Η χαμένη ιστορική ευκαιρία για ένα ειρηνικό μέλλον που είχαν η Γερμανία και η Δύση με τον τότε νέο Ρώσο πρόεδρο το 2001
Η ομιλία του Ρώσου προέδρου Vladimir Putin στις 25 Σεπτεμβρίου 2001 στη γερμανική Bundestag, στο Βερολίνο, αποτέλεσε ιστορικό γεγονός.
Για πρώτη φορά, ένας Ρώσος αρχηγός κράτους μίλησε στο ενιαίο γερμανικό κοινοβούλιο.
Η ομιλία αποτέλεσε την κορύφωση των γερμανορωσικών σχέσεων.
Στη συνέχεια άρχισε μια πρωτοφανής καθοδική πορεία προς τη σημερινή μέγιστη αρνητική κλιμάκωση.
Για να σχηματίσουμε μια εικόνα της ιστορικής ευκαιρίας για ένα ειρηνικό μέλλον που είχαν η Γερμανία και η Δύση με τον νέο πρόεδρο Putin το 2001, παραθέτουμε εδώ την ομιλία του Ρώσου προέδρου.
Ο Ρώσος ηγέτης διατύπωσε την άποψη ότι η Ευρώπη αποτελεί μια ενότητα από τον Ατλαντικό έως τα Ουράλια και προειδοποιεί για τους κινδύνους από την επέκταση του ΝΑΤΟ προς Ανατολάς.
Το κείμενο της ομιλίας:
«Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε, αξιότιμε κύριε Καγκελάριε, κυρίες και κύριοι,
Είμαι ειλικρινά ευγνώμων για την ευκαιρία να μιλήσω εδώ, στη Bundestag.
Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία των γερμανορωσικών σχέσεων που ένας αρχηγός του ρωσικού κράτους εμφανίζεται σε αυτή την αίθουσα.
Η τιμή που μου γίνεται σήμερα επιβεβαιώνει το ενδιαφέρον της Ρωσίας και της Γερμανίας για αμοιβαίο διάλογο.
Με συγκινεί το γεγονός ότι μπορώ να μιλήσω για τις γερμανορωσικές σχέσεις, για την ανάπτυξη της χώρας μου και μιας ενωμένης Ευρώπης, καθώς και για τα προβλήματα της διεθνούς ασφάλειας — ιδιαίτερα εδώ, στο Βερολίνο, σε μια πόλη με τόσο περίπλοκη μοίρα.
Αυτή η πόλη έγινε αρκετές φορές, στη νεότερη ιστορία της ανθρωπότητας, το κέντρο μιας αντιπαράθεσης σχεδόν με ολόκληρο τον κόσμο.
Ακόμη και στις χειρότερες εποχές — ούτε καν στα δύσκολα χρόνια της τυραννίας του Hitler — δεν κατέστη δυνατό να εξαλειφθεί το πνεύμα ελευθερίας και ανθρωπισμού, για το οποίο οι Lessing και Wilhelm von Humboldt έθεσαν τα θεμέλια σε α
υτή την πόλη.
Στη χώρα μας, η μνήμη των αντιφασιστών ηρώων τιμάται ιδιαίτερα. Η Ρωσία είχε πάντοτε ιδιαίτερα αισθήματα απέναντι στη Γερμανία.
Αντιμετωπίζαμε πάντοτε τη χώρα σας ως σημαντικό κέντρο του ευρωπαϊκού και παγκόσμιου πολιτισμού, για την ανάπτυξη του οποίου και η Ρωσία έχει συμβάλει σημαντικά. Ο πολιτισμός δεν γνώρισε ποτέ σύνορα.
Σήμερα παίρνω το θάρρος να εκφωνήσω μεγάλο μέρος της ομιλίας μου στη γλώσσα του Goethe, του Schiller και του Kant, στη γερμανική γλώσσα.
«Οι ιδέες της δημοκρατίας και της ελευθερίας»
Κυρίες και κύριοι, μόλις μίλησα για την ενότητα του ευρωπαϊκού πολιτισμού.
Ωστόσο, ακόμη και αυτή η ενότητα δεν μπόρεσε να αποτρέψει το ξέσπασμα δύο τρομερών πολέμων σε αυτή την ήπειρο κατά τον περασμένο αιώνα.
Ούτε μπόρεσε να αποτρέψει την ανέγερση του Τείχους του Βερολίνου, το οποίο έγινε δυσοίωνο σύμβολο του βαθύτατου διχασμού της Ευρώπης.
Το Τείχος του Βερολίνου δεν υπάρχει πλέον• έχει καταστραφεί. Θα ήταν σκόπιμο να θυμηθούμε σήμερα πώς φτάσαμε σε αυτό.
Είμαι βέβαιος ότι οι μεγάλες αλλαγές στην Ευρώπη, στην πρώην Σοβιετική Ένωση και στον κόσμο δεν θα ήταν δυνατές χωρίς ορισμένες προϋποθέσεις.
Αναφέρομαι στα γεγονότα που έλαβαν χώρα στη Ρωσία πριν από δέκα χρόνια.
Τα γεγονότα αυτά είναι σημαντικά για την κατανόηση όσων συνέβησαν στη χώρα μας και όσων μπορεί να αναμένονται από τη Ρωσία στο μέλλον.
Η απάντηση είναι στην πραγματικότητα απλή: υπό την επίδραση των νόμων ανάπτυξης της κοινωνίας της πληροφορίας, η ολοκληρωτική σταλινική ιδεολογία δεν μπορούσε πλέον να ανταποκριθεί στις ιδέες της δημοκρατίας και της ελευθερίας.
Το πνεύμα αυτών των ιδεών κατέλαβε τη συντριπτική πλειονότητα των Ρώσων πολιτών.
Ήταν ακριβώς η πολιτική απόφαση του ρωσικού λαού που επέτρεψε στην τότε ηγεσία της ΕΣΣΔ να λάβει τις αποφάσεις οι οποίες τελικά οδήγησαν στην κατεδάφιση του Τείχους του Βερολίνου.
Ήταν ακριβώς αυτή η απόφαση που διεύρυνε επανειλημμένα τα όρια του ευρωπαϊκού ανθρωπισμού, έτσι ώστε μπορούμε να πούμε ότι κανείς δεν μπορεί ποτέ να επιστρέψει τη Ρωσία στο παρελθόν.
«Η Ευρώπη δεν ωφελήθηκε από αυτόν τον διχασμό»
Όσον αφορά την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, δεν υποστηρίζουμε απλώς αυτές τις διαδικασίες, αλλά τις αντιμετωπίζουμε με ελπίδα.
Το κάνουμε ως ένας λαός που άντλησε πολύτιμα διδάγματα από τον Ψυχρό Πόλεμο και από την ολέθρια ιδεολογία της κατοχής.
Αλλά εδώ — υποθέτω — θα ήταν σκόπιμο να προσθέσουμε: ούτε η Ευρώπη ωφελήθηκε από αυτόν τον διχασμό.
Πιστεύω ακράδαντα ότι, στον σημερινό κόσμο που αλλάζει ραγδαία, όπου συντελούνται πραγματικά δραματικές δημογραφικές αλλαγές και όπου σε ορισμένες περιοχές του κόσμου σημειώνεται ασυνήθιστα υψηλή οικονομική ανάπτυξη, η Ευρώπη έχει επίσης άμεσο συμφέρον να αναπτύξει τις σχέσεις της με τη Ρωσία.
Κανείς δεν αμφιβάλλει για τη μεγάλη αξία των σχέσεων της Ευρώπης με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Πιστεύω όμως ότι η Ευρώπη θα εδραιώσει μακροπρόθεσμα τη φήμη της ως ισχυρό και ανεξάρτητο κέντρο της παγκόσμιας πολιτικής μόνο εάν συνδυάσει τις δικές της δυνατότητες με τους ανθρώπινους, εδαφικούς και φυσικούς πόρους της Ρωσίας, καθώς και με το οικονομικό, πολιτιστικό και αμυντικό δυναμικό της.
Έχουμε ήδη κάνει μαζί τα πρώτα βήματα προς αυτή την κατεύθυνση.
Τώρα είναι η στιγμή να σκεφτούμε τι πρέπει να γίνει ώστε μια ενωμένη και ασφαλής Ευρώπη να αποτελέσει προάγγελο ενός ενιαίου και ασφαλούς κόσμου.
«Η Ρωσία είναι μια φιλική ευρωπαϊκή χώρα»
Κυρίες και κύριοι, τα τελευταία χρόνια έχουμε επιτύχει πολλά στον τομέα της ασφάλειας.
Το σύστημα ασφαλείας που δημιουργήσαμε τις προηγούμενες δεκαετίες έχει βελτιωθεί.
Ένα από τα επιτεύγματα της περασμένης δεκαετίας ήταν η πρωτοφανώς χαμηλή συγκέντρωση δυνάμεων και όπλων στην Κεντρική Ευρώπη και στην περιοχή της Βαλτικής.
Η Ρωσία είναι μια φιλική ευρωπαϊκή χώρα.
Για τη χώρα μας, η οποία πέρασε έναν αιώνα πολεμικών καταστροφών, η σταθερή ειρήνη στην ήπειρο αποτελεί τον κύριο στόχο.
Όπως γνωρίζετε, έχουμε επικυρώσει τη Συνθήκη για την Πλήρη Απαγόρευση των Πυρηνικών Δοκιμών, τη Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων, τη Σύμβαση για την Απαγόρευση των Βιολογικών Όπλων και τη Συνθήκη START II.
Δυστυχώς, δεν ακολούθησαν το παράδειγμά μας όλες οι χώρες του NATO.
Από τη στιγμή που αρχίσαμε να μιλάμε για την ασφάλεια, πρέπει πρώτα απ' όλα να ξεκαθαρίσουμε από ποιον και με ποιον τρόπο χρειάζεται να προστατευτούμε. Σε αυτό το πλαίσιο, δεν μπορώ να μην αναφερθώ στην καταστροφή που συνέβη στις Ηνωμένες Πολιτείες στις 11 Σεπτεμβρίου. Άνθρωποι σε όλο τον κόσμο αναρωτιούνται πώς θα μπορούσε να έχει συμβεί αυτό και ποιος ευθύνεται.
Θα ήθελα να απαντήσω σε αυτά τα ερωτήματα.
Νομίζω ότι είμαστε όλοι υπεύθυνοι γι' αυτό, ιδιαίτερα εμείς, οι πολιτικοί, στους οποίους οι απλοί πολίτες των χωρών μας εμπιστεύθηκαν την ασφάλειά τους.
Η καταστροφή συνέβη κυρίως επειδή δεν έχουμε ακόμη καταφέρει να αναγνωρίσουμε τις αλλαγές που έχουν συντελεστεί στον κόσμο τα τελευταία δέκα χρόνια.
Εξακολουθούμε να ζούμε με το παλιό σύστημα αξιών.
Μιλάμε για μια εταιρική σχέση.
Στην πραγματικότητα, όμως, δεν έχουμε μάθει ακόμη να εμπιστευόμαστε ο ένας τον άλλον.
Παρά τις πολλές ωραίες ομιλίες, εξακολουθούμε κρυφά να αντιστεκόμαστε.
Μερικές φορές απαιτούμε πίστη στο NATO, άλλοτε διαφωνούμε για τη σκοπιμότητα της διεύρυνσής του.
Εξακολουθούμε να μην μπορούμε να συμφωνήσουμε για τα ζητήματα που σχετίζονται με το σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας κ.λπ.
Στην πραγματικότητα, για πολλές δεκαετίες του 20ού αιώνα, ο κόσμος ζούσε υπό τις συνθήκες αντιπαράθεσης δύο συστημάτων, τα οποία σχεδόν κατέστρεψαν την ανθρωπότητα αρκετές φορές.
Αυτό ήταν τόσο τρομακτικό και είχαμε τόσο συνηθίσει να ζούμε μέσα σε αυτό το σύστημα αντίστροφης μέτρησης, ώστε ακόμη δεν μπορούμε να κατανοήσουμε τις σημερινές αλλαγές στον κόσμο.
Σαν να μην αντιλαμβανόμαστε ότι ο κόσμος δεν είναι πλέον χωρισμένος σε δύο εχθρικά στρατόπεδα.
Ο κόσμος έχει γίνει πολύ πιο περίπλοκος.
«Θεωρώ απαράδεκτο να μιλάμε για πόλεμο πολιτισμών»
Δεν θέλουμε ή δεν μπορούμε να αναγνωρίσουμε ότι η αρχιτεκτονική ασφαλείας που δημιουργήσαμε τις προηγούμενες δεκαετίες, η οποία ουσιαστικά εξουδετέρωνε τις παλιές απειλές, δεν είναι πλέον σε θέση να αντιμετωπίσει τις νέες απειλές.
Συχνά εξακολουθούμε να διαφωνούμε για ζητήματα που θεωρούμε ακόμη σημαντικά.
Πιθανότατα εξακολουθούν να είναι σημαντικά.
Εν τω μεταξύ, όμως, δεν αναγνωρίζουμε τις νέες πραγματικές απειλές και παραβλέπουμε την πιθανότητα επιθέσεων — και μάλιστα τι βάναυσων επιθέσεων!
Ως αποτέλεσμα των εκρήξεων σε κατοικίες στη Μόσχα και σε άλλες μεγάλες πόλεις της Ρωσίας, σκοτώθηκαν εκατοντάδες άμαχοι. Θρησκευτικοί φανατικοί εξαπέλυσαν μια εξοργιστική και μεγάλης κλίμακας ένοπλη επίθεση εναντίον της γειτονικής Δημοκρατίας του Νταγκεστάν, αφού κατέλαβαν την εξουσία στην Τσετσενία και πήραν απλούς πολίτες ομήρους.
Διεθνείς τρομοκράτες έχουν ανακοινώσει ανοιχτά — απολύτως ανοιχτά — την πρόθεσή τους να δημιουργήσουν ένα νέο φονταμενταλιστικό κράτος μεταξύ της Μαύρης και της Κασπίας Θάλασσας, το λεγόμενο Χαλιφάτο ή τις «Ηνωμένες Πολιτείες του Ισλάμ».
Θα ήθελα να τονίσω αμέσως ότι θεωρώ απαράδεκτο να μιλάμε για πόλεμο πολιτισμών. Θα ήταν λάθος να βάλουμε ένα ίσον ανάμεσα στους μουσουλμάνους γενικά και στους θρησκευτικούς φανατικούς.
Στη Γερμανία, για παράδειγμα, το 1999 ειπώθηκε: Η ήττα των επιτιθέμενων βασίζεται στη θαρραλέα και αποφασιστική αντίδραση των κατοίκων του Νταγκεστάν — και αυτοί είναι 100% μουσουλμάνοι.
Λίγο πριν από την αναχώρησή μου για το Βερολίνο, συναντήθηκα με τους πνευματικούς ηγέτες των μουσουλμάνων στη Ρωσία. Πήραν την πρωτοβουλία και διοργάνωσαν στη Μόσχα μια διεθνή διάσκεψη με σύνθημα: «Το Ισλάμ κατά της τρομοκρατίας». Πιστεύω ότι πρέπει να υποστηρίξουμε αυτή την πρωτοβουλία.
«Συντονισμένος αγώνας κατά της τρομοκρατίας»
Σήμερα όχι μόνο εντείνονται τα προβλήματα που ήδη γνωρίζουμε, αλλά εμφανίζονται και νέοι κίνδυνοι.
Στην πραγματικότητα, η Ρωσία, μαζί με ορισμένες χώρες της ΚΑΚ, δημιουργεί ένα πραγματικό φράγμα κατά της διακίνησης ναρκωτικών, του οργανωμένου εγκλήματος και του φονταμενταλισμού από το Αφγανιστάν, καθώς και από την Κεντρική Ασία και τον Καύκασο προς την Ευρώπη.
Η τρομοκρατία, το εθνικό μίσος, ο αυτονομισμός και ο θρησκευτικός εξτρεμισμός έχουν παντού τις ίδιες ρίζες και παράγουν τον ίδιο δηλητηριώδη καρπό. Γι' αυτό και τα μέσα αντιμετώπισης αυτών των προβλημάτων πρέπει επίσης να είναι καθολικά.
Πρώτα όμως πρέπει να συμφωνήσουμε σε ορισμένα βασικά ζητήματα.
Δεν πρέπει να φοβόμαστε να αποκαλούμε τα πράγματα με το όνομά τους. Είναι πολύ σημαντικό να κατανοήσουμε ότι οι κακές πράξεις δεν μπορούν να υπηρετούν πολιτικούς στόχους, όσο καλοί κι αν είναι αυτοί οι στόχοι.
Φυσικά, το κακό πρέπει να τιμωρείται• συμφωνώ με αυτό. Πρέπει όμως να κατανοήσουμε ότι τα αντίποινα δεν μπορούν να αντικαταστήσουν έναν πλήρη, αποφασιστικό και καλά συντονισμένο αγώνα κατά της τρομοκρατίας. Υπό αυτή την έννοια, συμφωνώ πλήρως με τον Αμερικανό πρόεδρο.
«Ο Ψυχρός Πόλεμος τελείωσε»
Πιστεύω ότι η προθυμία των εταίρων μας να ενώσουν τις δυνάμεις τους για την αντιμετώπιση αυτών των πραγματικών, όχι επινοημένων, κινδύνων δείχνει πόσο σοβαροί και αξιόπιστοι είναι οι εταίροι μας.
Οι κίνδυνοι αυτοί μπορούν να διεισδύσουν από τα μακρινά σύνορα της ηπείρου μας μέχρι την καρδιά της Ευρώπης.
Έχω μιλήσει γι' αυτό αρκετές φορές. Μετά όμως τα γεγονότα στις ΗΠΑ, δεν χρειάζεται πλέον να το αποδείξω.
Τι λείπει σήμερα για να επιτύχουμε αποτελεσματική συνεργασία;
Παρά όλα τα θετικά που έχουν επιτευχθεί τις τελευταίες δεκαετίες, δεν έχουμε ακόμη καταφέρει να δημιουργήσουμε έναν αποτελεσματικό μηχανισμό συνεργασίας.
Τα όργανα συντονισμού που έχουν μέχρι σήμερα διευρυνθεί δεν παρέχουν στη Ρωσία πραγματικές δυνατότητες συμμετοχής στην προετοιμασία της διαδικασίας λήψης αποφάσεων.
Σήμερα, ορισμένες αποφάσεις λαμβάνονται μερικές φορές χωρίς εμάς. Στη συνέχεια μας ζητείται να τις επιβεβαιώσουμε. Έπειτα γίνεται και πάλι λόγος για πίστη στο NATO. Μάλιστα λέγεται ότι χωρίς τη Ρωσία θα ήταν αδύνατο να εφαρμοστούν αυτές οι αποφάσεις.
Πρέπει να αναρωτηθούμε αν αυτό είναι φυσιολογικό, αν αυτό αποτελεί πραγματική εταιρική σχέση.
Η εφαρμογή των δημοκρατικών αρχών στις διεθνείς σχέσεις, η ικανότητα λήψης σωστών αποφάσεων και η προθυμία για συμβιβασμό — όλα αυτά είναι δύσκολα πράγματα.
Όμως οι Ευρωπαίοι, περισσότερο από όλους, ήταν οι πρώτοι που κατάλαβαν πόσο σημαντικό είναι να αναζητούμε κοινές αποφάσεις και να υπερβαίνουμε τον εθνικό εγωισμό.
Συμφωνούμε• αυτές είναι καλές ιδέες. Η ποιότητα της λήψης αποφάσεων, η αποτελεσματικότητά της και, τελικά, η ευρωπαϊκή και διεθνής ασφάλεια εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το κατά πόσο μπορούμε σήμερα να μετατρέψουμε αυτές τις σαφείς αρχές σε πρακτική πολιτική.
Όχι πολύ καιρό πριν, φαινόταν ότι σύντομα θα δημιουργούνταν στην ήπειρο ένα πραγματικό κοινό σπίτι, στο οποίο οι Ευρωπαίοι δεν θα χωρίζονταν σε Ανατολικούς και Δυτικούς, Βόρειους και Νότιους.
Ωστόσο, αυτές οι διαχωριστικές γραμμές εξακολουθούν να υπάρχουν, και αυτό συμβαίνει επειδή δεν έχουμε ακόμη απαλλαγεί οριστικά από πολλά στερεότυπα και ιδεολογικά κλισέ του Ψυχρού Πολέμου.
Σήμερα πρέπει να δηλώσουμε με βεβαιότητα και οριστικά: Ο Ψυχρός Πόλεμος τελείωσε.
«Χωρίς αυτό το κλίμα εμπιστοσύνης, μια ενωμένη Μεγάλη Ευρώπη δεν είναι δυνατή»
Ο κόσμος βρίσκεται σε ένα νέο στάδιο της ανάπτυξής του.
Κατανοούμε ότι χωρίς μια σύγχρονη, διαρκή και σταθερή διεθνή αρχιτεκτονική ασφάλειας, δεν θα μπορέσουμε ποτέ να δημιουργήσουμε κλίμα εμπιστοσύνης σε αυτή την ήπειρο, και χωρίς αυτό το κλίμα εμπιστοσύνης δεν είναι δυνατή μια ενωμένη Μεγάλη Ευρώπη.
Σήμερα είμαστε υποχρεωμένοι να πούμε ότι πρέπει να απαλλαγούμε από τα στερεότυπα και τις φιλοδοξίες μας, προκειμένου να διασφαλίσουμε από κοινού την ασφάλεια των λαών της Ευρώπης και ολόκληρου του κόσμου.
Αγαπητοί φίλοι, δόξα τω Θεώ, η Ρωσία δεν αναφέρεται σήμερα στην Ευρώπη μόνο σε σχέση με τους ολιγάρχες, τη διαφθορά και τη μαφία.
Ωστόσο, εξακολουθεί να υπάρχει μεγάλη έλλειψη αντικειμενικής πληροφόρησης για τη Ρωσία.
Μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι ο κύριος στόχος της εσωτερικής πολιτικής της Ρωσίας είναι, πρώτα απ' όλα, η διασφάλιση των δημοκρατικών δικαιωμάτων και ελευθεριών, η βελτίωση του βιοτικού επιπέδου και η ασφάλεια του λαού.
Αλλά, κυρίες και κύριοι, επιτρέψτε μου να ανατρέξω στα πρόσφατα γεγονότα: η Ρωσία ακολούθησε τον δύσκολο δρόμο των μεταρρυθμίσεων. Δεν υπάρχουν ιστορικά ανάλογα για τα πρότυπα και τα καθήκοντα που έπρεπε να αντιμετωπίσουμε. Φυσικά, έγιναν πολλά λάθη. Δεν λύθηκαν όλα τα προβλήματα.
Αυτή τη στιγμή, όμως, η Ρωσία αποτελεί ένα εξαιρετικά δυναμικό τμήμα της ευρωπαϊκής ηπείρου. Η λέξη «δυναμικό» δεν χρησιμοποιείται μόνο με πολιτική έννοια, αλλά και με οικονομική, κάτι που φαίνεται ιδιαίτερα ελπιδοφόρο.
Η πολιτική σταθερότητα στη Ρωσία εξασφαλίζεται χάρη σε διάφορους οικονομικούς παράγοντες, μεταξύ άλλων χάρη σε ένα από τα πιο φιλελεύθερα φορολογικά συστήματα στον κόσμο. Με φόρο εισοδήματος 13% και φόρο επί των κερδών 24%, αυτό πράγματι ισχύει!
«Είμαστε έτοιμοι για στενή εμπορική και οικονομική συνεργασία»
Η οικονομική ανάπτυξη ήταν 8,3% πέρυσι.
Για φέτος αναμενόταν μόλις 4%.
Το αποτέλεσμα πιθανότατα θα είναι ανάπτυξη περίπου 6%• ας πούμε 5,5 ή 5,7%, θα δούμε.
Ταυτόχρονα, είμαι πεπεισμένος ότι μόνο η εκτεταμένη και ισότιμη πανευρωπαϊκή συνεργασία μπορεί να επιφέρει ποιοτική πρόοδο στην επίλυση προβλημάτων όπως η ανεργία, η ρύπανση του περιβάλλοντος και πολλά άλλα.
Είμαστε έτοιμοι για στενή εμπορική και οικονομική συνεργασία.
Σκοπεύουμε να γίνουμε μέλος του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου στο άμεσο μέλλον. Υπολογίζουμε στην υποστήριξη των διεθνών και ευρωπαϊκών οργανισμών σε αυτό το ζήτημα.
Θα ήθελα να επιστήσω την προσοχή σας σε ορισμένα πράγματα, τα οποία είμαι βέβαιος ότι εσείς, ως μέλη αυτού του κοινοβουλίου, μπορείτε να αξιολογήσετε καλύτερα και τα οποία δεν ανήκουν στη σφαίρα της προπαγάνδας.
Βασικά, έχει πραγματοποιηθεί μια αλλαγή στις προτεραιότητες και στις αξίες του κράτους μας. Σ
τον προϋπολογισμό του 2002, οι κοινωνικές δαπάνες καταλαμβάνουν την πρώτη θέση.
Θα ήθελα να τονίσω ιδιαίτερα ότι, για πρώτη φορά στην ιστορία της Ρωσίας, οι δαπάνες για την εκπαίδευση υπερβαίνουν τις αμυντικές δαπάνες.
«Για τους Ρώσους, η Γερμανία συχνά ενσάρκωνε την Ευρώπη, τον ευρωπαϊκό πολιτισμό, την τεχνική σκέψη και τις εμπορικές δεξιότητες»
Κυρίες και κύριοι, επιτρέψτε μου να πω λίγα λόγια για τις γερμανορωσικές σχέσεις — θα ήθελα να τις εξετάσω ξεχωριστά.
Οι ρωσογερμανικές σχέσεις είναι τόσο παλιές όσο και οι χώρες μας.
Οι πρώτες γερμανικές φυλές εμφανίστηκαν στη Ρωσία στα τέλη του 1ου αιώνα. Στα τέλη του 19ου αιώνα, ο αριθμός των Γερμανών στη Ρωσία βρισκόταν στην ένατη θέση.
Αλλά δεν είναι μόνο ο αριθμός που έχει σημασία• σημαντικό είναι, φυσικά, και ο ρόλος που διαδραμάτισαν αυτοί οι άνθρωποι στην ανάπτυξη της χώρας και στις γερμανορωσικές σχέσεις: ήταν αγρότες, έμποροι, διανοούμενοι, στρατιωτικοί και πολιτικοί.
Υπάρχουν ωκεανοί ανάμεσα στη Ρωσία και την Αμερική.
Η μεγάλη ιστορία βρίσκεται ανάμεσα στη Ρωσία και τη Γερμανία.
Αυτό έγραψε ο Γερμανός ιστορικός Michael Stürmer.
Θα ήθελα να επισημάνω ότι η ιστορία, όπως και οι ωκεανοί, όχι μόνο χωρίζει αλλά και συνδέει.
Είναι σημαντικό να ερμηνεύουμε σωστά αυτή την ιστορία.
Ως καλός δυτικός γείτονας, η Γερμανία συχνά ενσάρκωνε για τους Ρώσους την Ευρώπη, τον ευρωπαϊκό πολιτισμό, την τεχνική σκέψη και την εμπορική δεξιότητα.
Δεν είναι τυχαίο ότι στο παρελθόν όλοι οι Ευρωπαίοι στη Ρωσία αποκαλούνταν «Γερμανοί», ενώ η ευρωπαϊκή συνοικία στη Μόσχα ονομαζόταν, για παράδειγμα, «Γερμανικό Προάστιο».
Φυσικά, η πολιτιστική επιρροή των δύο λαών ήταν αμοιβαία. Πολλές γενιές Γερμανών και Ρώσων έχουν μελετήσει και εξακολουθούν να απολαμβάνουν τα έργα του Goethe, του Dostoevsky και του Leo Tolstoy.
Οι δύο λαοί μας κατανοούν πολύ καλά τη νοοτροπία ο ένας του άλλου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι εξαιρετικές ρωσικές μεταφράσεις Γερμανών συγγραφέων. Είναι πολύ κοντά στο πρωτότυπο, διατηρώντας τον ρυθμό, τη διάθεση και την ομορφιά των πρωτοτύπων.
Σε αυτό το πλαίσιο θα πρέπει να αναφερθεί η μετάφραση του «Φάουστ» από τον Boris Pasternak.
Κυρίες και κύριοι, η κοινή μας ιστορία είχε διαφορετικές πλευρές, ορισμένες φορές οδυνηρές, ιδιαίτερα κατά τον 20ό αιώνα. Στο παρελθόν, όμως, υπήρξαμε πολύ συχνά σύμμαχοι.
Οι σχέσεις μεταξύ των δύο λαών μας υποστηρίζονταν πάντοτε από στενό συντονισμό και από τις δυναστείες. Γενικότερα, οι γυναίκες διαδραμάτισαν ιδιαίτερο ρόλο στην ιστορία μας.
«Οι απλοί Ρώσοι την αποκαλούσαν μητέρα»
Θυμηθείτε, για παράδειγμα, την κόρη του Ludwig IV, του πρίγκιπα της Έσσης-Ντάρμστατ: είναι γνωστή στη Ρωσία ως πριγκίπισσα Elisabeth.
Είχε πραγματικά τραγική μοίρα.
Μετά τη δολοφονία του συζύγου της, ίδρυσε μοναστήρι.
Κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου φρόντιζε Ρώσους και Γερμανούς τραυματίες.
Το 1918 εκτελέστηκε από τους μπολσεβίκους.
Ήταν αντικείμενο καθολικού σεβασμού. Πρόσφατα το έργο της αναγνωρίστηκε και αγιοποιήθηκε. Ένα μνημείο της βρίσκεται σήμερα στο κέντρο της Μόσχας.
Ας μην ξεχάσουμε ούτε την πριγκίπισσα του Anhalt-Zerbst.
Το όνομά της ήταν Sophie Auguste Friederike. Συνέβαλε με μοναδικό τρόπο στη ρωσική ιστορία.
Οι απλοί Ρώσοι την αποκαλούσαν μητέρα. Στην παγκόσμια ιστορία, όμως, έμεινε ως η Ρωσίδα τσαρίνα Αικατερίνη η Μεγάλη.
Σήμερα, η Γερμανία είναι ο σημαντικότερος οικονομικός εταίρος της Ρωσίας, ο σημαντικότερος πιστωτής μας, ένας από τους κύριους επενδυτές και ένας βασικός συνομιλητής μας στην εξωτερική πολιτική.
Για να δώσω ένα παράδειγμα: πέρυσι ο όγκος εμπορίου αγαθών μεταξύ των χωρών μας έφτασε στο ιστορικό υψηλό των 41,5 δισεκατομμυρίων γερμανικών μάρκων. Αυτό είναι συγκρίσιμο με τον συνολικό όγκο εμπορίου αγαθών μεταξύ των δύο πρώην γερμανικών κρατών και της Σοβιετικής Ένωσης.
Δεν νομίζω ότι μπορούμε να είμαστε ικανοποιημένοι με αυτό και να σταματήσουμε εδώ. Υπάρχει ακόμη αρκετός χώρος για γερμανορωσική συνεργασία.
«Χτυπά η δυνατή και ζωντανή καρδιά της Ρωσίας»
Είμαι πεπεισμένος ότι σήμερα γυρίζουμε μια νέα σελίδα στην ιστορία των διμερών μας σχέσεων και ότι συνεισφέρουμε από κοινού στην οικοδόμηση του ευρωπαϊκού οίκου.
Τέλος, θα ήθελα να συνδέσω τις δηλώσεις με τις οποίες χαρακτηρίστηκαν πριν από λίγο καιρό η Γερμανία και η πρωτεύουσά της με τη Ρωσία:
Είμαστε, φυσικά, στην αρχή της διαδικασίας οικοδόμησης μιας δημοκρατικής κοινωνίας και μιας οικονομίας της αγοράς.
Σε αυτή την πορεία έχουμε πολλά εμπόδια και δυσκολίες να ξεπεράσουμε.
Όμως, πέρα από τα αντικειμενικά προβλήματα και παρά κάποια — αρκετά ειλικρινή και ανοιχτά — αδέξια βήματα, κάτω από όλα αυτά χτυπά η δυνατή και ζωντανή καρδιά της Ρωσίας, η οποία είναι ανοιχτή σε πλήρη συνεργασία και εταιρική σχέση.
www.bankingnews.gr
Για πρώτη φορά, ένας Ρώσος αρχηγός κράτους μίλησε στο ενιαίο γερμανικό κοινοβούλιο.
Η ομιλία αποτέλεσε την κορύφωση των γερμανορωσικών σχέσεων.
Στη συνέχεια άρχισε μια πρωτοφανής καθοδική πορεία προς τη σημερινή μέγιστη αρνητική κλιμάκωση.
Για να σχηματίσουμε μια εικόνα της ιστορικής ευκαιρίας για ένα ειρηνικό μέλλον που είχαν η Γερμανία και η Δύση με τον νέο πρόεδρο Putin το 2001, παραθέτουμε εδώ την ομιλία του Ρώσου προέδρου.
Ο Ρώσος ηγέτης διατύπωσε την άποψη ότι η Ευρώπη αποτελεί μια ενότητα από τον Ατλαντικό έως τα Ουράλια και προειδοποιεί για τους κινδύνους από την επέκταση του ΝΑΤΟ προς Ανατολάς.
Το κείμενο της ομιλίας:
«Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε, αξιότιμε κύριε Καγκελάριε, κυρίες και κύριοι,
Είμαι ειλικρινά ευγνώμων για την ευκαιρία να μιλήσω εδώ, στη Bundestag.
Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία των γερμανορωσικών σχέσεων που ένας αρχηγός του ρωσικού κράτους εμφανίζεται σε αυτή την αίθουσα.
Η τιμή που μου γίνεται σήμερα επιβεβαιώνει το ενδιαφέρον της Ρωσίας και της Γερμανίας για αμοιβαίο διάλογο.
Με συγκινεί το γεγονός ότι μπορώ να μιλήσω για τις γερμανορωσικές σχέσεις, για την ανάπτυξη της χώρας μου και μιας ενωμένης Ευρώπης, καθώς και για τα προβλήματα της διεθνούς ασφάλειας — ιδιαίτερα εδώ, στο Βερολίνο, σε μια πόλη με τόσο περίπλοκη μοίρα.
Αυτή η πόλη έγινε αρκετές φορές, στη νεότερη ιστορία της ανθρωπότητας, το κέντρο μιας αντιπαράθεσης σχεδόν με ολόκληρο τον κόσμο.
Ακόμη και στις χειρότερες εποχές — ούτε καν στα δύσκολα χρόνια της τυραννίας του Hitler — δεν κατέστη δυνατό να εξαλειφθεί το πνεύμα ελευθερίας και ανθρωπισμού, για το οποίο οι Lessing και Wilhelm von Humboldt έθεσαν τα θεμέλια σε α
υτή την πόλη.
Στη χώρα μας, η μνήμη των αντιφασιστών ηρώων τιμάται ιδιαίτερα. Η Ρωσία είχε πάντοτε ιδιαίτερα αισθήματα απέναντι στη Γερμανία.
Αντιμετωπίζαμε πάντοτε τη χώρα σας ως σημαντικό κέντρο του ευρωπαϊκού και παγκόσμιου πολιτισμού, για την ανάπτυξη του οποίου και η Ρωσία έχει συμβάλει σημαντικά. Ο πολιτισμός δεν γνώρισε ποτέ σύνορα.
Σήμερα παίρνω το θάρρος να εκφωνήσω μεγάλο μέρος της ομιλίας μου στη γλώσσα του Goethe, του Schiller και του Kant, στη γερμανική γλώσσα.
«Οι ιδέες της δημοκρατίας και της ελευθερίας»
Κυρίες και κύριοι, μόλις μίλησα για την ενότητα του ευρωπαϊκού πολιτισμού.
Ωστόσο, ακόμη και αυτή η ενότητα δεν μπόρεσε να αποτρέψει το ξέσπασμα δύο τρομερών πολέμων σε αυτή την ήπειρο κατά τον περασμένο αιώνα.
Ούτε μπόρεσε να αποτρέψει την ανέγερση του Τείχους του Βερολίνου, το οποίο έγινε δυσοίωνο σύμβολο του βαθύτατου διχασμού της Ευρώπης.
Το Τείχος του Βερολίνου δεν υπάρχει πλέον• έχει καταστραφεί. Θα ήταν σκόπιμο να θυμηθούμε σήμερα πώς φτάσαμε σε αυτό.
Είμαι βέβαιος ότι οι μεγάλες αλλαγές στην Ευρώπη, στην πρώην Σοβιετική Ένωση και στον κόσμο δεν θα ήταν δυνατές χωρίς ορισμένες προϋποθέσεις.
Αναφέρομαι στα γεγονότα που έλαβαν χώρα στη Ρωσία πριν από δέκα χρόνια.
Τα γεγονότα αυτά είναι σημαντικά για την κατανόηση όσων συνέβησαν στη χώρα μας και όσων μπορεί να αναμένονται από τη Ρωσία στο μέλλον.
Η απάντηση είναι στην πραγματικότητα απλή: υπό την επίδραση των νόμων ανάπτυξης της κοινωνίας της πληροφορίας, η ολοκληρωτική σταλινική ιδεολογία δεν μπορούσε πλέον να ανταποκριθεί στις ιδέες της δημοκρατίας και της ελευθερίας.
Το πνεύμα αυτών των ιδεών κατέλαβε τη συντριπτική πλειονότητα των Ρώσων πολιτών.
Ήταν ακριβώς η πολιτική απόφαση του ρωσικού λαού που επέτρεψε στην τότε ηγεσία της ΕΣΣΔ να λάβει τις αποφάσεις οι οποίες τελικά οδήγησαν στην κατεδάφιση του Τείχους του Βερολίνου.
Ήταν ακριβώς αυτή η απόφαση που διεύρυνε επανειλημμένα τα όρια του ευρωπαϊκού ανθρωπισμού, έτσι ώστε μπορούμε να πούμε ότι κανείς δεν μπορεί ποτέ να επιστρέψει τη Ρωσία στο παρελθόν.
«Η Ευρώπη δεν ωφελήθηκε από αυτόν τον διχασμό»
Όσον αφορά την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, δεν υποστηρίζουμε απλώς αυτές τις διαδικασίες, αλλά τις αντιμετωπίζουμε με ελπίδα.
Το κάνουμε ως ένας λαός που άντλησε πολύτιμα διδάγματα από τον Ψυχρό Πόλεμο και από την ολέθρια ιδεολογία της κατοχής.
Αλλά εδώ — υποθέτω — θα ήταν σκόπιμο να προσθέσουμε: ούτε η Ευρώπη ωφελήθηκε από αυτόν τον διχασμό.
Πιστεύω ακράδαντα ότι, στον σημερινό κόσμο που αλλάζει ραγδαία, όπου συντελούνται πραγματικά δραματικές δημογραφικές αλλαγές και όπου σε ορισμένες περιοχές του κόσμου σημειώνεται ασυνήθιστα υψηλή οικονομική ανάπτυξη, η Ευρώπη έχει επίσης άμεσο συμφέρον να αναπτύξει τις σχέσεις της με τη Ρωσία.
Κανείς δεν αμφιβάλλει για τη μεγάλη αξία των σχέσεων της Ευρώπης με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Πιστεύω όμως ότι η Ευρώπη θα εδραιώσει μακροπρόθεσμα τη φήμη της ως ισχυρό και ανεξάρτητο κέντρο της παγκόσμιας πολιτικής μόνο εάν συνδυάσει τις δικές της δυνατότητες με τους ανθρώπινους, εδαφικούς και φυσικούς πόρους της Ρωσίας, καθώς και με το οικονομικό, πολιτιστικό και αμυντικό δυναμικό της.
Έχουμε ήδη κάνει μαζί τα πρώτα βήματα προς αυτή την κατεύθυνση.
Τώρα είναι η στιγμή να σκεφτούμε τι πρέπει να γίνει ώστε μια ενωμένη και ασφαλής Ευρώπη να αποτελέσει προάγγελο ενός ενιαίου και ασφαλούς κόσμου.
«Η Ρωσία είναι μια φιλική ευρωπαϊκή χώρα»
Κυρίες και κύριοι, τα τελευταία χρόνια έχουμε επιτύχει πολλά στον τομέα της ασφάλειας.
Το σύστημα ασφαλείας που δημιουργήσαμε τις προηγούμενες δεκαετίες έχει βελτιωθεί.
Ένα από τα επιτεύγματα της περασμένης δεκαετίας ήταν η πρωτοφανώς χαμηλή συγκέντρωση δυνάμεων και όπλων στην Κεντρική Ευρώπη και στην περιοχή της Βαλτικής.
Η Ρωσία είναι μια φιλική ευρωπαϊκή χώρα.
Για τη χώρα μας, η οποία πέρασε έναν αιώνα πολεμικών καταστροφών, η σταθερή ειρήνη στην ήπειρο αποτελεί τον κύριο στόχο.
Όπως γνωρίζετε, έχουμε επικυρώσει τη Συνθήκη για την Πλήρη Απαγόρευση των Πυρηνικών Δοκιμών, τη Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων, τη Σύμβαση για την Απαγόρευση των Βιολογικών Όπλων και τη Συνθήκη START II.
Δυστυχώς, δεν ακολούθησαν το παράδειγμά μας όλες οι χώρες του NATO.
Από τη στιγμή που αρχίσαμε να μιλάμε για την ασφάλεια, πρέπει πρώτα απ' όλα να ξεκαθαρίσουμε από ποιον και με ποιον τρόπο χρειάζεται να προστατευτούμε. Σε αυτό το πλαίσιο, δεν μπορώ να μην αναφερθώ στην καταστροφή που συνέβη στις Ηνωμένες Πολιτείες στις 11 Σεπτεμβρίου. Άνθρωποι σε όλο τον κόσμο αναρωτιούνται πώς θα μπορούσε να έχει συμβεί αυτό και ποιος ευθύνεται.
Θα ήθελα να απαντήσω σε αυτά τα ερωτήματα.
Νομίζω ότι είμαστε όλοι υπεύθυνοι γι' αυτό, ιδιαίτερα εμείς, οι πολιτικοί, στους οποίους οι απλοί πολίτες των χωρών μας εμπιστεύθηκαν την ασφάλειά τους.
Η καταστροφή συνέβη κυρίως επειδή δεν έχουμε ακόμη καταφέρει να αναγνωρίσουμε τις αλλαγές που έχουν συντελεστεί στον κόσμο τα τελευταία δέκα χρόνια.
Εξακολουθούμε να ζούμε με το παλιό σύστημα αξιών.
Μιλάμε για μια εταιρική σχέση.
Στην πραγματικότητα, όμως, δεν έχουμε μάθει ακόμη να εμπιστευόμαστε ο ένας τον άλλον.
Παρά τις πολλές ωραίες ομιλίες, εξακολουθούμε κρυφά να αντιστεκόμαστε.
Μερικές φορές απαιτούμε πίστη στο NATO, άλλοτε διαφωνούμε για τη σκοπιμότητα της διεύρυνσής του.
Εξακολουθούμε να μην μπορούμε να συμφωνήσουμε για τα ζητήματα που σχετίζονται με το σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας κ.λπ.
Στην πραγματικότητα, για πολλές δεκαετίες του 20ού αιώνα, ο κόσμος ζούσε υπό τις συνθήκες αντιπαράθεσης δύο συστημάτων, τα οποία σχεδόν κατέστρεψαν την ανθρωπότητα αρκετές φορές.
Αυτό ήταν τόσο τρομακτικό και είχαμε τόσο συνηθίσει να ζούμε μέσα σε αυτό το σύστημα αντίστροφης μέτρησης, ώστε ακόμη δεν μπορούμε να κατανοήσουμε τις σημερινές αλλαγές στον κόσμο.
Σαν να μην αντιλαμβανόμαστε ότι ο κόσμος δεν είναι πλέον χωρισμένος σε δύο εχθρικά στρατόπεδα.
Ο κόσμος έχει γίνει πολύ πιο περίπλοκος.
«Θεωρώ απαράδεκτο να μιλάμε για πόλεμο πολιτισμών»
Δεν θέλουμε ή δεν μπορούμε να αναγνωρίσουμε ότι η αρχιτεκτονική ασφαλείας που δημιουργήσαμε τις προηγούμενες δεκαετίες, η οποία ουσιαστικά εξουδετέρωνε τις παλιές απειλές, δεν είναι πλέον σε θέση να αντιμετωπίσει τις νέες απειλές.
Συχνά εξακολουθούμε να διαφωνούμε για ζητήματα που θεωρούμε ακόμη σημαντικά.
Πιθανότατα εξακολουθούν να είναι σημαντικά.
Εν τω μεταξύ, όμως, δεν αναγνωρίζουμε τις νέες πραγματικές απειλές και παραβλέπουμε την πιθανότητα επιθέσεων — και μάλιστα τι βάναυσων επιθέσεων!
Ως αποτέλεσμα των εκρήξεων σε κατοικίες στη Μόσχα και σε άλλες μεγάλες πόλεις της Ρωσίας, σκοτώθηκαν εκατοντάδες άμαχοι. Θρησκευτικοί φανατικοί εξαπέλυσαν μια εξοργιστική και μεγάλης κλίμακας ένοπλη επίθεση εναντίον της γειτονικής Δημοκρατίας του Νταγκεστάν, αφού κατέλαβαν την εξουσία στην Τσετσενία και πήραν απλούς πολίτες ομήρους.
Διεθνείς τρομοκράτες έχουν ανακοινώσει ανοιχτά — απολύτως ανοιχτά — την πρόθεσή τους να δημιουργήσουν ένα νέο φονταμενταλιστικό κράτος μεταξύ της Μαύρης και της Κασπίας Θάλασσας, το λεγόμενο Χαλιφάτο ή τις «Ηνωμένες Πολιτείες του Ισλάμ».
Θα ήθελα να τονίσω αμέσως ότι θεωρώ απαράδεκτο να μιλάμε για πόλεμο πολιτισμών. Θα ήταν λάθος να βάλουμε ένα ίσον ανάμεσα στους μουσουλμάνους γενικά και στους θρησκευτικούς φανατικούς.
Στη Γερμανία, για παράδειγμα, το 1999 ειπώθηκε: Η ήττα των επιτιθέμενων βασίζεται στη θαρραλέα και αποφασιστική αντίδραση των κατοίκων του Νταγκεστάν — και αυτοί είναι 100% μουσουλμάνοι.
Λίγο πριν από την αναχώρησή μου για το Βερολίνο, συναντήθηκα με τους πνευματικούς ηγέτες των μουσουλμάνων στη Ρωσία. Πήραν την πρωτοβουλία και διοργάνωσαν στη Μόσχα μια διεθνή διάσκεψη με σύνθημα: «Το Ισλάμ κατά της τρομοκρατίας». Πιστεύω ότι πρέπει να υποστηρίξουμε αυτή την πρωτοβουλία.
«Συντονισμένος αγώνας κατά της τρομοκρατίας»
Σήμερα όχι μόνο εντείνονται τα προβλήματα που ήδη γνωρίζουμε, αλλά εμφανίζονται και νέοι κίνδυνοι.
Στην πραγματικότητα, η Ρωσία, μαζί με ορισμένες χώρες της ΚΑΚ, δημιουργεί ένα πραγματικό φράγμα κατά της διακίνησης ναρκωτικών, του οργανωμένου εγκλήματος και του φονταμενταλισμού από το Αφγανιστάν, καθώς και από την Κεντρική Ασία και τον Καύκασο προς την Ευρώπη.
Η τρομοκρατία, το εθνικό μίσος, ο αυτονομισμός και ο θρησκευτικός εξτρεμισμός έχουν παντού τις ίδιες ρίζες και παράγουν τον ίδιο δηλητηριώδη καρπό. Γι' αυτό και τα μέσα αντιμετώπισης αυτών των προβλημάτων πρέπει επίσης να είναι καθολικά.
Πρώτα όμως πρέπει να συμφωνήσουμε σε ορισμένα βασικά ζητήματα.
Δεν πρέπει να φοβόμαστε να αποκαλούμε τα πράγματα με το όνομά τους. Είναι πολύ σημαντικό να κατανοήσουμε ότι οι κακές πράξεις δεν μπορούν να υπηρετούν πολιτικούς στόχους, όσο καλοί κι αν είναι αυτοί οι στόχοι.
Φυσικά, το κακό πρέπει να τιμωρείται• συμφωνώ με αυτό. Πρέπει όμως να κατανοήσουμε ότι τα αντίποινα δεν μπορούν να αντικαταστήσουν έναν πλήρη, αποφασιστικό και καλά συντονισμένο αγώνα κατά της τρομοκρατίας. Υπό αυτή την έννοια, συμφωνώ πλήρως με τον Αμερικανό πρόεδρο.
«Ο Ψυχρός Πόλεμος τελείωσε»
Πιστεύω ότι η προθυμία των εταίρων μας να ενώσουν τις δυνάμεις τους για την αντιμετώπιση αυτών των πραγματικών, όχι επινοημένων, κινδύνων δείχνει πόσο σοβαροί και αξιόπιστοι είναι οι εταίροι μας.
Οι κίνδυνοι αυτοί μπορούν να διεισδύσουν από τα μακρινά σύνορα της ηπείρου μας μέχρι την καρδιά της Ευρώπης.
Έχω μιλήσει γι' αυτό αρκετές φορές. Μετά όμως τα γεγονότα στις ΗΠΑ, δεν χρειάζεται πλέον να το αποδείξω.
Τι λείπει σήμερα για να επιτύχουμε αποτελεσματική συνεργασία;
Παρά όλα τα θετικά που έχουν επιτευχθεί τις τελευταίες δεκαετίες, δεν έχουμε ακόμη καταφέρει να δημιουργήσουμε έναν αποτελεσματικό μηχανισμό συνεργασίας.
Τα όργανα συντονισμού που έχουν μέχρι σήμερα διευρυνθεί δεν παρέχουν στη Ρωσία πραγματικές δυνατότητες συμμετοχής στην προετοιμασία της διαδικασίας λήψης αποφάσεων.
Σήμερα, ορισμένες αποφάσεις λαμβάνονται μερικές φορές χωρίς εμάς. Στη συνέχεια μας ζητείται να τις επιβεβαιώσουμε. Έπειτα γίνεται και πάλι λόγος για πίστη στο NATO. Μάλιστα λέγεται ότι χωρίς τη Ρωσία θα ήταν αδύνατο να εφαρμοστούν αυτές οι αποφάσεις.
Πρέπει να αναρωτηθούμε αν αυτό είναι φυσιολογικό, αν αυτό αποτελεί πραγματική εταιρική σχέση.
Η εφαρμογή των δημοκρατικών αρχών στις διεθνείς σχέσεις, η ικανότητα λήψης σωστών αποφάσεων και η προθυμία για συμβιβασμό — όλα αυτά είναι δύσκολα πράγματα.
Όμως οι Ευρωπαίοι, περισσότερο από όλους, ήταν οι πρώτοι που κατάλαβαν πόσο σημαντικό είναι να αναζητούμε κοινές αποφάσεις και να υπερβαίνουμε τον εθνικό εγωισμό.
Συμφωνούμε• αυτές είναι καλές ιδέες. Η ποιότητα της λήψης αποφάσεων, η αποτελεσματικότητά της και, τελικά, η ευρωπαϊκή και διεθνής ασφάλεια εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το κατά πόσο μπορούμε σήμερα να μετατρέψουμε αυτές τις σαφείς αρχές σε πρακτική πολιτική.
Όχι πολύ καιρό πριν, φαινόταν ότι σύντομα θα δημιουργούνταν στην ήπειρο ένα πραγματικό κοινό σπίτι, στο οποίο οι Ευρωπαίοι δεν θα χωρίζονταν σε Ανατολικούς και Δυτικούς, Βόρειους και Νότιους.
Ωστόσο, αυτές οι διαχωριστικές γραμμές εξακολουθούν να υπάρχουν, και αυτό συμβαίνει επειδή δεν έχουμε ακόμη απαλλαγεί οριστικά από πολλά στερεότυπα και ιδεολογικά κλισέ του Ψυχρού Πολέμου.
Σήμερα πρέπει να δηλώσουμε με βεβαιότητα και οριστικά: Ο Ψυχρός Πόλεμος τελείωσε.
«Χωρίς αυτό το κλίμα εμπιστοσύνης, μια ενωμένη Μεγάλη Ευρώπη δεν είναι δυνατή»
Ο κόσμος βρίσκεται σε ένα νέο στάδιο της ανάπτυξής του.
Κατανοούμε ότι χωρίς μια σύγχρονη, διαρκή και σταθερή διεθνή αρχιτεκτονική ασφάλειας, δεν θα μπορέσουμε ποτέ να δημιουργήσουμε κλίμα εμπιστοσύνης σε αυτή την ήπειρο, και χωρίς αυτό το κλίμα εμπιστοσύνης δεν είναι δυνατή μια ενωμένη Μεγάλη Ευρώπη.
Σήμερα είμαστε υποχρεωμένοι να πούμε ότι πρέπει να απαλλαγούμε από τα στερεότυπα και τις φιλοδοξίες μας, προκειμένου να διασφαλίσουμε από κοινού την ασφάλεια των λαών της Ευρώπης και ολόκληρου του κόσμου.
Αγαπητοί φίλοι, δόξα τω Θεώ, η Ρωσία δεν αναφέρεται σήμερα στην Ευρώπη μόνο σε σχέση με τους ολιγάρχες, τη διαφθορά και τη μαφία.
Ωστόσο, εξακολουθεί να υπάρχει μεγάλη έλλειψη αντικειμενικής πληροφόρησης για τη Ρωσία.
Μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι ο κύριος στόχος της εσωτερικής πολιτικής της Ρωσίας είναι, πρώτα απ' όλα, η διασφάλιση των δημοκρατικών δικαιωμάτων και ελευθεριών, η βελτίωση του βιοτικού επιπέδου και η ασφάλεια του λαού.
Αλλά, κυρίες και κύριοι, επιτρέψτε μου να ανατρέξω στα πρόσφατα γεγονότα: η Ρωσία ακολούθησε τον δύσκολο δρόμο των μεταρρυθμίσεων. Δεν υπάρχουν ιστορικά ανάλογα για τα πρότυπα και τα καθήκοντα που έπρεπε να αντιμετωπίσουμε. Φυσικά, έγιναν πολλά λάθη. Δεν λύθηκαν όλα τα προβλήματα.
Αυτή τη στιγμή, όμως, η Ρωσία αποτελεί ένα εξαιρετικά δυναμικό τμήμα της ευρωπαϊκής ηπείρου. Η λέξη «δυναμικό» δεν χρησιμοποιείται μόνο με πολιτική έννοια, αλλά και με οικονομική, κάτι που φαίνεται ιδιαίτερα ελπιδοφόρο.
Η πολιτική σταθερότητα στη Ρωσία εξασφαλίζεται χάρη σε διάφορους οικονομικούς παράγοντες, μεταξύ άλλων χάρη σε ένα από τα πιο φιλελεύθερα φορολογικά συστήματα στον κόσμο. Με φόρο εισοδήματος 13% και φόρο επί των κερδών 24%, αυτό πράγματι ισχύει!
«Είμαστε έτοιμοι για στενή εμπορική και οικονομική συνεργασία»
Η οικονομική ανάπτυξη ήταν 8,3% πέρυσι.
Για φέτος αναμενόταν μόλις 4%.
Το αποτέλεσμα πιθανότατα θα είναι ανάπτυξη περίπου 6%• ας πούμε 5,5 ή 5,7%, θα δούμε.
Ταυτόχρονα, είμαι πεπεισμένος ότι μόνο η εκτεταμένη και ισότιμη πανευρωπαϊκή συνεργασία μπορεί να επιφέρει ποιοτική πρόοδο στην επίλυση προβλημάτων όπως η ανεργία, η ρύπανση του περιβάλλοντος και πολλά άλλα.
Είμαστε έτοιμοι για στενή εμπορική και οικονομική συνεργασία.
Σκοπεύουμε να γίνουμε μέλος του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου στο άμεσο μέλλον. Υπολογίζουμε στην υποστήριξη των διεθνών και ευρωπαϊκών οργανισμών σε αυτό το ζήτημα.
Θα ήθελα να επιστήσω την προσοχή σας σε ορισμένα πράγματα, τα οποία είμαι βέβαιος ότι εσείς, ως μέλη αυτού του κοινοβουλίου, μπορείτε να αξιολογήσετε καλύτερα και τα οποία δεν ανήκουν στη σφαίρα της προπαγάνδας.
Βασικά, έχει πραγματοποιηθεί μια αλλαγή στις προτεραιότητες και στις αξίες του κράτους μας. Σ
τον προϋπολογισμό του 2002, οι κοινωνικές δαπάνες καταλαμβάνουν την πρώτη θέση.
Θα ήθελα να τονίσω ιδιαίτερα ότι, για πρώτη φορά στην ιστορία της Ρωσίας, οι δαπάνες για την εκπαίδευση υπερβαίνουν τις αμυντικές δαπάνες.
«Για τους Ρώσους, η Γερμανία συχνά ενσάρκωνε την Ευρώπη, τον ευρωπαϊκό πολιτισμό, την τεχνική σκέψη και τις εμπορικές δεξιότητες»
Κυρίες και κύριοι, επιτρέψτε μου να πω λίγα λόγια για τις γερμανορωσικές σχέσεις — θα ήθελα να τις εξετάσω ξεχωριστά.
Οι ρωσογερμανικές σχέσεις είναι τόσο παλιές όσο και οι χώρες μας.
Οι πρώτες γερμανικές φυλές εμφανίστηκαν στη Ρωσία στα τέλη του 1ου αιώνα. Στα τέλη του 19ου αιώνα, ο αριθμός των Γερμανών στη Ρωσία βρισκόταν στην ένατη θέση.
Αλλά δεν είναι μόνο ο αριθμός που έχει σημασία• σημαντικό είναι, φυσικά, και ο ρόλος που διαδραμάτισαν αυτοί οι άνθρωποι στην ανάπτυξη της χώρας και στις γερμανορωσικές σχέσεις: ήταν αγρότες, έμποροι, διανοούμενοι, στρατιωτικοί και πολιτικοί.
Υπάρχουν ωκεανοί ανάμεσα στη Ρωσία και την Αμερική.
Η μεγάλη ιστορία βρίσκεται ανάμεσα στη Ρωσία και τη Γερμανία.
Αυτό έγραψε ο Γερμανός ιστορικός Michael Stürmer.
Θα ήθελα να επισημάνω ότι η ιστορία, όπως και οι ωκεανοί, όχι μόνο χωρίζει αλλά και συνδέει.
Είναι σημαντικό να ερμηνεύουμε σωστά αυτή την ιστορία.
Ως καλός δυτικός γείτονας, η Γερμανία συχνά ενσάρκωνε για τους Ρώσους την Ευρώπη, τον ευρωπαϊκό πολιτισμό, την τεχνική σκέψη και την εμπορική δεξιότητα.
Δεν είναι τυχαίο ότι στο παρελθόν όλοι οι Ευρωπαίοι στη Ρωσία αποκαλούνταν «Γερμανοί», ενώ η ευρωπαϊκή συνοικία στη Μόσχα ονομαζόταν, για παράδειγμα, «Γερμανικό Προάστιο».
Φυσικά, η πολιτιστική επιρροή των δύο λαών ήταν αμοιβαία. Πολλές γενιές Γερμανών και Ρώσων έχουν μελετήσει και εξακολουθούν να απολαμβάνουν τα έργα του Goethe, του Dostoevsky και του Leo Tolstoy.
Οι δύο λαοί μας κατανοούν πολύ καλά τη νοοτροπία ο ένας του άλλου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι εξαιρετικές ρωσικές μεταφράσεις Γερμανών συγγραφέων. Είναι πολύ κοντά στο πρωτότυπο, διατηρώντας τον ρυθμό, τη διάθεση και την ομορφιά των πρωτοτύπων.
Σε αυτό το πλαίσιο θα πρέπει να αναφερθεί η μετάφραση του «Φάουστ» από τον Boris Pasternak.
Κυρίες και κύριοι, η κοινή μας ιστορία είχε διαφορετικές πλευρές, ορισμένες φορές οδυνηρές, ιδιαίτερα κατά τον 20ό αιώνα. Στο παρελθόν, όμως, υπήρξαμε πολύ συχνά σύμμαχοι.
Οι σχέσεις μεταξύ των δύο λαών μας υποστηρίζονταν πάντοτε από στενό συντονισμό και από τις δυναστείες. Γενικότερα, οι γυναίκες διαδραμάτισαν ιδιαίτερο ρόλο στην ιστορία μας.
«Οι απλοί Ρώσοι την αποκαλούσαν μητέρα»
Θυμηθείτε, για παράδειγμα, την κόρη του Ludwig IV, του πρίγκιπα της Έσσης-Ντάρμστατ: είναι γνωστή στη Ρωσία ως πριγκίπισσα Elisabeth.
Είχε πραγματικά τραγική μοίρα.
Μετά τη δολοφονία του συζύγου της, ίδρυσε μοναστήρι.
Κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου φρόντιζε Ρώσους και Γερμανούς τραυματίες.
Το 1918 εκτελέστηκε από τους μπολσεβίκους.
Ήταν αντικείμενο καθολικού σεβασμού. Πρόσφατα το έργο της αναγνωρίστηκε και αγιοποιήθηκε. Ένα μνημείο της βρίσκεται σήμερα στο κέντρο της Μόσχας.
Ας μην ξεχάσουμε ούτε την πριγκίπισσα του Anhalt-Zerbst.
Το όνομά της ήταν Sophie Auguste Friederike. Συνέβαλε με μοναδικό τρόπο στη ρωσική ιστορία.
Οι απλοί Ρώσοι την αποκαλούσαν μητέρα. Στην παγκόσμια ιστορία, όμως, έμεινε ως η Ρωσίδα τσαρίνα Αικατερίνη η Μεγάλη.
Σήμερα, η Γερμανία είναι ο σημαντικότερος οικονομικός εταίρος της Ρωσίας, ο σημαντικότερος πιστωτής μας, ένας από τους κύριους επενδυτές και ένας βασικός συνομιλητής μας στην εξωτερική πολιτική.
Για να δώσω ένα παράδειγμα: πέρυσι ο όγκος εμπορίου αγαθών μεταξύ των χωρών μας έφτασε στο ιστορικό υψηλό των 41,5 δισεκατομμυρίων γερμανικών μάρκων. Αυτό είναι συγκρίσιμο με τον συνολικό όγκο εμπορίου αγαθών μεταξύ των δύο πρώην γερμανικών κρατών και της Σοβιετικής Ένωσης.
Δεν νομίζω ότι μπορούμε να είμαστε ικανοποιημένοι με αυτό και να σταματήσουμε εδώ. Υπάρχει ακόμη αρκετός χώρος για γερμανορωσική συνεργασία.
«Χτυπά η δυνατή και ζωντανή καρδιά της Ρωσίας»
Είμαι πεπεισμένος ότι σήμερα γυρίζουμε μια νέα σελίδα στην ιστορία των διμερών μας σχέσεων και ότι συνεισφέρουμε από κοινού στην οικοδόμηση του ευρωπαϊκού οίκου.
Τέλος, θα ήθελα να συνδέσω τις δηλώσεις με τις οποίες χαρακτηρίστηκαν πριν από λίγο καιρό η Γερμανία και η πρωτεύουσά της με τη Ρωσία:
Είμαστε, φυσικά, στην αρχή της διαδικασίας οικοδόμησης μιας δημοκρατικής κοινωνίας και μιας οικονομίας της αγοράς.
Σε αυτή την πορεία έχουμε πολλά εμπόδια και δυσκολίες να ξεπεράσουμε.
Όμως, πέρα από τα αντικειμενικά προβλήματα και παρά κάποια — αρκετά ειλικρινή και ανοιχτά — αδέξια βήματα, κάτω από όλα αυτά χτυπά η δυνατή και ζωντανή καρδιά της Ρωσίας, η οποία είναι ανοιχτή σε πλήρη συνεργασία και εταιρική σχέση.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών