Ο υπουργός Ενέργειας Eli Cohen τάσσεται ανοιχτά κατά μιας συμφωνίας Ουάσιγκτον–Τεχεράνης – Το Ισραήλ θέλει να διατηρηθεί η πίεση στο Ιράν και κρατά ανοιχτό το ενδεχόμενο αυτόνομης στρατιωτικής δράσης
Το Ισραήλ δεν κρύβει πλέον την προτίμησή του: μια συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για τα Στενά του Hormuz δεν θεωρείται κατ’ ανάγκη θετική εξέλιξη για το Τελ Αβίβ.
Η θέση αυτή εκφράστηκε με ασυνήθιστα ξεκάθαρο τρόπο από τον υπουργό Ενέργειας του Ισραήλ, Eli Cohen, ο οποίος δήλωσε ότι από ισραηλινής πλευράς θα ήταν προτιμότερο να μην υπάρξει συμφωνία με την Τεχεράνη, ώστε να συνεχιστεί η πίεση προς το Ιράν.
«Από τη δική μας οπτική, θα ήταν καλύτερο να μην υπάρξει συμφωνία. Μπορούμε να συνεχίσουμε να ασκούμε πίεση στο Ιράν», δήλωσε ο Cohen στο ισραηλινό Channel 14.
Η δήλωση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς Ουάσιγκτον, Τεχεράνη και Ομάν επιχειρούν να βρουν μια φόρμουλα που θα επιτρέψει την ασφαλή επανεκκίνηση της ναυσιπλοΐας από τα Στενά του Hormuz.
Το Ισραήλ, ωστόσο, φαίνεται να βλέπει το ζήτημα διαφορετικά.
Το Τελ Αβίβ δεν θέλει μια «εύκολη» έξοδο για την Τεχεράνη
Για την ισραηλινή κυβέρνηση, το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ελεύθερη ναυσιπλοΐα.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι τι θα κερδίσει το Ιράν ως αντάλλαγμα για το άνοιγμα του Hormuz και κατά πόσο μια αμερικανοϊρανική συμφωνία θα μειώσει την πίεση που ασκείται στην Τεχεράνη.
Ο Eli Cohen έχει ήδη προειδοποιήσει ότι το Ισραήλ δεν θεωρεί πως θα δεσμευτεί από μια αμερικανοϊρανική συμφωνία, εάν το Ιράν επαναφέρει το πυρηνικό ή το βαλλιστικό του πρόγραμμα.
Τον Μάιο είχε δηλώσει ότι το Ισραήλ θα είναι έτοιμο να δράσει εάν η Τεχεράνη επιχειρήσει να αποκαταστήσει αυτές τις δυνατότητες.
Αυτό δημιουργεί ένα θεμελιώδες πρόβλημα για την Ουάσιγκτον: η συμφωνία που θέλει ο Trump για να σταθεροποιήσει την περιοχή και τις ενεργειακές αγορές δεν είναι απαραίτητα η συμφωνία που θέλει το Ισραήλ για να περιορίσει μακροπρόθεσμα το Ιράν.
Το Hormuz ως στρατηγικό όπλο της Τεχεράνης
Τα Στενά του Hormuz δεν αποτελούν απλώς μία θαλάσσια εμπορική διαδρομή.
Αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά chokepoints (στρατηγικά σημεία ελέγχου) του πλανήτη.
Περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου περνά ιστορικά από την περιοχή.
Γι' αυτό και κάθε συμφωνία για την επαναλειτουργία των Στενών έχει τεράστιες οικονομικές και γεωπολιτικές συνέπειες.
Οι πρόσφατες προσπάθειες των ΗΠΑ να επιτύχουν συμφωνία με το Ιράν έχουν ήδη προκαλέσει πτώση στις διεθνείς τιμές πετρελαίου, καθώς οι αγορές προεξοφλούν πιθανή αποκατάσταση των ροών.
Για το Ισραήλ, όμως, το ζήτημα είναι πολύ ευρύτερο - και δεν φαίνεται να υπαναχωρεί στις πιέσεις που ασκεί στις ΗΠΑ
Εάν το Ιράν αποκτήσει εκ νέου άτη δυνατότητα να ελέγχει τους όρους διέλευσης από το Hormuz, ενώ ταυτόχρονα εξασφαλίσει οικονομικές ή πολιτικές παραχωρήσεις από την Ουάσιγκτον, η Τεχεράνη θα μπορούσε να βγει από την κρίση με σημαντικά διαπραγματευτικά κέρδη.
Αυτό ακριβώς είναι που θέλει να αποτρέψει το Τελ Αβίβ.
Ο νέος μηχανισμός και η συμφωνία με το Ομάν
Οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν ότι το ζήτημα δεν οδηγείται απαραίτητα σε μια απλή επιστροφή στο καθεστώς που ίσχυε πριν από τον πόλεμο.
Το Ιράν και το Ομάν βρίσκονται σε διαπραγματεύσεις για έναν προσωρινό μηχανισμό ασφαλούς διέλευσης.
Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, η υπό συζήτηση ρύθμιση θα μπορούσε να προβλέπει διαφορετική διαχείριση της εισόδου και της εξόδου των πλοίων από τα Στενά.
Το Ιράν φέρεται να διατηρεί ρόλο στη διαχείριση της εισόδου στον Περσικό Κόλπο, ενώ η έξοδος θα πραγματοποιείται μέσω περιοχής που ελέγχεται από το Ομάν.
Η ακριβής μορφή της συμφωνίας παραμένει αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
Η Τεχεράνη έχει καταστήσει σαφές ότι δεν επιθυμεί απλώς την επιστροφή στην προηγούμενη κατάσταση.
Ο Ιρανός υφυπουργός Εξωτερικών Kazim Garibabadi δήλωσε στις 5 Αυγούστου ότι οι συνομιλίες με το Ομάν έχουν εισέλθει στην τελική φάση και ότι ο προσωρινός μηχανισμός θα μπορούσε να διαρκέσει από δύο έως τέσσερις μήνες.
Το πλήρες άνοιγμα των Στενών, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από τη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το Ισραήλ κρατά ανοιχτή τη στρατιωτική επιλογή
Η ισραηλινή στάση δεν περιορίζεται στην άρνηση μιας συμφωνίας.
Το Τελ Αβίβ έχει επανειλημμένα καταστήσει σαφές ότι θέλει να διατηρήσει την ελευθερία στρατιωτικής δράσης απέναντι στο Ιράν.
Ήδη από τις προηγούμενες διαπραγματεύσεις, ισραηλινός αξιωματούχος είχε δηλώσει ότι η Ουάσιγκτον είχε ενημερώσει το Ισραήλ πως στις συνομιλίες θα απαιτούσε από την Τεχεράνη να απομακρύνει πυρηνικό υλικό, να σταματήσει τον εμπλουτισμό ουρανίου και να αντιμετωπίσει την απειλή των βαλλιστικών πυραύλων.
Παράλληλα, η ισραηλινή πλευρά επέμενε στη διατήρηση της δικής της ελευθερίας δράσης.
Το μήνυμα είναι σαφές: Ακόμη και εάν η Ουάσιγκτον συμφωνήσει με την Τεχεράνη, το Ισραήλ δεν θεωρεί ότι αυτό αυτομάτως κλείνει τον φάκελο του Ιράν.
Η ισραηλινή εναλλακτική στο Hormuz
Υπάρχει, ωστόσο, και μία σημαντική οικονομική διάσταση στη στάση του Ισραήλ.
Το Τελ Αβίβ επιχειρεί να μειώσει τη στρατηγική εξάρτηση της περιοχής από τα Στενά του Ορμούζ, προωθώντας εναλλακτικές ενεργειακές διαδρομές.
Ο Eli Cohen έχει προτείνει τη δημιουργία ή επέκταση αγωγού που θα συνδέει τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου με την Ευρώπη μέσω του Ισραήλ. Σύμφωνα με τον ίδιο, μια τέτοια υποδομή θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά την εξάρτηση από το Hormuz και παράλληλα να προσφέρει εναλλακτική διαδρομή σε περίπτωση προβλημάτων και στην Ερυθρά Θάλασσα.
Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη στρατηγική διάσταση της ισραηλινής πολιτικής.
Το Ισραήλ δεν θέλει απλώς να διαχειριστεί μια κρίση γύρω από το Ορμούζ.
Θέλει, μακροπρόθεσμα, να μειώσει την αξία του Hormuz ως εργαλείου γεωπολιτικού εκβιασμού του Ιράν.
Γιατί το Ισραήλ προτιμά την πίεση
Η δήλωση Cohen αποκτά έτσι μεγαλύτερο νόημα.
Εάν υπάρξει συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν που θα οδηγήσει γρήγορα σε άρση πιέσεων, αποκατάσταση εμπορικών ροών και οικονομικά ανταλλάγματα προς την Τεχεράνη, το Ισραήλ φοβάται ότι το Ιράν θα μπορέσει να ανασυνταχθεί.
Αντίθετα, η διατήρηση της πίεσης επιτρέπει στο Τελ Αβίβ και στην Ουάσιγκτον να συνεχίσουν να απαιτούν περιορισμούς στο πυρηνικό και πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν.
Αυτή είναι η βασική διαφορά στρατηγικής.
Ο Trump ενδιαφέρεται πρωτίστως να τελειώσει ο πόλεμος, να ανοίξει το Ορμούζ και να σταθεροποιηθούν οι ενεργειακές αγορές.
Το Ισραήλ ενδιαφέρεται πρωτίστως να μην επιτρέψει στο Ιράν να βγει από την κρίση με αρκετές δυνατότητες ώστε να ανασυγκροτήσει το πυρηνικό και πυραυλικό του οπλοστάσιο.
Οι δύο στόχοι δεν είναι υποχρεωτικά συμβατοί.
Το μεγάλο ρήγμα μεταξύ Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ
Η διαφωνία για το Hormuz μπορεί επομένως να εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα σημεία τριβής μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ.
Ο Trump έχει ήδη αναβάλει μια νέα μεγάλη επίθεση κατά του Ιράν, υπό την πίεση και των κρατών του Κόλπου που φοβούνται ότι μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση θα προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερες επιθέσεις στις υποδομές τους. Παράλληλα, η Ουάσιγκτον επιδιώκει νέα διαπραγμάτευση για το πυρηνικό πρόγραμμα και το Hormuz.
Το Ισραήλ, αντίθετα, έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να κινηθεί ακόμη και χωρίς αμερικανική συμμετοχή, εφόσον κρίνει ότι το Ιράν αποκαθιστά τις πυρηνικές ή βαλλιστικές του δυνατότητες.
Και αυτή ακριβώς η διαφορά εξηγεί γιατί η δήλωση του Eli Cohen για το Hormuz είναι κάτι περισσότερο από μια απλή τοποθέτηση ενός υπουργού.
Αποκαλύπτει τη στρατηγική προτεραιότητα του Ισραήλ:
όχι μια γρήγορη επιστροφή στην κανονικότητα, αλλά μια συμφωνία που θα περιορίζει πραγματικά την ισχύ του Ιράν.
Για το Τελ Αβίβ, ένα Hormuz που ανοίγει χωρίς ουσιαστικές παραχωρήσεις από την Τεχεράνη μπορεί να σημαίνει απλώς ότι το Ιράν κέρδισε χρόνο.
Και αυτό είναι ακριβώς το σενάριο που το Ισραήλ θεωρεί εφιαλτικό.
www.bankingnews.gr
Η θέση αυτή εκφράστηκε με ασυνήθιστα ξεκάθαρο τρόπο από τον υπουργό Ενέργειας του Ισραήλ, Eli Cohen, ο οποίος δήλωσε ότι από ισραηλινής πλευράς θα ήταν προτιμότερο να μην υπάρξει συμφωνία με την Τεχεράνη, ώστε να συνεχιστεί η πίεση προς το Ιράν.
«Από τη δική μας οπτική, θα ήταν καλύτερο να μην υπάρξει συμφωνία. Μπορούμε να συνεχίσουμε να ασκούμε πίεση στο Ιράν», δήλωσε ο Cohen στο ισραηλινό Channel 14.
Η δήλωση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς Ουάσιγκτον, Τεχεράνη και Ομάν επιχειρούν να βρουν μια φόρμουλα που θα επιτρέψει την ασφαλή επανεκκίνηση της ναυσιπλοΐας από τα Στενά του Hormuz.
Το Ισραήλ, ωστόσο, φαίνεται να βλέπει το ζήτημα διαφορετικά.
Το Τελ Αβίβ δεν θέλει μια «εύκολη» έξοδο για την Τεχεράνη
Για την ισραηλινή κυβέρνηση, το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ελεύθερη ναυσιπλοΐα.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι τι θα κερδίσει το Ιράν ως αντάλλαγμα για το άνοιγμα του Hormuz και κατά πόσο μια αμερικανοϊρανική συμφωνία θα μειώσει την πίεση που ασκείται στην Τεχεράνη.
Ο Eli Cohen έχει ήδη προειδοποιήσει ότι το Ισραήλ δεν θεωρεί πως θα δεσμευτεί από μια αμερικανοϊρανική συμφωνία, εάν το Ιράν επαναφέρει το πυρηνικό ή το βαλλιστικό του πρόγραμμα.
Τον Μάιο είχε δηλώσει ότι το Ισραήλ θα είναι έτοιμο να δράσει εάν η Τεχεράνη επιχειρήσει να αποκαταστήσει αυτές τις δυνατότητες.
Αυτό δημιουργεί ένα θεμελιώδες πρόβλημα για την Ουάσιγκτον: η συμφωνία που θέλει ο Trump για να σταθεροποιήσει την περιοχή και τις ενεργειακές αγορές δεν είναι απαραίτητα η συμφωνία που θέλει το Ισραήλ για να περιορίσει μακροπρόθεσμα το Ιράν.
Το Hormuz ως στρατηγικό όπλο της Τεχεράνης
Τα Στενά του Hormuz δεν αποτελούν απλώς μία θαλάσσια εμπορική διαδρομή.
Αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά chokepoints (στρατηγικά σημεία ελέγχου) του πλανήτη.
Περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου περνά ιστορικά από την περιοχή.
Γι' αυτό και κάθε συμφωνία για την επαναλειτουργία των Στενών έχει τεράστιες οικονομικές και γεωπολιτικές συνέπειες.
Οι πρόσφατες προσπάθειες των ΗΠΑ να επιτύχουν συμφωνία με το Ιράν έχουν ήδη προκαλέσει πτώση στις διεθνείς τιμές πετρελαίου, καθώς οι αγορές προεξοφλούν πιθανή αποκατάσταση των ροών.
Για το Ισραήλ, όμως, το ζήτημα είναι πολύ ευρύτερο - και δεν φαίνεται να υπαναχωρεί στις πιέσεις που ασκεί στις ΗΠΑ
Εάν το Ιράν αποκτήσει εκ νέου άτη δυνατότητα να ελέγχει τους όρους διέλευσης από το Hormuz, ενώ ταυτόχρονα εξασφαλίσει οικονομικές ή πολιτικές παραχωρήσεις από την Ουάσιγκτον, η Τεχεράνη θα μπορούσε να βγει από την κρίση με σημαντικά διαπραγματευτικά κέρδη.
Αυτό ακριβώς είναι που θέλει να αποτρέψει το Τελ Αβίβ.
Ο νέος μηχανισμός και η συμφωνία με το Ομάν
Οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν ότι το ζήτημα δεν οδηγείται απαραίτητα σε μια απλή επιστροφή στο καθεστώς που ίσχυε πριν από τον πόλεμο.
Το Ιράν και το Ομάν βρίσκονται σε διαπραγματεύσεις για έναν προσωρινό μηχανισμό ασφαλούς διέλευσης.
Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, η υπό συζήτηση ρύθμιση θα μπορούσε να προβλέπει διαφορετική διαχείριση της εισόδου και της εξόδου των πλοίων από τα Στενά.
Το Ιράν φέρεται να διατηρεί ρόλο στη διαχείριση της εισόδου στον Περσικό Κόλπο, ενώ η έξοδος θα πραγματοποιείται μέσω περιοχής που ελέγχεται από το Ομάν.
Η ακριβής μορφή της συμφωνίας παραμένει αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
Η Τεχεράνη έχει καταστήσει σαφές ότι δεν επιθυμεί απλώς την επιστροφή στην προηγούμενη κατάσταση.
Ο Ιρανός υφυπουργός Εξωτερικών Kazim Garibabadi δήλωσε στις 5 Αυγούστου ότι οι συνομιλίες με το Ομάν έχουν εισέλθει στην τελική φάση και ότι ο προσωρινός μηχανισμός θα μπορούσε να διαρκέσει από δύο έως τέσσερις μήνες.
Το πλήρες άνοιγμα των Στενών, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από τη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το Ισραήλ κρατά ανοιχτή τη στρατιωτική επιλογή
Η ισραηλινή στάση δεν περιορίζεται στην άρνηση μιας συμφωνίας.
Το Τελ Αβίβ έχει επανειλημμένα καταστήσει σαφές ότι θέλει να διατηρήσει την ελευθερία στρατιωτικής δράσης απέναντι στο Ιράν.
Ήδη από τις προηγούμενες διαπραγματεύσεις, ισραηλινός αξιωματούχος είχε δηλώσει ότι η Ουάσιγκτον είχε ενημερώσει το Ισραήλ πως στις συνομιλίες θα απαιτούσε από την Τεχεράνη να απομακρύνει πυρηνικό υλικό, να σταματήσει τον εμπλουτισμό ουρανίου και να αντιμετωπίσει την απειλή των βαλλιστικών πυραύλων.
Παράλληλα, η ισραηλινή πλευρά επέμενε στη διατήρηση της δικής της ελευθερίας δράσης.
Το μήνυμα είναι σαφές: Ακόμη και εάν η Ουάσιγκτον συμφωνήσει με την Τεχεράνη, το Ισραήλ δεν θεωρεί ότι αυτό αυτομάτως κλείνει τον φάκελο του Ιράν.
Η ισραηλινή εναλλακτική στο Hormuz
Υπάρχει, ωστόσο, και μία σημαντική οικονομική διάσταση στη στάση του Ισραήλ.
Το Τελ Αβίβ επιχειρεί να μειώσει τη στρατηγική εξάρτηση της περιοχής από τα Στενά του Ορμούζ, προωθώντας εναλλακτικές ενεργειακές διαδρομές.
Ο Eli Cohen έχει προτείνει τη δημιουργία ή επέκταση αγωγού που θα συνδέει τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου με την Ευρώπη μέσω του Ισραήλ. Σύμφωνα με τον ίδιο, μια τέτοια υποδομή θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά την εξάρτηση από το Hormuz και παράλληλα να προσφέρει εναλλακτική διαδρομή σε περίπτωση προβλημάτων και στην Ερυθρά Θάλασσα.
Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη στρατηγική διάσταση της ισραηλινής πολιτικής.
Το Ισραήλ δεν θέλει απλώς να διαχειριστεί μια κρίση γύρω από το Ορμούζ.
Θέλει, μακροπρόθεσμα, να μειώσει την αξία του Hormuz ως εργαλείου γεωπολιτικού εκβιασμού του Ιράν.
Γιατί το Ισραήλ προτιμά την πίεση
Η δήλωση Cohen αποκτά έτσι μεγαλύτερο νόημα.
Εάν υπάρξει συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν που θα οδηγήσει γρήγορα σε άρση πιέσεων, αποκατάσταση εμπορικών ροών και οικονομικά ανταλλάγματα προς την Τεχεράνη, το Ισραήλ φοβάται ότι το Ιράν θα μπορέσει να ανασυνταχθεί.
Αντίθετα, η διατήρηση της πίεσης επιτρέπει στο Τελ Αβίβ και στην Ουάσιγκτον να συνεχίσουν να απαιτούν περιορισμούς στο πυρηνικό και πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν.
Αυτή είναι η βασική διαφορά στρατηγικής.
Ο Trump ενδιαφέρεται πρωτίστως να τελειώσει ο πόλεμος, να ανοίξει το Ορμούζ και να σταθεροποιηθούν οι ενεργειακές αγορές.
Το Ισραήλ ενδιαφέρεται πρωτίστως να μην επιτρέψει στο Ιράν να βγει από την κρίση με αρκετές δυνατότητες ώστε να ανασυγκροτήσει το πυρηνικό και πυραυλικό του οπλοστάσιο.
Οι δύο στόχοι δεν είναι υποχρεωτικά συμβατοί.
Το μεγάλο ρήγμα μεταξύ Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ
Η διαφωνία για το Hormuz μπορεί επομένως να εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα σημεία τριβής μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ.
Ο Trump έχει ήδη αναβάλει μια νέα μεγάλη επίθεση κατά του Ιράν, υπό την πίεση και των κρατών του Κόλπου που φοβούνται ότι μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση θα προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερες επιθέσεις στις υποδομές τους. Παράλληλα, η Ουάσιγκτον επιδιώκει νέα διαπραγμάτευση για το πυρηνικό πρόγραμμα και το Hormuz.
Το Ισραήλ, αντίθετα, έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να κινηθεί ακόμη και χωρίς αμερικανική συμμετοχή, εφόσον κρίνει ότι το Ιράν αποκαθιστά τις πυρηνικές ή βαλλιστικές του δυνατότητες.
Και αυτή ακριβώς η διαφορά εξηγεί γιατί η δήλωση του Eli Cohen για το Hormuz είναι κάτι περισσότερο από μια απλή τοποθέτηση ενός υπουργού.
Αποκαλύπτει τη στρατηγική προτεραιότητα του Ισραήλ:
όχι μια γρήγορη επιστροφή στην κανονικότητα, αλλά μια συμφωνία που θα περιορίζει πραγματικά την ισχύ του Ιράν.
Για το Τελ Αβίβ, ένα Hormuz που ανοίγει χωρίς ουσιαστικές παραχωρήσεις από την Τεχεράνη μπορεί να σημαίνει απλώς ότι το Ιράν κέρδισε χρόνο.
Και αυτό είναι ακριβώς το σενάριο που το Ισραήλ θεωρεί εφιαλτικό.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών