Η χρονική συγκυρία της συμφωνίας είναι παράδοξη: συμπίπτει με τη νέα κλιμάκωση του πολέμου κατά του Ιράν από τον Trump, ο οποίος δηλώνει ότι στόχος του είναι να αποτραπεί η απόκτηση πυρηνικού όπλου από την Τεχεράνη.
(upd7) Τη στιγμή που η ευρύτερη περιοχή του Περσικού κόλπου... φλέγεται καθώς ενώ μαίνεται ανεξέλεγκτος ο πόλεμος ΗΠΑ – Ιράν στα Στενά του Hormuz, ξέσπασε και νέο μέτωπο με επίθεση των Houthis κατά 2 τάνκερ της Σαουδικής Αραβίας στην Ερυθρά, κάτι που αναμένεται να επηρεάσει και το κρίσιμο Στενό Bab al Mandem, ο Trump αποφάσισε να ανατινάξει τους κανόνες του παιχνιδιού... στη Μέση Ανατολή.
Μια υπογραφή ήταν αρκετή για να πυροδοτήσει τεράστιες γεωπολιτικές ανησυχίες...
Η συμφωνία ΗΠΑ - Σαουδικής Αραβίας για την ανάπτυξη πυρηνικού προγράμματος δεν αποτελεί απλώς μια οικονομική ή ενεργειακή συνεργασία.
Αποτελεί μια στρατηγική επιλογή με τεράστιες προεκτάσεις, που δοκιμάζει τα όρια του διεθνούς συστήματος μη διάδοσης πυρηνικών όπλων και επαναφέρει το ερώτημα αν ο Donald Trump οικοδομεί μια νέα τάξη πραγμάτων ή οδηγεί τη Μέση Ανατολή σε μια ακόμη πιο επικίνδυνη περίοδο αστάθειας...
Το deal
Η νέα συμφωνία για την πολιτική πυρηνική ενέργεια με τη Σαουδική Αραβία, που υπογράφηκε την Τετάρτη 23/7, συμπυκνώνει τη φιλοσοφία διακυβέρνησης του Προέδρου Trump.
Καταρχάς, πρόκειται για μια συμφωνία - αυτού του είδους τη συναλλαγή που βρίσκεται στον πυρήνα της εξωτερικής πολιτικής του Trump, αλλά και ολόκληρης της ζωής του.
Παράλληλα, ενδέχεται να αποτελέσει χαρακτηριστικό παράδειγμα της προθυμίας του Trump να παρακάμψει διεθνή πρωτόκολλα και συμβάσεις που αποτέλεσαν τα θεμέλια της παγκόσμιας τάξης υπό την ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών.
Γεωπολιτικό ρίσκο
Και, διοχετεύοντας μια νέα δόση αστάθειας σε μια ήδη εκρηκτική περιοχή, ο Trump επιδεικνύει την προτίμησή του στην ανάληψη σημαντικών γεωπολιτικών κινδύνων, ακόμη και τη στιγμή που ένα προηγούμενο ρίσκο του, στο Ιράν, φαίνεται να εξελίσσεται ανεξέλεγκτα.
Είναι η πεμπτουσία του Trump: είτε επιχειρεί να ανασχεδιάσει τη Μέση Ανατολή είτε να αναμορφώσει τον Λευκό Οίκο, ενεργεί χωρίς να γνωρίζει εκ των προτέρων τι θα ακολουθήσει όταν καταλαγιάσει η κατάσταση.
Συμφωνία πολλών δισ
Η συμφωνία, ύψους πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων και διάρκειας 30 ετών, ενδέχεται να βοηθήσει τη Σαουδική Αραβία να αποκτήσει τη δυνατότητα εμπλουτισμού ουρανίου.
Η κυβέρνηση Trump παρουσιάζει τη συμφωνία ως επιτυχία σε πολλαπλά επίπεδα:
• Ως συμφωνία που πληροί τα υψηλότερα πρότυπα κατά της διάδοσης των πυρηνικών όπλων.
• Ως σημαντική ενίσχυση της αμερικανικής πυρηνικής βιομηχανίας.
• Και ως ενδυνάμωση των δεσμών με έναν ζωτικής σημασίας σύμμαχο.
Σταμάτησαν... την Κίνα
Η Ουάσιγκτον εξετάζει εδώ και τουλάχιστον μία δεκαετία το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας πολιτικής πυρηνικής συνεργασίας με τους Σαουδάραβες, αν και η κυβέρνηση Joe Biden φαινόταν πιθανό να επιδιώξει αυστηρότερους όρους.
Επιπλέον, αν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν προχωρούσαν στη συμφωνία, ανταγωνιστές όπως η Κίνα θα έσπευδαν να καλύψουν το κενό, αποκτώντας έτσι το δικό τους γεωπολιτικό προγεφύρωμα.
«Στην ατζέντα του Προέδρου Trump, η Μέση Ανατολή αφορά το εμπόριο και όχι τη σύγκρουση», δήλωσε ο Υπουργός Ενέργειας Chris Wright στο Fox Business.
Δεν θα αναπτύξουμε πυρηνικό όπλο
Ωστόσο, επικριτές, μεταξύ των οποίων και πολλοί στο Ισραήλ, φοβούνται ότι η συμφωνία θα μπορούσε τελικά να οδηγήσει τη Σαουδική Αραβία στο σημείο να μπορεί να εμπλουτίζει ουράνιο υψηλότερης καθαρότητας, κατάλληλο για την κατασκευή πυρηνικού όπλου, πυροδοτώντας έτσι μια περιφερειακή κούρσα εξοπλισμών.
Το Ριάντ δηλώνει ότι δεν θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικού όπλου εφόσον το Ιράν δεν το πράξει.
Ωστόσο, οποιαδήποτε κίνηση προς αυτή την κατεύθυνση θα μπορούσε να αναγκάσει χώρες όπως η Αίγυπτος ή η Τουρκία να ακολουθήσουν τον ίδιο δρόμο.
Σοκ στο Ισραήλ
Σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, η κυβέρνηση Trump είναι έτοιμη να καταθέσει το νέο σχέδιο συμφωνίας στο Κογκρέσο, χωρίς όμως να περιλαμβάνει το λεγόμενο «gold standard» - τον όρο που θα απαγόρευε στη Σαουδική Αραβία να εμπλουτίζει ουράνιο και να επανεπεξεργάζεται χρησιμοποιημένα πυρηνικά καύσιμα.
Η εξέλιξη αυτή προκαλεί ανησυχία τόσο σε συμμάχους των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, κυρίως στο Ισραήλ, όσο και σε μέλη του αμερικανικού Κογκρέσου, τα οποία στο παρελθόν είχαν ζητήσει πολύ αυστηρότερους περιορισμούς.
Επικίνδυνο προηγούμενο
Η αμερικανο-σαουδαραβική συμφωνία διαπραγματεύθηκε βάσει αμερικανικού νόμου που επιτρέπει τη μεταφορά αμερικανικής πυρηνικής τεχνολογίας, αποτρέποντας ταυτόχρονα τη διάδοση πυρηνικών όπλων.
Το Υπουργείο Ενέργειας ανακοίνωσε την Τετάρτη 22/7 ότι η συμφωνία περιλαμβάνει διμερή συμφωνία διασφαλίσεων.
Αυτό φαίνεται να επιβεβαιώνει δημοσιεύματα σύμφωνα με τα οποία η Σαουδική Αραβία ενδέχεται να μη χρειαστεί να προσχωρήσει στο Πρόσθετο Πρωτόκολλο του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), το οποίο προβλέπει πιο εκτεταμένους ελέγχους και επιθεωρήσεις.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να δημιουργήσει προηγούμενο, επιτρέποντας και σε άλλες δυνάμεις να παρακάμπτουν διεθνείς περιορισμούς επιδιώκοντας τις δικές τους πυρηνικές συμφωνίες - ακόμη και με αντιπάλους των ΗΠΑ - αποδυναμώνοντας έτσι το σύστημα πυρηνικών διασφαλίσεων.
Απερίσκεπτη και ανεύθυνη συμφωνία
«Η ίδια η συμφωνία ήταν απερίσκεπτη και ανεύθυνη, όμως οι ευρύτερες συνέπειές της μπορεί να γίνουν αισθητές για πολλά χρόνια», δήλωσε η Kelsey Davenport, διευθύντρια πολιτικής μη διάδοσης πυρηνικών όπλων στην Arms Control Association.
Ο John Erath, ανώτερος διευθυντής πολιτικής στο Center for Arms Control and Non-Proliferation, υποστήριξε ότι οποιαδήποτε απουσία των τυπικών πρωτοκόλλων του IAEA - τα οποία περιλήφθηκαν στην πρόσφατη συμφωνία πολιτικής πυρηνικής συνεργασίας των ΗΠΑ με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα - θα αποτελούσε «ενδεχομένως ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα».
Όπως είπε, τέτοια πρότυπα είναι απαραίτητα ώστε να διασφαλιστεί πως «η Σαουδική Αραβία δεν θα προχωρήσει σε δραστηριότητες εμπλουτισμού που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε δυνατότητα κατασκευής πυρηνικών όπλων».
Νέα αβεβαιότητα
Η χρονική συγκυρία της συμφωνίας είναι επίσης παράδοξη: συμπίπτει με τη νέα κλιμάκωση του πολέμου κατά του Ιράν από τον Trump, ο οποίος δηλώνει ότι στόχος του είναι να αποτραπεί η απόκτηση πυρηνικού όπλου από την Τεχεράνη.
Η κυβέρνηση ελπίζει ότι η συμφωνία θα μεταβάλει περαιτέρω την ισορροπία δυνάμεων υπέρ των Ηνωμένων Πολιτειών, ενισχύοντας τις σχέσεις τους με τη Σαουδική Αραβία.
Ωστόσο, υπονοώντας ότι οι φίλοι των Ηνωμένων Πολιτειών δικαιούνται να εμπλουτίζουν ουράνιο ενώ οι αντίπαλοί τους όχι, η συμφωνία ενδέχεται να ασκήσει έντονες πιέσεις στο διεθνές καθεστώς μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων και να ενθαρρύνει το Ιράν να αναζητήσει δικούς του εταίρους.
Το μήνυμα στο Ιράν
Ήδη, η διαπραγμάτευση μιας πυρηνικής συμφωνίας με το Ιράν ήταν εξαιρετικά δύσκολη.
Η κυβέρνηση Trump ενδέχεται να την έκανε ακόμη δυσκολότερη, συμφωνώντας σε μια πολυετή συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία, καθώς το Ιράν είναι βέβαιο ότι θα απαιτήσει αντίστοιχα δικαιώματα εμπλουτισμού.
Η συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία απέχει πολύ από το να αποτελεί την πρώτη περίπτωση κατά την οποία ο Trump αναλαμβάνει ένα ρίσκο στη Μέση Ανατολή χωρίς να μπορεί να προβλέψει πώς θα εξελιχθούν τα γεγονότα τα επόμενα χρόνια.
Συχνά, η τάση του να εγκαταλείπει τις υφιστάμενες συμβάσεις, να αγνοεί διεθνείς συμφωνίες και να ακολουθεί μια ανατρεπτική πορεία μοιάζει να αποτελεί αυτοσκοπό.
Πολιτική απέναντι σε όλους
Παράλληλα, ο Πρόεδρος Trump φαίνεται να αντλεί ιδιαίτερη ικανοποίηση από το να πράττει ακριβώς το αντίθετο από τους προκατόχους του.
Οι περισσότεροι σύγχρονοι πρόεδροι των Ηνωμένων Πολιτειών προσπάθησαν να αποφύγουν έναν πόλεμο με το Ιράν.
Ο Trump, αντίθετα, απέσυρε τις ΗΠΑ από τη διεθνή συμφωνία που περιόριζε το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας, διέταξε τη δολοφονία του επικεφαλής της εθνικής ασφάλειας του Ιράν Qasem Soleimani κατά την πρώτη του θητεία, βομβάρδισε τις πυρηνικές εγκαταστάσεις της χώρας πέρυσι και ξεκίνησε έναν γενικευμένο πόλεμο κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας τον Φεβρουάριο.
Οι σύγχρονες αμερικανικές κυβερνήσεις κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο καλύτερος τρόπος για να διασφαλιστεί η ασφάλεια του Ισραήλ ήταν η προώθηση λύσης δύο κρατών με τους Παλαιστινίους.
Ο Trump έδωσε στους Ισραηλινούς τον πολιτικό χώρο να υπονομεύσουν αυτή την προοπτική μέσω σκληροπυρηνικών πολιτικών στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη.
Οι σχέσεις με τους Άραβες
Φέτος, ο Trump δεσμεύθηκε να άρει τον χαρακτηρισμό της Συρίας ως κράτους που υποστηρίζει την τρομοκρατία - χαρακτηρισμός που ίσχυε από το 1979 - βασιζόμενος στη φιλική του σχέση με τον νέο πρόεδρο της χώρας, Ahmed al-Sharaa, ηγέτη πρώην συνδεδεμένης οργάνωσης της al Qaeda.
Οι επικριτές του υποστήριξαν ότι θα έπρεπε να αξιοποιήσει αυτή την αλλαγή ως μοχλό πίεσης για πολιτικές μεταρρυθμίσεις, βελτίωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ενίσχυση της αντιτρομοκρατικής πολιτικής.
Ο Trump έχει επίσης διαφοροποιηθεί αισθητά ως προς τη Σαουδική Αραβία.
Παλαιότεροι πρόεδροι ισορροπούσαν προσεκτικά στις σχέσεις τους με το βασίλειο και τα υπόλοιπα κράτη του Κόλπου, τα οποία αποτελούν σημαντικούς συμμάχους των ΗΠΑ, αλλά εφαρμόζουν κατασταλτικές πολιτικές που συγκρούονται με τις δημοκρατικές αξίες.
Ο Trump, αντίθετα, εκφράζει ανοιχτά τον θαυμασμό του προς τους Άραβες ισχυρούς ηγέτες και αντιμετωπίζει τα πλούσια και αναπτυσσόμενα κράτη τους ως μια τεράστια ευκαιρία για επιχειρηματικές δραστηριότητες, στις οποίες η οικογένειά του διαθέτει σημαντικά συμφέροντα.
Γιατί θεωρούν αρετή… το ρίσκο
Οι υποστηρικτές του Trump υποστηρίζουν ότι δεκαετίες αμερικανικής πολιτικής στη Μέση Ανατολή απέτυχαν να δημιουργήσουν σταθερότητα και ότι ο ίδιος προχωρά στις αναγκαίες κινήσεις που οι προκάτοχοί του δεν τόλμησαν να κάνουν.
Ο Υπουργός Άμυνας Pete Hegseth δήλωσε στους γερουσιαστές την Τρίτη ότι ο Πρόεδρος αξίζει επαίνους «για το θάρρος του να διασφαλίσει ότι οι ακραίοι ισλαμιστές δεν θα αποκτήσουν ποτέ πυρηνικό όπλο για να μας εκβιάζουν».
Ωστόσο, οι κίνδυνοι μιας τέτοιας προσέγγισης είναι εμφανείς στην περίπτωση του Ιράν.
Η δυσκολία των Ηνωμένων Πολιτειών να απεμπλακούν από έναν πόλεμο που ο Trump έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει «κερδισμένο» εξηγεί γιατί οι προκάτοχοί του δίσταζαν να εμπλακούν σε μια ολοκληρωτική σύγκρουση.
Πυρά Δημοκρατικών
Οι Δημοκρατικοί κατηγορούν τον Trump ότι αγνόησε πολιτικούς, ιστορικούς και ιδεολογικούς παράγοντες που υποδήλωναν ότι το Ιράν δεν θα υπέκυπτε ποτέ στις αμερικανικές πιέσεις.
Επιπλέον, θεωρούν ότι δεν έθεσε κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με τις συνέπειες μιας αμερικανικής στρατιωτικής επίθεσης, όπως η πιθανότητα η Τεχεράνη να επιχειρήσει το κλείσιμο των Στενών του Hormuz.
Η σύγκρουση αυτή αντικατοπτρίζει ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: τα σχέδια που καταρτίζονται στην Ουάσιγκτον συχνά καταρρέουν όταν έρχονται αντιμέτωπα με την πραγματικότητα της Μέσης Ανατολής.
Παρότι ο Trump και τα μέλη του υπουργικού του συμβουλίου διατηρούν στενές σχέσεις με τον διάδοχο του σαουδαραβικού θρόνου Mohammed bin Salman, οι σχέσεις της Ουάσιγκτον με το βασίλειο ενδέχεται να μην παραμείνουν για πάντα τόσο ισχυρές.
Δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι η χώρα δεν θα περάσει κάποτε στα χέρια πιο ριζοσπαστικών ηγετών, σε μια περιοχή που συχνά αποσταθεροποιείται από τον ισλαμικό φονταμενταλισμό.
Θα δούμε τι θα γίνει
Η ανησυχία αυτή γίνεται ακόμη μεγαλύτερη όταν εμπλέκονται πυρηνικά προγράμματα.
«Ένας σημερινός εταίρος των ΗΠΑ δεν είναι απαραίτητα και αυριανός εταίρος.
Από τη στιγμή που μεταφερθεί η τεχνολογία, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να εγγυηθούν ότι θα εξακολουθούν να ασκούν έλεγχο πάνω σε αυτήν», δήλωσε η Davenport.
Ωστόσο, ο Trump συχνά δείχνει να μην ανησυχεί ιδιαίτερα για όσα θα συμβούν μετά την αποχώρησή του από την εξουσία.
Μία από τις αγαπημένες του φράσεις, «Θα δούμε τι θα γίνει», αποκτά μια ιδιαίτερα ανησυχητική χροιά όταν αναφέρεται στο πλαίσιο της Μέσης Ανατολής.
Η δεύτερη αραβική χώρα μετά τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα
H Σαουδική Αραβία γίνεται μόλις η δεύτερη αραβική χώρα, μετά τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), που συνάπτει αντίστοιχη συμφωνία με την Ουάσιγκτον, ενώ οι ΗΠΑ επιμένουν ότι η συμφωνία περιλαμβάνει ισχυρές εγγυήσεις για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων.
Τα ΗΑΕ ήταν η πρώτη αραβική χώρα που υπέγραψε συμφωνία πολιτικής πυρηνικής συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες το 2009.
Βάσει της συμφωνίας αυτής, γνωστής ως «Συμφωνία 123», τα ΗΑΕ δεσμεύτηκαν να μην εμπλουτίζουν ουράνιο ούτε να επανεπεξεργάζονται αναλωμένα πυρηνικά καύσιμα - περιορισμός που θεωρείται το «χρυσό πρότυπο» στη μη διάδοση των πυρηνικών.
Στη συνέχεια, η χώρα κατασκεύασε τον πυρηνικό σταθμό Barakah, ο οποίος παραμένει η μοναδική εμπορική πυρηνική εγκατάσταση σε λειτουργία στον αραβικό κόσμο.
Οι 2 συμφωνίες
Δύο συμφωνίες — μία για την «ειρηνική πυρηνική συνεργασία» και μία για τις «διμερείς εγγυήσεις» — υπεγράφησαν από τον Υπουργό Ενέργειας των ΗΠΑ Chris Wright και τον Σαουδάραβα ομόλογό του, Πρίγκιπα Abdulaziz bin Salman, όπως ανακοίνωσε το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ.
«Να είστε βέβαιοι ότι οι συμφωνίες αυτές τηρούν τα υψηλότερα πρότυπα πυρηνικής ασφάλειας και μη διάδοσης των πυρηνικών, αξιοποιώντας την κορυφαία πυρηνική τεχνολογία και τους καλύτερους επιστήμονες του κόσμου, που αναπτύχθηκαν εδώ στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Χάρη στον Πρόεδρο Trump, η αναγέννηση της αμερικανικής πυρηνικής βιομηχανίας βρίσκεται σε εξέλιξη και θα αποφέρει μακροπρόθεσμα οφέλη τόσο στον αμερικανικό όσο και στον σαουδαραβικό λαό»
«Μαζί, οι δύο αυτές συμφωνίες δημιουργούν το νομικό πλαίσιο για μια πολυετή συνεργασία, αξίας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων, που προωθεί σημαντικούς οικονομικούς και στρατηγικούς στόχους, μεταξύ των οποίων και τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων», ανέφερε το υπουργείο.
Το επόμενο βήμα
Η συμφωνία θα μπορούσε τελικά να επιτρέψει τον εμπλουτισμό ουρανίου στη Σαουδική Αραβία.
Σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν το θέμα, μια κοινή αμερικανο-σαουδαραβική μελέτη διάρκειας δύο ετών θα εξετάσει κατά πόσο ο εγχώριος εμπλουτισμός είναι εμπορικά βιώσιμος.
Εάν η μελέτη είναι θετική, αμερικανικές εταιρείες θα κατασκευάσουν τις σχετικές εγκαταστάσεις με βάση ένα αυστηρά ελεγχόμενο μοντέλο «black box», σχεδιασμένο ώστε να αποτρέπεται η μεταφορά ευαίσθητης τεχνολογίας στους Σαουδάραβες.
Η Σαουδική Αραβία υποστηρίζει εδώ και χρόνια ότι έχει δικαίωμα σε έναν πλήρη πολιτικό κύκλο πυρηνικών καυσίμων, επικαλούμενη την ανάγκη διαφοροποίησης των ενεργειακών της πηγών και τη δυνατότητα να διαθέτει περισσότερο πετρέλαιο για εξαγωγές.
Ο Διάδοχος του Θρόνου Mohammed bin Salman είχε δηλώσει ήδη από το 2018 ότι το Ριάντ θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικών όπλων εάν το Ιράν αποκτήσει αντίστοιχη δυνατότητα.
Η συμφωνία θα υποβληθεί στο Κογκρέσο για εξέταση, ωστόσο το ελεγχόμενο από τους Ρεπουμπλικανούς νομοθετικό σώμα θεωρείται απίθανο να εμποδίσει την εφαρμογή της.
Αμερικανοί βουλευτές και Ισραηλινοί αξιωματούχοι είχαν στο παρελθόν εκφράσει αντιρρήσεις, φοβούμενοι ότι η Σαουδική Αραβία θα μπορούσε μελλοντικά να αξιοποιήσει το πρόγραμμα για την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων.
Καμία πυρηνική τεχνολογία στη σαουδαραβική δικτατορία
Ο γερουσιαστής των ΗΠΑ Bernie Sanders επέκρινε έντονα τη συμφωνία και έγραψε στην πλατφόρμα X: «Ο Trump ισχυρίζεται ότι ο πόλεμός του εναντίον του Ιράν αποσκοπεί στο να εμποδίσει ένα αυταρχικό καθεστώς να εμπλουτίζει πυρηνικά καύσιμα.
Τώρα όμως επιτρέπει στους στενότερους φίλους του στη Σαουδική Αραβία - μία από τις πιο σκληρές δικτατορίες στον κόσμο - να κάνουν ακριβώς αυτό.
Αυτό είναι παράλογο.
Καμία πυρηνική τεχνολογία για τη σαουδαραβική δικτατορία»
Ο πρώην αξιωματούχος του State Department για θέματα μη διάδοσης των πυρηνικών Robert Einhorn δήλωσε: «Η συμφωνία θα μπορούσε να συμβάλει στην αναζωογόνηση της αμερικανικής πυρηνικής βιομηχανίας, να ενισχύσει τις σχέσεις ΗΠΑ–Σαουδικής Αραβίας και να στερήσει από τη Ρωσία και την Κίνα έναν στρατηγικά σημαντικό ρόλο στο σαουδαραβικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Ωστόσο, εάν δεν περιλαμβάνει επαρκείς περιορισμούς, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν τον εμπλουτισμό ουρανίου, ενδέχεται να αυξήσει τους κινδύνους πυρηνικής διάδοσης στη Μέση Ανατολή και πέραν αυτής».
Nίκη ΗΠΑ έναντι Κίνας, Ρωσίας
Ειδικοί επισήμαναν ότι μια τέτοια συμφωνία βρισκόταν υπό διαπραγμάτευση εδώ και αρκετό καιρό, αν και ορισμένοι εξέφρασαν ανησυχίες για το ενδεχόμενο εμπλουτισμού ουρανίου σε σαουδαραβικό έδαφος.
«Θα ήταν λάθος να επιτραπεί στη Σαουδική Αραβία να αποκτήσει δυνατότητα εμπλουτισμού», δήλωσε ο Matthew Kroenig του Atlantic Council πριν από την επίσημη ανακοίνωση της συμφωνίας.
«Η Ουάσιγκτον ορθώς επιδιώκει να ενισχύσει τη σχέση της με το Ριάντ, αλλά δεν θα πρέπει να το κάνει εις βάρος των αποτελεσματικών προτύπων της για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων».
Η Jennifer T. Gordon, διευθύντρια της Πρωτοβουλίας Πολιτικής Πυρηνικής Ενέργειας του Atlantic Council, χαρακτήρισε τη συμφωνία «νίκη για τις Ηνωμένες Πολιτείες έναντι της Ρωσίας και της Κίνας».
«Η Σαουδική Αραβία έχει καταστήσει σαφές ότι θα αγοράσει τεχνολογίες πυρηνικής ενέργειας και θα ξεκινήσει ένα πολιτικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Το μόνο ερώτημα ήταν αν το βασίλειο θα επέλεγε να συνεργαστεί με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους ή αν θα στρεφόταν προς τη Ρωσία ή την Κίνα», δήλωσε η Gordon.
www.bankingnews.gr
Μια υπογραφή ήταν αρκετή για να πυροδοτήσει τεράστιες γεωπολιτικές ανησυχίες...
Η συμφωνία ΗΠΑ - Σαουδικής Αραβίας για την ανάπτυξη πυρηνικού προγράμματος δεν αποτελεί απλώς μια οικονομική ή ενεργειακή συνεργασία.
Αποτελεί μια στρατηγική επιλογή με τεράστιες προεκτάσεις, που δοκιμάζει τα όρια του διεθνούς συστήματος μη διάδοσης πυρηνικών όπλων και επαναφέρει το ερώτημα αν ο Donald Trump οικοδομεί μια νέα τάξη πραγμάτων ή οδηγεί τη Μέση Ανατολή σε μια ακόμη πιο επικίνδυνη περίοδο αστάθειας...
Το deal
Η νέα συμφωνία για την πολιτική πυρηνική ενέργεια με τη Σαουδική Αραβία, που υπογράφηκε την Τετάρτη 23/7, συμπυκνώνει τη φιλοσοφία διακυβέρνησης του Προέδρου Trump.
Καταρχάς, πρόκειται για μια συμφωνία - αυτού του είδους τη συναλλαγή που βρίσκεται στον πυρήνα της εξωτερικής πολιτικής του Trump, αλλά και ολόκληρης της ζωής του.
Παράλληλα, ενδέχεται να αποτελέσει χαρακτηριστικό παράδειγμα της προθυμίας του Trump να παρακάμψει διεθνή πρωτόκολλα και συμβάσεις που αποτέλεσαν τα θεμέλια της παγκόσμιας τάξης υπό την ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών.
Γεωπολιτικό ρίσκο
Και, διοχετεύοντας μια νέα δόση αστάθειας σε μια ήδη εκρηκτική περιοχή, ο Trump επιδεικνύει την προτίμησή του στην ανάληψη σημαντικών γεωπολιτικών κινδύνων, ακόμη και τη στιγμή που ένα προηγούμενο ρίσκο του, στο Ιράν, φαίνεται να εξελίσσεται ανεξέλεγκτα.
Είναι η πεμπτουσία του Trump: είτε επιχειρεί να ανασχεδιάσει τη Μέση Ανατολή είτε να αναμορφώσει τον Λευκό Οίκο, ενεργεί χωρίς να γνωρίζει εκ των προτέρων τι θα ακολουθήσει όταν καταλαγιάσει η κατάσταση.
Συμφωνία πολλών δισ
Η συμφωνία, ύψους πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων και διάρκειας 30 ετών, ενδέχεται να βοηθήσει τη Σαουδική Αραβία να αποκτήσει τη δυνατότητα εμπλουτισμού ουρανίου.
Η κυβέρνηση Trump παρουσιάζει τη συμφωνία ως επιτυχία σε πολλαπλά επίπεδα:
• Ως συμφωνία που πληροί τα υψηλότερα πρότυπα κατά της διάδοσης των πυρηνικών όπλων.
• Ως σημαντική ενίσχυση της αμερικανικής πυρηνικής βιομηχανίας.
• Και ως ενδυνάμωση των δεσμών με έναν ζωτικής σημασίας σύμμαχο.
Σταμάτησαν... την Κίνα
Η Ουάσιγκτον εξετάζει εδώ και τουλάχιστον μία δεκαετία το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας πολιτικής πυρηνικής συνεργασίας με τους Σαουδάραβες, αν και η κυβέρνηση Joe Biden φαινόταν πιθανό να επιδιώξει αυστηρότερους όρους.
Επιπλέον, αν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν προχωρούσαν στη συμφωνία, ανταγωνιστές όπως η Κίνα θα έσπευδαν να καλύψουν το κενό, αποκτώντας έτσι το δικό τους γεωπολιτικό προγεφύρωμα.
«Στην ατζέντα του Προέδρου Trump, η Μέση Ανατολή αφορά το εμπόριο και όχι τη σύγκρουση», δήλωσε ο Υπουργός Ενέργειας Chris Wright στο Fox Business.
Δεν θα αναπτύξουμε πυρηνικό όπλο
Ωστόσο, επικριτές, μεταξύ των οποίων και πολλοί στο Ισραήλ, φοβούνται ότι η συμφωνία θα μπορούσε τελικά να οδηγήσει τη Σαουδική Αραβία στο σημείο να μπορεί να εμπλουτίζει ουράνιο υψηλότερης καθαρότητας, κατάλληλο για την κατασκευή πυρηνικού όπλου, πυροδοτώντας έτσι μια περιφερειακή κούρσα εξοπλισμών.
Το Ριάντ δηλώνει ότι δεν θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικού όπλου εφόσον το Ιράν δεν το πράξει.
Ωστόσο, οποιαδήποτε κίνηση προς αυτή την κατεύθυνση θα μπορούσε να αναγκάσει χώρες όπως η Αίγυπτος ή η Τουρκία να ακολουθήσουν τον ίδιο δρόμο.
Σοκ στο Ισραήλ
Σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, η κυβέρνηση Trump είναι έτοιμη να καταθέσει το νέο σχέδιο συμφωνίας στο Κογκρέσο, χωρίς όμως να περιλαμβάνει το λεγόμενο «gold standard» - τον όρο που θα απαγόρευε στη Σαουδική Αραβία να εμπλουτίζει ουράνιο και να επανεπεξεργάζεται χρησιμοποιημένα πυρηνικά καύσιμα.
Η εξέλιξη αυτή προκαλεί ανησυχία τόσο σε συμμάχους των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, κυρίως στο Ισραήλ, όσο και σε μέλη του αμερικανικού Κογκρέσου, τα οποία στο παρελθόν είχαν ζητήσει πολύ αυστηρότερους περιορισμούς.
Επικίνδυνο προηγούμενο
Η αμερικανο-σαουδαραβική συμφωνία διαπραγματεύθηκε βάσει αμερικανικού νόμου που επιτρέπει τη μεταφορά αμερικανικής πυρηνικής τεχνολογίας, αποτρέποντας ταυτόχρονα τη διάδοση πυρηνικών όπλων.
Το Υπουργείο Ενέργειας ανακοίνωσε την Τετάρτη 22/7 ότι η συμφωνία περιλαμβάνει διμερή συμφωνία διασφαλίσεων.
Αυτό φαίνεται να επιβεβαιώνει δημοσιεύματα σύμφωνα με τα οποία η Σαουδική Αραβία ενδέχεται να μη χρειαστεί να προσχωρήσει στο Πρόσθετο Πρωτόκολλο του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), το οποίο προβλέπει πιο εκτεταμένους ελέγχους και επιθεωρήσεις.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να δημιουργήσει προηγούμενο, επιτρέποντας και σε άλλες δυνάμεις να παρακάμπτουν διεθνείς περιορισμούς επιδιώκοντας τις δικές τους πυρηνικές συμφωνίες - ακόμη και με αντιπάλους των ΗΠΑ - αποδυναμώνοντας έτσι το σύστημα πυρηνικών διασφαλίσεων.
Απερίσκεπτη και ανεύθυνη συμφωνία
«Η ίδια η συμφωνία ήταν απερίσκεπτη και ανεύθυνη, όμως οι ευρύτερες συνέπειές της μπορεί να γίνουν αισθητές για πολλά χρόνια», δήλωσε η Kelsey Davenport, διευθύντρια πολιτικής μη διάδοσης πυρηνικών όπλων στην Arms Control Association.
Ο John Erath, ανώτερος διευθυντής πολιτικής στο Center for Arms Control and Non-Proliferation, υποστήριξε ότι οποιαδήποτε απουσία των τυπικών πρωτοκόλλων του IAEA - τα οποία περιλήφθηκαν στην πρόσφατη συμφωνία πολιτικής πυρηνικής συνεργασίας των ΗΠΑ με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα - θα αποτελούσε «ενδεχομένως ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα».
Όπως είπε, τέτοια πρότυπα είναι απαραίτητα ώστε να διασφαλιστεί πως «η Σαουδική Αραβία δεν θα προχωρήσει σε δραστηριότητες εμπλουτισμού που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε δυνατότητα κατασκευής πυρηνικών όπλων».
Νέα αβεβαιότητα
Η χρονική συγκυρία της συμφωνίας είναι επίσης παράδοξη: συμπίπτει με τη νέα κλιμάκωση του πολέμου κατά του Ιράν από τον Trump, ο οποίος δηλώνει ότι στόχος του είναι να αποτραπεί η απόκτηση πυρηνικού όπλου από την Τεχεράνη.
Η κυβέρνηση ελπίζει ότι η συμφωνία θα μεταβάλει περαιτέρω την ισορροπία δυνάμεων υπέρ των Ηνωμένων Πολιτειών, ενισχύοντας τις σχέσεις τους με τη Σαουδική Αραβία.
Ωστόσο, υπονοώντας ότι οι φίλοι των Ηνωμένων Πολιτειών δικαιούνται να εμπλουτίζουν ουράνιο ενώ οι αντίπαλοί τους όχι, η συμφωνία ενδέχεται να ασκήσει έντονες πιέσεις στο διεθνές καθεστώς μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων και να ενθαρρύνει το Ιράν να αναζητήσει δικούς του εταίρους.
Το μήνυμα στο Ιράν
Ήδη, η διαπραγμάτευση μιας πυρηνικής συμφωνίας με το Ιράν ήταν εξαιρετικά δύσκολη.
Η κυβέρνηση Trump ενδέχεται να την έκανε ακόμη δυσκολότερη, συμφωνώντας σε μια πολυετή συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία, καθώς το Ιράν είναι βέβαιο ότι θα απαιτήσει αντίστοιχα δικαιώματα εμπλουτισμού.
Η συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία απέχει πολύ από το να αποτελεί την πρώτη περίπτωση κατά την οποία ο Trump αναλαμβάνει ένα ρίσκο στη Μέση Ανατολή χωρίς να μπορεί να προβλέψει πώς θα εξελιχθούν τα γεγονότα τα επόμενα χρόνια.
Συχνά, η τάση του να εγκαταλείπει τις υφιστάμενες συμβάσεις, να αγνοεί διεθνείς συμφωνίες και να ακολουθεί μια ανατρεπτική πορεία μοιάζει να αποτελεί αυτοσκοπό.
Πολιτική απέναντι σε όλους
Παράλληλα, ο Πρόεδρος Trump φαίνεται να αντλεί ιδιαίτερη ικανοποίηση από το να πράττει ακριβώς το αντίθετο από τους προκατόχους του.
Οι περισσότεροι σύγχρονοι πρόεδροι των Ηνωμένων Πολιτειών προσπάθησαν να αποφύγουν έναν πόλεμο με το Ιράν.
Ο Trump, αντίθετα, απέσυρε τις ΗΠΑ από τη διεθνή συμφωνία που περιόριζε το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας, διέταξε τη δολοφονία του επικεφαλής της εθνικής ασφάλειας του Ιράν Qasem Soleimani κατά την πρώτη του θητεία, βομβάρδισε τις πυρηνικές εγκαταστάσεις της χώρας πέρυσι και ξεκίνησε έναν γενικευμένο πόλεμο κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας τον Φεβρουάριο.
Οι σύγχρονες αμερικανικές κυβερνήσεις κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο καλύτερος τρόπος για να διασφαλιστεί η ασφάλεια του Ισραήλ ήταν η προώθηση λύσης δύο κρατών με τους Παλαιστινίους.
Ο Trump έδωσε στους Ισραηλινούς τον πολιτικό χώρο να υπονομεύσουν αυτή την προοπτική μέσω σκληροπυρηνικών πολιτικών στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη.
Οι σχέσεις με τους Άραβες
Φέτος, ο Trump δεσμεύθηκε να άρει τον χαρακτηρισμό της Συρίας ως κράτους που υποστηρίζει την τρομοκρατία - χαρακτηρισμός που ίσχυε από το 1979 - βασιζόμενος στη φιλική του σχέση με τον νέο πρόεδρο της χώρας, Ahmed al-Sharaa, ηγέτη πρώην συνδεδεμένης οργάνωσης της al Qaeda.
Οι επικριτές του υποστήριξαν ότι θα έπρεπε να αξιοποιήσει αυτή την αλλαγή ως μοχλό πίεσης για πολιτικές μεταρρυθμίσεις, βελτίωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ενίσχυση της αντιτρομοκρατικής πολιτικής.
Ο Trump έχει επίσης διαφοροποιηθεί αισθητά ως προς τη Σαουδική Αραβία.
Παλαιότεροι πρόεδροι ισορροπούσαν προσεκτικά στις σχέσεις τους με το βασίλειο και τα υπόλοιπα κράτη του Κόλπου, τα οποία αποτελούν σημαντικούς συμμάχους των ΗΠΑ, αλλά εφαρμόζουν κατασταλτικές πολιτικές που συγκρούονται με τις δημοκρατικές αξίες.
Ο Trump, αντίθετα, εκφράζει ανοιχτά τον θαυμασμό του προς τους Άραβες ισχυρούς ηγέτες και αντιμετωπίζει τα πλούσια και αναπτυσσόμενα κράτη τους ως μια τεράστια ευκαιρία για επιχειρηματικές δραστηριότητες, στις οποίες η οικογένειά του διαθέτει σημαντικά συμφέροντα.
Γιατί θεωρούν αρετή… το ρίσκο
Οι υποστηρικτές του Trump υποστηρίζουν ότι δεκαετίες αμερικανικής πολιτικής στη Μέση Ανατολή απέτυχαν να δημιουργήσουν σταθερότητα και ότι ο ίδιος προχωρά στις αναγκαίες κινήσεις που οι προκάτοχοί του δεν τόλμησαν να κάνουν.
Ο Υπουργός Άμυνας Pete Hegseth δήλωσε στους γερουσιαστές την Τρίτη ότι ο Πρόεδρος αξίζει επαίνους «για το θάρρος του να διασφαλίσει ότι οι ακραίοι ισλαμιστές δεν θα αποκτήσουν ποτέ πυρηνικό όπλο για να μας εκβιάζουν».
Ωστόσο, οι κίνδυνοι μιας τέτοιας προσέγγισης είναι εμφανείς στην περίπτωση του Ιράν.
Η δυσκολία των Ηνωμένων Πολιτειών να απεμπλακούν από έναν πόλεμο που ο Trump έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει «κερδισμένο» εξηγεί γιατί οι προκάτοχοί του δίσταζαν να εμπλακούν σε μια ολοκληρωτική σύγκρουση.
Πυρά Δημοκρατικών
Οι Δημοκρατικοί κατηγορούν τον Trump ότι αγνόησε πολιτικούς, ιστορικούς και ιδεολογικούς παράγοντες που υποδήλωναν ότι το Ιράν δεν θα υπέκυπτε ποτέ στις αμερικανικές πιέσεις.
Επιπλέον, θεωρούν ότι δεν έθεσε κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με τις συνέπειες μιας αμερικανικής στρατιωτικής επίθεσης, όπως η πιθανότητα η Τεχεράνη να επιχειρήσει το κλείσιμο των Στενών του Hormuz.
Η σύγκρουση αυτή αντικατοπτρίζει ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: τα σχέδια που καταρτίζονται στην Ουάσιγκτον συχνά καταρρέουν όταν έρχονται αντιμέτωπα με την πραγματικότητα της Μέσης Ανατολής.
Παρότι ο Trump και τα μέλη του υπουργικού του συμβουλίου διατηρούν στενές σχέσεις με τον διάδοχο του σαουδαραβικού θρόνου Mohammed bin Salman, οι σχέσεις της Ουάσιγκτον με το βασίλειο ενδέχεται να μην παραμείνουν για πάντα τόσο ισχυρές.
Δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι η χώρα δεν θα περάσει κάποτε στα χέρια πιο ριζοσπαστικών ηγετών, σε μια περιοχή που συχνά αποσταθεροποιείται από τον ισλαμικό φονταμενταλισμό.
Θα δούμε τι θα γίνει
Η ανησυχία αυτή γίνεται ακόμη μεγαλύτερη όταν εμπλέκονται πυρηνικά προγράμματα.
«Ένας σημερινός εταίρος των ΗΠΑ δεν είναι απαραίτητα και αυριανός εταίρος.
Από τη στιγμή που μεταφερθεί η τεχνολογία, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να εγγυηθούν ότι θα εξακολουθούν να ασκούν έλεγχο πάνω σε αυτήν», δήλωσε η Davenport.
Ωστόσο, ο Trump συχνά δείχνει να μην ανησυχεί ιδιαίτερα για όσα θα συμβούν μετά την αποχώρησή του από την εξουσία.
Μία από τις αγαπημένες του φράσεις, «Θα δούμε τι θα γίνει», αποκτά μια ιδιαίτερα ανησυχητική χροιά όταν αναφέρεται στο πλαίσιο της Μέσης Ανατολής.
Η δεύτερη αραβική χώρα μετά τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα
H Σαουδική Αραβία γίνεται μόλις η δεύτερη αραβική χώρα, μετά τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), που συνάπτει αντίστοιχη συμφωνία με την Ουάσιγκτον, ενώ οι ΗΠΑ επιμένουν ότι η συμφωνία περιλαμβάνει ισχυρές εγγυήσεις για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων.
Τα ΗΑΕ ήταν η πρώτη αραβική χώρα που υπέγραψε συμφωνία πολιτικής πυρηνικής συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες το 2009.
Βάσει της συμφωνίας αυτής, γνωστής ως «Συμφωνία 123», τα ΗΑΕ δεσμεύτηκαν να μην εμπλουτίζουν ουράνιο ούτε να επανεπεξεργάζονται αναλωμένα πυρηνικά καύσιμα - περιορισμός που θεωρείται το «χρυσό πρότυπο» στη μη διάδοση των πυρηνικών.
Στη συνέχεια, η χώρα κατασκεύασε τον πυρηνικό σταθμό Barakah, ο οποίος παραμένει η μοναδική εμπορική πυρηνική εγκατάσταση σε λειτουργία στον αραβικό κόσμο.
Οι 2 συμφωνίες
Δύο συμφωνίες — μία για την «ειρηνική πυρηνική συνεργασία» και μία για τις «διμερείς εγγυήσεις» — υπεγράφησαν από τον Υπουργό Ενέργειας των ΗΠΑ Chris Wright και τον Σαουδάραβα ομόλογό του, Πρίγκιπα Abdulaziz bin Salman, όπως ανακοίνωσε το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ.
«Να είστε βέβαιοι ότι οι συμφωνίες αυτές τηρούν τα υψηλότερα πρότυπα πυρηνικής ασφάλειας και μη διάδοσης των πυρηνικών, αξιοποιώντας την κορυφαία πυρηνική τεχνολογία και τους καλύτερους επιστήμονες του κόσμου, που αναπτύχθηκαν εδώ στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Χάρη στον Πρόεδρο Trump, η αναγέννηση της αμερικανικής πυρηνικής βιομηχανίας βρίσκεται σε εξέλιξη και θα αποφέρει μακροπρόθεσμα οφέλη τόσο στον αμερικανικό όσο και στον σαουδαραβικό λαό»
«Μαζί, οι δύο αυτές συμφωνίες δημιουργούν το νομικό πλαίσιο για μια πολυετή συνεργασία, αξίας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων, που προωθεί σημαντικούς οικονομικούς και στρατηγικούς στόχους, μεταξύ των οποίων και τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων», ανέφερε το υπουργείο.
Το επόμενο βήμα
Η συμφωνία θα μπορούσε τελικά να επιτρέψει τον εμπλουτισμό ουρανίου στη Σαουδική Αραβία.
Σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν το θέμα, μια κοινή αμερικανο-σαουδαραβική μελέτη διάρκειας δύο ετών θα εξετάσει κατά πόσο ο εγχώριος εμπλουτισμός είναι εμπορικά βιώσιμος.
Εάν η μελέτη είναι θετική, αμερικανικές εταιρείες θα κατασκευάσουν τις σχετικές εγκαταστάσεις με βάση ένα αυστηρά ελεγχόμενο μοντέλο «black box», σχεδιασμένο ώστε να αποτρέπεται η μεταφορά ευαίσθητης τεχνολογίας στους Σαουδάραβες.
Η Σαουδική Αραβία υποστηρίζει εδώ και χρόνια ότι έχει δικαίωμα σε έναν πλήρη πολιτικό κύκλο πυρηνικών καυσίμων, επικαλούμενη την ανάγκη διαφοροποίησης των ενεργειακών της πηγών και τη δυνατότητα να διαθέτει περισσότερο πετρέλαιο για εξαγωγές.
Ο Διάδοχος του Θρόνου Mohammed bin Salman είχε δηλώσει ήδη από το 2018 ότι το Ριάντ θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικών όπλων εάν το Ιράν αποκτήσει αντίστοιχη δυνατότητα.
Η συμφωνία θα υποβληθεί στο Κογκρέσο για εξέταση, ωστόσο το ελεγχόμενο από τους Ρεπουμπλικανούς νομοθετικό σώμα θεωρείται απίθανο να εμποδίσει την εφαρμογή της.
Αμερικανοί βουλευτές και Ισραηλινοί αξιωματούχοι είχαν στο παρελθόν εκφράσει αντιρρήσεις, φοβούμενοι ότι η Σαουδική Αραβία θα μπορούσε μελλοντικά να αξιοποιήσει το πρόγραμμα για την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων.
Καμία πυρηνική τεχνολογία στη σαουδαραβική δικτατορία
Ο γερουσιαστής των ΗΠΑ Bernie Sanders επέκρινε έντονα τη συμφωνία και έγραψε στην πλατφόρμα X: «Ο Trump ισχυρίζεται ότι ο πόλεμός του εναντίον του Ιράν αποσκοπεί στο να εμποδίσει ένα αυταρχικό καθεστώς να εμπλουτίζει πυρηνικά καύσιμα.
Τώρα όμως επιτρέπει στους στενότερους φίλους του στη Σαουδική Αραβία - μία από τις πιο σκληρές δικτατορίες στον κόσμο - να κάνουν ακριβώς αυτό.
Αυτό είναι παράλογο.
Καμία πυρηνική τεχνολογία για τη σαουδαραβική δικτατορία»
Ο πρώην αξιωματούχος του State Department για θέματα μη διάδοσης των πυρηνικών Robert Einhorn δήλωσε: «Η συμφωνία θα μπορούσε να συμβάλει στην αναζωογόνηση της αμερικανικής πυρηνικής βιομηχανίας, να ενισχύσει τις σχέσεις ΗΠΑ–Σαουδικής Αραβίας και να στερήσει από τη Ρωσία και την Κίνα έναν στρατηγικά σημαντικό ρόλο στο σαουδαραβικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Ωστόσο, εάν δεν περιλαμβάνει επαρκείς περιορισμούς, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν τον εμπλουτισμό ουρανίου, ενδέχεται να αυξήσει τους κινδύνους πυρηνικής διάδοσης στη Μέση Ανατολή και πέραν αυτής».
Nίκη ΗΠΑ έναντι Κίνας, Ρωσίας
Ειδικοί επισήμαναν ότι μια τέτοια συμφωνία βρισκόταν υπό διαπραγμάτευση εδώ και αρκετό καιρό, αν και ορισμένοι εξέφρασαν ανησυχίες για το ενδεχόμενο εμπλουτισμού ουρανίου σε σαουδαραβικό έδαφος.
«Θα ήταν λάθος να επιτραπεί στη Σαουδική Αραβία να αποκτήσει δυνατότητα εμπλουτισμού», δήλωσε ο Matthew Kroenig του Atlantic Council πριν από την επίσημη ανακοίνωση της συμφωνίας.
«Η Ουάσιγκτον ορθώς επιδιώκει να ενισχύσει τη σχέση της με το Ριάντ, αλλά δεν θα πρέπει να το κάνει εις βάρος των αποτελεσματικών προτύπων της για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων».
Η Jennifer T. Gordon, διευθύντρια της Πρωτοβουλίας Πολιτικής Πυρηνικής Ενέργειας του Atlantic Council, χαρακτήρισε τη συμφωνία «νίκη για τις Ηνωμένες Πολιτείες έναντι της Ρωσίας και της Κίνας».
«Η Σαουδική Αραβία έχει καταστήσει σαφές ότι θα αγοράσει τεχνολογίες πυρηνικής ενέργειας και θα ξεκινήσει ένα πολιτικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Το μόνο ερώτημα ήταν αν το βασίλειο θα επέλεγε να συνεργαστεί με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους ή αν θα στρεφόταν προς τη Ρωσία ή την Κίνα», δήλωσε η Gordon.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών