Χρέος-μαμούθ, ενεργειακή αυτοκτονία και το τέλος της αυτοκινητοβιομηχανίας
Η άλλοτε αδιαμφισβήτητη οικονομική υπερδύναμη της Ευρώπης δείχνει να εισέρχεται σε επικίνδυνη ζώνη αστάθειας, με τους κορυφαίους οικονομολόγους να κρούουν πλέον ανοιχτά τον κώδωνα του κινδύνου.
Οι προειδοποιήσεις δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνειών: η Γερμανία φλερτάρει με μια βαθιά και παρατεταμένη κρίση, που ενδέχεται να θυμίσει τις πιο σκοτεινές περιόδους της ευρωπαϊκής οικονομικής ιστορίας.
Ο επικεφαλής του Ινστιτούτου Ifo, Clemens Fuest, περιγράφει μια εικόνα που προκαλεί ανησυχία: «Αν δεν είμαστε προσεκτικοί, κινδυνεύουμε να καταλήξουμε όπως η Ιταλία της δεκαετίας του 1990».
Και δεν πρόκειται για μια απλή υπερβολή.
Τα στοιχεία αποκαλύπτουν μια οικονομία που χάνει τη δυναμική της, βυθίζεται στη στασιμότητα και στηρίζεται όλο και περισσότερο σε τεχνητές «ενέσεις» χρέους.
Η κυβέρνηση του Friedrich Merz επένδυσε πολιτικά και οικονομικά σε ένα γιγαντιαίο πακέτο υποδομών, ύψους 500 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντάς το ως το μεγάλο στοίχημα επανεκκίνησης της οικονομίας.
Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι αποκαρδιωτική: από τα 24 δισ. ευρώ που δαπανήθηκαν το 2025, μόλις 1 δισ. κατευθύνθηκε σε πραγματικές νέες επενδύσεις.
Πού πήγαν τα υπόλοιπα;
Σύμφωνα με τον Clemens Fuest, χρησιμοποιήθηκαν για να καλύψουν «τρύπες» στον προϋπολογισμό.
Με απλά λόγια, το υποτιθέμενο αναπτυξιακό υπερόπλο μετατράπηκε σε εργαλείο λογιστικής επιβίωσης.
Για δεκαετίες, η Γερμανία αποτελούσε τον πυλώνα δημοσιονομικής πειθαρχίας στην Ευρώπη.
Σήμερα, όμως, η εικόνα έχει αντιστραφεί δραματικά.
Το δημόσιο χρέος εκτιμάται ότι θα εκτιναχθεί στο 80%-90% του ΑΕΠ έως το 2040, ενώ η χώρα δανείζεται με ρυθμούς που μέχρι πρότινος κατηγορούσε σε άλλες οικονομίες.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι η «ασπίδα» της Ευρώπης εξασθενεί: σε περίπτωση κρίσης σε χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία ίσως να μην είναι πλέον σε θέση να προσφέρει στήριξη.
Ελεύθερη πτώση και αποβιομηχάνιση
Η κρίση δεν περιορίζεται στους αριθμούς.
Η πραγματική οικονομία δέχεται ισχυρό πλήγμα. Ιδιωτικές επενδύσεις –που αποτελούν το 90% της οικονομικής δραστηριότητας– βρίσκονται σε συνεχή πτώση από το 2019, επιστρέφοντας στα επίπεδα του 2015.
Επιχειρήσεις κλείνουν, παραδοσιακοί κλάδοι συρρικνώνονται, ενώ η αμυντική βιομηχανία, αν και ενισχύεται, αδυνατεί να απορροφήσει τις απώλειες.
Η ισχυρή αυτοκινητοβιομηχανία, κάποτε σύμβολο της γερμανικής υπεροχής, απειλείται πλέον από τον ανελέητο ανταγωνισμό της Κίνας.
Η Γερμανία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα εχθρικό διεθνές περιβάλλον: ο πόλεμος στην Ουκρανία, η ενεργειακή κρίση μετά το τέλος του ρωσικού φυσικού αερίου, οι εντάσεις με το Ιράν, αλλά και ο αυξανόμενος προστατευτισμός των ΗΠΑ.
Ταυτόχρονα, η ίδια η χώρα πλήρωσε ακριβά τις δικές της επιλογές.
Η ενεργειακή πολιτική οδήγησε σε εκτόξευση του κόστους, ενώ η γραφειοκρατία και η αδράνεια μπλόκαραν κρίσιμες μεταρρυθμίσεις.
Το πιο ανησυχητικό σενάριο δεν είναι μια απότομη κατάρρευση, αλλά μια μακρά περίοδος οικονομικής παράλυσης.
Μια «χαμένη δεκαετία» –ή και περισσότερη– όπου η ανάπτυξη θα παραμένει στάσιμη, οι επενδύσεις αναιμικές και η κοινωνική κινητικότητα περιορισμένη.
Η εικόνα θυμίζει έντονα την Ιταλία της δεκαετίας του 1990: μια οικονομία που δεν κατέρρευσε, αλλά απλώς… σταμάτησε να προχωρά.
Ο Friedrich Merz βρίσκεται πλέον μπροστά σε κρίσιμες αποφάσεις. Οι προσδοκίες ήταν υψηλές, αλλά τα αποτελέσματα μέχρι στιγμής πενιχρά.
Η δυσαρέσκεια αυξάνεται και το πολιτικό κεφάλαιο φθείρεται.
Θα συγκρουστεί με τα κατεστημένα συμφέροντα; Θα προχωρήσει σε βαθιές μεταρρυθμίσεις; Ή θα συνεχίσει την τακτική των συμβιβασμών;
Το διακύβευμα δεν είναι απλώς η πολιτική του επιβίωση. Είναι το ίδιο το μέλλον της γερμανικής οικονομίας — και, κατ’ επέκταση, της Ευρώπης.
Η αντίστροφη μέτρηση έχει ήδη ξεκινήσει.
www.bankingnews.gr
Οι προειδοποιήσεις δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνειών: η Γερμανία φλερτάρει με μια βαθιά και παρατεταμένη κρίση, που ενδέχεται να θυμίσει τις πιο σκοτεινές περιόδους της ευρωπαϊκής οικονομικής ιστορίας.
Ο επικεφαλής του Ινστιτούτου Ifo, Clemens Fuest, περιγράφει μια εικόνα που προκαλεί ανησυχία: «Αν δεν είμαστε προσεκτικοί, κινδυνεύουμε να καταλήξουμε όπως η Ιταλία της δεκαετίας του 1990».
Και δεν πρόκειται για μια απλή υπερβολή.
Τα στοιχεία αποκαλύπτουν μια οικονομία που χάνει τη δυναμική της, βυθίζεται στη στασιμότητα και στηρίζεται όλο και περισσότερο σε τεχνητές «ενέσεις» χρέους.
Η κυβέρνηση του Friedrich Merz επένδυσε πολιτικά και οικονομικά σε ένα γιγαντιαίο πακέτο υποδομών, ύψους 500 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντάς το ως το μεγάλο στοίχημα επανεκκίνησης της οικονομίας.
Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι αποκαρδιωτική: από τα 24 δισ. ευρώ που δαπανήθηκαν το 2025, μόλις 1 δισ. κατευθύνθηκε σε πραγματικές νέες επενδύσεις.
Πού πήγαν τα υπόλοιπα;
Σύμφωνα με τον Clemens Fuest, χρησιμοποιήθηκαν για να καλύψουν «τρύπες» στον προϋπολογισμό.
Με απλά λόγια, το υποτιθέμενο αναπτυξιακό υπερόπλο μετατράπηκε σε εργαλείο λογιστικής επιβίωσης.
Για δεκαετίες, η Γερμανία αποτελούσε τον πυλώνα δημοσιονομικής πειθαρχίας στην Ευρώπη.
Σήμερα, όμως, η εικόνα έχει αντιστραφεί δραματικά.
Το δημόσιο χρέος εκτιμάται ότι θα εκτιναχθεί στο 80%-90% του ΑΕΠ έως το 2040, ενώ η χώρα δανείζεται με ρυθμούς που μέχρι πρότινος κατηγορούσε σε άλλες οικονομίες.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι η «ασπίδα» της Ευρώπης εξασθενεί: σε περίπτωση κρίσης σε χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία ίσως να μην είναι πλέον σε θέση να προσφέρει στήριξη.
Ελεύθερη πτώση και αποβιομηχάνιση
Η κρίση δεν περιορίζεται στους αριθμούς.
Η πραγματική οικονομία δέχεται ισχυρό πλήγμα. Ιδιωτικές επενδύσεις –που αποτελούν το 90% της οικονομικής δραστηριότητας– βρίσκονται σε συνεχή πτώση από το 2019, επιστρέφοντας στα επίπεδα του 2015.
Επιχειρήσεις κλείνουν, παραδοσιακοί κλάδοι συρρικνώνονται, ενώ η αμυντική βιομηχανία, αν και ενισχύεται, αδυνατεί να απορροφήσει τις απώλειες.
Η ισχυρή αυτοκινητοβιομηχανία, κάποτε σύμβολο της γερμανικής υπεροχής, απειλείται πλέον από τον ανελέητο ανταγωνισμό της Κίνας.
Η Γερμανία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα εχθρικό διεθνές περιβάλλον: ο πόλεμος στην Ουκρανία, η ενεργειακή κρίση μετά το τέλος του ρωσικού φυσικού αερίου, οι εντάσεις με το Ιράν, αλλά και ο αυξανόμενος προστατευτισμός των ΗΠΑ.
Ταυτόχρονα, η ίδια η χώρα πλήρωσε ακριβά τις δικές της επιλογές.
Η ενεργειακή πολιτική οδήγησε σε εκτόξευση του κόστους, ενώ η γραφειοκρατία και η αδράνεια μπλόκαραν κρίσιμες μεταρρυθμίσεις.
Το πιο ανησυχητικό σενάριο δεν είναι μια απότομη κατάρρευση, αλλά μια μακρά περίοδος οικονομικής παράλυσης.
Μια «χαμένη δεκαετία» –ή και περισσότερη– όπου η ανάπτυξη θα παραμένει στάσιμη, οι επενδύσεις αναιμικές και η κοινωνική κινητικότητα περιορισμένη.
Η εικόνα θυμίζει έντονα την Ιταλία της δεκαετίας του 1990: μια οικονομία που δεν κατέρρευσε, αλλά απλώς… σταμάτησε να προχωρά.
Ο Friedrich Merz βρίσκεται πλέον μπροστά σε κρίσιμες αποφάσεις. Οι προσδοκίες ήταν υψηλές, αλλά τα αποτελέσματα μέχρι στιγμής πενιχρά.
Η δυσαρέσκεια αυξάνεται και το πολιτικό κεφάλαιο φθείρεται.
Θα συγκρουστεί με τα κατεστημένα συμφέροντα; Θα προχωρήσει σε βαθιές μεταρρυθμίσεις; Ή θα συνεχίσει την τακτική των συμβιβασμών;
Το διακύβευμα δεν είναι απλώς η πολιτική του επιβίωση. Είναι το ίδιο το μέλλον της γερμανικής οικονομίας — και, κατ’ επέκταση, της Ευρώπης.
Η αντίστροφη μέτρηση έχει ήδη ξεκινήσει.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών