγόρευση διέλευσης και μεταφοράς μέσω του Hormuz εξοπλισμού και εφοδίων που ανήκουν στις Ηνωμένες Πολιτείες, στο Ισραήλ και σε άλλα κράτη που χαρακτηρίζονται «εχθρικά» από την Τεχεράνη.
Το νομοσχέδιο συζητήθηκε στο πλαίσιο μίας ευρύτερης στρατηγικής για την προστασία της ασφάλειας και της λειτουργίας των στενών, αλλά στην πράξη δημιουργεί ένα νέο επίπεδο κρατικού ελέγχου πάνω στη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Η παγκόσμια οικονομική σημασία
Για την αγορά πετρελαίου και τη ναυτιλία, η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία.
Το Hormuz δεν είναι απλώς μια θαλάσσια δίοδος.
Αποτελεί ένα από τους σημαντικότερα σημεία στρατηγικού ελέγχου του παγκόσμιου συστήματος, καθώς από εκεί διέρχεται σημαντικός όγκος πετρελαίου και άλλων ενεργειακών προϊόντων που κατευθύνονται προς τις διεθνείς αγορές.
Η Τεχεράνη αμφισβητεί την αμερικανική εικόνα περί «κανονικής» λειτουργίας
Παράλληλα με την κοινοβουλευτική πρωτοβουλία, το Khatam al-Anbiya, το κεντρικό στρατηγείο που αποτελεί σημαντικό κέντρο στρατιωτικού συντονισμού του Ιράν, επανέλαβε ότι ο έλεγχος του Hormuz παραμένει στα χέρια της Τεχεράνης.
Το ιρανικό στρατηγείο (14/8) απέρριψε τους ισχυρισμούς της Ουάσιγκτον ότι η θαλάσσια κυκλοφορία στα στενά έχει επιστρέψει σε κανονικά επίπεδα.
Η θέση της Τεχεράνης είναι ότι οι αμερικανικές δηλώσεις περί ομαλοποίησης της ναυσιπλοΐας δεν αντανακλούν την πραγματική κατάσταση επί του πεδίου. Σύμφωνα με την ιρανική πλευρά, οι όροι υπό τους οποίους μπορούν να διέρχονται τα πλοία από το Hormuz εξακολουθούν να καθορίζονται από το Ιράν.
Η αντιπαράθεση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τις αγορές, καθώς δημιουργεί ένα περιβάλλον στο οποίο η πραγματική διαθεσιμότητα της θαλάσσιας οδού δεν κρίνεται μόνο από τη φυσική δυνατότητα διέλευσης ενός πλοίου, αλλά και από τις πολιτικές και στρατιωτικές αποφάσεις της Τεχεράνης.
Από το «τέλος υπηρεσίας» στον έλεγχο της πρόσβασης
Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με τη συζήτηση που έχει ανοίξει γύρω από το ενδεχόμενο επιβολής υποχρεωτικών χρεώσεων στα πλοία.
Η JPMorgan έχει υποστηρίξει ότι το Ιράν και το Ομάν θα μπορούσαν θεωρητικά να σχεδιάσουν ένα σύστημα στο οποίο τα πλοία δεν θα πληρώνουν ένα παραδοσιακό «διόδιο» για το δικαίωμα διέλευσης, αλλά μία αμοιβή για συγκεκριμένες υπηρεσίες, όπως η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, η διαχείριση της κυκλοφορίας, οι συνοδείες ασφαλείας, η προστασία του περιβάλλοντος και η αντιμετώπιση έκτακτων περιστατικών.
Υπάρχουν προηγούμενα για μια τέτοια προσέγγιση.
Η Δανία και η Σουηδία χρεώνουν πλοία που διέρχονται από τα Στενά της Δανίας για συγκεκριμένες υπηρεσίες, ενώ η Τουρκία επιβάλλει αντίστοιχες χρεώσεις για τον Βόσπορο.
Ένα δεξαμενόπλοιο τύπου Suezmax μπορεί, σύμφωνα με την JPMorgan, να πληρώνει περίπου 130.000 δολάρια για διέλευση με επιστροφή από τα Τουρκικά Στενά (τα Στενά του Βοσπόρου), λαμβάνοντας υπηρεσίες όπως φάρους, φωτοσημαντήρες, υγειονομικό έλεγχο και υπηρεσίες διάσωσης.
Το ιρανικό μοντέλο θα μπορούσε να επιχειρήσει να αξιοποιήσει την ίδια νομική λογική.
Ωστόσο, το νέο νομοσχέδιο του ιρανικού Κοινοβουλίου δείχνει ότι η συζήτηση δεν περιορίζεται στην οικονομική χρέωση.
Η Τεχεράνη επιχειρεί παράλληλα να κατοχυρώσει θεσμικά τη δυνατότητά της να ελέγχει το περιεχόμενο των φορτίων και τον εξοπλισμό που μεταφέρεται μέσω του Hormuz.
Αυτό δημιουργεί ένα πολύ πιο σύνθετο ζήτημα για τη διεθνή ναυτιλία.
Για τις ναυτιλιακές, το κόστος δεν είναι μόνο οικονομικό
Από την πλευρά των πλοιοκτητών και των ενεργειακών εταιρειών, ένα σταθερό και προβλέψιμο τέλος διέλευσης θα μπορούσε θεωρητικά να είναι διαχειρίσιμο.
Για ένα μεγάλο πετρελαιοφόρο, μία χρέωση της τάξης των δεκάδων ή ακόμη και εκατοντάδων χιλιάδων δολαρίων μπορεί να αποτελεί σχετικά μικρό μέρος της συνολικής αξίας του φορτίου. Το κόστος αυτό μπορεί να μετακυλιστεί, τουλάχιστον εν μέρει, στους ναύλους και τελικά στις τιμές του πετρελαίου.
Πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα αποτελεί όμως η αβεβαιότητα.
Εάν ένα πλοίο δεν γνωρίζει εκ των προτέρων εάν θα του επιτραπεί η διέλευση, εάν θα απαιτηθεί ειδική πληρωμή ή εάν το φορτίο του θα θεωρηθεί απαγορευμένο, τότε αυξάνεται σημαντικά το επιχειρηματικό ρίσκο.
Η αβεβαιότητα αυτή επηρεάζει όχι μόνο τις ναυτιλιακές εταιρείες αλλά ολόκληρη την αλυσίδα αξίας: παραγωγούς πετρελαίου, traders, διυλιστήρια, τράπεζες, ασφαλιστές και τελικούς καταναλωτές.
Κυρώσεις και ασφάλιση περιπλέκουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση
Στο ήδη σύνθετο περιβάλλον προστίθενται οι αμερικανικές κυρώσεις κατά του Ιράν.
Παράγοντες της ναυτιλιακής αγοράς έχουν προειδοποιήσει ότι η καταβολή τελών προς ιρανικούς φορείς για τη διέλευση από το Hormuz θα μπορούσε να δημιουργήσει έκθεση σε αμερικανικές κυρώσεις.
Ο κίνδυνος δεν αφορά μόνο την ίδια τη ναυτιλιακή εταιρεία, αλλά και τις τράπεζες που θα διαχειρίζονται τις πληρωμές, τους ασφαλιστές και τους αντασφαλιστές.
Παράλληλα, ασφαλιστικές ρήτρες που συνδέουν την κάλυψη ενός πλοίου με την καταβολή τέλους για τη διέλευση από το Hormuz δημιουργούν ένα ακόμη αντικίνητρο.
Έτσι, η οικονομική εξίσωση γίνεται ιδιαίτερα σύνθετη: ακόμη και αν μια χρέωση είναι σχετικά χαμηλή, μπορεί να καταστεί οικονομικά ασύμφορη εάν συνοδεύεται από αυξημένο κόστος ασφάλισης, κίνδυνο κυρώσεων ή πιθανότητα απώλειας ασφαλιστικής κάλυψης.
Τι σημαίνει αυτό για την αγορά πετρελαίου
Για τις αγορές ενέργειας, το κρίσιμο μέγεθος δεν είναι μόνο το ύψος ενός πιθανού τέλους διέλευσης, αλλά η αξιοπιστία του Hormuz ως εμπορικού διαδρόμου.
Όσο μεγαλύτερη είναι η αβεβαιότητα γύρω από τη λειτουργία των στενών, τόσο μεγαλύτερο μπορεί να είναι το «risk premium» που ενσωματώνεται στις τιμές του πετρελαίου.
Οι traders δεν τιμολογούν μόνο το κόστος μεταφοράς.
Τιμολογούν και τον κίνδυνο καθυστέρησης, την πιθανότητα αλλαγής διαδρομής, το κόστος ασφάλισης και την πιθανότητα απώλειας ή καθυστέρησης φορτίων.
Ακόμη και αν τελικά επιβληθεί μια σχετικά μικρή χρέωση ανά πλοίο ή ανά βαρέλι, η επίδρασή της στις διεθνείς αγορές μπορεί να είναι πολλαπλάσια εάν δημιουργήσει την αίσθηση ότι η πρόσβαση στο Hormuz εξαρτάται από πολιτικές αποφάσεις της Τεχεράνης.
Το ευρύτερο γεωπολιτικό μήνυμα
Η Τεχεράνη επιχειρεί, με τον τρόπο αυτό, να καταστήσει σαφές ότι θεωρεί τον έλεγχο του Hormuz στρατηγικό της πλεονέκτημα.
Οι δηλώσεις του αρχηγείου Khatam al-Anbiya ότι η Ουάσιγκτον δεν έχει αποκαταστήσει την ελεύθερη και κανονική ναυσιπλοΐα αποτελούν ευθεία αμφισβήτηση της αμερικανικής αφήγησης.
Ο Amir Handjani έχει υποστηρίξει ότι μια κοινή αρχή διαχείρισης από Ιράν – Ομάν θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα πιο προβλέψιμο πλαίσιο για τις εμπορικές διελεύσεις.
Από την άλλη πλευρά, η σημερινή πολιτική της Τεχεράνης δείχνει ότι το Ιράν δεν ενδιαφέρεται μόνο για τη δημιουργία μιας εμπορικής «ταμειακής μηχανής», αλλά και για τη διατήρηση του στρατηγικού ελέγχου της θαλάσσιας οδού.
Αυτό είναι ίσως και το σημαντικότερο στοιχείο για τις αγορές.
Ένα Hormuz που λειτουργεί με ένα σαφές, προκαθορισμένο και σχετικά χαμηλό τέλος υπηρεσιών θα ήταν ένα πράγμα.
Ένα Hormuz στο οποίο η πρόσβαση εξαρτάται από το ποιος είναι ο πλοιοκτήτης, ποια σημαία φέρει το πλοίο, ποιο φορτίο μεταφέρει και εάν το φορτίο θεωρείται «εχθρικό» θα ήταν κάτι εντελώς διαφορετικό.
Ένα νέο καθεστώς για ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα
Το Ιράν φαίνεται, επομένως, να κινείται σε δύο παράλληλους άξονες.
Ο πρώτος είναι οικονομικός: η δημιουργία ενός μηχανισμού χρεώσεων για υπηρεσίες που σχετίζονται με την ασφάλεια και τη ναυσιπλοΐα.
Ο δεύτερος είναι στρατηγικός και πολιτικός: η θεσμοθέτηση του δικαιώματος της Τεχεράνης να καθορίζει ποια φορτία και από ποιον και για πού μπορούν να διέρχονται από τα στενά.
Η συνύπαρξη των δύο αυτών στοιχείων θα μπορούσε να μετατρέψει το Hormuz σε ένα διαφορετικό μοντέλο θαλάσσιου στρατηγικού σημείου ελέγχου.
Το βασικό ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο εάν το Ιράν μπορεί να επιβάλει ένα «διόδιο».
Είναι εάν μπορεί να εγκαθιδρύσει ένα ολόκληρο καθεστώς πρόσβασης, στο οποίο η διέλευση θα συνδέεται με τέλη, υπηρεσίες ασφαλείας, κανονιστικές προϋποθέσεις και πολιτικά κριτήρια.
Για τη διεθνή ναυτιλία και την αγορά πετρελαίου, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να έχει πολύ μεγαλύτερες συνέπειες από το ύψος οποιουδήποτε τέλους.
Διότι σε μια αγορά όπου η ταχύτητα, η προβλεψιμότητα και η ασφάλεια της μεταφοράς αποτελούν κρίσιμες παραμέτρους, η αβεβαιότητα γύρω από ένα τόσο σημαντικό ενεργειακό πέρασμα μπορεί από μόνη της να αποτελέσει σημαντικό οικονομικό κόστος.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών