Διαρκής ένταση στις σχέσεις ΗΠΑ και Ευρώπης
Σχεδόν δεν περνά εβδομάδα χωρίς μια νέα διπλωματική ή πολιτική σύγκρουση ανάμεσα στην κυβέρνηση Trump και την Ευρώπη.
Σε μια χρονιά που έχει ήδη σημαδευτεί από μεγάλη διαμάχη για τους δασμούς, απειλές του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Donald Trump περί προσάρτησης της Γροιλανδίας και διαφωνίες για τη βοήθεια προς την Ουκρανία, η πιο σοβαρή απειλή για την Ευρώπη φαίνεται να είναι το συνεχιζόμενο ρήγμα στις διατλαντικές σχέσεις γύρω από το ΝΑΤΟ.
Απειλές αποχώρησης αμερικανικών στρατευμάτων
Ο Trump έχει δηλώσει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αποσύρουν 5.000 – και πιθανότατα πολύ περισσότερους – στρατιώτες που σταθμεύουν στη Γερμανία, μετά την κριτική του Γερμανού καγκελάριου Friedrich Merz για τον τρόπο με τον οποίο η Ουάσινγκτον διαχειρίστηκε τη σύγκρουση με το Ιράν, υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη ταπείνωσε την αμερικανική πρωτεύουσα.
Παράλληλα, ο Trump επέκρινε την Ισπανία και την Ιταλία επειδή δεν στήριξαν την αμερικανική εκστρατεία κατά του Ιράν.
Όταν ρωτήθηκε αν θα εξέταζε απόσυρση στρατευμάτων από τις δύο χώρες, απάντησε: «Πιθανότατα… γιατί να μην το κάνω; Η Ιταλία δεν μας έχει βοηθήσει καθόλου και η Ισπανία ήταν φρικτή, απολύτως φρικτή.»
Η Ισπανία έχει αρνηθεί να επιτρέψει στις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις τη χρήση των βάσεών της ή του εναέριου χώρου της για επιχειρήσεις που σχετίζονται με τη σύγκρουση. Οι δηλώσεις αυτές προκαλούν εντύπωση, καθώς η πρωθυπουργός της Ιταλίας Giorgia Meloni θεωρείται στενή σύμμαχος της Ουάσινγκτον.
Το ρήγμα στο ΝΑΤΟ και η ευρωπαϊκή ανησυχία
Ο Trump εδώ και χρόνια υποστηρίζει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επωμίζονται δυσανάλογο βάρος για την ασφάλεια της Δύσης, έχοντας χαρακτηρίσει τη Γερμανία «ασυνεπή» στις αμυντικές της υποχρεώσεις.
Η μερική απόσυρση αμερικανικών δυνάμεων αποτελεί ακόμη μία εκδοχή αυτής της πολιτικής, αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύει βαθύτερα προβλήματα στο ΝΑΤΟ.
Οι αλλαγές στρατηγικής των ΗΠΑ
«Αν θέλουμε να παραμείνουμε διατλαντικοί, πρέπει να ενισχύσουμε τον ευρωπαϊκό πυλώνα στο ΝΑΤΟ», δήλωσε ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Boris Pistorius, μετά τις δηλώσεις Trump.
Ο ίδιος χαρακτήρισε την απόφαση «προβλέψιμη», ενώ ο καγκελάριος Friedrich Merz υποστήριξε ότι δεν υπάρχει σύνδεση ανάμεσα στις πολιτικές εντάσεις και τη μείωση των αμερικανικών στρατευμάτων.
Σήμερα παραμένουν δεκάδες χιλιάδες Αμερικανοί στρατιώτες στη Γερμανία, αν και πολύ λιγότεροι από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, όταν ο αριθμός τους έφτανε περίπου τις 250.000.
Η ευρωπαϊκή απάντηση και το αυξανόμενο κόστος άμυνας
Η εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ Allison Hart προειδοποίησε ότι η μείωση της αμερικανικής παρουσίας «υπογραμμίζει την ανάγκη για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή επένδυση στην άμυνα».
Η Ουάσιγκτον, από την πλευρά της, επιθυμεί να επικεντρωθεί σε προκλήσεις στην Ασία και στο δυτικό ημισφαίριο, ζητώντας από τους Ευρωπαίους συμμάχους να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για την άμυνα της ηπείρου.
Ο αξιωματούχος του Πενταγώνου Elbridge Colby τόνισε ότι αυτό δεν είναι «αντι-ευρωπαϊκή» στάση, αλλά ένδειξη εμπιστοσύνης στις δυνατότητες της Ευρώπης.
Εσωτερικές ευρωπαϊκές δυσκολίες
Αρκετοί Ευρωπαίοι ηγέτες, όπως ο Πολωνός πρωθυπουργός Donald Tusk, προειδοποιούν ότι η μεγαλύτερη απειλή δεν είναι εξωτερική αλλά η διάβρωση της ίδιας της συμμαχίας.
Η Ευρώπη σχεδιάζει σχεδόν διπλασιασμό των αμυντικών δαπανών έως το 2030, όμως το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό αλλά και δομικό: τα κράτη διατηρούν εθνικές προτεραιότητες που εμποδίζουν τη συνεργασία.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η κατακερματισμένη παραγωγή οπλικών συστημάτων, που οδηγεί σε υψηλότερο κόστος και χαμηλότερη αποδοτικότητα σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Βιομηχανικός κατακερματισμός και αποτυχημένα προγράμματα
Η αποτυχία ενός κοινού γαλλογερμανικού προγράμματος μαχητικών αεροσκαφών δείχνει τις δυσκολίες συνεργασίας, με εντάσεις για την ηγεσία και τον σχεδιασμό.
Ο επικεφαλής της Dassault, Eric Trappier, είχε δηλώσει χαρακτηριστικά: «Αν θέλουν να το κάνουν μόνοι τους, ας το κάνουν μόνοι τους».
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει το 50% των αμυντικών δαπανών να παραμένει εντός της Ένωσης έως το 2030, ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το πρόβλημα των πυραύλων και της αντιπυραυλικής άμυνας
Η έλλειψη συστημάτων αντιπυραυλικής άμυνας αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες αδυναμίες της Ευρώπης.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες χρησιμοποιούν μαζικά συστήματα όπως Patriot και THAAD, ενώ η Ευρώπη δεν διαθέτει αντίστοιχη παραγωγική ικανότητα σε κλίμακα ή τεχνολογική πληρότητα.
Η απουσία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού συστήματος καθιστά την ήπειρο εξαρτημένη από αμερικανικές λύσεις.
Το δίλημμα της ευρωπαϊκής άμυνας
Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με δύο επιλογές: είτε ταχύτερη ενίσχυση μέσω συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, είτε πιο αργή αλλά πιο αυτόνομη πορεία με υψηλότερο κόστος και βιομηχανικό ανασχηματισμό.
Παρά τις δυσκολίες, υπάρχουν ενδείξεις προόδου, με αυξημένη συνεργασία μεταξύ αμυντικών βιομηχανιών και χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο να συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωση μιας ευρωπαϊκής αμυντικής ταυτότητας.
Ωστόσο, η πραγματική ενοποίηση της ευρωπαϊκής άμυνας παραμένει ένας μακροχρόνιος και δύσκολος στόχος.
www.bankingnews.gr
Σε μια χρονιά που έχει ήδη σημαδευτεί από μεγάλη διαμάχη για τους δασμούς, απειλές του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Donald Trump περί προσάρτησης της Γροιλανδίας και διαφωνίες για τη βοήθεια προς την Ουκρανία, η πιο σοβαρή απειλή για την Ευρώπη φαίνεται να είναι το συνεχιζόμενο ρήγμα στις διατλαντικές σχέσεις γύρω από το ΝΑΤΟ.
Απειλές αποχώρησης αμερικανικών στρατευμάτων
Ο Trump έχει δηλώσει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αποσύρουν 5.000 – και πιθανότατα πολύ περισσότερους – στρατιώτες που σταθμεύουν στη Γερμανία, μετά την κριτική του Γερμανού καγκελάριου Friedrich Merz για τον τρόπο με τον οποίο η Ουάσινγκτον διαχειρίστηκε τη σύγκρουση με το Ιράν, υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη ταπείνωσε την αμερικανική πρωτεύουσα.
Παράλληλα, ο Trump επέκρινε την Ισπανία και την Ιταλία επειδή δεν στήριξαν την αμερικανική εκστρατεία κατά του Ιράν.
Όταν ρωτήθηκε αν θα εξέταζε απόσυρση στρατευμάτων από τις δύο χώρες, απάντησε: «Πιθανότατα… γιατί να μην το κάνω; Η Ιταλία δεν μας έχει βοηθήσει καθόλου και η Ισπανία ήταν φρικτή, απολύτως φρικτή.»
Η Ισπανία έχει αρνηθεί να επιτρέψει στις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις τη χρήση των βάσεών της ή του εναέριου χώρου της για επιχειρήσεις που σχετίζονται με τη σύγκρουση. Οι δηλώσεις αυτές προκαλούν εντύπωση, καθώς η πρωθυπουργός της Ιταλίας Giorgia Meloni θεωρείται στενή σύμμαχος της Ουάσινγκτον.
Το ρήγμα στο ΝΑΤΟ και η ευρωπαϊκή ανησυχία
Ο Trump εδώ και χρόνια υποστηρίζει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επωμίζονται δυσανάλογο βάρος για την ασφάλεια της Δύσης, έχοντας χαρακτηρίσει τη Γερμανία «ασυνεπή» στις αμυντικές της υποχρεώσεις.
Η μερική απόσυρση αμερικανικών δυνάμεων αποτελεί ακόμη μία εκδοχή αυτής της πολιτικής, αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύει βαθύτερα προβλήματα στο ΝΑΤΟ.
Οι αλλαγές στρατηγικής των ΗΠΑ
«Αν θέλουμε να παραμείνουμε διατλαντικοί, πρέπει να ενισχύσουμε τον ευρωπαϊκό πυλώνα στο ΝΑΤΟ», δήλωσε ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Boris Pistorius, μετά τις δηλώσεις Trump.
Ο ίδιος χαρακτήρισε την απόφαση «προβλέψιμη», ενώ ο καγκελάριος Friedrich Merz υποστήριξε ότι δεν υπάρχει σύνδεση ανάμεσα στις πολιτικές εντάσεις και τη μείωση των αμερικανικών στρατευμάτων.
Σήμερα παραμένουν δεκάδες χιλιάδες Αμερικανοί στρατιώτες στη Γερμανία, αν και πολύ λιγότεροι από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, όταν ο αριθμός τους έφτανε περίπου τις 250.000.
Η ευρωπαϊκή απάντηση και το αυξανόμενο κόστος άμυνας
Η εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ Allison Hart προειδοποίησε ότι η μείωση της αμερικανικής παρουσίας «υπογραμμίζει την ανάγκη για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή επένδυση στην άμυνα».
Η Ουάσιγκτον, από την πλευρά της, επιθυμεί να επικεντρωθεί σε προκλήσεις στην Ασία και στο δυτικό ημισφαίριο, ζητώντας από τους Ευρωπαίους συμμάχους να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για την άμυνα της ηπείρου.
Ο αξιωματούχος του Πενταγώνου Elbridge Colby τόνισε ότι αυτό δεν είναι «αντι-ευρωπαϊκή» στάση, αλλά ένδειξη εμπιστοσύνης στις δυνατότητες της Ευρώπης.
Εσωτερικές ευρωπαϊκές δυσκολίες
Αρκετοί Ευρωπαίοι ηγέτες, όπως ο Πολωνός πρωθυπουργός Donald Tusk, προειδοποιούν ότι η μεγαλύτερη απειλή δεν είναι εξωτερική αλλά η διάβρωση της ίδιας της συμμαχίας.
Η Ευρώπη σχεδιάζει σχεδόν διπλασιασμό των αμυντικών δαπανών έως το 2030, όμως το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό αλλά και δομικό: τα κράτη διατηρούν εθνικές προτεραιότητες που εμποδίζουν τη συνεργασία.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η κατακερματισμένη παραγωγή οπλικών συστημάτων, που οδηγεί σε υψηλότερο κόστος και χαμηλότερη αποδοτικότητα σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Βιομηχανικός κατακερματισμός και αποτυχημένα προγράμματα
Η αποτυχία ενός κοινού γαλλογερμανικού προγράμματος μαχητικών αεροσκαφών δείχνει τις δυσκολίες συνεργασίας, με εντάσεις για την ηγεσία και τον σχεδιασμό.
Ο επικεφαλής της Dassault, Eric Trappier, είχε δηλώσει χαρακτηριστικά: «Αν θέλουν να το κάνουν μόνοι τους, ας το κάνουν μόνοι τους».
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει το 50% των αμυντικών δαπανών να παραμένει εντός της Ένωσης έως το 2030, ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το πρόβλημα των πυραύλων και της αντιπυραυλικής άμυνας
Η έλλειψη συστημάτων αντιπυραυλικής άμυνας αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες αδυναμίες της Ευρώπης.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες χρησιμοποιούν μαζικά συστήματα όπως Patriot και THAAD, ενώ η Ευρώπη δεν διαθέτει αντίστοιχη παραγωγική ικανότητα σε κλίμακα ή τεχνολογική πληρότητα.
Η απουσία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού συστήματος καθιστά την ήπειρο εξαρτημένη από αμερικανικές λύσεις.
Το δίλημμα της ευρωπαϊκής άμυνας
Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με δύο επιλογές: είτε ταχύτερη ενίσχυση μέσω συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, είτε πιο αργή αλλά πιο αυτόνομη πορεία με υψηλότερο κόστος και βιομηχανικό ανασχηματισμό.
Παρά τις δυσκολίες, υπάρχουν ενδείξεις προόδου, με αυξημένη συνεργασία μεταξύ αμυντικών βιομηχανιών και χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο να συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωση μιας ευρωπαϊκής αμυντικής ταυτότητας.
Ωστόσο, η πραγματική ενοποίηση της ευρωπαϊκής άμυνας παραμένει ένας μακροχρόνιος και δύσκολος στόχος.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών