Η Μέση Ανατολή βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις πιο επικίνδυνες περιόδους των τελευταίων δεκαετιών
Οι νέες δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ, Donald Trump, προς το Fox News αποτελούν ίσως τη σκληρότερη δημόσια προειδοποίηση που έχει απευθύνει μέχρι σήμερα προς την Τεχεράνη, αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται έτοιμες να προχωρήσουν ακόμη και σε εκτεταμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις εάν αποτύχουν οι διαπραγματεύσεις.
Ο Trump ξεκαθάρισε ότι η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να επιδιώκει μία πολιτική συμφωνία, όμως διεμήνυσε ότι το χρονικό περιθώριο εξαντλείται ταχύτατα.
«Τώρα είναι η ώρα το Ιράν να καταλήξει σε συμφωνία.
Δεν θέλουμε να επιτεθούμε σε γέφυρες και σταθμούς παραγωγής ενέργειας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ωστόσο, η αμέσως επόμενη τοποθέτησή του αποτύπωσε το πραγματικό μέγεθος της αμερικανικής πίεσης.
«Είναι καλύτερο να καταλήξουμε σε συμφωνία με το Ιράν παρά να καταστρέψουμε ό,τι έχει απομείνει από αυτή τη χώρα.
Αν το Ιράν δεν καταλήξει σε συμφωνία μαζί μας, θα επιστρέψω και θα τελειώσω τη δουλειά.»
Η διατύπωση αυτή θεωρείται από αναλυτές μία από τις πιο επιθετικές που έχουν διατυπωθεί ποτέ από Αμερικανό πρόεδρο έναντι της Ισλαμικής Δημοκρατίας, καθώς αφήνει να εννοηθεί ότι η Ουάσιγκτον θεωρεί πως έχει πλέον αποκτήσει στρατηγικό πλεονέκτημα έναντι της Τεχεράνης.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν και οι αναφορές του Trump στις υπόγειες εγκαταστάσεις του Pickaxe (Όρος Καλάνγκ), οι οποίες τα τελευταία χρόνια βρίσκονται στο επίκεντρο των διεθνών ανησυχιών για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι γνωρίζει πλήρως τι συμβαίνει στην περιοχή, απορρίπτοντας οποιαδήποτε ανάγκη ενημέρωσης από την ισραηλινή κυβέρνηση.
«Δεν χρειάζομαι να μου πει ο Netanyahu τίποτα για το Pickaxe Mountain.
Ο Netanyahu λέει αυτά τα πράγματα επειδή θέλει να παραμείνω αναμεμειγμένος με το Ιράν.»
Η δήλωση αυτή ερμηνεύεται ως μήνυμα ότι η Ουάσιγκτον λαμβάνει τις αποφάσεις της ανεξάρτητα από τις πιέσεις του Ισραήλ, αν και η στρατηγική συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών παραμένει εξαιρετικά στενή.
Στη συνέχεια, ο Trump προχώρησε σε ακόμη μία απειλή.
«Ξέρουμε ακριβώς τι συμβαίνει στο Pickaxe. Δεν είναι μεγάλο πρόβλημα. Αν δεν συμφωνήσουμε, θα το καταστρέψουμε.»
Η συγκεκριμένη αναφορά προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, καθώς πρόκειται για μία από τις ελάχιστες φορές που Αμερικανός πρόεδρος κατονομάζει δημόσια συγκεκριμένη εγκατάσταση ως πιθανό στόχο στρατιωτικής επιχείρησης.
Ο Trump επιχείρησε ταυτόχρονα να εμφανιστεί ως υποστηρικτής της διπλωματικής λύσης.
Όπως δήλωσε, δεν επιθυμεί επιθέσεις κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων ή κρίσιμων υποδομών του Ιράν.
«Δεν θέλω να επιτεθώ σε σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής και γέφυρες. Δεν επιδιώκω κάτι τέτοιο.»
Παρά ταύτα, το μήνυμα που εξέπεμψε ήταν σαφές: εφόσον οι συνομιλίες αποτύχουν, όλα τα σενάρια παραμένουν ανοικτά.
Παράλληλα υποστήριξε ότι έχουν πραγματοποιηθεί «καλές συνομιλίες» με την ιρανική πλευρά, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο επίτευξης συμφωνίας, χωρίς όμως να αποκλείει στρατιωτική κλιμάκωση.
Σε μία ακόμη δήλωση που προκαλεί γεωπολιτικούς κραδασμούς, ο πρόεδρος των ΗΠΑ αναφέρθηκε στο Στενό του Hormuz, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου.
«Το Ιράν δεν ελέγχει το Στενό. Εμείς ελέγχουμε το Στενό.»
Η δήλωση αυτή ερμηνεύεται ως σαφές μήνυμα ότι η Ουάσιγκτον θεωρεί πως διαθέτει τη στρατιωτική δυνατότητα να διασφαλίσει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα ακόμη και σε περίπτωση άμεσης σύγκρουσης με την Τεχεράνη.
Ο Trump πρόσθεσε επίσης ότι οι ΗΠΑ είχαν άρει προηγούμενους περιορισμούς, όμως, όπως υποστήριξε, η ιρανική πλευρά παραβίασε τις συμφωνίες.
«Ήραμε τον αποκλεισμό. Παραβίασαν τη συμφωνία. Δεν μπορούμε πλέον να τους επιτρέψουμε να συνεχίσουν να παραβιάζουν τις συμφωνίες.»
Στην ίδια συνέντευξη ο Trump επανέλαβε μία θέση που αποτελεί σταθερό στοιχείο της αμερικανικής πολιτικής.
«Το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο.»
Παράλληλα αποκάλυψε ότι ο εκλιπών γερουσιαστής Lindsey Graham τον είχε συμβουλεύσει να επιδιώξει συμφωνία με την Τεχεράνη αντί να προχωρήσει στην «καταστροφή όσων έχουν απομείνει από τη χώρα».
Η αναφορά αυτή χρησιμοποιήθηκε από τον Trump για να υποστηρίξει ότι εξακολουθεί να προτιμά τη διπλωματία, χωρίς όμως να εγκαταλείπει την επιλογή στρατιωτικής δράσης.
Άδειασαν τα αμερικανικά αποθέματα
Πίσω από τις πολιτικές υποσχέσεις, σύμφωνα με δυτικές αναλύσεις, βρίσκεται ένας πολύ μεγαλύτερος πονοκέφαλος: η εξάντληση των αμερικανικών αποθεμάτων αντιαεροπορικών πυραύλων.
Οι ΗΠΑ, για πρώτη φορά μετά από περίπου τρεις δεκαετίες, φέρεται να έχουν αυξήσει τις παραγγελίες για παραγωγή πυραύλων PAC-2 GEM-T, οι οποίοι θεωρούνται παλαιότερης τεχνολογίας σε σχέση με τους πιο σύγχρονους PAC-3.
Η αιτία που αναφέρεται είναι η μεγάλη κατανάλωση πυραύλων αναχαίτισης σε συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή.
Εκτιμήσεις κάνουν λόγο για χρήση εκατοντάδων πυραύλων Patriot, καθώς οι ΗΠΑ επιχειρούν να προστατεύσουν δυνάμεις και συμμάχους τους από πυραυλικές απειλές.
Την ίδια στιγμή, οι ανάγκες από την Ουκρανία, το Ισραήλ και χώρες του Περσικού Κόλπου συνεχίζουν να αυξάνονται, δημιουργώντας έναν ασφυκτικό κλοιό για την αμερικανική αμυντική βιομηχανία.
Σύμφωνα με αναφορές της New York Times, η αμερικανική κυβέρνηση βρίσκεται μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα: η κλιμάκωση στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω εξάντληση των κρίσιμων αποθεμάτων αεράμυνας.
Ο Donald Trump φέρεται να έχει ζητήσει επιπλέον χρηματοδότηση ύψους 67 δισ. δολαρίων για την αναπλήρωση στρατιωτικών αποθεμάτων, καθώς η πίεση στις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις αυξάνεται.
Το αποτέλεσμα είναι ένα πρωτοφανές γεωπολιτικό «σταυροδρόμι»: το Κίεβο ζητά περισσότερη προστασία, το Τελ Αβίβ απαιτεί ισχυρή αμυντική κάλυψη και η Ουάσιγκτον προσπαθεί να διαχειριστεί περιορισμένους πόρους.
Η εικόνα μιας πανίσχυρης ουκρανικής αεράμυνας που θα βασίζεται στους Patriot φαίνεται να δοκιμάζεται από τις ίδιες τις δυνατότητες παραγωγής και τα αποθέματα της Δύσης.
Οι υποσχέσεις για νέες γραμμές παραγωγής και τεχνολογική μεταφορά μπορεί να προσφέρουν πολιτική ανάσα στο Κίεβο, όμως δεν λύνουν το άμεσο πρόβλημα.
Καθώς ο χειμώνας πλησιάζει, η αβεβαιότητα γύρω από την προστασία των ουκρανικών πόλεων παραμένει.
Η μεγάλη αμερικανική «ασπίδα» Patriot, που παρουσιάστηκε ως το απόλυτο όπλο άμυνας, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με τη σκληρή πραγματικότητα: περιορισμένη παραγωγική δυνατότητα, τεράστια ζήτηση και αποθέματα που πιέζονται επικίνδυνα.
Το Ιράν απαντά
Οι δηλώσεις Trump προκάλεσαν άμεση αντίδραση από την Τεχεράνη.
Η ιρανική στρατιωτική ηγεσία προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε χώρα ή εταιρεία αξιοποιήσει δεσμευμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία, στο πλαίσιο της πρότασης Trump να χρησιμοποιηθούν για την αποζημίωση ζημιών σε πλοία που διέρχονται από το Στενό του Hormuz, θα αποκλειστεί από τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδο.
Εκπρόσωπος της ιρανικής κυβέρνησης δήλωσε ότι όλες οι εταιρείες και όλες οι χώρες που θα στηρίξουν την αμερικανική πρόταση και θα χρησιμοποιήσουν τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία του Ιράν δεν θα μπορούν να διέρχονται από το Στενό του Hormuz.
Η Τεχεράνη χαρακτήρισε την αμερικανική πρόταση «παράνομη» και «εμπρηστική», προειδοποιώντας ότι θα υπάρξουν σοβαρές συνέπειες εάν επιχειρηθεί η εφαρμογή της.
Οι απειλές αυτές επαναφέρουν στο προσκήνιο το σενάριο αποκλεισμού του σημαντικότερου ίσως ενεργειακού διαδρόμου του πλανήτη, εξέλιξη που θα μπορούσε να προκαλέσει πρωτοφανή αναταραχή στις διεθνείς αγορές πετρελαίου, φυσικού αερίου και ναυτιλίας.
«Διαφωνία» μεταξύ Ομάν και Ιράν για τα Στενά του Hormuz
Γνωρίζουμε ότι η διπλωματία βρίσκεται σε εξέλιξη και ότι διεξάγονται συζητήσεις σχετικά με τη «νέα διευθέτηση» στα Στενά του Hormuz.
Όμως, όσον αφορά τις λεπτομέρειες και τις περαιτέρω τεχνικές πτυχές, δεν έχουμε τίποτα επίσημα επιβεβαιωμένο από την ιρανική πλευρά. Γνωρίζουμε ότι υπάρχουν σημεία διαφωνίας.
Τουλάχιστον τέσσερα ζητήματα βρίσκονται στο τραπέζι μεταξύ Μουσκάτ και Τεχεράνης: πρώτον, η πορεία μέσω της οποίας θα πρέπει να πραγματοποιείται η διέλευση των πλοίων. Η ιρανική πλευρά υποστηρίζει ότι αυτή θα πρέπει να καθοριστεί από την Τεχεράνη.
Το δεύτερο σημείο είναι ότι οι Ιρανοί έχουν μιλήσει για τέλη — αρχικά αναφέρονταν σε τέλη διέλευσης και αργότερα σε χρεώσεις για θαλάσσιες υπηρεσίες. Η πλευρά του Ομάν υποστηρίζει ότι ενδέχεται να μην υπάρξουν καθόλου τέλη.
Δύο ακόμη σημεία διαφωνίας είναι: ποιος θα καθορίσει τις ρυθμίσεις; Το Ιράν λέει ότι αυτές θα πρέπει να καθοριστούν σε διμερές επίπεδο. Και όσον αφορά την εκκαθάριση ναρκών, έχουμε ακούσει από την ιρανική πλευρά ότι η αποκλειστική ευθύνη για τις επιχειρήσεις απομάκρυνσης θα ανήκει σε αυτήν.
Ιαπωνία, Ιράν και χώρες του Κόλπου σε αγώνα δρόμου για να αποτραπεί η έκρηξη
Η κρίση γύρω από το Ιράν έχει πλέον ξεπεράσει τα στενά όρια της αντιπαράθεσης Ουάσιγκτον–Τεχεράνης, καθώς οι επιπτώσεις απλώνονται σε ολόκληρο τον Περσικό Κόλπο, την παγκόσμια ναυσιπλοΐα και την ενεργειακή ασφάλεια.
Σε μία προσπάθεια να περιοριστεί η κλιμάκωση, η Ιαπωνία παρενέβη διπλωματικά, καλώντας το Ιράν να χρησιμοποιήσει την επιρροή του στους συμμάχους του στην Υεμένη.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Ιαπωνίας, Toshimitsu Motegi, είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ιρανό ομόλογό του Abbas Araghchi, ζητώντας από την Τεχεράνη να επιδείξει «μέγιστη ευελιξία» προκειμένου να επιτευχθεί αποκλιμάκωση των εντάσεων στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του ιαπωνικού υπουργείου Εξωτερικών, ο Motegi εξέφρασε «βαθιά ανησυχία» για τη διεύρυνση της σύγκρουσης και για τις αυξανόμενες ζημιές που προκαλούνται στις γειτονικές χώρες.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην ανάγκη άμεσης αποκατάστασης της «ελεύθερης και ασφαλούς ναυσιπλοΐας» στο Στενό του Hormuz, χωρίς πρόσθετο κόστος για τη διεθνή οικονομία.
Το Τόκιο, που εξαρτάται σε τεράστιο βαθμό από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό για την ενεργειακή του τροφοδοσία, ζήτησε από το Ιράν να παροτρύνει τους Houthis να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση μετά την ανακοίνωση ναυτικού αποκλεισμού κατά της Σαουδικής Αραβίας και τις επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων.
Οι Houthis ανακοίνωσαν ότι απαγορεύουν τη θαλάσσια ναυσιπλοΐα προς τη Σαουδική Αραβία, κατηγορώντας το Riyad ότι επιβάλλει πολιορκία σε περιοχές της Υεμένης που ελέγχονται από το κίνημα.
Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τους φόβους ότι η σύγκρουση μπορεί να μετατραπεί σε μια ευρύτερη περιφερειακή κρίση, με άμεσες συνέπειες στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Οι συνομιλίες μεταξύ Abbas Araghchi και Toshimitsu Motegi επικεντρώθηκαν επίσης στις προσπάθειες τερματισμού της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ–Ισραήλ και Ιράν και στην αποκατάσταση της ομαλής λειτουργίας του Στενού του Hormuz.
Ο Araghchi, σύμφωνα με ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε μέσω Telegram, ενημέρωσε τον Ιάπωνα ομόλογό του για την τελευταία κατάσταση στη διπλωματική διαδικασία που αφορά την περιφερειακή ειρήνη και σταθερότητα.
«Οι πλευρές τόνισαν την ανάγκη συνεχούς συντονισμού και κοινής συνεργασίας για την εξάλειψη της ανασφάλειας στο Στενό του Hormuz», ανέφερε η ιρανική πλευρά.
Η Ιαπωνία τρέφει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την εξέλιξη της κρίσης, καθώς πάνω από το 90% των εισαγωγών αργού πετρελαίου της χώρας εξαρτάται από τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο.
Ένα ενδεχόμενο κλείσιμο του Στενού του Hormuz θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρότατο ενεργειακό σοκ, επηρεάζοντας όχι μόνο την Ασία αλλά και την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Την ίδια ώρα, οι χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) πραγματοποίησαν τηλεδιάσκεψη με αντικείμενο τις συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και την αυξανόμενη απειλή για την ελευθερία ναυσιπλοΐας.
Το υπουργείο Εξωτερικών του Ομάν ανακοίνωσε ότι οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν: στην ανάγκη ενίσχυσης του συντονισμού μεταξύ των χωρών του Κόλπου, στην προστασία της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, στην ασφάλεια του Στενού του Hormuz και στην προτεραιότητα πολιτικών και διπλωματικών λύσεων.
Οι χώρες του Κόλπου βρίσκονται σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση, καθώς από τη μία πλευρά αποτελούν συμμάχους των ΗΠΑ και από την άλλη εξαρτώνται οικονομικά από τη σταθερότητα της περιοχής.
Μία γενικευμένη σύγκρουση θα μπορούσε να πλήξει άμεσα τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, τις εξαγωγές ενέργειας και τις επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Κλείνει το διυλιστήριο της Saudi Aramco στη Jazan μετά από επίθεση των Houthis
Η ενεργειακή κρίση λαμβάνει πλέον και πρακτικές διαστάσεις.
Η Saudi Aramco προχώρησε σε προσωρινή διακοπή λειτουργίας του διυλιστηρίου της Jazan, δυναμικότητας 400.000 βαρελιών ημερησίως, μετά από επίθεση που αποδόθηκε στους Houthis.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, η επίθεση προκάλεσε ζημιές στο ολοκληρωμένο συγκρότημα αεριοποίησης συνδυασμένου κύκλου και σε χώρους αποθήκευσης πετρελαίου.
Η εταιρεία φέρεται να σχεδιάζει την ολοκλήρωση των επισκευών και την αρχική επανεκκίνηση της εγκατάστασης έως τις 15 Αυγούστου.
Ο στρατιωτικός εκπρόσωπος των Houthis, Yahya Saree, δήλωσε ότι η οργάνωση κατάφερε να πλήξει εγκαταστάσεις της Saudi Aramco στη Jizan και στη Yanbu.
Η επίθεση αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς δείχνει ότι το μέτωπο της σύγκρουσης επεκτείνεται βαθύτερα στις ενεργειακές υποδομές της Σαουδικής Αραβίας.
Βίντεο που κυκλοφόρησε στα κοινωνικά δίκτυα και επαληθεύτηκε από το Reuters έδειχνε πυκνό καπνό να υψώνεται πάνω από το διυλιστήριο της Jazan.
Η εξέλιξη αυτή προκαλεί φόβους ότι οι ενεργειακές εγκαταστάσεις της περιοχής μπορούν να μετατραπούν σε κύριους στόχους μιας ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης.
Γεωπολιτική καταιγίδα
Η κρίση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν δεν αποτελεί ένα νέο φαινόμενο, αλλά το αποτέλεσμα μιας αντιπαράθεσης που εξελίσσεται εδώ και δεκαετίες.
Στο παρασκήνιο της σημερινής έντασης βρίσκονται βαθιές γεωπολιτικές αντιθέσεις, καθώς η σχέση Ουάσιγκτον–Τεχεράνης έχει περάσει από διαδοχικές φάσεις αντιπαράθεσης, διαπραγματεύσεων και αποτυχημένων προσπαθειών αποκλιμάκωσης.
Σύμφωνα με αναλύσεις που επικαλούνται αποχαρακτηρισμένα έγγραφα, απομνημονεύματα πρώην Αμερικανών αξιωματούχων, δημοσιογραφικές έρευνες και ακαδημαϊκές μελέτες, διαδοχικές ισραηλινές κυβερνήσεις φέρονται να έχουν επιχειρήσει επανειλημμένα να αποτρέψουν κινήσεις που θα οδηγούσαν σε εξομάλυνση των σχέσεων ΗΠΑ–Ιράν.
Η θέση αυτή υποστηρίζει ότι τμήματα του ισραηλινού πολιτικού και αμυντικού μηχανισμού θεωρούσαν πως μία συμφωνία με την Τεχεράνη θα περιόριζε τη δυνατότητα πίεσης προς το Ιράν και θα αποδυνάμωνε τη στρατηγική του Ισραήλ στην περιοχή.
Η συνάντηση μεταξύ Donald Trump και Benjamin Netanyahu αποκτά επομένως ιδιαίτερη σημασία, καθώς το βασικό ερώτημα είναι εάν το Ισραήλ θα πιέσει για συνέχιση της στρατιωτικής πίεσης ή εάν θα στηρίξει μία διπλωματική διέξοδο.
Ο Trump, πάντως, έχει ήδη δείξει ότι επιθυμεί να εμφανιστεί ως ο ηγέτης που μπορεί να επιβάλει μία συμφωνία, χωρίς όμως να αποκλείει τη χρήση στρατιωτικής ισχύος.
Νέα διάσταση στην κρίση έδωσαν οι δηλώσεις του υπουργού Άμυνας του Ισραήλ, Israel Katz, ο οποίος υποστήριξε ότι αμερικανικά αεροσκάφη χρησιμοποίησαν ισραηλινές βάσεις για επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν.
Σε συνέντευξή του στο Channel 14, ο Katz δήλωσε:
«Γνωρίζουν ότι αμερικανικά αεροσκάφη απογειώνονται από εδώ και ότι αεροσκάφη ανεφοδιασμού απογειώνονται από εδώ για να πραγματοποιήσουν επιθέσεις.»
Ο Ισραηλινός υπουργός υποστήριξε επίσης ότι το Ιράν εξαπέλυσε επιθέσεις εναντίον πολλών χωρών της περιοχής, αλλά όχι εναντίον του ίδιου του Ισραήλ.
«Οι Ιρανοί πυροβολούν εναντίον όλων εκτός από μία χώρα, το κράτος του Ισραήλ», ανέφερε.
Οι δηλώσεις του Katz έγιναν ενώ είχε υπάρξει μία προσωρινή περίοδος ηρεμίας μετά την αμοιβαία παύση επιθέσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Ωστόσο, η αποκάλυψη ότι ισραηλινές βάσεις χρησιμοποιήθηκαν για αμερικανικές επιχειρήσεις αυξάνει τον κίνδυνο νέων αντιδράσεων από την Τεχεράνη.
Την ίδια στιγμή, η σύγκρουση αποκτά πλέον παγκόσμιες διαστάσεις, καθώς εμπλέκονται έμμεσα και άλλες μεγάλες δυνάμεις.
Η Ρωσία κατηγόρησε την Ουκρανία ότι η επίθεση σε πλοίο στην Κασπία Θάλασσα αποτελεί ουσιαστικά επίθεση εναντίον του Ιράν.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Dmitry Peskov, δήλωσε: «Το καθεστώς του Κιέβου ανατίναξε ένα ιρανικό εμπορικό πλοίο στην Κασπία Θάλασσα. Αυτό είναι επίθεση κατά του Ιράν.»
Σύμφωνα με τις ρωσικές αρχές, η επίθεση είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο ενός ναυτικού και τον τραυματισμό ενός ακόμη ανθρώπου.
Η Ουκρανία, από την πλευρά της, υποστήριξε ότι έπληξε πλοία που χρησιμοποιούνταν για στρατιωτικές μεταφορές και όχι εμπορικούς στόχους.
Ο Peskov κατηγόρησε επίσης το Κίεβο ότι διευρύνει τη γεωγραφία των επιθέσεών του, αναφερόμενος στις καταστροφές των αγωγών Nord Stream – τις οποίες η Ουκρανία αρνείται – αλλά και σε πλήγματα κατά υποδομών που συνδέονται με τον αγωγό CPC στο Καζακστάν.
«Αυτή η απειλή πρέπει να εξουδετερωθεί και να καταστραφεί οριστικά», ανέφερε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου.
Η παρέμβαση της Μόσχας προσθέτει μία ακόμη διάσταση σε μία ήδη εξαιρετικά περίπλοκη γεωπολιτική εξίσωση.
Νέο ισραηλινό πλήγμα στον Λίβανο – Η εύθραυστη εκεχειρία δοκιμάζεται
Την ίδια στιγμή, η κατάσταση στον Λίβανο παραμένει εξαιρετικά τεταμένη.
Ισραηλινό drone πραγματοποίησε πλήγμα σε διαμέρισμα στην περιοχή Nabatieh al-Fawqa στον νότιο Λίβανο, ενώ οι ισραηλινές δυνάμεις συνεχίζουν να πραγματοποιούν καταστροφές κτιρίων σε παραμεθόριες περιοχές.
Σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων του Λιβάνου, το drone πραγματοποίησε δύο διαδοχικές επιθέσεις στην περιοχή, προκαλώντας πυρκαγιά στο εσωτερικό του διαμερίσματος.
Δεν αναφέρθηκαν άμεσα θύματα.
Ωστόσο, σύμφωνα με επίσημα λιβανικά στοιχεία, οι ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο από τις 2 Μαρτίου έχουν προκαλέσει περισσότερους από 4.332 νεκρούς και 12.236 τραυματίες.
Η εξέλιξη αυτή σημειώνεται παρά τη συμφωνία-πλαίσιο που υπεγράφη τον προηγούμενο μήνα μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου υπό αμερικανική διαμεσολάβηση.
Η συμφωνία προέβλεπε σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τα κατεχόμενα λιβανικά εδάφη, όμως οι συνεχιζόμενες επιχειρήσεις δημιουργούν αμφιβολίες για τη βιωσιμότητά της.
Η Μέση Ανατολή σε σημείο καμπής – Ο φόβος για ενεργειακό σοκ και παγκόσμια ανάφλεξη
Οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών δημιουργούν ένα εξαιρετικά επικίνδυνο σκηνικό.
Από τη μία πλευρά, ο Donald Trump πιέζει για συμφωνία με το Ιράν, αφήνοντας όμως ανοικτό το ενδεχόμενο καταστροφικών στρατιωτικών πληγμάτων.
Από την άλλη, η Τεχεράνη προειδοποιεί ότι θα απαντήσει σε οποιαδήποτε προσπάθεια οικονομικής ή στρατιωτικής πίεσης, ενώ το Στενό του Hormuz παραμένει το μεγαλύτερο σημείο κινδύνου για την παγκόσμια οικονομία.
Οι επιθέσεις κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων της Σαουδικής Αραβίας, η κινητοποίηση των χωρών του Κόλπου, η εμπλοκή της Ιαπωνίας, η ενεργοποίηση της Ρωσίας και η συνεχιζόμενη ένταση στον Λίβανο συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα.
Το μεγαλύτερο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο εάν θα υπάρξει συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν, αλλά εάν η περιοχή μπορεί να αποφύγει μία αλυσιδωτή σύγκρουση που θα επηρεάσει την ενέργεια, τις αγορές, τη ναυτιλία και την παγκόσμια οικονομία.
Η Μέση Ανατολή βρίσκεται ξανά πάνω σε μία πυριτιδαποθήκη και κάθε νέα κίνηση μπορεί να αποτελέσει τη σπίθα που θα οδηγήσει σε μία νέα, ανεξέλεγκτη κρίση.
www.bankingnews.gr
Ο Trump ξεκαθάρισε ότι η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να επιδιώκει μία πολιτική συμφωνία, όμως διεμήνυσε ότι το χρονικό περιθώριο εξαντλείται ταχύτατα.
«Τώρα είναι η ώρα το Ιράν να καταλήξει σε συμφωνία.
Δεν θέλουμε να επιτεθούμε σε γέφυρες και σταθμούς παραγωγής ενέργειας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ωστόσο, η αμέσως επόμενη τοποθέτησή του αποτύπωσε το πραγματικό μέγεθος της αμερικανικής πίεσης.
«Είναι καλύτερο να καταλήξουμε σε συμφωνία με το Ιράν παρά να καταστρέψουμε ό,τι έχει απομείνει από αυτή τη χώρα.
Αν το Ιράν δεν καταλήξει σε συμφωνία μαζί μας, θα επιστρέψω και θα τελειώσω τη δουλειά.»
Η διατύπωση αυτή θεωρείται από αναλυτές μία από τις πιο επιθετικές που έχουν διατυπωθεί ποτέ από Αμερικανό πρόεδρο έναντι της Ισλαμικής Δημοκρατίας, καθώς αφήνει να εννοηθεί ότι η Ουάσιγκτον θεωρεί πως έχει πλέον αποκτήσει στρατηγικό πλεονέκτημα έναντι της Τεχεράνης.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν και οι αναφορές του Trump στις υπόγειες εγκαταστάσεις του Pickaxe (Όρος Καλάνγκ), οι οποίες τα τελευταία χρόνια βρίσκονται στο επίκεντρο των διεθνών ανησυχιών για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι γνωρίζει πλήρως τι συμβαίνει στην περιοχή, απορρίπτοντας οποιαδήποτε ανάγκη ενημέρωσης από την ισραηλινή κυβέρνηση.
«Δεν χρειάζομαι να μου πει ο Netanyahu τίποτα για το Pickaxe Mountain.
Ο Netanyahu λέει αυτά τα πράγματα επειδή θέλει να παραμείνω αναμεμειγμένος με το Ιράν.»
Η δήλωση αυτή ερμηνεύεται ως μήνυμα ότι η Ουάσιγκτον λαμβάνει τις αποφάσεις της ανεξάρτητα από τις πιέσεις του Ισραήλ, αν και η στρατηγική συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών παραμένει εξαιρετικά στενή.
Στη συνέχεια, ο Trump προχώρησε σε ακόμη μία απειλή.
«Ξέρουμε ακριβώς τι συμβαίνει στο Pickaxe. Δεν είναι μεγάλο πρόβλημα. Αν δεν συμφωνήσουμε, θα το καταστρέψουμε.»
Η συγκεκριμένη αναφορά προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, καθώς πρόκειται για μία από τις ελάχιστες φορές που Αμερικανός πρόεδρος κατονομάζει δημόσια συγκεκριμένη εγκατάσταση ως πιθανό στόχο στρατιωτικής επιχείρησης.
Ο Trump επιχείρησε ταυτόχρονα να εμφανιστεί ως υποστηρικτής της διπλωματικής λύσης.
Όπως δήλωσε, δεν επιθυμεί επιθέσεις κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων ή κρίσιμων υποδομών του Ιράν.
«Δεν θέλω να επιτεθώ σε σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής και γέφυρες. Δεν επιδιώκω κάτι τέτοιο.»
Παρά ταύτα, το μήνυμα που εξέπεμψε ήταν σαφές: εφόσον οι συνομιλίες αποτύχουν, όλα τα σενάρια παραμένουν ανοικτά.
Παράλληλα υποστήριξε ότι έχουν πραγματοποιηθεί «καλές συνομιλίες» με την ιρανική πλευρά, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο επίτευξης συμφωνίας, χωρίς όμως να αποκλείει στρατιωτική κλιμάκωση.
Σε μία ακόμη δήλωση που προκαλεί γεωπολιτικούς κραδασμούς, ο πρόεδρος των ΗΠΑ αναφέρθηκε στο Στενό του Hormuz, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου.
«Το Ιράν δεν ελέγχει το Στενό. Εμείς ελέγχουμε το Στενό.»
Η δήλωση αυτή ερμηνεύεται ως σαφές μήνυμα ότι η Ουάσιγκτον θεωρεί πως διαθέτει τη στρατιωτική δυνατότητα να διασφαλίσει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα ακόμη και σε περίπτωση άμεσης σύγκρουσης με την Τεχεράνη.
Ο Trump πρόσθεσε επίσης ότι οι ΗΠΑ είχαν άρει προηγούμενους περιορισμούς, όμως, όπως υποστήριξε, η ιρανική πλευρά παραβίασε τις συμφωνίες.
«Ήραμε τον αποκλεισμό. Παραβίασαν τη συμφωνία. Δεν μπορούμε πλέον να τους επιτρέψουμε να συνεχίσουν να παραβιάζουν τις συμφωνίες.»
Στην ίδια συνέντευξη ο Trump επανέλαβε μία θέση που αποτελεί σταθερό στοιχείο της αμερικανικής πολιτικής.
«Το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο.»
"They'll never have a nuclear weapon. They understand that. We have had some very good talks," says @POTUS on Iran.
— Rapid Response 47 (@RapidResponse47) July 28, 2026
"Very interesting, with Lindsey [Graham], he was very much a hawk, as you would say, on Iran, and over the last few weeks, I would say that he became like, 'It's… pic.twitter.com/RgqgoXKtV9
Παράλληλα αποκάλυψε ότι ο εκλιπών γερουσιαστής Lindsey Graham τον είχε συμβουλεύσει να επιδιώξει συμφωνία με την Τεχεράνη αντί να προχωρήσει στην «καταστροφή όσων έχουν απομείνει από τη χώρα».
Η αναφορά αυτή χρησιμοποιήθηκε από τον Trump για να υποστηρίξει ότι εξακολουθεί να προτιμά τη διπλωματία, χωρίς όμως να εγκαταλείπει την επιλογή στρατιωτικής δράσης.
Άδειασαν τα αμερικανικά αποθέματα
Πίσω από τις πολιτικές υποσχέσεις, σύμφωνα με δυτικές αναλύσεις, βρίσκεται ένας πολύ μεγαλύτερος πονοκέφαλος: η εξάντληση των αμερικανικών αποθεμάτων αντιαεροπορικών πυραύλων.
Οι ΗΠΑ, για πρώτη φορά μετά από περίπου τρεις δεκαετίες, φέρεται να έχουν αυξήσει τις παραγγελίες για παραγωγή πυραύλων PAC-2 GEM-T, οι οποίοι θεωρούνται παλαιότερης τεχνολογίας σε σχέση με τους πιο σύγχρονους PAC-3.
Η αιτία που αναφέρεται είναι η μεγάλη κατανάλωση πυραύλων αναχαίτισης σε συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή.
Εκτιμήσεις κάνουν λόγο για χρήση εκατοντάδων πυραύλων Patriot, καθώς οι ΗΠΑ επιχειρούν να προστατεύσουν δυνάμεις και συμμάχους τους από πυραυλικές απειλές.
Την ίδια στιγμή, οι ανάγκες από την Ουκρανία, το Ισραήλ και χώρες του Περσικού Κόλπου συνεχίζουν να αυξάνονται, δημιουργώντας έναν ασφυκτικό κλοιό για την αμερικανική αμυντική βιομηχανία.
Σύμφωνα με αναφορές της New York Times, η αμερικανική κυβέρνηση βρίσκεται μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα: η κλιμάκωση στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω εξάντληση των κρίσιμων αποθεμάτων αεράμυνας.
Ο Donald Trump φέρεται να έχει ζητήσει επιπλέον χρηματοδότηση ύψους 67 δισ. δολαρίων για την αναπλήρωση στρατιωτικών αποθεμάτων, καθώς η πίεση στις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις αυξάνεται.
Το αποτέλεσμα είναι ένα πρωτοφανές γεωπολιτικό «σταυροδρόμι»: το Κίεβο ζητά περισσότερη προστασία, το Τελ Αβίβ απαιτεί ισχυρή αμυντική κάλυψη και η Ουάσιγκτον προσπαθεί να διαχειριστεί περιορισμένους πόρους.
Η εικόνα μιας πανίσχυρης ουκρανικής αεράμυνας που θα βασίζεται στους Patriot φαίνεται να δοκιμάζεται από τις ίδιες τις δυνατότητες παραγωγής και τα αποθέματα της Δύσης.
Οι υποσχέσεις για νέες γραμμές παραγωγής και τεχνολογική μεταφορά μπορεί να προσφέρουν πολιτική ανάσα στο Κίεβο, όμως δεν λύνουν το άμεσο πρόβλημα.
Καθώς ο χειμώνας πλησιάζει, η αβεβαιότητα γύρω από την προστασία των ουκρανικών πόλεων παραμένει.
Η μεγάλη αμερικανική «ασπίδα» Patriot, που παρουσιάστηκε ως το απόλυτο όπλο άμυνας, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με τη σκληρή πραγματικότητα: περιορισμένη παραγωγική δυνατότητα, τεράστια ζήτηση και αποθέματα που πιέζονται επικίνδυνα.
Το Ιράν απαντά
Οι δηλώσεις Trump προκάλεσαν άμεση αντίδραση από την Τεχεράνη.
Η ιρανική στρατιωτική ηγεσία προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε χώρα ή εταιρεία αξιοποιήσει δεσμευμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία, στο πλαίσιο της πρότασης Trump να χρησιμοποιηθούν για την αποζημίωση ζημιών σε πλοία που διέρχονται από το Στενό του Hormuz, θα αποκλειστεί από τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδο.
Εκπρόσωπος της ιρανικής κυβέρνησης δήλωσε ότι όλες οι εταιρείες και όλες οι χώρες που θα στηρίξουν την αμερικανική πρόταση και θα χρησιμοποιήσουν τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία του Ιράν δεν θα μπορούν να διέρχονται από το Στενό του Hormuz.
Η Τεχεράνη χαρακτήρισε την αμερικανική πρόταση «παράνομη» και «εμπρηστική», προειδοποιώντας ότι θα υπάρξουν σοβαρές συνέπειες εάν επιχειρηθεί η εφαρμογή της.
Οι απειλές αυτές επαναφέρουν στο προσκήνιο το σενάριο αποκλεισμού του σημαντικότερου ίσως ενεργειακού διαδρόμου του πλανήτη, εξέλιξη που θα μπορούσε να προκαλέσει πρωτοφανή αναταραχή στις διεθνείς αγορές πετρελαίου, φυσικού αερίου και ναυτιλίας.
«Διαφωνία» μεταξύ Ομάν και Ιράν για τα Στενά του Hormuz
Γνωρίζουμε ότι η διπλωματία βρίσκεται σε εξέλιξη και ότι διεξάγονται συζητήσεις σχετικά με τη «νέα διευθέτηση» στα Στενά του Hormuz.
Όμως, όσον αφορά τις λεπτομέρειες και τις περαιτέρω τεχνικές πτυχές, δεν έχουμε τίποτα επίσημα επιβεβαιωμένο από την ιρανική πλευρά. Γνωρίζουμε ότι υπάρχουν σημεία διαφωνίας.
Τουλάχιστον τέσσερα ζητήματα βρίσκονται στο τραπέζι μεταξύ Μουσκάτ και Τεχεράνης: πρώτον, η πορεία μέσω της οποίας θα πρέπει να πραγματοποιείται η διέλευση των πλοίων. Η ιρανική πλευρά υποστηρίζει ότι αυτή θα πρέπει να καθοριστεί από την Τεχεράνη.
Το δεύτερο σημείο είναι ότι οι Ιρανοί έχουν μιλήσει για τέλη — αρχικά αναφέρονταν σε τέλη διέλευσης και αργότερα σε χρεώσεις για θαλάσσιες υπηρεσίες. Η πλευρά του Ομάν υποστηρίζει ότι ενδέχεται να μην υπάρξουν καθόλου τέλη.
Δύο ακόμη σημεία διαφωνίας είναι: ποιος θα καθορίσει τις ρυθμίσεις; Το Ιράν λέει ότι αυτές θα πρέπει να καθοριστούν σε διμερές επίπεδο. Και όσον αφορά την εκκαθάριση ναρκών, έχουμε ακούσει από την ιρανική πλευρά ότι η αποκλειστική ευθύνη για τις επιχειρήσεις απομάκρυνσης θα ανήκει σε αυτήν.
Ιαπωνία, Ιράν και χώρες του Κόλπου σε αγώνα δρόμου για να αποτραπεί η έκρηξη
Η κρίση γύρω από το Ιράν έχει πλέον ξεπεράσει τα στενά όρια της αντιπαράθεσης Ουάσιγκτον–Τεχεράνης, καθώς οι επιπτώσεις απλώνονται σε ολόκληρο τον Περσικό Κόλπο, την παγκόσμια ναυσιπλοΐα και την ενεργειακή ασφάλεια.
Σε μία προσπάθεια να περιοριστεί η κλιμάκωση, η Ιαπωνία παρενέβη διπλωματικά, καλώντας το Ιράν να χρησιμοποιήσει την επιρροή του στους συμμάχους του στην Υεμένη.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Ιαπωνίας, Toshimitsu Motegi, είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ιρανό ομόλογό του Abbas Araghchi, ζητώντας από την Τεχεράνη να επιδείξει «μέγιστη ευελιξία» προκειμένου να επιτευχθεί αποκλιμάκωση των εντάσεων στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του ιαπωνικού υπουργείου Εξωτερικών, ο Motegi εξέφρασε «βαθιά ανησυχία» για τη διεύρυνση της σύγκρουσης και για τις αυξανόμενες ζημιές που προκαλούνται στις γειτονικές χώρες.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην ανάγκη άμεσης αποκατάστασης της «ελεύθερης και ασφαλούς ναυσιπλοΐας» στο Στενό του Hormuz, χωρίς πρόσθετο κόστος για τη διεθνή οικονομία.
Το Τόκιο, που εξαρτάται σε τεράστιο βαθμό από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό για την ενεργειακή του τροφοδοσία, ζήτησε από το Ιράν να παροτρύνει τους Houthis να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση μετά την ανακοίνωση ναυτικού αποκλεισμού κατά της Σαουδικής Αραβίας και τις επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων.
Οι Houthis ανακοίνωσαν ότι απαγορεύουν τη θαλάσσια ναυσιπλοΐα προς τη Σαουδική Αραβία, κατηγορώντας το Riyad ότι επιβάλλει πολιορκία σε περιοχές της Υεμένης που ελέγχονται από το κίνημα.
Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τους φόβους ότι η σύγκρουση μπορεί να μετατραπεί σε μια ευρύτερη περιφερειακή κρίση, με άμεσες συνέπειες στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Οι συνομιλίες μεταξύ Abbas Araghchi και Toshimitsu Motegi επικεντρώθηκαν επίσης στις προσπάθειες τερματισμού της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ–Ισραήλ και Ιράν και στην αποκατάσταση της ομαλής λειτουργίας του Στενού του Hormuz.
Ο Araghchi, σύμφωνα με ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε μέσω Telegram, ενημέρωσε τον Ιάπωνα ομόλογό του για την τελευταία κατάσταση στη διπλωματική διαδικασία που αφορά την περιφερειακή ειρήνη και σταθερότητα.
«Οι πλευρές τόνισαν την ανάγκη συνεχούς συντονισμού και κοινής συνεργασίας για την εξάλειψη της ανασφάλειας στο Στενό του Hormuz», ανέφερε η ιρανική πλευρά.
Η Ιαπωνία τρέφει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την εξέλιξη της κρίσης, καθώς πάνω από το 90% των εισαγωγών αργού πετρελαίου της χώρας εξαρτάται από τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο.
Ένα ενδεχόμενο κλείσιμο του Στενού του Hormuz θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρότατο ενεργειακό σοκ, επηρεάζοντας όχι μόνο την Ασία αλλά και την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Την ίδια ώρα, οι χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) πραγματοποίησαν τηλεδιάσκεψη με αντικείμενο τις συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και την αυξανόμενη απειλή για την ελευθερία ναυσιπλοΐας.
Το υπουργείο Εξωτερικών του Ομάν ανακοίνωσε ότι οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν: στην ανάγκη ενίσχυσης του συντονισμού μεταξύ των χωρών του Κόλπου, στην προστασία της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, στην ασφάλεια του Στενού του Hormuz και στην προτεραιότητα πολιτικών και διπλωματικών λύσεων.
Οι χώρες του Κόλπου βρίσκονται σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση, καθώς από τη μία πλευρά αποτελούν συμμάχους των ΗΠΑ και από την άλλη εξαρτώνται οικονομικά από τη σταθερότητα της περιοχής.
Μία γενικευμένη σύγκρουση θα μπορούσε να πλήξει άμεσα τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, τις εξαγωγές ενέργειας και τις επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων.
معالي السّيد وزير الخارجية يتبادل مع أصحاب السُّمو والمعالي وزراء الخارجية بدول مجلس التعاون لدول الخليج العربية، خلال لقاء تشاوري عبر الاتصال المرئي، الرؤى حول تطوّرات المرحلة الراهنة ومستجدات المفاوضات الجارية، مؤكّدين على أهمية تكثيف التنسيق بشأن حرية الملاحة وسلامتها في مضيق… pic.twitter.com/Frdgqy9sY9
— وكالة الأنباء العمانية (@OmanNewsAgency) July 28, 2026
Κλείνει το διυλιστήριο της Saudi Aramco στη Jazan μετά από επίθεση των Houthis
Η ενεργειακή κρίση λαμβάνει πλέον και πρακτικές διαστάσεις.
Η Saudi Aramco προχώρησε σε προσωρινή διακοπή λειτουργίας του διυλιστηρίου της Jazan, δυναμικότητας 400.000 βαρελιών ημερησίως, μετά από επίθεση που αποδόθηκε στους Houthis.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, η επίθεση προκάλεσε ζημιές στο ολοκληρωμένο συγκρότημα αεριοποίησης συνδυασμένου κύκλου και σε χώρους αποθήκευσης πετρελαίου.
Η εταιρεία φέρεται να σχεδιάζει την ολοκλήρωση των επισκευών και την αρχική επανεκκίνηση της εγκατάστασης έως τις 15 Αυγούστου.
Ο στρατιωτικός εκπρόσωπος των Houthis, Yahya Saree, δήλωσε ότι η οργάνωση κατάφερε να πλήξει εγκαταστάσεις της Saudi Aramco στη Jizan και στη Yanbu.
Η επίθεση αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς δείχνει ότι το μέτωπο της σύγκρουσης επεκτείνεται βαθύτερα στις ενεργειακές υποδομές της Σαουδικής Αραβίας.
Βίντεο που κυκλοφόρησε στα κοινωνικά δίκτυα και επαληθεύτηκε από το Reuters έδειχνε πυκνό καπνό να υψώνεται πάνω από το διυλιστήριο της Jazan.
Η εξέλιξη αυτή προκαλεί φόβους ότι οι ενεργειακές εγκαταστάσεις της περιοχής μπορούν να μετατραπούν σε κύριους στόχους μιας ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης.
Γεωπολιτική καταιγίδα
Η κρίση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν δεν αποτελεί ένα νέο φαινόμενο, αλλά το αποτέλεσμα μιας αντιπαράθεσης που εξελίσσεται εδώ και δεκαετίες.
Στο παρασκήνιο της σημερινής έντασης βρίσκονται βαθιές γεωπολιτικές αντιθέσεις, καθώς η σχέση Ουάσιγκτον–Τεχεράνης έχει περάσει από διαδοχικές φάσεις αντιπαράθεσης, διαπραγματεύσεων και αποτυχημένων προσπαθειών αποκλιμάκωσης.
Σύμφωνα με αναλύσεις που επικαλούνται αποχαρακτηρισμένα έγγραφα, απομνημονεύματα πρώην Αμερικανών αξιωματούχων, δημοσιογραφικές έρευνες και ακαδημαϊκές μελέτες, διαδοχικές ισραηλινές κυβερνήσεις φέρονται να έχουν επιχειρήσει επανειλημμένα να αποτρέψουν κινήσεις που θα οδηγούσαν σε εξομάλυνση των σχέσεων ΗΠΑ–Ιράν.
Η θέση αυτή υποστηρίζει ότι τμήματα του ισραηλινού πολιτικού και αμυντικού μηχανισμού θεωρούσαν πως μία συμφωνία με την Τεχεράνη θα περιόριζε τη δυνατότητα πίεσης προς το Ιράν και θα αποδυνάμωνε τη στρατηγική του Ισραήλ στην περιοχή.
Η συνάντηση μεταξύ Donald Trump και Benjamin Netanyahu αποκτά επομένως ιδιαίτερη σημασία, καθώς το βασικό ερώτημα είναι εάν το Ισραήλ θα πιέσει για συνέχιση της στρατιωτικής πίεσης ή εάν θα στηρίξει μία διπλωματική διέξοδο.
Ο Trump, πάντως, έχει ήδη δείξει ότι επιθυμεί να εμφανιστεί ως ο ηγέτης που μπορεί να επιβάλει μία συμφωνία, χωρίς όμως να αποκλείει τη χρήση στρατιωτικής ισχύος.
Νέα διάσταση στην κρίση έδωσαν οι δηλώσεις του υπουργού Άμυνας του Ισραήλ, Israel Katz, ο οποίος υποστήριξε ότι αμερικανικά αεροσκάφη χρησιμοποίησαν ισραηλινές βάσεις για επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν.
Σε συνέντευξή του στο Channel 14, ο Katz δήλωσε:
«Γνωρίζουν ότι αμερικανικά αεροσκάφη απογειώνονται από εδώ και ότι αεροσκάφη ανεφοδιασμού απογειώνονται από εδώ για να πραγματοποιήσουν επιθέσεις.»
Ο Ισραηλινός υπουργός υποστήριξε επίσης ότι το Ιράν εξαπέλυσε επιθέσεις εναντίον πολλών χωρών της περιοχής, αλλά όχι εναντίον του ίδιου του Ισραήλ.
«Οι Ιρανοί πυροβολούν εναντίον όλων εκτός από μία χώρα, το κράτος του Ισραήλ», ανέφερε.
Οι δηλώσεις του Katz έγιναν ενώ είχε υπάρξει μία προσωρινή περίοδος ηρεμίας μετά την αμοιβαία παύση επιθέσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Ωστόσο, η αποκάλυψη ότι ισραηλινές βάσεις χρησιμοποιήθηκαν για αμερικανικές επιχειρήσεις αυξάνει τον κίνδυνο νέων αντιδράσεων από την Τεχεράνη.
Την ίδια στιγμή, η σύγκρουση αποκτά πλέον παγκόσμιες διαστάσεις, καθώς εμπλέκονται έμμεσα και άλλες μεγάλες δυνάμεις.
Η Ρωσία κατηγόρησε την Ουκρανία ότι η επίθεση σε πλοίο στην Κασπία Θάλασσα αποτελεί ουσιαστικά επίθεση εναντίον του Ιράν.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Dmitry Peskov, δήλωσε: «Το καθεστώς του Κιέβου ανατίναξε ένα ιρανικό εμπορικό πλοίο στην Κασπία Θάλασσα. Αυτό είναι επίθεση κατά του Ιράν.»
Σύμφωνα με τις ρωσικές αρχές, η επίθεση είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο ενός ναυτικού και τον τραυματισμό ενός ακόμη ανθρώπου.
Η Ουκρανία, από την πλευρά της, υποστήριξε ότι έπληξε πλοία που χρησιμοποιούνταν για στρατιωτικές μεταφορές και όχι εμπορικούς στόχους.
Ο Peskov κατηγόρησε επίσης το Κίεβο ότι διευρύνει τη γεωγραφία των επιθέσεών του, αναφερόμενος στις καταστροφές των αγωγών Nord Stream – τις οποίες η Ουκρανία αρνείται – αλλά και σε πλήγματα κατά υποδομών που συνδέονται με τον αγωγό CPC στο Καζακστάν.
«Αυτή η απειλή πρέπει να εξουδετερωθεί και να καταστραφεί οριστικά», ανέφερε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου.
Η παρέμβαση της Μόσχας προσθέτει μία ακόμη διάσταση σε μία ήδη εξαιρετικά περίπλοκη γεωπολιτική εξίσωση.
Νέο ισραηλινό πλήγμα στον Λίβανο – Η εύθραυστη εκεχειρία δοκιμάζεται
Την ίδια στιγμή, η κατάσταση στον Λίβανο παραμένει εξαιρετικά τεταμένη.
Ισραηλινό drone πραγματοποίησε πλήγμα σε διαμέρισμα στην περιοχή Nabatieh al-Fawqa στον νότιο Λίβανο, ενώ οι ισραηλινές δυνάμεις συνεχίζουν να πραγματοποιούν καταστροφές κτιρίων σε παραμεθόριες περιοχές.
Σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων του Λιβάνου, το drone πραγματοποίησε δύο διαδοχικές επιθέσεις στην περιοχή, προκαλώντας πυρκαγιά στο εσωτερικό του διαμερίσματος.
Δεν αναφέρθηκαν άμεσα θύματα.
Ωστόσο, σύμφωνα με επίσημα λιβανικά στοιχεία, οι ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο από τις 2 Μαρτίου έχουν προκαλέσει περισσότερους από 4.332 νεκρούς και 12.236 τραυματίες.
Η εξέλιξη αυτή σημειώνεται παρά τη συμφωνία-πλαίσιο που υπεγράφη τον προηγούμενο μήνα μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου υπό αμερικανική διαμεσολάβηση.
Η συμφωνία προέβλεπε σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τα κατεχόμενα λιβανικά εδάφη, όμως οι συνεχιζόμενες επιχειρήσεις δημιουργούν αμφιβολίες για τη βιωσιμότητά της.
Η Μέση Ανατολή σε σημείο καμπής – Ο φόβος για ενεργειακό σοκ και παγκόσμια ανάφλεξη
Οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών δημιουργούν ένα εξαιρετικά επικίνδυνο σκηνικό.
Από τη μία πλευρά, ο Donald Trump πιέζει για συμφωνία με το Ιράν, αφήνοντας όμως ανοικτό το ενδεχόμενο καταστροφικών στρατιωτικών πληγμάτων.
Από την άλλη, η Τεχεράνη προειδοποιεί ότι θα απαντήσει σε οποιαδήποτε προσπάθεια οικονομικής ή στρατιωτικής πίεσης, ενώ το Στενό του Hormuz παραμένει το μεγαλύτερο σημείο κινδύνου για την παγκόσμια οικονομία.
Οι επιθέσεις κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων της Σαουδικής Αραβίας, η κινητοποίηση των χωρών του Κόλπου, η εμπλοκή της Ιαπωνίας, η ενεργοποίηση της Ρωσίας και η συνεχιζόμενη ένταση στον Λίβανο συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα.
Το μεγαλύτερο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο εάν θα υπάρξει συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν, αλλά εάν η περιοχή μπορεί να αποφύγει μία αλυσιδωτή σύγκρουση που θα επηρεάσει την ενέργεια, τις αγορές, τη ναυτιλία και την παγκόσμια οικονομία.
Η Μέση Ανατολή βρίσκεται ξανά πάνω σε μία πυριτιδαποθήκη και κάθε νέα κίνηση μπορεί να αποτελέσει τη σπίθα που θα οδηγήσει σε μία νέα, ανεξέλεγκτη κρίση.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών