Το πολιτικό σύστημα του Ισραήλ βρίσκεται ίσως στη βαθύτερη εσωτερική κρίση των τελευταίων δεκαετιών.
Η κυβέρνηση του Benjamin Netanyahu, ήδη αποδυναμωμένη από τον πόλεμο, τις κοινωνικές διαιρέσεις και τη διεθνή απομόνωση, αντιμετωπίζει πλέον ανοιχτή ανταρσία ακόμη και από τους πιο παραδοσιακούς συμμάχους της.
Η σύγκρουση γύρω από το ζήτημα της στρατιωτικής θητείας των Haredi — της υπερορθόδοξης εβραϊκής κοινότητας — δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη πολιτική διαφωνία.
Αποκαλύπτει βαθιά δομικά ρήγματα στο εσωτερικό του ισραηλινού κράτους, την εξάντληση του στρατού μετά τον πόλεμο της 7ης Οκτωβρίου 2023 και την αυξανόμενη αμφισβήτηση απέναντι στον ίδιο τον Netanyahu.
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή ενός καθεστώτος που προσπαθεί να διατηρήσει την πολιτική του επιβίωση ενώ ταυτόχρονα χάνει τον έλεγχο τόσο του κοινωνικού όσο και του στρατιωτικού πεδίου.
Η κυβέρνηση Netanyahu στο χείλος της κατάρρευσης
Το κόμμα United Torah Judaism, ένας από τους βασικούς πυλώνες του κυβερνητικού συνασπισμού, ζήτησε πλέον ανοιχτά τη διάλυση της Knesset και την προκήρυξη πρόωρων εκλογών.
Η κρίση ξέσπασε εξαιτίας της αδυναμίας του Netanyahu να περάσει νέο νόμο που θα διατηρούσε τις μαζικές εξαιρέσεις των Haredi από τη στρατιωτική θητεία.
Για χρόνια, το ισραηλινό πολιτικό σύστημα επέτρεπε σε δεκάδες χιλιάδες σπουδαστές θρησκευτικών σχολών Yeshiva να αποφεύγουν τη στράτευση.
Όμως ο παρατεταμένος πόλεμος και οι τεράστιες απώλειες του ισραηλινού στρατού έχουν αλλάξει ριζικά το κλίμα μέσα στην κοινωνία.
Ο στρατός δηλώνει πλέον ανοιχτά ότι αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα επάνδρωσης.
Ο αρχηγός των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων Eyal Zamir προειδοποίησε ότι χωρίς μαζική αύξηση της στρατολόγησης ο στρατός κινδυνεύει ακόμη και με «εσωτερική κατάρρευση».
Κι όμως, περίπου 80.000 νέοι Haredi εξακολουθούν να αρνούνται τη θητεία.
Αυτό έχει προκαλέσει οργή σε μεγάλα τμήματα της ισραηλινής κοινωνίας, ιδιαίτερα ανάμεσα στους εφέδρους και στις οικογένειες στρατιωτών που πολεμούν εδώ και μήνες.
Οι ίδιοι οι σύμμαχοι του Netanyahu τον αποκαλούν «ψεύτη»
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της κρίσης είναι ότι οι επιθέσεις κατά του Netanyahu πλέον δεν προέρχονται μόνο από την αντιπολίτευση αλλά από τους ίδιους τους συμμάχους του.
Ο κορυφαίος πνευματικός ηγέτης της παράταξης Degel Hatorah, Rabbi Dov Lando, εξαπέλυσε πρωτοφανή επίθεση εναντίον του Ισραηλινού πρωθυπουργού.
«Δεν έχουμε πλέον καμία εμπιστοσύνη στον Benjamin Netanyahu», δήλωσε.
«Ακόμη κι αν μας πει ότι ένα συν ένα κάνει δύο, δεν θα τον πιστέψουμε. Είναι απατεώνας», πρόσθεσε.
Αντίστοιχες δηλώσεις έγιναν και από άλλους κύκλους των Haredi κομμάτων, που κατηγορούν τον Netanyahu ότι τους εξαπατά εδώ και δύο χρόνια.
Οι δηλώσεις αυτές έχουν τεράστια πολιτική σημασία.
Ο Netanyahu βασίστηκε επί χρόνια στη συμμαχία του με τα υπερορθόδοξα κόμματα για να διατηρήσει την εξουσία του.
Τώρα όμως ακόμη και αυτό το μπλοκ εμφανίζει σημάδια διάλυσης.
Η κοινωνία του Ισραήλ διχάζεται βαθιά
Το ζήτημα της στρατιωτικής θητείας αποκαλύπτει μια βαθιά κοινωνική και ιδεολογική κρίση στο εσωτερικό του Ισραήλ.
Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι κοσμικοί Ισραηλινοί, οι έφεδροι και οι οικογένειες στρατιωτών που απαιτούν ίση κατανομή των βαρών.
Από την άλλη πλευρά βρίσκονται τα Haredi κόμματα, τα οποία θεωρούν ότι η μελέτη της Torah αποτελεί ανώτερη πνευματική αποστολή από τη στρατιωτική υπηρεσία.
Η σύγκρουση αυτή υπήρχε εδώ και δεκαετίες, όμως ο πόλεμος μετά την 7η Οκτωβρίου την έκανε εκρηκτική.
Χιλιάδες έφεδροι υπηρετούν συνεχώς για μήνες.
Η οικονομία επιβαρύνεται τεράστια.
Οι κοινωνικές αντοχές εξαντλούνται.
Και μέσα σε αυτό το κλίμα, η εξαίρεση δεκάδων χιλιάδων Haredi από τη στράτευση προκαλεί πρωτοφανή οργή.
Ο πόλεμος αποκάλυψε τα όρια της ισραηλινής στρατιωτικής ισχύος
Η κρίση δεν είναι μόνο πολιτική. Είναι και στρατιωτική.
Το Ισραήλ, που επί δεκαετίες προβαλλόταν ως μια πανίσχυρη στρατιωτική μηχανή, εμφανίζει πλέον σοβαρά σημάδια κόπωσης.
Ο παρατεταμένος πόλεμος, οι διαρκείς επιστρατεύσεις, οι απώλειες, και η ανάγκη διατήρησης πολλαπλών μετώπων έχουν δημιουργήσει τεράστια πίεση στο σύστημα ασφαλείας.
Η ίδια η στρατιωτική ηγεσία παραδέχεται ότι χρειάζονται άμεσα περίπου 12.000 νέοι στρατιώτες — κυρίως μάχιμο προσωπικό.
Αυτό από μόνο του αποκαλύπτει πόσο βαθιά είναι η κρίση ανθρώπινου δυναμικού.
Για χρόνια το Ισραήλ πρόβαλλε εικόνα απόλυτης στρατιωτικής υπεροχής.
Σήμερα όμως η πραγματικότητα μοιάζει πολύ διαφορετική.
Ο στρατός εξαρτάται όλο και περισσότερο από εξαντλημένους εφέδρους, ενώ η κοινωνία εμφανίζει σημάδια διάσπασης και κόπωσης.
Η αντιπολίτευση μυρίζει αίμα
Τα κόμματα της αντιπολίτευσης επιχειρούν να εκμεταλλευτούν στο έπακρο τη ρήξη μεταξύ Netanyahu και Haredi.
Ο Yair Lapid, ο Yair Golan, ο Avigdor Lieberman και ακόμη και αραβικά κόμματα της αντιπολίτευσης πιέζουν για άμεση διάλυση της Knesset.
Η αντιπολίτευση γνωρίζει ότι ο Netanyahu είναι πιο ευάλωτος από ποτέ.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός βρίσκεται ταυτόχρονα αντιμέτωπος με: κοινωνική οργή, στρατιωτική πίεση, δικαστικές περιπέτειες, διεθνή κριτική και πλέον με εσωτερική αποσύνθεση του ίδιου του συνασπισμού του.
Η εικόνα ενός «ισχυρού ηγέτη» έχει δεχθεί σοβαρό πλήγμα.
Yair Lapid
Ο Netanyahu προσπαθεί να επιβιώσει πολιτικά μέσα στο χάος
Παρά την κρίση, ο Netanyahu εξακολουθεί να επιχειρεί πολιτικούς ελιγμούς για να διατηρηθεί στην εξουσία.
Γνωρίζει ότι ακόμη και αν τα Haredi κόμματα αποχωρήσουν προσωρινά, πιθανότατα θα αναγκαστούν ξανά να συνεργαστούν μαζί του μετά τις εκλογές, αφού δύσκολα θα βρουν άλλους συμμάχους που θα στηρίξουν τις απαιτήσεις τους για πλήρη απαλλαγή από τη στρατιωτική θητεία.
Αυτός είναι και ο λόγος που το πολιτικό σκηνικό στο Ισραήλ μοιάζει παγιδευμένο σε έναν φαύλο κύκλο.
Όμως η κοινωνική φθορά συνεχίζεται.
Και κάθε μήνας πολέμου βαθαίνει τις εσωτερικές αντιθέσεις.
Η μεγαλύτερη κρίση νομιμοποίησης στην ιστορία του Ισραήλ
Πέρα από τις κομματικές ισορροπίες, η σημερινή κατάσταση αποκαλύπτει κάτι πολύ πιο σοβαρό: μια βαθιά κρίση νομιμοποίησης του ίδιου του ισραηλινού μοντέλου.
Το αφήγημα περί «εθνικής ενότητας» μετά την 7η Οκτωβρίου έχει πλέον καταρρεύσει.
Οι εσωτερικές αντιθέσεις επανέρχονται ακόμη πιο έντονες: θρησκευτικοί εναντίον κοσμικών, έφεδροι εναντίον Haridi, δεξιά εναντίον αντιπολίτευσης, πολιτική ηγεσία κατά στρατού.
Το Ισραήλ εμφανίζεται πλέον ως μια κοινωνία βαθιά διχασμένη και εξαντλημένη από έναν πόλεμο χωρίς σαφή έξοδο. 
Η διεθνής εικόνα επιδεινώνεται συνεχώς
Την ίδια στιγμή, η διεθνής απομόνωση του Ισραήλ βαθαίνει.
Οι εικόνες από τη Γάζα, οι τεράστιες απώλειες αμάχων, οι καταγγελίες για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και η συνεχιζόμενη στρατιωτική κλιμάκωση έχουν προκαλέσει πρωτοφανή διεθνή αντίδραση.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η εσωτερική πολιτική κρίση ενισχύει την εικόνα ενός κράτους που δυσκολεύεται πλέον να διαχειριστεί ακόμη και τις δικές του αντιφάσεις.
Η κυβέρνηση Netanyahu μοιάζει να κινείται διαρκώς από κρίση σε κρίση χωρίς στρατηγική εξόδου.
Ένα κράτος σε διαρκή πολιτική και κοινωνική φθορά
Το σημαντικότερο συμπέρασμα από όλη αυτή την κρίση είναι ότι το Ισραήλ δεν αντιμετωπίζει απλώς μια ακόμη κυβερνητική αστάθεια.
Αντιμετωπίζει βαθιά συστημική κρίση.
Η σύγκρουση για τη στρατιωτική θητεία των Haredi αποκάλυψε: τα όρια της στρατιωτικής ισχύος, την κοινωνική κόπωση, την πολιτική διάλυση και τη βαθιά κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στον Benjamin Netanyahu.
Το άλλοτε απόλυτα ελεγχόμενο πολιτικό οικοδόμημα του Netanyahu εμφανίζει πλέον σοβαρές ρωγμές.
Και όσο ο πόλεμος συνεχίζεται, τόσο περισσότερο μεγαλώνει το ερώτημα: μπορεί το Ισραήλ να διατηρήσει τη συνοχή του χωρίς να βυθιστεί ακόμη βαθύτερα σε εσωτερική αποσταθεροποίηση;
Η απάντηση γίνεται όλο και πιο αβέβαιη.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών