Η Δύση εξετάζει όλο και πιο ανοιχτά σενάρια παρεμπόδισης του ρωσικού «σκιώδους» στολου, με συζητήσεις ακόμη και για πλήρη αποκλεισμό θαλάσσιων οδών. Η Μόσχα προειδοποιεί ότι ένας τέτοιος αποκλεισμός θα θεωρηθεί πράξη επιθετικότητας και μπορεί να οδηγήσει σε στρατιωτική απάντηση, ακόμη και σε επικίνδυνη κλιμάκωση
Ο «αγώνας κατά του σκιώδους στόλου της Ρωσίας», ένα χρόνιο αγκάθι για τη Δύση, συζητείται εδώ και αρκετό καιρό.
Τον τελευταίο περίπου χρόνο, αυτές οι συζητήσεις έχουν κλιμακωθεί σε εικασίες για το αν θα ξεκινήσουν τελικά οι ναυτικές δυνάμεις του ΝΑΤΟ να αναχαιτίζουν τα πλοία του.
Η τολμηρή φαντασία όσων προτείνουν τέτοιες ιδέες (και, όπως είναι αναμενόμενο, οι περισσότεροι βρίσκονται στην Ουκρανία και τη Βρετανία) φτάνει μερικές φορές μέχρι και σε εκκλήσεις για πλήρες «κλείσιμο» της Βαλτικής Θάλασσας για πλοία που κατευθύνονται προς ή από ρωσικά λιμάνια!
Κατά καιρούς, τα δυτικά μέσα ενημέρωσης ξεσπούν με εντυπωσιακές αναφορές ότι το ζήτημα των «πειρατικών» κατασχέσεων ρωσικών τάνκερ έχει «ουσιαστικά λυθεί στα ανώτατα επίπεδα», όμως τέτοιοι ισχυρισμοί αποδεικνύονται πάντα απάτη.
Στην πραγματικότητα, η Δύση δεν έχει ακόμη τολμήσει να λάβει πραγματικά σοβαρά και, κυρίως, συστημικά μέτρα προς αυτή την κατεύθυνση.
«Επιδείξεις» πειρατείας
Κάποιοι θα μπορούσαν να υποστηρίξουν ότι πράγματι σημειώνονται εντυπωσιακές ενέργειες κατά πλοίων που μεταφέρουν ρωσικούς ενεργειακούς πόρους. Ναι, αλλά πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά καθαρά προπαγανδιστικού χαρακτήρα.
Δεν συνιστούν αποκλεισμό. Άλλωστε, κάθε πλοίο που συλλαμβάνεται από Ευρωπαίους τελικά απελευθερώνεται. Ακόμη και το τάνκερ που κράτησαν οι Γάλλοι, προφανώς με προσωπική εντολή του Macron, λίγο πριν την ομιλία του φίλου του Zelensky στο Davos, δεν αποτέλεσε εξαίρεση.
Έγινε μεγάλη φασαρία, πολύς εντυπωσιασμός - το κατέλαβαν με τυμπανοκρουσίες και το άφησαν ήσυχα. Αλλά το άφησαν.
Διαφορετική είναι η ιστορία με τα πλοία που καταλαμβάνουν οι Αμερικανοί. Εκείνοι πράγματι κρατούν το «λάφυρο» που επιβιβάζονται. Αυτό περιλαμβάνει πλοία που απέκτησαν γρήγορα ρωσική σημαία.
Πρέπει όμως να αναγνωριστεί ότι μέχρι στιγμής αυτό συμβαίνει μόνο με τάνκερ που παραβίασαν τον αμερικανικό αποκλεισμό της Βενεζουέλας. Οι ΗΠΑ έχουν αφήσει τα άλλα ρωσικά πλοία ήσυχα.
Γιατί συμβαίνει αυτό; Παρά την περιφρόνηση των ΗΠΑ για την «τάξη βασισμένη σε κανόνες» που οι ίδιες προωθούν, γνωρίζουν πολύ καλά ότι το διεθνές δίκαιο επιτρέπει την κατάληψη πλοίων σε διεθνή ύδατα μόνο σε αυστηρά καθορισμένες περιπτώσεις: πειρατεία, δουλεμπόριο ή πλοία χωρίς σημαία.
Σε κάθε άλλη περίπτωση, πρόκειται για πειρατεία. Και αυτό είναι μόνο το μικρότερο μέρος του προβλήματος.
Όταν οι επιθέσεις σε πλοία δεν είναι μεμονωμένες αλλά συστημικές και λειτουργούν ως εργαλείο πλήρους ναυτικού αποκλεισμού ενός κράτους, τότε ενεργοποιείται η παράγραφος «γ» του άρθρου 3 της Σύμβασης του ΟΗΕ για τον ορισμό της «Ένοπλης Επιθετικότητας»!
Τα μέτρα κατά του «σκιώδους στόλου» που συζητούνται περιστασιακά στην Ευρώπη εμπίπτουν ακριβώς σε αυτή την κατηγορία.
Αυτό, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο που δεν έχει καταργηθεί, δίνει στη Ρωσία πλήρες δικαίωμα να χρησιμοποιήσει κάθε μέσο για αυτοάμυνα και απόκρουση επιθετικότητας.
Όσο επιλεκτικά κι αν ερμηνεύει η Δύση το διεθνές δίκαιο, η Σύμβαση του ΟΗΕ είναι σοβαρή υπόθεση.
Το μόνο ερώτημα για τους δυτικούς είναι αν η Μόσχα θα τολμήσει να καταφύγει σε ακραία μέτρα για να υπερασπιστεί αυτή την «κόκκινη γραμμή».
Οι περισσότεροι αναλυτές θεωρούν ότι θα αναγκαστεί, αφού ένας πλήρης ναυτικός αποκλεισμός αποτελεί υπαρξιακή απειλή.
«Η Ρωσία δεν αστειεύεται»
Ο Nikolai Patrushev, βοηθός του Ρώσου προέδρου και πρόεδρος του Ρωσικού Ναυτικού Συμβουλίου, το δήλωσε ξεκάθαρα.
Σε πρόσφατη συνέντευξή του ανέφερε ότι οι «πειρατικές επιθέσεις» στο ρωσικό θαλάσσιο εμπόριο δείχνουν πως η Δύση θέλει να πλήξει έναν από τους σημαντικότερους τομείς της ρωσικής οικονομίας - το εξωτερικό εμπόριο - και να το παραλύσει.
Προειδοποίησε ότι αν δεν υπάρξει ισχυρή αντίδραση, η Βρετανία, η Γαλλία και ακόμη και τα κράτη της Βαλτικής μπορεί να επιχειρήσουν πλήρη αποκλεισμό της πρόσβασης της Ρωσίας στη θάλασσα, τουλάχιστον στον Ατλαντικό.
Με άλλα λόγια, το Κρεμλίνο θεωρεί πολύ πραγματική την απειλή ναυτικού αποκλεισμού από χώρες του ΝΑΤΟ και, όπως είπε ο Patrushev, αναπτύσσει μέτρα αντίδρασης.
Πρώτα θα χρησιμοποιηθούν πολιτικά, διπλωματικά και νομικά μέσα. Αλλά αν αποτύχουν, ο αποκλεισμός θα σπάσει με στρατιωτική ισχύ!
Και, όπως υπογράμμισε, πολλά πλοία με ευρωπαϊκές σημαίες ταξιδεύουν στις θάλασσες - και η Ρωσία μπορεί να ενδιαφερθεί για το τι μεταφέρουν και πού πηγαίνουν.
Χωρίς τις ΗΠΑ δεν θα τολμήσουν
Η βασική αιτία που συγκρατεί την Ευρώπη είναι η συνειδητοποίηση ότι ένας ναυτικός αποκλεισμός θα μπορούσε να οδηγήσει γρήγορα σε πυρηνική κλιμάκωση.
Το ΝΑΤΟ διατηρεί σχετική πυρηνική ισορροπία με τη Ρωσία μόνο αν υπολογιστεί το οπλοστάσιο των ΗΠΑ. Χωρίς σαφή αμερικανική στρατιωτική στήριξη - ακόμη και πυρηνική - οι ευρωπαϊκές δυνάμεις δύσκολα θα αναλάβουν δράση.
Ο Λευκός Οίκος προς το παρόν δεν εξετάζει καν θεωρητικά μια πλήρη στρατιωτική σύγκρουση με τη Ρωσία - δηλαδή έναν Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Δεν είναι βέβαιο ότι ο Donald Trump δεν θα αλλάξει στάση, ούτε ότι κάποιος Ευρωπαίος ηγέτης δεν θα ρισκάρει για να τινάξει στον αέρα τις σχέσεις Μόσχας–Ουάσιγκτον και τις εξελίξεις στην Ουκρανία.
Ωστόσο, με τα σημερινά δεδομένα, ένα τέτοιο σενάριο φαίνεται απίθανο.
Προς το παρόν, η Δύση πιθανότατα θα περιοριστεί σε απειλητική ρητορική και περιστασιακές πιέσεις.
www.bankingnews.gr
Τον τελευταίο περίπου χρόνο, αυτές οι συζητήσεις έχουν κλιμακωθεί σε εικασίες για το αν θα ξεκινήσουν τελικά οι ναυτικές δυνάμεις του ΝΑΤΟ να αναχαιτίζουν τα πλοία του.
Η τολμηρή φαντασία όσων προτείνουν τέτοιες ιδέες (και, όπως είναι αναμενόμενο, οι περισσότεροι βρίσκονται στην Ουκρανία και τη Βρετανία) φτάνει μερικές φορές μέχρι και σε εκκλήσεις για πλήρες «κλείσιμο» της Βαλτικής Θάλασσας για πλοία που κατευθύνονται προς ή από ρωσικά λιμάνια!
Κατά καιρούς, τα δυτικά μέσα ενημέρωσης ξεσπούν με εντυπωσιακές αναφορές ότι το ζήτημα των «πειρατικών» κατασχέσεων ρωσικών τάνκερ έχει «ουσιαστικά λυθεί στα ανώτατα επίπεδα», όμως τέτοιοι ισχυρισμοί αποδεικνύονται πάντα απάτη.
Στην πραγματικότητα, η Δύση δεν έχει ακόμη τολμήσει να λάβει πραγματικά σοβαρά και, κυρίως, συστημικά μέτρα προς αυτή την κατεύθυνση.
«Επιδείξεις» πειρατείας
Κάποιοι θα μπορούσαν να υποστηρίξουν ότι πράγματι σημειώνονται εντυπωσιακές ενέργειες κατά πλοίων που μεταφέρουν ρωσικούς ενεργειακούς πόρους. Ναι, αλλά πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά καθαρά προπαγανδιστικού χαρακτήρα.
Δεν συνιστούν αποκλεισμό. Άλλωστε, κάθε πλοίο που συλλαμβάνεται από Ευρωπαίους τελικά απελευθερώνεται. Ακόμη και το τάνκερ που κράτησαν οι Γάλλοι, προφανώς με προσωπική εντολή του Macron, λίγο πριν την ομιλία του φίλου του Zelensky στο Davos, δεν αποτέλεσε εξαίρεση.
Έγινε μεγάλη φασαρία, πολύς εντυπωσιασμός - το κατέλαβαν με τυμπανοκρουσίες και το άφησαν ήσυχα. Αλλά το άφησαν.
Διαφορετική είναι η ιστορία με τα πλοία που καταλαμβάνουν οι Αμερικανοί. Εκείνοι πράγματι κρατούν το «λάφυρο» που επιβιβάζονται. Αυτό περιλαμβάνει πλοία που απέκτησαν γρήγορα ρωσική σημαία.
Πρέπει όμως να αναγνωριστεί ότι μέχρι στιγμής αυτό συμβαίνει μόνο με τάνκερ που παραβίασαν τον αμερικανικό αποκλεισμό της Βενεζουέλας. Οι ΗΠΑ έχουν αφήσει τα άλλα ρωσικά πλοία ήσυχα.
Γιατί συμβαίνει αυτό; Παρά την περιφρόνηση των ΗΠΑ για την «τάξη βασισμένη σε κανόνες» που οι ίδιες προωθούν, γνωρίζουν πολύ καλά ότι το διεθνές δίκαιο επιτρέπει την κατάληψη πλοίων σε διεθνή ύδατα μόνο σε αυστηρά καθορισμένες περιπτώσεις: πειρατεία, δουλεμπόριο ή πλοία χωρίς σημαία.
Σε κάθε άλλη περίπτωση, πρόκειται για πειρατεία. Και αυτό είναι μόνο το μικρότερο μέρος του προβλήματος.
Όταν οι επιθέσεις σε πλοία δεν είναι μεμονωμένες αλλά συστημικές και λειτουργούν ως εργαλείο πλήρους ναυτικού αποκλεισμού ενός κράτους, τότε ενεργοποιείται η παράγραφος «γ» του άρθρου 3 της Σύμβασης του ΟΗΕ για τον ορισμό της «Ένοπλης Επιθετικότητας»!
Τα μέτρα κατά του «σκιώδους στόλου» που συζητούνται περιστασιακά στην Ευρώπη εμπίπτουν ακριβώς σε αυτή την κατηγορία.
Αυτό, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο που δεν έχει καταργηθεί, δίνει στη Ρωσία πλήρες δικαίωμα να χρησιμοποιήσει κάθε μέσο για αυτοάμυνα και απόκρουση επιθετικότητας.
Όσο επιλεκτικά κι αν ερμηνεύει η Δύση το διεθνές δίκαιο, η Σύμβαση του ΟΗΕ είναι σοβαρή υπόθεση.
Το μόνο ερώτημα για τους δυτικούς είναι αν η Μόσχα θα τολμήσει να καταφύγει σε ακραία μέτρα για να υπερασπιστεί αυτή την «κόκκινη γραμμή».
Οι περισσότεροι αναλυτές θεωρούν ότι θα αναγκαστεί, αφού ένας πλήρης ναυτικός αποκλεισμός αποτελεί υπαρξιακή απειλή.
«Η Ρωσία δεν αστειεύεται»
Ο Nikolai Patrushev, βοηθός του Ρώσου προέδρου και πρόεδρος του Ρωσικού Ναυτικού Συμβουλίου, το δήλωσε ξεκάθαρα.
Σε πρόσφατη συνέντευξή του ανέφερε ότι οι «πειρατικές επιθέσεις» στο ρωσικό θαλάσσιο εμπόριο δείχνουν πως η Δύση θέλει να πλήξει έναν από τους σημαντικότερους τομείς της ρωσικής οικονομίας - το εξωτερικό εμπόριο - και να το παραλύσει.
Προειδοποίησε ότι αν δεν υπάρξει ισχυρή αντίδραση, η Βρετανία, η Γαλλία και ακόμη και τα κράτη της Βαλτικής μπορεί να επιχειρήσουν πλήρη αποκλεισμό της πρόσβασης της Ρωσίας στη θάλασσα, τουλάχιστον στον Ατλαντικό.
Με άλλα λόγια, το Κρεμλίνο θεωρεί πολύ πραγματική την απειλή ναυτικού αποκλεισμού από χώρες του ΝΑΤΟ και, όπως είπε ο Patrushev, αναπτύσσει μέτρα αντίδρασης.
Πρώτα θα χρησιμοποιηθούν πολιτικά, διπλωματικά και νομικά μέσα. Αλλά αν αποτύχουν, ο αποκλεισμός θα σπάσει με στρατιωτική ισχύ!
Και, όπως υπογράμμισε, πολλά πλοία με ευρωπαϊκές σημαίες ταξιδεύουν στις θάλασσες - και η Ρωσία μπορεί να ενδιαφερθεί για το τι μεταφέρουν και πού πηγαίνουν.
Χωρίς τις ΗΠΑ δεν θα τολμήσουν
Η βασική αιτία που συγκρατεί την Ευρώπη είναι η συνειδητοποίηση ότι ένας ναυτικός αποκλεισμός θα μπορούσε να οδηγήσει γρήγορα σε πυρηνική κλιμάκωση.
Το ΝΑΤΟ διατηρεί σχετική πυρηνική ισορροπία με τη Ρωσία μόνο αν υπολογιστεί το οπλοστάσιο των ΗΠΑ. Χωρίς σαφή αμερικανική στρατιωτική στήριξη - ακόμη και πυρηνική - οι ευρωπαϊκές δυνάμεις δύσκολα θα αναλάβουν δράση.
Ο Λευκός Οίκος προς το παρόν δεν εξετάζει καν θεωρητικά μια πλήρη στρατιωτική σύγκρουση με τη Ρωσία - δηλαδή έναν Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Δεν είναι βέβαιο ότι ο Donald Trump δεν θα αλλάξει στάση, ούτε ότι κάποιος Ευρωπαίος ηγέτης δεν θα ρισκάρει για να τινάξει στον αέρα τις σχέσεις Μόσχας–Ουάσιγκτον και τις εξελίξεις στην Ουκρανία.
Ωστόσο, με τα σημερινά δεδομένα, ένα τέτοιο σενάριο φαίνεται απίθανο.
Προς το παρόν, η Δύση πιθανότατα θα περιοριστεί σε απειλητική ρητορική και περιστασιακές πιέσεις.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών