Σήμερα, ο Trump αντιμετωπίζει την πρόκληση είτε να δεσμευτεί σε έναν παρατεταμένο πόλεμο είτε να πείσει το Ιράν ότι η διπλωματία και τα οικονομικά κίνητρα αποτελούν πιο βιώσιμη οδό επιβίωσης από την πυρηνική αποτροπή.
(upd3) Με τις ΗΠΑ και το Ιράν να ανταλλάσσουν απειλές και προειδοποιήσεις και να εκφράζουν την ετοιμότητά τους για κάθε είδους σενάριο, ακόμα και για αυτό που θέλει την επανέναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων, όλα τα βλέμματα είναι στραμμένα στις ύστατες διπλωματικές προσπάθειες που καταβάλλονται από το Πακιστάν για τη διατήρηση της εκεχειρίας και της επίτευξης μιας ειρηνευτικής συμφωνίας.
Ο χρόνος πιέζει καθώς σήμερα Παρασκευή 1η Μαΐου το Πακιστάν περιμένει από το Ιράν μια νέα ειρηνευτική πρόταση, καθώς η προηγούμενη εκδοχή της είχε απορριφθεί από τον πρόεδρο Trump…
Πακιστανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι μια δίκαιη συμφωνία είναι εφικτή και ότι πλέον εξαρτάται από την Τεχεράνη να απαντήσει…
Αλλά το ερώτημα που πλανάται από ολοένα και περισσότερους ειδικούς και αναλυτές είναι, τι θα συμβεί αν τελικά το Ιράν δεν απαντήσει θετικά…
Από τις ΗΠΑ αναφέρουν πως η στρατιωτική επιλογή παραμένει στο τραπέζι όσο και αν αυτή εκτιμάται ότι βυθίσει ακόμα περισσότερο σε αδιέξοδο τις ΗΠΑ…
Το αδιέξοδο των ΗΠΑ και η παταγώδης αποτυχία της στρατηγικής του Trump αντικατοπτρίζεται στο ότι αν και πιέζουν την Τεχεράνη να εγκαταλείψει τις πυρηνικές της φιλοδοξίες, της αποδεικνύουν σχεδόν καθημερινά γιατί ένα πυρηνικό όπλο τους είναι... άκρως απαραίτητο για να ... επιβιώσουν ως κράτος...
Αισιοδοξία από Πακιστάν
Καθώς το αδιέξοδο μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης παρατείνεται και ο κόσμος περιμένει με ελπίδα μια συμφωνία, η πιθανότητα ενός εναλλακτικού σεναρίου – η επανέναρξη του πολέμου – πλανάται στον αέρα.
Ο χρόνος πιέζει, με την Παρασκευή 1η Μαΐου να θεωρείται η προθεσμία για να λάβει το Πακιστάν την αναθεωρημένη ειρηνευτική πρόταση του Ιράν, αφού ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump απέρριψε μια προηγούμενη εκδοχή.
Μεσολαβητές στο Ισλαμαμπάντ πιστεύουν ότι μια δίκαιη συμφωνία είναι εφικτή και ότι πλέον εξαρτάται από την Τεχεράνη να απαντήσει, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τη διαδικασία.
Έχουν εργαστεί αδιάκοπα για την επίτευξη συμφωνίας, αλλά καθώς περίμεναν το μεγαλύτερο μέρος της εβδομάδας για απάντηση, ΗΠΑ και Ιράν ενέτειναν τις απειλές και τις προκλήσεις τους.
Τέλος ο Mr.Nice Guy
Την περασμένη Τετάρτη – την πρώτη ημέρα που αναμενόταν απάντηση από την Τεχεράνη – ο Trump ανάρτησε στο Truth Social μια εικόνα όπου εμφανίζεται να κρατά όπλο, καλώντας τους Ιρανούς ηγέτες «να σοβαρευτούν».
«Τέλος ο καλός κύριος», ανέφερε η λεζάντα.
Αργότερα, από το Οβάλ Γραφείο, πρόσθεσε: «Αυτή τη στιγμή, δεν θα υπάρξει ποτέ συμφωνία αν δεν συμφωνήσουν ότι δεν θα υπάρχουν πυρηνικά όπλα».
Η απάντηση του Mojtaba Khamenei
Ωστόσο, το Ιράν απάντησε αποφασιστικά σε αυτό το βασικό αίτημα.
Σε μήνυμά του ο ανώτατος ηγέτης Mojtaba Khamenei δήλωσε ότι το Ιράν θα «διαφυλάξει» τις πυρηνικές και πυραυλικές του δυνατότητες και ότι «ξένοι παράγοντες» δεν έχουν θέση στον Περσικό Κόλπο, παρά μόνο «στα βάθη των υδάτων του».
Οι Ιρανοί δεν έχουν ακόμη δει ή ακούσει τον Khamenei, περισσότερο από επτά εβδομάδες μετά την ανακοίνωση της ανάληψης της ηγεσίας, μετά τη δολοφονία του πατέρα του – ωστόσο έχει εκδώσει αρκετά γραπτά μηνύματα.
Πάντως σε σημερινές του δηλώσεις ο Mohsen Qomi, σύμβουλος του Mojtaba Khamenei, υποστήριξε ότι ο Ανώτατος Ηγέτης είναι «απολύτως καλά στην υγεία του» και επιβλέπει τις «διαπραγματεύσεις».
Όπως είπε, ο Khamenei τραυματίστηκε στις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις που σκότωσαν τον πατέρα του, Ali Khamenei, στην αρχή του πολέμου.
Ωστόσο, λίγα λεπτά πριν από τον βομβαρδισμό είχε βγει στην αυλή, γεγονός που του επέτρεψε να επιβιώσει.
«Αυτό είναι τέχνασμα του εχθρού.
Θέλουν να ρωτούν: γιατί δεν εμφανίζεται; γιατί δεν στέλνει ηχητικά ή μηνύματα συλλυπητηρίων;» δήλωσε ο Qomi, αναφέροντας πως ο Mojtaba Khamenei έχει δώσει οδηγίες στην ομάδα διαπραγματεύσεων για το «πώς να ενεργεί σε διαφορετικές καταστάσεις».
Αυτές οι εκατέρωθεν επιθέσεις φαίνεται να απομακρύνουν όλο και περισσότερο τις δύο πλευρές, σχεδόν τέσσερις εβδομάδες μετά την προσωρινή κατάπαυση του πυρός.
Αργά την Πέμπτη 30/4, ο Trump δήλωσε ότι κανείς δεν γνωρίζει την πραγματική κατάσταση των διαπραγματεύσεων εκτός από τον ίδιο και λίγους ακόμη, υπονοώντας ότι οι συνομιλίες προχωρούν παρά την εικόνα αδιεξόδου.
Ωστόσο, οι πυρηνικές δυνατότητες του Ιράν παραμένουν βασικό σημείο διαφωνίας: ο Trump ζητά εγγυήσεις για τον περιορισμό του προγράμματος, ενώ η Τεχεράνη επιμένει στο δικαίωμα εμπλουτισμού ουρανίου για ειρηνικούς σκοπούς.
Πρόκειται για μια κρίσιμη «κόκκινη γραμμή» και για τις δύο πλευρές, οδηγώντας σε αδιέξοδο.
Που ποντάρει η Τεχεράνη και ο … Trump
Η Τεχεράνη φαίνεται να κερδίζει χρόνο, παρατείνοντας τις διαπραγματεύσεις και καταθέτοντας προτάσεις με μικρές αλλαγές – ίσως ελπίζοντας ότι ο Trump θα κουραστεί ή ότι η εσωτερική πίεση λόγω αυξημένων τιμών καυσίμων θα τον αναγκάσει να υποχωρήσει.
Ωστόσο, ο Trump φέρεται να εξετάζει επιλογές για να πιέσει το Ιράν να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, έχοντας ενημερωθεί από στρατιωτικούς για πιθανό νέο κύμα επιθέσεων.
Η βασική στρατηγική του, σύμφωνα με πηγές, είναι η άσκηση μέγιστης οικονομικής πίεσης.
Η ομάδα του σχεδιάζει την επέκταση του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, ακόμη και το ενδεχόμενο μακροχρόνιου κλεισίματος των Στενών του Hormuz.
Οι ΗΠΑ έχουν ήδη αναχαιτίσει ή ανακατευθύνει σχεδόν 40 πλοία από την έναρξη του αποκλεισμού, με τον Trump να δηλώνει: «Ο αποκλεισμός είναι ιδιοφυής».
Παράλληλα, πιέζουν άλλες χώρες να συμμετάσχουν σε νέα συμμαχία για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, ενώ και οι δύο πλευρές διατηρούν αποκλεισμούς.
Οι οικονομικές συνέπειες αυξάνονται: οι τιμές πετρελαίου έφτασαν σε υψηλό τετραετίας και οι τιμές καυσίμων στις ΗΠΑ αυξάνονται, λόγω φόβων αποτυχίας των συνομιλιών.
Έντονη δυσαρέσκεια
Ο αποκλεισμός προκαλεί έντονη δυσαρέσκεια στην Τεχεράνη, με στρατιωτικούς αξιωματούχους και τον Moshen Rezaei να απειλούν με αντίποινα.
Ωστόσο, ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Mohammad Bagher Ghalibaf χλεύασε την ιδέα αποκλεισμού, αναφερόμενος στα εκτεταμένα σύνορα της χώρας: «Αν χτίσετε δύο τείχη στις ΗΠΑ, το συνολικό μήκος θα είναι μικρότερο από τα σύνορα του Ιράν», έγραψε, προσθέτοντας ειρωνικά προς τον Pete Hegseth: «1 χλμ = 0,62 μίλια».
Δεν είναι σαφές τι θα συμβεί μετά την Παρασκευή αν το Ιράν δεν απαντήσει θετικά.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι και οι δύο πλευρές είναι έτοιμες για πιθανή επιστροφή στη σύγκρουση αν δεν επιτευχθεί συμφωνία.
Όλα λάθος από ΗΠΑ
Πρόσφατα πρώην αξιωματούχος της Mossad, της ισραηλινής υπηρεσίας πληροφοριών, υποστήριξε πως όλα έγιναν λάθος στην επιχείρηση κατά του Ιράν.
Πράγματι, ΗΠΑ και Ισραήλ δεν έχουν πετύχει πολλούς από τους βασικούς τους στόχους: όπως την αλλαγή του καθεστώτος και την εγκαθίδρυση μιας πιο φιλικής προς αυτούς κυβέρνησης.
Αντιθέτως, οι ριζοσπαστικοί Φρουροί της Επανάστασης έχουν εδραιώσει την παρουσία τους και πλέον κυριαρχούν όχι μόνο στη στρατιωτική αλλά και στην πολιτική ζωή του Ιράν.
Αλλά η λάθος στρατηγική των ΗΠΑ φαίνεται και από τις δηλώσεις του ίδιου του αντιπροέδρου των ΗΠΑ, J.D. Vance λίγο μετά την κατάρρευση των τελευταίων διαπραγματεύσεων με το Ιράν, όπου επί της ουσίας έδειξε για ποιον ακριβώς λόγο το Ιράν… πρέπει να αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
Σύμφωνα με το Bloomberg, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ JD Vance πήρε μια βαθιά ανάσα πριν δηλώσει ότι οι συνομιλίες κατέρρευσαν επειδή η Ισλαμική Δημοκρατία αρνήθηκε να αποκλείσει οριστικά το ενδεχόμενο απόκτησης πυρηνικής βόμβας.
«Το απλό ερώτημα είναι: βλέπουμε μια θεμελιώδη δέσμευση βούλησης από τους Ιρανούς να μην αναπτύξουν πυρηνικό όπλο — όχι μόνο τώρα, όχι μόνο σε δύο χρόνια, αλλά μακροπρόθεσμα;» είπε ο Vance σε εξαντλημένους δημοσιογράφους λίγο μετά την αυγή της 12ης Απριλίου. «Αυτό δεν το έχουμε δει ακόμη»
Οι έπαινοι στο Πακιστάν
Αν και το μήνυμα του Vance ήταν σαφές, η αρχή της τετράλεπτης ενημέρωσής του υπογράμμισε επίσης για το Ιράν τα οφέλη της απόκτησης ατομικών όπλων: επαίνεσε τους οικοδεσπότες του στο Πακιστάν, το οποίο είχε αψηφήσει τις παγκόσμιες προσπάθειες ελέγχου εξοπλισμών για να κατασκευάσει τη δική του βόμβα και αργότερα βοήθησε την Τεχεράνη να αναπτύξει δυνατότητες εμπλουτισμού.
Ο αρχιτέκτονας αυτής της μυστικής συνεργασίας, Abdul Qadeer Khan, ανακηρύχθηκε ήρωας στο Πακιστάν και έλαβε χάρη το 2004, μία ημέρα αφού ομολόγησε στην τηλεόραση ότι πούλησε πυρηνική τεχνολογία στο Ιράν, τη Λιβύη και τη Βόρεια Κορέα.
Χρόνια αργότερα δεν εξέφρασε καμία μεταμέλεια, λέγοντας ότι ενεργούσε με τη βοήθεια των ηγετών του Πακιστάν — ισχυρισμός που η κυβέρνηση αρνείται.
Η μεγάλη αλήθεια…
«Μην παραβλέπετε το γεγονός ότι καμία χώρα με πυρηνικές δυνατότητες δεν έχει υποστεί επίθεση, δεν έχει καταληφθεί ή δεν έχει δει τα σύνορά της να αναδιαμορφώνονται», έγραψε ο Khan στο Newsweek το 2011, μια δεκαετία πριν τον θάνατό του σε ηλικία 85 ετών.
«Αν το Ιράκ και η Λιβύη είχαν πυρηνικά, δεν θα είχαν καταστραφεί όπως έχουμε δει πρόσφατα» είχε πει.
Ο ισχυρισμός αυτός παραμένει αληθινός σήμερα.
Οι πυρηνικές δυνάμεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν συγκρούσεις μικρής κλίμακας και τρομοκρατία, αλλά όσες έχουν περάσει το κατώφλι έχουν αποφύγει πλήρους κλίμακας εισβολές ή επιθέσεις «αποκεφαλισμού» όπως αυτές που πραγματοποίησαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.
Μια ντουζίνα ακόμη κυβερνήσεις βρίσκονται κοντά στην απόκτηση βόμβας, παρακολουθώντας αν οι επιδεινούμενες παγκόσμιες απειλές ασφαλείας καθιστούν άξιο τον κίνδυνο κυρώσεων ή προληπτικών επιθέσεων για την απόκτησή της.
Πυρηνική... διαμάχη
Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη βρίσκονται πλέον σε αντιπαράθεση, με καθεμία να ποντάρει ότι η άλλη θα υποχωρήσει πρώτη, ενώ ταυτόχρονα μπλοκάρουν τα Στενά του Hormuz, προκαλώντας αναταραχή στις αγορές και οικονομικό πόνο.
Το βασικό σημείο τριβής παραμένει η τύχη του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Donald Trump να καλεί τη νέα ηγεσία της χώρας να το εγκαταλείψει πλήρως.
Το Ιράν αρνήθηκε να υποχωρήσει: ο Ανώτατος Ηγέτης Mojtaba Khamenei υποσχέθηκε αυτή την εβδομάδα να προστατεύσει την πυρηνική και πυραυλική τεχνολογία της χώρας όπως και τα σύνορά της.
Ακόμα μεγαλύτερο κίνητρο
Οι εμπειρίες του Πακιστάν, της Ινδίας και της Βόρειας Κορέας — των μόνων χωρών εκτός της Συνθήκης μη Διάδοσης των Πυρηνικών Όπλων που δηλώνουν ανοιχτά ότι διαθέτουν πυρηνικά — δείχνουν ότι το Ιράν έχει πλέον ακόμη μεγαλύτερο κίνητρο να επιδιώξει πυρηνική αποτροπή μακροπρόθεσμα.
Η χώρα έχει χάσει μεγάλο μέρος του συμβατικού οπλισμού της, οι ένοπλοι σύμμαχοί της στην περιοχή έχουν δεχθεί σοβαρά πλήγματα, και ο Trump έχει απειλήσει να εξαφανίσει τον πολιτισμό της «που δεν θα επανέλθει ποτέ ξανά».
Οι επιθέσεις ΗΠΑ–Ισραήλ εν μέσω διπλωματικών διαπραγματεύσεων έχουν επίσης διαβρώσει την πίστη ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα αποτρέψει μελλοντικές επιθέσεις.
Καχυποψία
Αυτή η καχυποψία απέναντι στις ΗΠΑ εκτείνεται πέρα από το Ιράν: ακόμη και σύμμαχοι της Αμερικής επαναφέρουν συζητήσεις για πυρηνικές επιλογές, καθώς ο Trump θέτει υπό αμφισβήτηση τις συνθήκες αμοιβαίας άμυνας.
Σε αυτό το περιβάλλον, η αντιλαμβανόμενη αξία των πυρηνικών όπλων — ως αποτροπή αλλά και ως διαπραγματευτικό εργαλείο — αυξάνεται αντί να μειώνεται.
Και, σε αντίθεση με την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, δεν είναι σαφές αν κάποιος θα προσπαθήσει καν να την αντιστρέψει.
Mήνυμα από το παρελθόν
Καθώς τα κράτη έσπευδαν να κατασκευάσουν πυρηνικά οπλοστάσια τη δεκαετία του 1950, ο Ιρλανδός Υπουργός Εξωτερικών Frank Aiken ένιωσε την ανάγκη να μιλήσει.
Βετεράνος του αγώνα ανεξαρτησίας της Ιρλανδίας, προειδοποίησε ότι οι παγκόσμιες δυνάμεις διέθεταν πλέον «τους στρατιωτικούς πόρους να καταστρέψουν τους εαυτούς τους και να καταστρέψουν όλους μας».
«Το πρόβλημά μας λοιπόν είναι πώς να συγκρατήσουμε τις καταστροφικές μας δυνάμεις», είπε ο Aiken στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 1958.
«Πώς να αποφύγουμε την καταστροφή και την αναρχία ενώ εξελίσσουμε και τελειοποιούμε τις τέχνες της ειρηνικής συνύπαρξης».
Οι δηλώσεις του βοήθησαν να μετατοπιστεί η συζήτηση για τα ατομικά όπλα και οδήγησαν τελικά στη δημιουργία της Συνθήκης Μη Διάδοσης μια δεκαετία αργότερα.
Η συνθήκη περιόρισε τον αριθμό των πυρηνικών δυνάμεων σε πέντε — ΗΠΑ, Σοβιετική Ένωση, Κίνα, Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο — ενώ προέβλεπε διαπραγματεύσεις αφοπλισμού και επέτρεπε σε άλλα κράτη να αναπτύξουν πυρηνική ενέργεια για ειρηνικούς σκοπούς.
Δεν ήταν όλοι ικανοποιημένοι.
Η Ινδία υπήρξε έντονος επικριτής της συνθήκης, υποστηρίζοντας ότι καθιέρωσε «πυρηνικό απαρτχάιντ».
Το 1974 έγινε η πρώτη χώρα εκτός της συνθήκης που δοκίμασε πυρηνική βόμβα, σε μια «ειρηνική» επιχείρηση με την ονομασία “Smiling Buddha”.
«Δεν μπορούμε να αποδεχθούμε τη λογική ότι λίγα έθνη έχουν το δικαίωμα να διασφαλίζουν την ασφάλειά τους απειλώντας την επιβίωση της ανθρωπότητας», δήλωσε ο Ινδός ηγέτης Rajiv Gandhi στον ΟΗΕ το 1988.
Οι νέες δυνάμεις
Μέχρι το τέλος του αιώνα, οι περισσότερες χώρες είχαν επικυρώσει τη Συνθήκη — συμπεριλαμβανομένης της Νότιας Αφρικής, που ανέπτυξε και στη συνέχεια κατήργησε τα πυρηνικά της πριν ο Nelson Mandela γίνει πρόεδρος το 1994.
Η Βόρεια Κορέα έγινε το 2003 η πρώτη — και μοναδική — χώρα που αποχώρησε από τη συνθήκη, λίγο αφότου ο Πρόεδρος των ΗΠΑ George W. Bush την χαρακτήρισε μέρος του «Άξονα του Κακού».
Σε αντίθεση με την απόφασή του να πλήξει το Ιράν, ο Trump προσπάθησε να πείσει τη Βόρεια Κορέα να εγκαταλείψει τα πυρηνικά μέσω διπλωματίας, συναντώντας τον ηγέτη της Kim Jong Un το 2018 στη Σιγκαπούρη.
Η προσπάθεια κατέρρευσε ένα χρόνο αργότερα στο Ανόι λόγω έλλειψης εμπιστοσύνης.
Χιλιάδες κεφαλές
Η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης άφησε χιλιάδες πυρηνικές κεφαλές σε χώρες όπως η Ουκρανία, το Καζακστάν και η Λευκορωσία.
Η Ουκρανία, ανήσυχη για μελλοντική επιθετικότητα, έλαβε μόνο «διαβεβαίωση» ασφαλείας στο Memorandum της Βουδαπέστης πριν παραδώσει τα όπλα της — μια δέσμευση που δεν απέτρεψε την προσάρτηση της Κριμαίας το 2014 και την εισβολή το 2022.
«Αισθάνομαι προσωπική ευθύνη γιατί τους έπεισα να εγκαταλείψουν τα πυρηνικά τους», δήλωσε ο πρώην Πρόεδρος των ΗΠΑ Bill Clinton το 2023.
«Και κανείς τους δεν πιστεύει ότι η Ρωσία θα τολμούσε κάτι τέτοιο αν η Ουκρανία τα είχε ακόμη» είχε πει ο Clinton.
Η διεθνής καταδίκη για «παράνομα» πυρηνικά προγράμματα συνήθως δεν διαρκεί πολύ.
Οι κυρώσεις των ΗΠΑ σε Ινδία και Πακιστάν μετά τις δοκιμές του 1998 ήρθησαν λίγες ημέρες μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001.
Η σημερινή πρόκληση
Σήμερα, ο Trump αντιμετωπίζει την πρόκληση είτε να δεσμευτεί σε έναν παρατεταμένο πόλεμο είτε να πείσει το Ιράν ότι η διπλωματία και τα οικονομικά κίνητρα αποτελούν πιο βιώσιμη οδό επιβίωσης από την πυρηνική αποτροπή.
Αν το Ιράν αποκτήσει τελικά πυρηνικά όπλα, άλλες δυνάμεις της Μέσης Ανατολής — όπως η Σαουδική Αραβία, η Αίγυπτος και η Τουρκία — ενδέχεται να ακολουθήσουν.
Αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει μαζική αποχώρηση από τη Συνθήκη μη Διάδοσης.
Ορισμένοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι ένας κόσμος με περισσότερα πυρηνικά είναι πιο ασφαλής, αλλά ο Rajiv Gandhi απέρριψε αυτή την άποψη ως «επικίνδυνη αδράνεια», προειδοποιώντας για τους κινδύνους από παράφρονες, ατυχήματα και «υπολογιστές προγραμματισμένους για Αρμαγεδδώνα».
Ο Aiken είχε εκφράσει παρόμοια προειδοποίηση δεκαετίες νωρίτερα, λέγοντας ότι θα ήταν «τραγικό» αν μικρότερα κράτη αποκτούσαν πυρηνικά όπλα.
Αν δεν αλλάξουν τα κίνητρα για το Ιράν και άλλες μεσαίες δυνάμεις που μπορούν γρήγορα να κατασκευάσουν πυρηνικά όπλα, ο κόσμος ίσως σύντομα το διαπιστώσει.
Araghchi (ΥΠΕΞ Ιράν): Το Πεντάγωνο λέει ψέματα - Τουλάχιστον 100 δις δολάρια το άμεσο κόστος του πολέμου
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Abbas Araghchi κατηγόρησε ότι το Πεντάγωνο «λέει ψέματα» σχετικά με το οικονομικό κόστος του πολέμου, το οποίο προσδιόρισε στα 25 δισ δολάρια.
«Το ρίσκο του Netanyahu έχει ήδη κοστίσει άμεσα στην Αμερική 100 δισεκατομμύρια δολάρια, τέσσερις φορές περισσότερα από όσα ισχυρίζονται», έγραψε ο Araghchi στην πλατφόρμα X.
«Το έμμεσο κόστος για τους Αμερικανούς φορολογούμενους είναι ΠΟΛΥ υψηλότερο.
Ο μηνιαίος λογαριασμός για κάθε αμερικανικό νοικοκυριό είναι 500 δολάρια και αυξάνεται γρήγορα.
Το «Israel First» σημαίνει πάντα «America Last» ανέφερε ο Ιρανός ΥΠΕΞ.
Hojjatoleslam Mohseni Ejei (Ιράν): Δεν εγκαταλείψαμε ποτέ τις διαπραγματεύσεις
Από την πλευρά του ο διοικητής της Αεροδιαστημικής Δύναμης Majid Mousavi εκτόξευσε νέες απειλές προς τις ΗΠΑ.
«Έχουμε δει τι συνέβη στις περιφερειακές σας βάσεις, το ίδιο θα δούμε να συμβαίνει και στα πολεμικά σας πλοία» υποστήριξε ο Mousavi αναφερόμενος στα σενάρια που θέλουν τις ΗΠΑ να εξετάζουν σύντομες και έντονες επιθέσεις.
Ο Ανώτατος Ηγέτης Ayatollah Mojtaba Khamenei δήλωσε σε γραπτό μήνυμα προς τους Ιρανούς ότι η Τεχεράνη θα εξαλείψει «τις καταχρήσεις των εχθρών στη θαλάσσια οδό» υπό νέα διαχείριση του στενού, υποδηλώνοντας ότι σκοπεύει να διατηρήσει τον έλεγχο.
«Οι ξένοι που έρχονται από χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά... δεν έχουν θέση εκεί παρά μόνο στον βυθό των νερών του», είπε στο μήνυμά του ο Mojtaba Khamenei.
NBC: Το Ιράν αξιοποιεί την εκεχειρία για να ανακτήσει όπλα
O Trump ζυγίζει τις επιλογές του: Θέλω μεγάλη νίκη
Ο Trump εξετάζει επιλογές για τον πόλεμο με το Ιράν καθώς πλησιάζει το ταξίδι στην Κίνα.
Αμερικανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι η επικείμενη επίσκεψη του προέδρου των ΗΠΑ στην Κίνα ενδέχεται να επηρεάσει τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τον πόλεμο με το Ιράν.
Ανώνυμος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε στο NBC ότι το ταξίδι αποτελεί έναν από τους παράγοντες που εξετάζει ο Trump καθώς σταθμίζει τις επιλογές του για το Ιράν.
Η επίσκεψη στην Κίνα, η οποία είναι πλέον προγραμματισμένη για τις 14 και 15 Μαΐου αποτελεί «προτεραιότητα» που ο Λευκός Οίκος δεν θέλει σε καμία περίπτωση να αναβάλει ξανά, σύμφωνα με τον ίδιο αξιωματούχο.
Οι New York Times αναφέρουν επίσης ότι οι διπλοί αποκλεισμοί στο Στενό του Hormuz και στα λιμάνια του Ιράν περιπλέκουν την κατάσταση ενόψει της «υψηλού διακυβεύματος» επίσκεψης στην Κίνα.
Το Πεκίνο έχει δηλώσει ότι επιθυμεί να διαδραματίσει «εποικοδομητικό ρόλο» στον τερματισμό του πολέμου, ενώ η κυβέρνηση Trump έχει επιβάλει κυρώσεις σε αρκετά κινεζικά διυλιστήρια πετρελαίου και ναυτιλιακές εταιρείες, κατηγορώντας τα ότι εμπορεύονται ιρανικό πετρέλαιο, το οποίο τελεί υπό αμερικανικές κυρώσεις.
Όπως και πολλές γειτονικές χώρες, η Κίνα εισάγει μεγάλο μέρος του πετρελαίου της μέσω του Στενού του Hormuz, το οποίο παραμένει σε μεγάλο βαθμό κλειστό από τις αρχές Μαρτίου.
Trump: Το Ιράν πεθαίνει για συμφωνία...
Ο Donald Trump, απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων, εμφανίστηκε αμφίσημος ως προς το εάν απαιτείται επανέναρξη των επιθέσεων: «Δεν ξέρω αν το χρειαζόμαστε. Ίσως το χρειαστούμε», είπε, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η κατάσταση παραμένει ρευστή και εξαρτάται από τις κινήσεις της Τεχεράνης, η οποία όπως είπε, «πεθαίνει για συμφωνία»...
«Έχουμε ήδη νικήσει, αλλά θέλω μια μεγαλύτερη νίκη», δήλωσε, επιχειρώντας να ενισχύσει το αφήγημα επιτυχίας της αμερικανικής στρατιωτικής δράσης.
Ο Trump ανέφερε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν καταστρέψει κρίσιμες υποδομές του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων ναυτικών και αεροπορικών δυνατοτήτων, καθώς και συστημάτων ραντάρ και ηγετικών δομών.
Επίσης, επανέλαβε ότι δεν θα επιτραπεί στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο και ότι η τιμή της βενζίνης — βασικό ζήτημα για το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου — θα «πέσει κατακόρυφα» μόλις τελειώσει ο πόλεμος.
Επαναλαμβάνοντας κατηγορίες για σοβαρές παραβιάσεις δικαιωμάτων από το Ιράν, ο Trump δήλωσε ότι είναι «εντάξει» με τη συμμετοχή της χώρας στο επερχόμενο Παγκόσμιο Κύπελλο ποδοσφαίρου στις Ηνωμένες Πολιτείες, αφού ο πρόεδρος της FIFA Gianni Infantino επέμεινε ότι η χώρα θα λάβει μέρος.
Σημειώνεται πως ανάμεσα στις επιλογές που εξετάζει ο Trump - σύμφωνα με το Axios - είναι η χρήση χερσαίων δυνάμεων για την κατάληψη μέρους του Στενού ώστε να ανοίξει ξανά για εμπορική ναυσιπλοΐα., ηεπέκταση του αμερικανικού αποκλεισμού ή η κήρυξη μονομερούς νίκης.
Richard Blumenthal (Δημοκρατικοί): Πλησιάζει η ώρα της μεγάλης απόφασης
Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής των ΗΠΑ Richard Blumenthal δήλωσε σε συνέντευξή του στο CNN ότι έχει την «εντύπωση από ορισμένες ενημερώσεις», καθώς και από άλλες πηγές, ότι «ένα επικείμενο στρατιωτικό πλήγμα βρίσκεται πολύ σοβαρά στο τραπέζι».
Πρόσθεσε ότι αυτή η προοπτική είναι «βαθιά ανησυχητική», καθώς θα μπορούσε «να θέσει σε κίνδυνο Αμερικανούς νέους και νέες» και να οδηγήσει σε «πιθανές μαζικές απώλειες».
«Δεν μπορώ να γίνω πιο συγκεκριμένος, επειδή έλαβα τουλάχιστον μία από αυτές τις ενημερώσεις — στην πραγματικότητα αρκετές — σε διαβαθμισμένο πλαίσιο.
Αλλά δεν λέω με βεβαιότητα πότε θα μπορούσε να συμβεί, απλώς ότι είναι πολύ σοβαρά στο τραπέζι ως πιθανό σχέδιο» είπε ο Blumenthal, ο οποίος πρόσθεσε πως αυτό «δεν θα πρέπει να εκπλήσσει κανέναν, επειδή οι στρατιωτικοί ηγέτες που εμπλέκονται σε αυτή την προσπάθεια μιλούν γι’ αυτό εδώ και καιρό».
www.bankingnews.gr
Ο χρόνος πιέζει καθώς σήμερα Παρασκευή 1η Μαΐου το Πακιστάν περιμένει από το Ιράν μια νέα ειρηνευτική πρόταση, καθώς η προηγούμενη εκδοχή της είχε απορριφθεί από τον πρόεδρο Trump…
Πακιστανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι μια δίκαιη συμφωνία είναι εφικτή και ότι πλέον εξαρτάται από την Τεχεράνη να απαντήσει…
Αλλά το ερώτημα που πλανάται από ολοένα και περισσότερους ειδικούς και αναλυτές είναι, τι θα συμβεί αν τελικά το Ιράν δεν απαντήσει θετικά…
Από τις ΗΠΑ αναφέρουν πως η στρατιωτική επιλογή παραμένει στο τραπέζι όσο και αν αυτή εκτιμάται ότι βυθίσει ακόμα περισσότερο σε αδιέξοδο τις ΗΠΑ…
Το αδιέξοδο των ΗΠΑ και η παταγώδης αποτυχία της στρατηγικής του Trump αντικατοπτρίζεται στο ότι αν και πιέζουν την Τεχεράνη να εγκαταλείψει τις πυρηνικές της φιλοδοξίες, της αποδεικνύουν σχεδόν καθημερινά γιατί ένα πυρηνικό όπλο τους είναι... άκρως απαραίτητο για να ... επιβιώσουν ως κράτος...
Αισιοδοξία από Πακιστάν
Καθώς το αδιέξοδο μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης παρατείνεται και ο κόσμος περιμένει με ελπίδα μια συμφωνία, η πιθανότητα ενός εναλλακτικού σεναρίου – η επανέναρξη του πολέμου – πλανάται στον αέρα.
Ο χρόνος πιέζει, με την Παρασκευή 1η Μαΐου να θεωρείται η προθεσμία για να λάβει το Πακιστάν την αναθεωρημένη ειρηνευτική πρόταση του Ιράν, αφού ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump απέρριψε μια προηγούμενη εκδοχή.
Μεσολαβητές στο Ισλαμαμπάντ πιστεύουν ότι μια δίκαιη συμφωνία είναι εφικτή και ότι πλέον εξαρτάται από την Τεχεράνη να απαντήσει, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τη διαδικασία.
Έχουν εργαστεί αδιάκοπα για την επίτευξη συμφωνίας, αλλά καθώς περίμεναν το μεγαλύτερο μέρος της εβδομάδας για απάντηση, ΗΠΑ και Ιράν ενέτειναν τις απειλές και τις προκλήσεις τους.
Τέλος ο Mr.Nice Guy
Την περασμένη Τετάρτη – την πρώτη ημέρα που αναμενόταν απάντηση από την Τεχεράνη – ο Trump ανάρτησε στο Truth Social μια εικόνα όπου εμφανίζεται να κρατά όπλο, καλώντας τους Ιρανούς ηγέτες «να σοβαρευτούν».
«Τέλος ο καλός κύριος», ανέφερε η λεζάντα.
Αργότερα, από το Οβάλ Γραφείο, πρόσθεσε: «Αυτή τη στιγμή, δεν θα υπάρξει ποτέ συμφωνία αν δεν συμφωνήσουν ότι δεν θα υπάρχουν πυρηνικά όπλα».
Η απάντηση του Mojtaba Khamenei
Ωστόσο, το Ιράν απάντησε αποφασιστικά σε αυτό το βασικό αίτημα.
Σε μήνυμά του ο ανώτατος ηγέτης Mojtaba Khamenei δήλωσε ότι το Ιράν θα «διαφυλάξει» τις πυρηνικές και πυραυλικές του δυνατότητες και ότι «ξένοι παράγοντες» δεν έχουν θέση στον Περσικό Κόλπο, παρά μόνο «στα βάθη των υδάτων του».
Οι Ιρανοί δεν έχουν ακόμη δει ή ακούσει τον Khamenei, περισσότερο από επτά εβδομάδες μετά την ανακοίνωση της ανάληψης της ηγεσίας, μετά τη δολοφονία του πατέρα του – ωστόσο έχει εκδώσει αρκετά γραπτά μηνύματα.
Πάντως σε σημερινές του δηλώσεις ο Mohsen Qomi, σύμβουλος του Mojtaba Khamenei, υποστήριξε ότι ο Ανώτατος Ηγέτης είναι «απολύτως καλά στην υγεία του» και επιβλέπει τις «διαπραγματεύσεις».
Όπως είπε, ο Khamenei τραυματίστηκε στις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις που σκότωσαν τον πατέρα του, Ali Khamenei, στην αρχή του πολέμου.
Ωστόσο, λίγα λεπτά πριν από τον βομβαρδισμό είχε βγει στην αυλή, γεγονός που του επέτρεψε να επιβιώσει.
«Αυτό είναι τέχνασμα του εχθρού.
Θέλουν να ρωτούν: γιατί δεν εμφανίζεται; γιατί δεν στέλνει ηχητικά ή μηνύματα συλλυπητηρίων;» δήλωσε ο Qomi, αναφέροντας πως ο Mojtaba Khamenei έχει δώσει οδηγίες στην ομάδα διαπραγματεύσεων για το «πώς να ενεργεί σε διαφορετικές καταστάσεις».
«Έχει πλήρη επίγνωση και έλεγχο της κατάστασης» κατέληξε ο σύμβουλος του.
Αυτές οι εκατέρωθεν επιθέσεις φαίνεται να απομακρύνουν όλο και περισσότερο τις δύο πλευρές, σχεδόν τέσσερις εβδομάδες μετά την προσωρινή κατάπαυση του πυρός.
Αργά την Πέμπτη 30/4, ο Trump δήλωσε ότι κανείς δεν γνωρίζει την πραγματική κατάσταση των διαπραγματεύσεων εκτός από τον ίδιο και λίγους ακόμη, υπονοώντας ότι οι συνομιλίες προχωρούν παρά την εικόνα αδιεξόδου.
Ωστόσο, οι πυρηνικές δυνατότητες του Ιράν παραμένουν βασικό σημείο διαφωνίας: ο Trump ζητά εγγυήσεις για τον περιορισμό του προγράμματος, ενώ η Τεχεράνη επιμένει στο δικαίωμα εμπλουτισμού ουρανίου για ειρηνικούς σκοπούς.
Πρόκειται για μια κρίσιμη «κόκκινη γραμμή» και για τις δύο πλευρές, οδηγώντας σε αδιέξοδο.
Που ποντάρει η Τεχεράνη και ο … Trump
Η Τεχεράνη φαίνεται να κερδίζει χρόνο, παρατείνοντας τις διαπραγματεύσεις και καταθέτοντας προτάσεις με μικρές αλλαγές – ίσως ελπίζοντας ότι ο Trump θα κουραστεί ή ότι η εσωτερική πίεση λόγω αυξημένων τιμών καυσίμων θα τον αναγκάσει να υποχωρήσει.
Ωστόσο, ο Trump φέρεται να εξετάζει επιλογές για να πιέσει το Ιράν να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, έχοντας ενημερωθεί από στρατιωτικούς για πιθανό νέο κύμα επιθέσεων.
Η βασική στρατηγική του, σύμφωνα με πηγές, είναι η άσκηση μέγιστης οικονομικής πίεσης.
Η ομάδα του σχεδιάζει την επέκταση του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, ακόμη και το ενδεχόμενο μακροχρόνιου κλεισίματος των Στενών του Hormuz.
Οι ΗΠΑ έχουν ήδη αναχαιτίσει ή ανακατευθύνει σχεδόν 40 πλοία από την έναρξη του αποκλεισμού, με τον Trump να δηλώνει: «Ο αποκλεισμός είναι ιδιοφυής».
Παράλληλα, πιέζουν άλλες χώρες να συμμετάσχουν σε νέα συμμαχία για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, ενώ και οι δύο πλευρές διατηρούν αποκλεισμούς.
Οι οικονομικές συνέπειες αυξάνονται: οι τιμές πετρελαίου έφτασαν σε υψηλό τετραετίας και οι τιμές καυσίμων στις ΗΠΑ αυξάνονται, λόγω φόβων αποτυχίας των συνομιλιών.
Έντονη δυσαρέσκεια
Ο αποκλεισμός προκαλεί έντονη δυσαρέσκεια στην Τεχεράνη, με στρατιωτικούς αξιωματούχους και τον Moshen Rezaei να απειλούν με αντίποινα.
Ωστόσο, ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Mohammad Bagher Ghalibaf χλεύασε την ιδέα αποκλεισμού, αναφερόμενος στα εκτεταμένα σύνορα της χώρας: «Αν χτίσετε δύο τείχη στις ΗΠΑ, το συνολικό μήκος θα είναι μικρότερο από τα σύνορα του Ιράν», έγραψε, προσθέτοντας ειρωνικά προς τον Pete Hegseth: «1 χλμ = 0,62 μίλια».
Δεν είναι σαφές τι θα συμβεί μετά την Παρασκευή αν το Ιράν δεν απαντήσει θετικά.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι και οι δύο πλευρές είναι έτοιμες για πιθανή επιστροφή στη σύγκρουση αν δεν επιτευχθεί συμφωνία.
Όλα λάθος από ΗΠΑ
Πρόσφατα πρώην αξιωματούχος της Mossad, της ισραηλινής υπηρεσίας πληροφοριών, υποστήριξε πως όλα έγιναν λάθος στην επιχείρηση κατά του Ιράν.
Πράγματι, ΗΠΑ και Ισραήλ δεν έχουν πετύχει πολλούς από τους βασικούς τους στόχους: όπως την αλλαγή του καθεστώτος και την εγκαθίδρυση μιας πιο φιλικής προς αυτούς κυβέρνησης.
Αντιθέτως, οι ριζοσπαστικοί Φρουροί της Επανάστασης έχουν εδραιώσει την παρουσία τους και πλέον κυριαρχούν όχι μόνο στη στρατιωτική αλλά και στην πολιτική ζωή του Ιράν.
Αλλά η λάθος στρατηγική των ΗΠΑ φαίνεται και από τις δηλώσεις του ίδιου του αντιπροέδρου των ΗΠΑ, J.D. Vance λίγο μετά την κατάρρευση των τελευταίων διαπραγματεύσεων με το Ιράν, όπου επί της ουσίας έδειξε για ποιον ακριβώς λόγο το Ιράν… πρέπει να αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
Σύμφωνα με το Bloomberg, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ JD Vance πήρε μια βαθιά ανάσα πριν δηλώσει ότι οι συνομιλίες κατέρρευσαν επειδή η Ισλαμική Δημοκρατία αρνήθηκε να αποκλείσει οριστικά το ενδεχόμενο απόκτησης πυρηνικής βόμβας.
«Το απλό ερώτημα είναι: βλέπουμε μια θεμελιώδη δέσμευση βούλησης από τους Ιρανούς να μην αναπτύξουν πυρηνικό όπλο — όχι μόνο τώρα, όχι μόνο σε δύο χρόνια, αλλά μακροπρόθεσμα;» είπε ο Vance σε εξαντλημένους δημοσιογράφους λίγο μετά την αυγή της 12ης Απριλίου. «Αυτό δεν το έχουμε δει ακόμη»
Οι έπαινοι στο Πακιστάν
Αν και το μήνυμα του Vance ήταν σαφές, η αρχή της τετράλεπτης ενημέρωσής του υπογράμμισε επίσης για το Ιράν τα οφέλη της απόκτησης ατομικών όπλων: επαίνεσε τους οικοδεσπότες του στο Πακιστάν, το οποίο είχε αψηφήσει τις παγκόσμιες προσπάθειες ελέγχου εξοπλισμών για να κατασκευάσει τη δική του βόμβα και αργότερα βοήθησε την Τεχεράνη να αναπτύξει δυνατότητες εμπλουτισμού.
Ο αρχιτέκτονας αυτής της μυστικής συνεργασίας, Abdul Qadeer Khan, ανακηρύχθηκε ήρωας στο Πακιστάν και έλαβε χάρη το 2004, μία ημέρα αφού ομολόγησε στην τηλεόραση ότι πούλησε πυρηνική τεχνολογία στο Ιράν, τη Λιβύη και τη Βόρεια Κορέα.
Χρόνια αργότερα δεν εξέφρασε καμία μεταμέλεια, λέγοντας ότι ενεργούσε με τη βοήθεια των ηγετών του Πακιστάν — ισχυρισμός που η κυβέρνηση αρνείται.
Η μεγάλη αλήθεια…
«Μην παραβλέπετε το γεγονός ότι καμία χώρα με πυρηνικές δυνατότητες δεν έχει υποστεί επίθεση, δεν έχει καταληφθεί ή δεν έχει δει τα σύνορά της να αναδιαμορφώνονται», έγραψε ο Khan στο Newsweek το 2011, μια δεκαετία πριν τον θάνατό του σε ηλικία 85 ετών.
«Αν το Ιράκ και η Λιβύη είχαν πυρηνικά, δεν θα είχαν καταστραφεί όπως έχουμε δει πρόσφατα» είχε πει.
Ο ισχυρισμός αυτός παραμένει αληθινός σήμερα.
Οι πυρηνικές δυνάμεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν συγκρούσεις μικρής κλίμακας και τρομοκρατία, αλλά όσες έχουν περάσει το κατώφλι έχουν αποφύγει πλήρους κλίμακας εισβολές ή επιθέσεις «αποκεφαλισμού» όπως αυτές που πραγματοποίησαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.
Μια ντουζίνα ακόμη κυβερνήσεις βρίσκονται κοντά στην απόκτηση βόμβας, παρακολουθώντας αν οι επιδεινούμενες παγκόσμιες απειλές ασφαλείας καθιστούν άξιο τον κίνδυνο κυρώσεων ή προληπτικών επιθέσεων για την απόκτησή της.
Πυρηνική... διαμάχη
Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη βρίσκονται πλέον σε αντιπαράθεση, με καθεμία να ποντάρει ότι η άλλη θα υποχωρήσει πρώτη, ενώ ταυτόχρονα μπλοκάρουν τα Στενά του Hormuz, προκαλώντας αναταραχή στις αγορές και οικονομικό πόνο.
Το βασικό σημείο τριβής παραμένει η τύχη του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Donald Trump να καλεί τη νέα ηγεσία της χώρας να το εγκαταλείψει πλήρως.
Το Ιράν αρνήθηκε να υποχωρήσει: ο Ανώτατος Ηγέτης Mojtaba Khamenei υποσχέθηκε αυτή την εβδομάδα να προστατεύσει την πυρηνική και πυραυλική τεχνολογία της χώρας όπως και τα σύνορά της.
Ακόμα μεγαλύτερο κίνητρο
Οι εμπειρίες του Πακιστάν, της Ινδίας και της Βόρειας Κορέας — των μόνων χωρών εκτός της Συνθήκης μη Διάδοσης των Πυρηνικών Όπλων που δηλώνουν ανοιχτά ότι διαθέτουν πυρηνικά — δείχνουν ότι το Ιράν έχει πλέον ακόμη μεγαλύτερο κίνητρο να επιδιώξει πυρηνική αποτροπή μακροπρόθεσμα.
Η χώρα έχει χάσει μεγάλο μέρος του συμβατικού οπλισμού της, οι ένοπλοι σύμμαχοί της στην περιοχή έχουν δεχθεί σοβαρά πλήγματα, και ο Trump έχει απειλήσει να εξαφανίσει τον πολιτισμό της «που δεν θα επανέλθει ποτέ ξανά».
Οι επιθέσεις ΗΠΑ–Ισραήλ εν μέσω διπλωματικών διαπραγματεύσεων έχουν επίσης διαβρώσει την πίστη ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα αποτρέψει μελλοντικές επιθέσεις.
Καχυποψία
Αυτή η καχυποψία απέναντι στις ΗΠΑ εκτείνεται πέρα από το Ιράν: ακόμη και σύμμαχοι της Αμερικής επαναφέρουν συζητήσεις για πυρηνικές επιλογές, καθώς ο Trump θέτει υπό αμφισβήτηση τις συνθήκες αμοιβαίας άμυνας.
Σε αυτό το περιβάλλον, η αντιλαμβανόμενη αξία των πυρηνικών όπλων — ως αποτροπή αλλά και ως διαπραγματευτικό εργαλείο — αυξάνεται αντί να μειώνεται.
Και, σε αντίθεση με την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, δεν είναι σαφές αν κάποιος θα προσπαθήσει καν να την αντιστρέψει.
Mήνυμα από το παρελθόν
Καθώς τα κράτη έσπευδαν να κατασκευάσουν πυρηνικά οπλοστάσια τη δεκαετία του 1950, ο Ιρλανδός Υπουργός Εξωτερικών Frank Aiken ένιωσε την ανάγκη να μιλήσει.
Βετεράνος του αγώνα ανεξαρτησίας της Ιρλανδίας, προειδοποίησε ότι οι παγκόσμιες δυνάμεις διέθεταν πλέον «τους στρατιωτικούς πόρους να καταστρέψουν τους εαυτούς τους και να καταστρέψουν όλους μας».
«Το πρόβλημά μας λοιπόν είναι πώς να συγκρατήσουμε τις καταστροφικές μας δυνάμεις», είπε ο Aiken στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 1958.
«Πώς να αποφύγουμε την καταστροφή και την αναρχία ενώ εξελίσσουμε και τελειοποιούμε τις τέχνες της ειρηνικής συνύπαρξης».
Οι δηλώσεις του βοήθησαν να μετατοπιστεί η συζήτηση για τα ατομικά όπλα και οδήγησαν τελικά στη δημιουργία της Συνθήκης Μη Διάδοσης μια δεκαετία αργότερα.
Η συνθήκη περιόρισε τον αριθμό των πυρηνικών δυνάμεων σε πέντε — ΗΠΑ, Σοβιετική Ένωση, Κίνα, Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο — ενώ προέβλεπε διαπραγματεύσεις αφοπλισμού και επέτρεπε σε άλλα κράτη να αναπτύξουν πυρηνική ενέργεια για ειρηνικούς σκοπούς.
Δεν ήταν όλοι ικανοποιημένοι.
Η Ινδία υπήρξε έντονος επικριτής της συνθήκης, υποστηρίζοντας ότι καθιέρωσε «πυρηνικό απαρτχάιντ».
Το 1974 έγινε η πρώτη χώρα εκτός της συνθήκης που δοκίμασε πυρηνική βόμβα, σε μια «ειρηνική» επιχείρηση με την ονομασία “Smiling Buddha”.
«Δεν μπορούμε να αποδεχθούμε τη λογική ότι λίγα έθνη έχουν το δικαίωμα να διασφαλίζουν την ασφάλειά τους απειλώντας την επιβίωση της ανθρωπότητας», δήλωσε ο Ινδός ηγέτης Rajiv Gandhi στον ΟΗΕ το 1988.
Οι νέες δυνάμεις
Μέχρι το τέλος του αιώνα, οι περισσότερες χώρες είχαν επικυρώσει τη Συνθήκη — συμπεριλαμβανομένης της Νότιας Αφρικής, που ανέπτυξε και στη συνέχεια κατήργησε τα πυρηνικά της πριν ο Nelson Mandela γίνει πρόεδρος το 1994.
Η Βόρεια Κορέα έγινε το 2003 η πρώτη — και μοναδική — χώρα που αποχώρησε από τη συνθήκη, λίγο αφότου ο Πρόεδρος των ΗΠΑ George W. Bush την χαρακτήρισε μέρος του «Άξονα του Κακού».
Σε αντίθεση με την απόφασή του να πλήξει το Ιράν, ο Trump προσπάθησε να πείσει τη Βόρεια Κορέα να εγκαταλείψει τα πυρηνικά μέσω διπλωματίας, συναντώντας τον ηγέτη της Kim Jong Un το 2018 στη Σιγκαπούρη.
Η προσπάθεια κατέρρευσε ένα χρόνο αργότερα στο Ανόι λόγω έλλειψης εμπιστοσύνης.
Χιλιάδες κεφαλές
Η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης άφησε χιλιάδες πυρηνικές κεφαλές σε χώρες όπως η Ουκρανία, το Καζακστάν και η Λευκορωσία.
Η Ουκρανία, ανήσυχη για μελλοντική επιθετικότητα, έλαβε μόνο «διαβεβαίωση» ασφαλείας στο Memorandum της Βουδαπέστης πριν παραδώσει τα όπλα της — μια δέσμευση που δεν απέτρεψε την προσάρτηση της Κριμαίας το 2014 και την εισβολή το 2022.
«Αισθάνομαι προσωπική ευθύνη γιατί τους έπεισα να εγκαταλείψουν τα πυρηνικά τους», δήλωσε ο πρώην Πρόεδρος των ΗΠΑ Bill Clinton το 2023.
«Και κανείς τους δεν πιστεύει ότι η Ρωσία θα τολμούσε κάτι τέτοιο αν η Ουκρανία τα είχε ακόμη» είχε πει ο Clinton.
Η διεθνής καταδίκη για «παράνομα» πυρηνικά προγράμματα συνήθως δεν διαρκεί πολύ.
Οι κυρώσεις των ΗΠΑ σε Ινδία και Πακιστάν μετά τις δοκιμές του 1998 ήρθησαν λίγες ημέρες μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001.
Η σημερινή πρόκληση
Σήμερα, ο Trump αντιμετωπίζει την πρόκληση είτε να δεσμευτεί σε έναν παρατεταμένο πόλεμο είτε να πείσει το Ιράν ότι η διπλωματία και τα οικονομικά κίνητρα αποτελούν πιο βιώσιμη οδό επιβίωσης από την πυρηνική αποτροπή.
Αν το Ιράν αποκτήσει τελικά πυρηνικά όπλα, άλλες δυνάμεις της Μέσης Ανατολής — όπως η Σαουδική Αραβία, η Αίγυπτος και η Τουρκία — ενδέχεται να ακολουθήσουν.
Αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει μαζική αποχώρηση από τη Συνθήκη μη Διάδοσης.
Ορισμένοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι ένας κόσμος με περισσότερα πυρηνικά είναι πιο ασφαλής, αλλά ο Rajiv Gandhi απέρριψε αυτή την άποψη ως «επικίνδυνη αδράνεια», προειδοποιώντας για τους κινδύνους από παράφρονες, ατυχήματα και «υπολογιστές προγραμματισμένους για Αρμαγεδδώνα».
Ο Aiken είχε εκφράσει παρόμοια προειδοποίηση δεκαετίες νωρίτερα, λέγοντας ότι θα ήταν «τραγικό» αν μικρότερα κράτη αποκτούσαν πυρηνικά όπλα.
Αν δεν αλλάξουν τα κίνητρα για το Ιράν και άλλες μεσαίες δυνάμεις που μπορούν γρήγορα να κατασκευάσουν πυρηνικά όπλα, ο κόσμος ίσως σύντομα το διαπιστώσει.
Araghchi (ΥΠΕΞ Ιράν): Το Πεντάγωνο λέει ψέματα - Τουλάχιστον 100 δις δολάρια το άμεσο κόστος του πολέμου
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Abbas Araghchi κατηγόρησε ότι το Πεντάγωνο «λέει ψέματα» σχετικά με το οικονομικό κόστος του πολέμου, το οποίο προσδιόρισε στα 25 δισ δολάρια.
«Το ρίσκο του Netanyahu έχει ήδη κοστίσει άμεσα στην Αμερική 100 δισεκατομμύρια δολάρια, τέσσερις φορές περισσότερα από όσα ισχυρίζονται», έγραψε ο Araghchi στην πλατφόρμα X.
«Το έμμεσο κόστος για τους Αμερικανούς φορολογούμενους είναι ΠΟΛΥ υψηλότερο.
Ο μηνιαίος λογαριασμός για κάθε αμερικανικό νοικοκυριό είναι 500 δολάρια και αυξάνεται γρήγορα.
Το «Israel First» σημαίνει πάντα «America Last» ανέφερε ο Ιρανός ΥΠΕΞ.
Hojjatoleslam Mohseni Ejei (Ιράν): Δεν εγκαταλείψαμε ποτέ τις διαπραγματεύσεις
Ο Hojjatoleslam Mohseni Ejei επικεφαλής της δικαστικής εξουσίας στο Ιράν υποστήριξε πως η Τεχεράνη δεν εγκατέλειψε ποτέ το τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
«Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν δεν εγκατέλειψε ποτέ το τραπέζι των διαπραγματεύσεων, πάντοτε υποστηρίζαμε τον διάλογο, αλλά έναν διάλογο βασισμένο στη λογική και τη σύνεση.
Σε καμία περίπτωση δεν αποδεχόμαστε επιβολές.
Μια διαπραγμάτευση που βασίζεται στην επιβολή δεν είναι αποδεκτή για εμάς. Αυτό αποτελεί κοινή θέση και συναίνεση των αρχών του κράτους.
Ως εκ τούτου δηλώνουμε ξεκάθαρα ότι δεχόμαστε τον διάλογο, αλλά όχι την επιβολή» υποστήριξε ο Ejei.
Ο επικεφαλής της δικαστικής εξουσίας δήλωσε ότι ένας εχθρός που δεν πέτυχε τους στόχους του μέσω επιθέσεων και απειλών, δεν μπορεί να επιβάλει απαιτήσεις ούτε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
«Αυτή είναι η σταθερή θέση του συστήματος και όλοι, υπό την καθοδήγηση της ανώτατης ηγεσίας, τονίζουμε ότι η διπλωματία μας αποτελεί συνέχεια του πεδίου δράσης.
Βεβαίως, ενδέχεται κάποιοι να έχουν διαφορετικές απόψεις με καλή πρόθεση.
Είναι όμως απαραίτητο αυτές να διαμορφώνονται στο πλαίσιο των γενικών πολιτικών του κράτους και των ύψιστων εθνικών συμφερόντων.
Δεν επιθυμούμε τον πόλεμο, αλλά δεν τον φοβόμαστε.
Αν απειληθεί η αξιοπρέπειά μας, θα πολεμήσουμε για αυτήν.
Αυτή είναι η σταθερή θέση του λαού μας, όπως αποτυπώνεται και στη μαζική συμμετοχή άνω των 30 εκατομμυρίων πολιτών στην εκστρατεία «θυσιαζόμαστε για το Ιράν» τόνισε ο Ejei.
Από την πλευρά του ο διοικητής της Αεροδιαστημικής Δύναμης Majid Mousavi εκτόξευσε νέες απειλές προς τις ΗΠΑ.
«Έχουμε δει τι συνέβη στις περιφερειακές σας βάσεις, το ίδιο θα δούμε να συμβαίνει και στα πολεμικά σας πλοία» υποστήριξε ο Mousavi αναφερόμενος στα σενάρια που θέλουν τις ΗΠΑ να εξετάζουν σύντομες και έντονες επιθέσεις.
Ο Ανώτατος Ηγέτης Ayatollah Mojtaba Khamenei δήλωσε σε γραπτό μήνυμα προς τους Ιρανούς ότι η Τεχεράνη θα εξαλείψει «τις καταχρήσεις των εχθρών στη θαλάσσια οδό» υπό νέα διαχείριση του στενού, υποδηλώνοντας ότι σκοπεύει να διατηρήσει τον έλεγχο.
«Οι ξένοι που έρχονται από χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά... δεν έχουν θέση εκεί παρά μόνο στον βυθό των νερών του», είπε στο μήνυμά του ο Mojtaba Khamenei.
NBC: Το Ιράν αξιοποιεί την εκεχειρία για να ανακτήσει όπλα
Αμερικανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι το Ιράν αξιοποιεί την κατάπαυση του πυρός με τις ΗΠΑ για να ανακτήσει όπλα που είχαν προηγουμένως κρυφτεί ή θαφτεί κάτω από τα ερείπια των επιθέσεων.
Η κυβέρνηση του Ιράν έχει εντείνει τις προσπάθειες για την ανάσυρση πυραύλων και άλλων πυρομαχικών που είχαν κρυφτεί υπόγεια ή θαφτεί μέσα σε ερείπια μετά από αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ, σύμφωνα με το NBC News, το οποίο επικαλείται έναν Αμερικανό αξιωματούχο και δύο ακόμη άτομα με γνώση του θέματος.
Το δημοσίευμα αναφέρει ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι πιστεύουν πως το Ιράν επιδιώκει να αποκαταστήσει γρήγορα τις δυνατότητές του σε drones και πυραύλους, ώστε να μπορέσει να εξαπολύσει επιθέσεις σε όλη τη Μέση Ανατολή σε περίπτωση που ο πρόεδρος Trump αποφασίσει να επαναλάβει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Το αεροπλανοφόρο USS Gerald R. Ford πρόκειται τις επόμενες ημέρες να αποχωρήσει από τη Μέση Ανατολή και να επιστρέψει στη Βιρτζίνια.
Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim το αεροπλανοφόρο «USS Gerald R. Ford», έπειτα από περισσότερες από 300 ημέρες αποστολής, θα εγκαταλείψει τη Μέση Ανατολή τις επόμενες ημέρες και θα επιστρέψει στη βάση του στη Βιρτζίνια.
Σύμφωνα με το Associated Press, το πλοίο συμμετείχε στον πόλεμο κατά του Ιράν και κατέγραψε τη μακροβιότερη αποστολή αεροπλανοφόρου των ΗΠΑ τις τελευταίες δεκαετίες.
Με βάση αναφορές αμερικανικών μέσων ενημέρωσης, η αποχώρηση του «Ford» πραγματοποιείται λόγω φθοράς από τη μακρά αποστολή, πίεσης στον εξοπλισμό και ανάγκης για επισκευές.
O Trump ζυγίζει τις επιλογές του: Θέλω μεγάλη νίκη
Ο Trump εξετάζει επιλογές για τον πόλεμο με το Ιράν καθώς πλησιάζει το ταξίδι στην Κίνα.
Αμερικανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι η επικείμενη επίσκεψη του προέδρου των ΗΠΑ στην Κίνα ενδέχεται να επηρεάσει τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τον πόλεμο με το Ιράν.
Ανώνυμος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε στο NBC ότι το ταξίδι αποτελεί έναν από τους παράγοντες που εξετάζει ο Trump καθώς σταθμίζει τις επιλογές του για το Ιράν.
Η επίσκεψη στην Κίνα, η οποία είναι πλέον προγραμματισμένη για τις 14 και 15 Μαΐου αποτελεί «προτεραιότητα» που ο Λευκός Οίκος δεν θέλει σε καμία περίπτωση να αναβάλει ξανά, σύμφωνα με τον ίδιο αξιωματούχο.
Οι New York Times αναφέρουν επίσης ότι οι διπλοί αποκλεισμοί στο Στενό του Hormuz και στα λιμάνια του Ιράν περιπλέκουν την κατάσταση ενόψει της «υψηλού διακυβεύματος» επίσκεψης στην Κίνα.
Το Πεκίνο έχει δηλώσει ότι επιθυμεί να διαδραματίσει «εποικοδομητικό ρόλο» στον τερματισμό του πολέμου, ενώ η κυβέρνηση Trump έχει επιβάλει κυρώσεις σε αρκετά κινεζικά διυλιστήρια πετρελαίου και ναυτιλιακές εταιρείες, κατηγορώντας τα ότι εμπορεύονται ιρανικό πετρέλαιο, το οποίο τελεί υπό αμερικανικές κυρώσεις.
Όπως και πολλές γειτονικές χώρες, η Κίνα εισάγει μεγάλο μέρος του πετρελαίου της μέσω του Στενού του Hormuz, το οποίο παραμένει σε μεγάλο βαθμό κλειστό από τις αρχές Μαρτίου.
Trump: Το Ιράν πεθαίνει για συμφωνία...
Ο Donald Trump, απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων, εμφανίστηκε αμφίσημος ως προς το εάν απαιτείται επανέναρξη των επιθέσεων: «Δεν ξέρω αν το χρειαζόμαστε. Ίσως το χρειαστούμε», είπε, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η κατάσταση παραμένει ρευστή και εξαρτάται από τις κινήσεις της Τεχεράνης, η οποία όπως είπε, «πεθαίνει για συμφωνία»...
«Έχουμε ήδη νικήσει, αλλά θέλω μια μεγαλύτερη νίκη», δήλωσε, επιχειρώντας να ενισχύσει το αφήγημα επιτυχίας της αμερικανικής στρατιωτικής δράσης.
Ο Trump ανέφερε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν καταστρέψει κρίσιμες υποδομές του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων ναυτικών και αεροπορικών δυνατοτήτων, καθώς και συστημάτων ραντάρ και ηγετικών δομών.
Επίσης, επανέλαβε ότι δεν θα επιτραπεί στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο και ότι η τιμή της βενζίνης — βασικό ζήτημα για το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου — θα «πέσει κατακόρυφα» μόλις τελειώσει ο πόλεμος.
Επαναλαμβάνοντας κατηγορίες για σοβαρές παραβιάσεις δικαιωμάτων από το Ιράν, ο Trump δήλωσε ότι είναι «εντάξει» με τη συμμετοχή της χώρας στο επερχόμενο Παγκόσμιο Κύπελλο ποδοσφαίρου στις Ηνωμένες Πολιτείες, αφού ο πρόεδρος της FIFA Gianni Infantino επέμεινε ότι η χώρα θα λάβει μέρος.
Σημειώνεται πως ανάμεσα στις επιλογές που εξετάζει ο Trump - σύμφωνα με το Axios - είναι η χρήση χερσαίων δυνάμεων για την κατάληψη μέρους του Στενού ώστε να ανοίξει ξανά για εμπορική ναυσιπλοΐα., ηεπέκταση του αμερικανικού αποκλεισμού ή η κήρυξη μονομερούς νίκης.
Richard Blumenthal (Δημοκρατικοί): Πλησιάζει η ώρα της μεγάλης απόφασης
Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής των ΗΠΑ Richard Blumenthal δήλωσε σε συνέντευξή του στο CNN ότι έχει την «εντύπωση από ορισμένες ενημερώσεις», καθώς και από άλλες πηγές, ότι «ένα επικείμενο στρατιωτικό πλήγμα βρίσκεται πολύ σοβαρά στο τραπέζι».
Πρόσθεσε ότι αυτή η προοπτική είναι «βαθιά ανησυχητική», καθώς θα μπορούσε «να θέσει σε κίνδυνο Αμερικανούς νέους και νέες» και να οδηγήσει σε «πιθανές μαζικές απώλειες».
«Δεν μπορώ να γίνω πιο συγκεκριμένος, επειδή έλαβα τουλάχιστον μία από αυτές τις ενημερώσεις — στην πραγματικότητα αρκετές — σε διαβαθμισμένο πλαίσιο.
Αλλά δεν λέω με βεβαιότητα πότε θα μπορούσε να συμβεί, απλώς ότι είναι πολύ σοβαρά στο τραπέζι ως πιθανό σχέδιο» είπε ο Blumenthal, ο οποίος πρόσθεσε πως αυτό «δεν θα πρέπει να εκπλήσσει κανέναν, επειδή οι στρατιωτικοί ηγέτες που εμπλέκονται σε αυτή την προσπάθεια μιλούν γι’ αυτό εδώ και καιρό».
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών