Σχετικά Άρθρα
Η Μαύρη Θάλασσα γίνεται «ρωσικός βάλτος»: Το Κίεβο γονατίζει και ζητά θαλάσσια εκεχειρία, με την πλάτη στον τοίχο και η Τουρκία
Ενεργειακός συναγερμός στην Ευρώπη: Καύσωνας, ξηρασία και ακριβό αέριο πιέζουν τις τιμές ρεύματος - Ανθεκτικότητα δείχνει η Ελλάδα
Την ώρα που η Δύση επιχειρεί να περιορίσει τις ενεργειακές εξαγωγές της Ρωσίας μέσω κυρώσεων, το «μεγάλο παιχνίδι» έχει μεταφερθεί στην Αρκτική, όπου δεξαμενόπλοια μεταφέρουν LNG από τις ρωσικές εγκαταστάσεις, κινούνται κατά μήκος της Βόρειας Θαλάσσιας Διαδρομής (Northern Sea Route - NSR), και, μέσω μιας ιδιαίτερα προσεκτικά οργανωμένης αλυσίδας μεταφορών, καταλήγουν στην Κίνα. Στο πλαίσιο αυτό, στην Αρκτική έχει δημιουργηθεί ένας νέος ρωσοκινεζικός ενεργειακός και εμπορικός διάδρομος. Έτσι, η Ρωσία βρίσκει διέξοδο για το LNG της, όπου έχουν επιβληθεί κυρώσεις, ενώ το Πεκίνο αποκτά πρόσβαση σε ενέργεια, υποδομές, τεχνογνωσία και μια περιοχή στρατηγικής σημασίας που μέχρι σήμερα παρέμενε δύσκολα προσβάσιμη.
Η Βόρεια Θαλάσσια Διαδρομή, που ο Ρώσος πρόεδρος, Vladimir Putin, οραματίζεται εδώ και χρόνια ως μεγάλη εναλλακτική εμπορική αρτηρία, αποκτά έτσι νέα σημασία, ενώ η Δύση παρακολουθεί με αμηχανία…
Το… ταξίδι του Christophe de Margerie
Στα τέλη Μαΐου, το ογκώδες δεξαμενόπλοιο Christophe de Margerie ξεκίνησε το πρώτο ταξίδι της σεζόν κατά μήκος της NSR. Είχε μόλις σταματήσει σε ένα λιμάνι που συνδέεται με το Arctic LNG-2, μια εγκατάσταση υγροποιημένου φυσικού αερίου βαθιά στη ρωσική Αρκτική, που βρίσκεται υπό αμερικανικές κυρώσεις, σύμφωνα με τα δεδομένα ναυσιπλοΐας. Από εκεί, με τη βοήθεια παγοθραυστικού στο μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής, το δεξαμενόπλοιο διένυσε χιλιάδες μίλια μέσα από τα αρκτικά ύδατα και τη Θάλασσα του Bering.
Το ταξίδι του, διάρκειας περίπου δύο εβδομάδων, ολοκληρώθηκε στη χερσόνησο Kamchatka, στη ρωσική Άπω Ανατολή, όπου το δεξαμενόπλοιο μπήκε σε έναν απομονωμένο κόλπο που κάποτε φιλοξενούσε έναν σοβιετικό στρατιωτικό οικισμό. Εκεί, δορυφορικές εικόνες που εξετάστηκαν από το CNN δείχνουν το Christophe de Margerie να έχει προσεγγίσει μια τεράστια πλωτή μονάδα αποθήκευσης, σε σχηματισμό που είναι χαρακτηριστικός των μεταφορτώσεων φορτίου από πλοίο σε πλοίο. Το δεξαμενόπλοιο φαίνεται να εκφόρτωσε το φορτίο του, το οποίο βρίσκεται στη μαύρη λίστα των κυρώσεων, στη μονάδα, πριν ξεκινήσει το ταξίδι της επιστροφής προς την Αρκτική, σύμφωνα με τα δεδομένα του MarineTraffic.
Η NSR, που παραμένει αποκλεισμένη από αδιαπέραστους πάγους για μεγάλο μέρος του έτους και είναι προσβάσιμη χωρίς παγοθραυστικά μόνο για ένα σύντομο χρονικό διάστημα το καλοκαίρι, αποτελεί μια αμφιλεγόμενη αρτηρία που διασχίζει μια περιοχή η οποία αντιμετωπίζεται ολοένα και περισσότερο ως νέο πεδίο ανταγωνισμού μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων. Ωστόσο, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του νορβηγικού Centre for High North Logistics, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η συγκεκριμένη διαδρομή έχει… αφιερωθεί στο εμπόριο με την Κίνα.
Το εμπόριο αυτό στηρίζει την πολεμική οικονομία της Ρωσίας και ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια της Κίνας. Παράλληλα, συνοδεύεται από την επέκταση των κινεζικών ναυτιλιακών δραστηριοτήτων στην περιοχή και από αυξανόμενες ανησυχίες στη Δύση ότι η κινεζική παρουσία εκεί θα μπορούσε να προμηνύει μελλοντική στρατιωτική χρήση.
Σειρά πήρε το Arctic Mulan
Μία ημέρα αφότου το Christophe de Margerie αναχώρησε από τη χερσόνησο Kamchatka, ένα δεύτερο δεξαμενόπλοιο υπό αμερικανικές κυρώσεις, το Arctic Mulan, έφτασε στις εκβολές του ίδιου κόλπου. Παρέμεινε εκεί για αρκετές ημέρες και στη συνέχεια ρυμουλκήθηκε δίπλα στην ίδια πλωτή μονάδα αποθήκευσης, όπου απενεργοποίησε τη συσκευή εντοπισμού του για περίπου μία ημέρα, σύμφωνα με τα δεδομένα του πομποδέκτη. Ο συννεφιασμένος καιρός δυσκόλεψε τους δορυφόρους να καταγράψουν τι συνέβη στη συνέχεια. Μία ημέρα αργότερα, όμως, ο πομποδέκτης του πλοίου ενεργοποιήθηκε ξανά και το πλοίο, πιθανότατα πλέον φορτωμένο με το ρωσικό φορτίο, άρχισε να κατευθύνεται προς το κινεζικό λιμάνι Beihai.
Δορυφορική εικόνα που καταγράφηκε 11 ημέρες αργότερα εκτιμάται από το CNN ότι δείχνει το Arctic Mulan να έχει δέσει στο κινεζικό λιμάνι, όπου ένας τερματικός σταθμός έχει «περιχαρακωθεί για την παραλαβή ρωσικού LNG που υπόκειται σε κυρώσεις» από τον περασμένο Σεπτέμβριο, σύμφωνα με τον Charles Costerousse, ανώτερο αναλυτή LNG στην εταιρεία intelligence για το εμπόριο Kpler.
Τα δεδομένα ναυσιπλοΐας δείχνουν ότι η μεταφορά επαναλήφθηκε με τα ίδια πλοία τον Ιούλιο, γεγονός που υπογραμμίζει τον τρόπο με τον οποίο η Northern Sea Route έχει εξελιχθεί σε ταχεία οδό για την πρόσβαση της Κίνας σε καύσιμο που βρίσκεται υπό αμερικανικές κυρώσεις.
Ρωσία και Κίνα ετοιμάζονται για σεζόν… ρεκόρ
Εν μέσω του πολέμου στη Μέση Ανατολή, Κίνα και Ρωσία προετοιμάζονται για αυτό που θα μπορούσε να είναι μια σεζόν-ρεκόρ κατά μήκος αυτής της εναλλακτικής ναυτιλιακής διαδρομής στην κορυφή του πλανήτη.
Για την Κίνα, αυτό σημαίνει επίσης μια χρονιά-ορόσημο σε μια περιοχή όπου εδώ και χρόνια επιδιώκει να διευρύνει την παρουσία της, ως αυτοαποκαλούμενο «κράτος κοντά στην Αρκτική» (near-Arctic state), και όπου το λιώσιμο των πάγων θα μπορούσε τις επόμενες δεκαετίες να ανοίξει μεγαλύτερες περιόδους ναυσιπλοΐας και περισσότερες διαδρομές.
«Έχουν μπροστά τους ένα τεράστιο νέο σύνορο», δήλωσε ο Daisuke Harada, γενικός διευθυντής της ενεργειακής επιχειρηματικής μονάδας του Japan Organization for Metals and Energy Security, ενός οργανισμού που υποστηρίζεται από την ιαπωνική κυβέρνηση και γνωρίζει την ανάπτυξη του Arctic LNG-2 και τις κινεζικές δραστηριότητες στην περιοχή.
Τα αρκτικά όνειρα
Ο Ρώσος πρόεδρος, Vladimir Putin, οραματίζεται εδώ και χρόνια τη διαδρομή των περίπου 3.500 μιλίων κατά μήκος των οδοντωτών ακτών της ρωσικής Αρκτικής ως μια σημαντική εμπορική αρτηρία και ως μοχλό για επενδύσεις σε ρωσικά λιμάνια και κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Τους τελευταίους μήνες έχει υποστηρίξει ότι οι διαταραχές στο εμπόριο λόγω των συγκρούσεων γύρω από την Ερυθρά Θάλασσα και το Στενό του Hormuz αποδεικνύουν ότι η εποχική διαδρομή είναι «η ασφαλέστερη, η πιο αξιόπιστη και η πιο αποτελεσματική».
Και ο Κινέζος ηγέτης, Xi Jinping, έχει εδώ και χρόνια το δικό του όραμα για έναν «Πολικό Δρόμο του Μεταξιού» στην Αρκτική, μια παγωμένη επέκταση της εμβληματικής πρωτοβουλίας υποδομών της Κίνας, Belt and Road. Ο Xi παρουσίασε το σχέδιο το 2018. Στόχος του είναι να επεκτείνει την κινεζική επιρροή στην περιοχή, από τη Ρωσία μέχρι τη Σκανδιναβία και ακόμη παραπέρα. Ωστόσο, οι αναμενόμενες τεράστιες κινεζικές επενδύσεις σε πολικά λιμάνια και υποδομές δεν πραγματοποιήθηκαν ποτέ. Το υψηλό κόστος και οι επικίνδυνες συνθήκες κατά μήκος της διαδρομής είχαν ήδη περιπλέξει το όραμα του Putin, ακόμη και πριν ο πόλεμος της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας απομακρύνει τους διεθνείς παίκτες από τη ρωσική Αρκτική. Ακόμη και οι κινεζικοί κρατικοί ναυτιλιακοί και ενεργειακοί κολοσσοί υποχώρησαν.
Παρόλα αυτά, η κατάσταση δημιούργησε ένα «παράθυρο ευκαιρίας» για το Πεκίνο, σύμφωνα με τον Marc Lanteigne, καθηγητή στο University of Tromsø, The Arctic University of Norway.
Η ευκαιρία είναι να αξιοποιήσει την επιρροή του ως βασικού εταίρου που βοηθά τη Μόσχα να αναπτύξει τη διαδρομή, προκειμένου να ενισχύσει τον δικό του ρόλο στην Αρκτική.
Ενισχύεται ο ρόλος της Κίνας
Αυτό το Σαββατοκύριακο, μια νεοσύστατη ναυτιλιακή εταιρεία με έδρα τη Σιγκαπούρη και κινεζική διαχείριση, η Sea Legend, αναμένεται να ξεκινήσει την πρώτη τακτική εποχική υπηρεσία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων μεταξύ Κίνας και Ευρώπης.
Η εταιρεία διαφημίζει χρόνο μεταφοράς 20 ημερών, περίπου τον μισό από τον χρόνο μιας τυπικής διαδρομής μέσω της Διώρυγας του Suez, υποστηρίζοντας ότι έτσι «αποφεύγονται οι κίνδυνοι γεωπολιτικών αναταράξεων».
Μια άλλη κινεζική εταιρεία, η New New Shipping, που δημιουργήθηκε επίσης μετά το 2022, ξεκίνησε τον περασμένο μήνα μια νέα γραμμή από το Tianjin της Κίνας προς το Murmansk, το μεγαλύτερο αρκτικό λιμάνι της Ρωσίας. Αυτό προστίθεται στις υπάρχουσες υπηρεσίες της New New Shipping, που μεταφέρουν κινεζικά βιομηχανικά προϊόντα προς τη μία κατεύθυνση και ρωσικές πρώτες ύλες προς την άλλη.
Συνολικά, τουλάχιστον έξι κινεζικές ναυτιλιακές εταιρείες αναμένεται να πραγματοποιήσουν περισσότερα από 50 ταξίδια κατά μήκος της διαδρομής αυτή τη σεζόν, χρησιμοποιώντας containerships, bulk carriers και πλοία πολλαπλών χρήσεων, σύμφωνα με τα δρομολόγια που έχει δημοσιεύσει η China Shipowners’ Association.
«Η Κίνα και η Ρωσία είναι πλέον οι μόνες που χρησιμοποιούν πραγματικά αυτή τη διαδρομή. Τη βλέπουν ξεκάθαρα ως μέρος της στενής συνεργασίας τους», δήλωσε ο Kjell Stokvik, διευθύνων σύμβουλος του Centre for High North Logistics στο νορβηγικό Nord University, το οποίο παρακολουθεί την κίνηση στη Northern Sea Route.
Αυξήθηκαν οι κινεζικές εισαγωγές ρωσικού LNG
Το εμπόριο κατά μήκος της διαδρομής παραμένει μικρό σε σύγκριση με μεγάλες εμπορικές αρτηρίες όπως η Διώρυγα του Suez και κυριαρχείται από το ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, τα οποία, μαζί με LNG που κατευθύνεται σε ορισμένους άλλους αγοραστές στην Ασία, καταλήγουν κυρίως στην Κίνα.
Οι εισαγωγές LNG της Κίνας από τη Ρωσία μέσω όλων των διαδρομών αυξήθηκαν κατά σχεδόν 28% σε όγκο κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους, καθώς οι εξαγωγές LNG από τη Μέση Ανατολή πάγωσαν λόγω του πολέμου ΗΠΑ–Ιράν.
Η Ευρώπη παραμένει με διαφορά ο μεγαλύτερος αγοραστής ρωσικού LNG από εγκαταστάσεις που δεν υπόκεινται σε κυρώσεις, όπως το Yamal LNG, αλλά όχι μέσω της Northern Sea Route. Η επικείμενη απαγόρευση της ΕΕ στις θαλάσσιες αγορές ρωσικού LNG το 2027 αναμένεται να αλλάξει αυτό.
Και τα οκτώ πετρελαιοφόρα που πραγματοποίησαν πέρυσι πλήρη διέλευση της Northern Sea Route με απευθείας προορισμό την Κίνα είχαν μπει στη μαύρη λίστα των ΗΠΑ επειδή μετέφεραν φορτία που υπόκεινται σε κυρώσεις, σύμφωνα με ανάλυση του CNN στα δεδομένα του CHNL, βάσει των αριθμών ταυτοποίησης των πλοίων.
Αναλυτές και άνθρωποι της ναυτιλιακής βιομηχανίας υποστηρίζουν επίσης ότι κινεζικές οντότητες έχουν προμηθεύσει αθόρυβα κρίσιμο εξοπλισμό στην εγκατάσταση Arctic LNG-2, που επίσης βρίσκεται σε καθεστώς κυρώσων.
Οι ξένοι επενδυτές του project, μεταξύ των οποίων δύο κινεζικές κρατικές επιχειρήσεις, η γαλλική TotalEnergies και μια ιαπωνική κοινοπραξία, έχουν παγώσει ή αποχωρήσει από τις συμμετοχές τους.
Η συμμετοχή της Κίνας στο Arctic LNG-2, όπως και στο ρωσικό Yamal LNG, προσφέρει στις κινεζικές εταιρείες «πολύτιμη γνώση», δήλωσε ο Harada. Μαθαίνουν με αποτελεσματικό τρόπο».
Ο βασικός λόγος που η Κίνα μπόρεσε να διαδραματίσει αυτόν τον ρόλο είναι η έλλειψη περαιτέρω εφαρμογής των αμερικανικών κυρώσεων, σύμφωνα με τον ενεργειακό αναλυτή Kjell Eikland, διευθυντή της Eikland Energy AS. «Είναι δύσκολο να υπερεκτιμήσει κανείς τον ρόλο της Κίνας για τη Ρωσία όταν πρόκειται για το ενεργειακό εμπόριο κατά μήκος της διαδρομής», δήλωσε.
Η Δύση σε επιφυλακή
Την ίδια στιγμή, η Δύση παρακολουθεί… αμήχανα.
Ο Αμερικανός πρόεδρος, Donald Trump, έχει επικαλεστεί την πιθανότητα ρωσικών και κινεζικών πλοίων να περιπολούν στα ύδατα του Βόρειου Ατλαντικού κοντά στη Γροιλανδία, προκειμένου να δικαιολογήσει την απειλή του για βίαιη κατάληψη του δανικού νησιού, ένα ζήτημα που έχει προκαλέσει ιστορικό ρήγμα μεταξύ της Ουάσιγκτον και των Ευρωπαίων συμμάχων της στο NATO.
Η Ουάσιγκτον έχει επίσης υπογράψει συμφωνία ναυπήγησης με τη Φινλανδία για την επέκταση του αμερικανικού στόλου παγοθραυστικών, καθώς παρακολουθεί την επέκταση του αντίστοιχου κινεζικού.
Δυτικοί παρατηρητές έχουν ανησυχήσει από ενδείξεις μιας αρχόμενης επέκτασης της συνεργασίας Ρωσίας–Κίνας στον τομέα της ασφάλειας στον Βορρά, μεταξύ άλλων από μια κοινή άσκηση βομβαρδιστικών κοντά στην Αλάσκα και μια κοινή επιχείρηση ακτοφυλακής σε αρκτικά ύδατα, αμφότερες το 2024.
Υποστηρίζουν επίσης ότι οι κινεζικές ερευνητικές αποστολές, όπως η τρέχουσα ανάπτυξη του αυξανόμενου πολικού στόλου της Κίνας στην περιοχή για μια τετράμηνη αποστολή, θα μπορούσαν να παρέχουν κρίσιμα δεδομένα στον κινεζικό στρατό. Σε ερευνητική αποστολή πέρυσι, μάλιστα, χρησιμοποιήθηκαν υποβρύχια οχήματα κάτω από τους αρκτικούς πάγους.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών