Λίγες ημέρες νωρίτερα, τα τουρκικής ιδιοκτησίας πλοία Nadezhda και Yasar είχαν δεχθεί επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη μετά την αναχώρησή τους από το Novorossiysk
Την ώρα που το Ιράν επιχειρεί να επιβάλει ένα νέο καθεστώς ελέγχου στο Στενό του Hormuz, μία ακόμη εξαιρετικά κρίσιμη θαλάσσια αρτηρία βρίσκεται υπό αυξανόμενη πίεση.
Η Τουρκία άρχισε να περιορίζει τη διέλευση ορισμένων εμπορικών πλοίων προς τη Μαύρη Θάλασσα μέσω των Δαρδανελίων, καθώς η Άγκυρα ανησυχεί έντονα για τη ραγδαία αύξηση των επιθέσεων εναντίον εμπορικών πλοίων στην περιοχή.
Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδόθηκαν στις 8 Αυγούστου από το Bloomberg, η τουρκική Γενική Διεύθυνση Ασφάλειας Ακτών έχει ενημερώσει πλοία με προορισμό το ρωσικό Novorossiysk – έναν από τους σημαντικότερους κόμβους εξαγωγής πετρελαίου και σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα – ότι δεν εκδίδονται προς το παρόν άδειες διέλευσης ή ότι οι αιτήσεις τους χρειάζονται πρόσθετο έλεγχο.
Σε ορισμένες περιπτώσεις οι περιορισμοί φέρεται να αφορούν και πλοία με προορισμό ουκρανικά λιμάνια.
Πρόκειται για μία εξαιρετικά σημαντική εξέλιξη, αν και δεν συνιστά –τουλάχιστον μέχρι στιγμής– καθολικό κλείσιμο των Δαρδανελίων.
Πλοία που κατευθύνονται προς τουρκικά ή βουλγαρικά λιμάνια εξακολουθούσαν να περνούν προς τη Μαύρη Θάλασσα, γεγονός που δείχνει ότι η Άγκυρα εφαρμόζει στοχευμένους περιορισμούς ανάλογα με τον προορισμό και τον βαθμό κινδύνου.
Η επίθεση στα τουρκικά πλοία που σήμανε συναγερμό
Η τουρκική κίνηση έρχεται μετά τη δραματική επιδείνωση της ασφάλειας στη Μαύρη Θάλασσα.
Στις 3 Αυγούστου τα τουρκικής ιδιοκτησίας πολιτικά πλοία Yaşar και Nadezhda δέχθηκαν επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη μετά την αναχώρησή τους από το Novorossiysk.
Από την επίθεση υπήρξαν τραυματίες μεταξύ των πληρωμάτων, συμπεριλαμβανομένων Τούρκων υπηκόων.
Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε επισήμως ότι ανησυχεί βαθιά για την εξάπλωση του πολέμου Ρωσίας–Ουκρανίας βαθύτερα στη Μαύρη Θάλασσα και προειδοποίησε ότι η κλιμάκωση μπορεί να έχει πολυδιάστατες επιπτώσεις ακόμη και στην παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια.
Στο Nadezhda, τρία μέλη του πληρώματος τραυματίστηκαν σοβαρά και συνολικά 22 ναυτικοί απομακρύνθηκαν από το πλοίο, ενώ είχε εκδηλωθεί φωτιά στην πλώρη του.
Η κατάσταση στη Μαύρη Θάλασσα επιδεινώνεται με μεγάλη ταχύτητα. Οι επιθέσεις σε πλοία, λιμάνια και ενεργειακές εγκαταστάσεις έχουν ήδη προκαλέσει προβλήματα στις ροές πετρελαίου και σιτηρών, αύξηση του κόστους ναύλωσης και εκτίναξη των ασφαλίστρων πολεμικού κινδύνου.
Στις 7 Αυγούστου, το υπό τουρκική σημαία φορτηγό πλοίο MV Gulluk φέρεται να επλήγη από drone ανοικτά του Novorossiysk.
Σύμφωνα με την εφημαρίδα Türkiye Today, που επικαλείται στοιχεία παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας και πρόσωπα που συνδέονται με το πλήρωμα, το πλήγμα σημειώθηκε στους χώρους ενδιαίτησης του πλοίου, χωρίς να αναφερθούν θύματα ή τραυματισμοί.
Το πλοίο στη συνέχεια έβαλε πορεία προς την Κωνσταντινούπολη.
Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει δημόσια ανάληψη ευθύνης για το συγκεκριμένο περιστατικό από τη Ρωσία ή την Ουκρανία.
Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών είχε προειδοποιήσει ότι η επέκταση των εχθροπραξιών στη ναυσιπλοΐα μπορεί να έχει ευρύτερες επιπτώσεις, μεταξύ άλλων και στην επισιτιστική ασφάλεια.
Ηormuz και Δαρδανέλια: Δύο στρατηγικά σημεία ελέγχου υπό πίεση ταυτόχρονα
Η χρονική σύμπτωση είναι ιδιαίτερα ανησυχητική για το παγκόσμιο εμπόριο.
Στον Περσικό Κόλπο, η Τεχεράνη προσπαθεί να καθιερώσει νέο καθεστώς διέλευσης από το Hormuz, απορρίπτοντας το προηγούμενο σύστημα θαλάσσιων λωρίδων και συνδέοντας την πλήρη επαναλειτουργία του Στενού με ευρύτερες πολιτικές απαιτήσεις προς τις ΗΠΑ. Ιράν και Ομάν βρίσκονται κοντά σε συμφωνία για νέα διαδρομή, αλλά η Τεχεράνη έχει καταστήσει σαφές ότι αυτή δεν συνεπάγεται από μόνη της πλήρη επιστροφή της ναυσιπλοΐας στην προηγούμενη κατάσταση.
Στη Μαύρη Θάλασσα, την ίδια στιγμή, η Τουρκία αρχίζει να χρησιμοποιεί τον έλεγχο της πρόσβασης μέσω των Δαρδανελίων για να περιορίσει την έκθεση εμπορικών πλοίων σε μία ολοένα πιο επικίνδυνη πολεμική ζώνη.
Το αποτέλεσμα είναι πρωτοφανές: δύο από τα σημαντικότερα στρατηγικά θαλάσσια περάσματα του πλανήτη βρίσκονται ταυτόχρονα υπό ισχυρούς γεωπολιτικούς και στρατιωτικούς περιορισμούς.
Το Hormuz αποτελούσε πριν από τον πόλεμο δίοδο για περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων μεταφορών πετρελαίου και φυσικού αερίου, ενώ τα τουρκικά Στενά αποτελούν την υποχρεωτική θαλάσσια έξοδο της Μαύρης Θάλασσας προς τη Μεσόγειο και τις διεθνείς αγορές.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το Novorossiysk. Εκτός από τις ρωσικές εξαγωγές, μέσω της περιοχής διοχετεύεται και πετρέλαιο του Caspian Pipeline Consortium (CPC), κρίσιμο για το Καζακστάν και για μεγάλους δυτικούς ενεργειακούς ομίλους.
Οι επιθέσεις του Ιουλίου μείωσαν τις φορτώσεις του CPC κατά περισσότερο από 20%, περίπου κατά 400.000 βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με πηγές του Reuters.
Επιδείνωση της ενεργειακής ασφάλειας
Η επιδείνωση της ασφάλειας στη Μαύρη Θάλασσα έχει ήδη αρχίσει να αφήνει αισθητό αποτύπωμα στις ενεργειακές ροές.
Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε το Reuters στις 7 Αυγούστου, οι επιθέσεις με drones περιόρισαν περισσότερο από 20% τις φορτώσεις πετρελαίου του Caspian Pipeline Consortium (CPC) τον Ιούλιο σε σύγκριση με τον προγραμματισμό, μειώνοντάς τες περίπου στα 1,2-1,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Η απώλεια για τη διεθνή αγορά υπολογίζεται σε περίπου 400.000 βαρέλια ημερησίως.
Οι διαταραχές συνεχίζονται και τον Αύγουστο.
Οι φορτώσεις του CPC υπολογίζονται μέχρι στιγμής σε περίπου 1,1-1,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ενώ οι εργασίες στον τερματικό σταθμό κοντά στο Novorossiysk έχουν διακοπεί επανειλημμένα από τα μέσα Ιουλίου.
Η συγκεκριμένη διαδρομή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μεταφέρει κυρίως αργό πετρέλαιο από το Καζακστάν και αντιστοιχεί περίπου στο 2% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
Παράλληλα, η αύξηση των επιθέσεων στην περιοχή έχει ενισχύσει τις ανησυχίες για τις εξαγωγές σιτηρών από τη Μαύρη Θάλασσα. Το Bloomberg σημειώνει ότι η αβεβαιότητα γύρω από τις προμήθειες συνέβαλε στην άνοδο των τιμών του σιταριού σε υψηλό δύο ετών τον Ιούλιο.
Έτσι δημιουργείται ένας επικίνδυνος γεωοικονομικός συνδυασμός: περιορισμένες ενεργειακές ροές από τον Περσικό Κόλπο, αυξανόμενος κίνδυνος στη Μαύρη Θάλασσα και ταυτόχρονη πίεση στις θαλάσσιες εξαγωγές πετρελαίου και αγροτικών προϊόντων.
Το ζήτημα δεν είναι πλέον μόνο ποιος ελέγχει το Hormuz.
Η ασφάλεια των παγκόσμιων εμπορικών ροών αρχίζει να εξαρτάται ταυτόχρονα από αποφάσεις της Τεχεράνης στα ανατολικά και της Άγκυρας στα δυτικά – με δύο κρίσιμα θαλάσσια chokepoints να μετατρέπονται σε εργαλεία ισχύος μέσα σε δύο διαφορετικούς πολέμους.
Η νέα τουρκική στάση μπορεί επομένως να προσθέσει ακόμη ένα εμπόδιο στις διεθνείς εμπορευματικές ροές.
Προς το παρόν, ωστόσο, δεν έχει ανακοινωθεί επίσημη καθολική απαγόρευση της εμπορικής ναυσιπλοΐας προς τη Μαύρη Θάλασσα, ενώ παραμένει ασαφές πόσο θα διαρκέσει η αυστηρότερη διαδικασία χορήγησης αδειών και ποια ακριβώς δρομολόγια αφορά.
Οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο είναι δραματικές τόσο όσον αφορά τις γεωπολιτικές ισορροπίες, όσο και την οικονομία.
www.bankingnews.gr
Η Τουρκία άρχισε να περιορίζει τη διέλευση ορισμένων εμπορικών πλοίων προς τη Μαύρη Θάλασσα μέσω των Δαρδανελίων, καθώς η Άγκυρα ανησυχεί έντονα για τη ραγδαία αύξηση των επιθέσεων εναντίον εμπορικών πλοίων στην περιοχή.
Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδόθηκαν στις 8 Αυγούστου από το Bloomberg, η τουρκική Γενική Διεύθυνση Ασφάλειας Ακτών έχει ενημερώσει πλοία με προορισμό το ρωσικό Novorossiysk – έναν από τους σημαντικότερους κόμβους εξαγωγής πετρελαίου και σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα – ότι δεν εκδίδονται προς το παρόν άδειες διέλευσης ή ότι οι αιτήσεις τους χρειάζονται πρόσθετο έλεγχο.
Σε ορισμένες περιπτώσεις οι περιορισμοί φέρεται να αφορούν και πλοία με προορισμό ουκρανικά λιμάνια.
Πρόκειται για μία εξαιρετικά σημαντική εξέλιξη, αν και δεν συνιστά –τουλάχιστον μέχρι στιγμής– καθολικό κλείσιμο των Δαρδανελίων.
Πλοία που κατευθύνονται προς τουρκικά ή βουλγαρικά λιμάνια εξακολουθούσαν να περνούν προς τη Μαύρη Θάλασσα, γεγονός που δείχνει ότι η Άγκυρα εφαρμόζει στοχευμένους περιορισμούς ανάλογα με τον προορισμό και τον βαθμό κινδύνου.
Η επίθεση στα τουρκικά πλοία που σήμανε συναγερμό
Η τουρκική κίνηση έρχεται μετά τη δραματική επιδείνωση της ασφάλειας στη Μαύρη Θάλασσα.
Στις 3 Αυγούστου τα τουρκικής ιδιοκτησίας πολιτικά πλοία Yaşar και Nadezhda δέχθηκαν επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη μετά την αναχώρησή τους από το Novorossiysk.
Από την επίθεση υπήρξαν τραυματίες μεταξύ των πληρωμάτων, συμπεριλαμβανομένων Τούρκων υπηκόων.
Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε επισήμως ότι ανησυχεί βαθιά για την εξάπλωση του πολέμου Ρωσίας–Ουκρανίας βαθύτερα στη Μαύρη Θάλασσα και προειδοποίησε ότι η κλιμάκωση μπορεί να έχει πολυδιάστατες επιπτώσεις ακόμη και στην παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια.
Στο Nadezhda, τρία μέλη του πληρώματος τραυματίστηκαν σοβαρά και συνολικά 22 ναυτικοί απομακρύνθηκαν από το πλοίο, ενώ είχε εκδηλωθεί φωτιά στην πλώρη του.
Η κατάσταση στη Μαύρη Θάλασσα επιδεινώνεται με μεγάλη ταχύτητα. Οι επιθέσεις σε πλοία, λιμάνια και ενεργειακές εγκαταστάσεις έχουν ήδη προκαλέσει προβλήματα στις ροές πετρελαίου και σιτηρών, αύξηση του κόστους ναύλωσης και εκτίναξη των ασφαλίστρων πολεμικού κινδύνου.
Στις 7 Αυγούστου, το υπό τουρκική σημαία φορτηγό πλοίο MV Gulluk φέρεται να επλήγη από drone ανοικτά του Novorossiysk.
Σύμφωνα με την εφημαρίδα Türkiye Today, που επικαλείται στοιχεία παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας και πρόσωπα που συνδέονται με το πλήρωμα, το πλήγμα σημειώθηκε στους χώρους ενδιαίτησης του πλοίου, χωρίς να αναφερθούν θύματα ή τραυματισμοί.
Το πλοίο στη συνέχεια έβαλε πορεία προς την Κωνσταντινούπολη.
Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει δημόσια ανάληψη ευθύνης για το συγκεκριμένο περιστατικό από τη Ρωσία ή την Ουκρανία.
Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών είχε προειδοποιήσει ότι η επέκταση των εχθροπραξιών στη ναυσιπλοΐα μπορεί να έχει ευρύτερες επιπτώσεις, μεταξύ άλλων και στην επισιτιστική ασφάλεια.
Ηormuz και Δαρδανέλια: Δύο στρατηγικά σημεία ελέγχου υπό πίεση ταυτόχρονα
Η χρονική σύμπτωση είναι ιδιαίτερα ανησυχητική για το παγκόσμιο εμπόριο.
Στον Περσικό Κόλπο, η Τεχεράνη προσπαθεί να καθιερώσει νέο καθεστώς διέλευσης από το Hormuz, απορρίπτοντας το προηγούμενο σύστημα θαλάσσιων λωρίδων και συνδέοντας την πλήρη επαναλειτουργία του Στενού με ευρύτερες πολιτικές απαιτήσεις προς τις ΗΠΑ. Ιράν και Ομάν βρίσκονται κοντά σε συμφωνία για νέα διαδρομή, αλλά η Τεχεράνη έχει καταστήσει σαφές ότι αυτή δεν συνεπάγεται από μόνη της πλήρη επιστροφή της ναυσιπλοΐας στην προηγούμενη κατάσταση.
Στη Μαύρη Θάλασσα, την ίδια στιγμή, η Τουρκία αρχίζει να χρησιμοποιεί τον έλεγχο της πρόσβασης μέσω των Δαρδανελίων για να περιορίσει την έκθεση εμπορικών πλοίων σε μία ολοένα πιο επικίνδυνη πολεμική ζώνη.
Το αποτέλεσμα είναι πρωτοφανές: δύο από τα σημαντικότερα στρατηγικά θαλάσσια περάσματα του πλανήτη βρίσκονται ταυτόχρονα υπό ισχυρούς γεωπολιτικούς και στρατιωτικούς περιορισμούς.
Το Hormuz αποτελούσε πριν από τον πόλεμο δίοδο για περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων μεταφορών πετρελαίου και φυσικού αερίου, ενώ τα τουρκικά Στενά αποτελούν την υποχρεωτική θαλάσσια έξοδο της Μαύρης Θάλασσας προς τη Μεσόγειο και τις διεθνείς αγορές.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το Novorossiysk. Εκτός από τις ρωσικές εξαγωγές, μέσω της περιοχής διοχετεύεται και πετρέλαιο του Caspian Pipeline Consortium (CPC), κρίσιμο για το Καζακστάν και για μεγάλους δυτικούς ενεργειακούς ομίλους.
Οι επιθέσεις του Ιουλίου μείωσαν τις φορτώσεις του CPC κατά περισσότερο από 20%, περίπου κατά 400.000 βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με πηγές του Reuters.
Επιδείνωση της ενεργειακής ασφάλειας
Η επιδείνωση της ασφάλειας στη Μαύρη Θάλασσα έχει ήδη αρχίσει να αφήνει αισθητό αποτύπωμα στις ενεργειακές ροές.
Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε το Reuters στις 7 Αυγούστου, οι επιθέσεις με drones περιόρισαν περισσότερο από 20% τις φορτώσεις πετρελαίου του Caspian Pipeline Consortium (CPC) τον Ιούλιο σε σύγκριση με τον προγραμματισμό, μειώνοντάς τες περίπου στα 1,2-1,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Η απώλεια για τη διεθνή αγορά υπολογίζεται σε περίπου 400.000 βαρέλια ημερησίως.
Οι διαταραχές συνεχίζονται και τον Αύγουστο.
Οι φορτώσεις του CPC υπολογίζονται μέχρι στιγμής σε περίπου 1,1-1,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ενώ οι εργασίες στον τερματικό σταθμό κοντά στο Novorossiysk έχουν διακοπεί επανειλημμένα από τα μέσα Ιουλίου.
Η συγκεκριμένη διαδρομή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μεταφέρει κυρίως αργό πετρέλαιο από το Καζακστάν και αντιστοιχεί περίπου στο 2% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
Παράλληλα, η αύξηση των επιθέσεων στην περιοχή έχει ενισχύσει τις ανησυχίες για τις εξαγωγές σιτηρών από τη Μαύρη Θάλασσα. Το Bloomberg σημειώνει ότι η αβεβαιότητα γύρω από τις προμήθειες συνέβαλε στην άνοδο των τιμών του σιταριού σε υψηλό δύο ετών τον Ιούλιο.
Έτσι δημιουργείται ένας επικίνδυνος γεωοικονομικός συνδυασμός: περιορισμένες ενεργειακές ροές από τον Περσικό Κόλπο, αυξανόμενος κίνδυνος στη Μαύρη Θάλασσα και ταυτόχρονη πίεση στις θαλάσσιες εξαγωγές πετρελαίου και αγροτικών προϊόντων.
Το ζήτημα δεν είναι πλέον μόνο ποιος ελέγχει το Hormuz.
Η ασφάλεια των παγκόσμιων εμπορικών ροών αρχίζει να εξαρτάται ταυτόχρονα από αποφάσεις της Τεχεράνης στα ανατολικά και της Άγκυρας στα δυτικά – με δύο κρίσιμα θαλάσσια chokepoints να μετατρέπονται σε εργαλεία ισχύος μέσα σε δύο διαφορετικούς πολέμους.
Η νέα τουρκική στάση μπορεί επομένως να προσθέσει ακόμη ένα εμπόδιο στις διεθνείς εμπορευματικές ροές.
Προς το παρόν, ωστόσο, δεν έχει ανακοινωθεί επίσημη καθολική απαγόρευση της εμπορικής ναυσιπλοΐας προς τη Μαύρη Θάλασσα, ενώ παραμένει ασαφές πόσο θα διαρκέσει η αυστηρότερη διαδικασία χορήγησης αδειών και ποια ακριβώς δρομολόγια αφορά.
Οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο είναι δραματικές τόσο όσον αφορά τις γεωπολιτικές ισορροπίες, όσο και την οικονομία.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών