To Ιράν να υψώσει λευκή σημαία - Δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο υποστήριξε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump - Baghaei (ΥΠΕΞ Ιράν): Έχουμε κυριαρχικά δικαιώματα στα Στενά του Hormuz - Το Ιράν εγκαταλείπει τη λογική της αμυντικής διαχείρισης της σύγκρουσης υιοθετώντας μια περισσότερο επιθετική στρατηγική. Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ότι, εφόσον δεν υπάρξει διπλωματική διέξοδος, η Τεχεράνη είναι έτοιμη να αυξήσει την πίεση τόσο στα Στενά του Hormuz όσο και ευρύτερα στην περιοχή
Η αντιπαράθεση Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν φαίνεται να έχει φτάσει στο σημείο όπου αποκαλύπτεται το μεγαλύτερο ίσως στρατηγικό πρόβλημα της Ουάσιγκτον: η αμερικανική στρατιωτική ισχύς μπορεί να προκαλέσει τεράστιες καταστροφές στο Ιράν, αλλά δεν μπορεί από μόνη της να εγγυηθεί ότι τα Στενά του Hormuz θα ανοίξουν και θα παραμείνουν ασφαλή για την εμπορική ναυσιπλοΐα.
Τη στιγμή που ειδησεογραφικά δίκτυα, όπως το Al Arabiya και το Αl Hadht, μεταδίδουν πως ΗΠΑ και Ιράν συμφώνησαν σε μια παράταση της εκεχειρίας δεδομένου ότι λήγει σήμερα Δευτέρα 17 Αυγούστου το μνημόνιο κατανόησης που είχαν υπογράψει οι δύο πλευρές, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump εξαπέλυσε νέες απειλές αυτήν την φορά όχι μόνο στο Ιράν, αλλά και στο Ομάν.
Από την πλευρά του το Ιράν εμφανίζεται να σκληραίνει αισθητά τη στάση της απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες, εγκαταλείποντας σταδιακά τη λογική της αμυντικής διαχείρισης της σύγκρουσης και υιοθετώντας μια περισσότερο επιθετική στρατηγική.
Το μήνυμα που εκπέμπεται από την ιρανική ηγεσία είναι ότι η περίοδος αναμονής και περιορισμένης αντίδρασης πλησιάζει στο τέλος της και ότι, εφόσον δεν υπάρξει διπλωματική διέξοδος, η Τεχεράνη είναι έτοιμη να αυξήσει την πίεση τόσο στα Στενά του Hormuz όσο και ευρύτερα στην περιοχή.
Κεντρικό στοιχείο της νέας στάσης είναι η εκτίμηση της Τεχεράνης ότι δεν μπορεί να αποδεχθεί επ’ αόριστον τη συνέχιση της αμερικανικής ναυτικής πίεσης.
Νεκρό πολιτικά το Μνημόνιο με τις ΗΠΑ
Το Ιράν αφήνει πλέον ανοιχτό το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσει πιο ενεργά τη γεωγραφική και στρατηγική του θέση στα Στενά του Hormuz, ένα από τα σημαντικότερα περάσματα για την παγκόσμια μεταφορά ενέργειας.
Με αυτόν τον τρόπο επιχειρεί να καταστήσει σαφές ότι διαθέτει εργαλεία πίεσης που μπορούν να μεταφέρουν το κόστος της σύγκρουσης πολύ πέρα από το διμερές επίπεδο - καθώς κρατά όμηρο την παγκόσμια οικονομία.
Παράλληλα, η Τεχεράνη ουσιαστικά θεωρεί ότι το Μνημόνιο Κατανόησης με τις ΗΠΑ έχει χάσει την πολιτική του αξία.
Πίεση στις αγορές
H εσωτερική αξιολόγηση του Πενταγώνου
Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε το Press TV επικαλούμενο περιφερειακή πηγή πληροφοριών με γνώση των αμερικανικών στρατιωτικών συζητήσεων, η εσωτερική αξιολόγηση του Πεντάγωνο είναι ότι κανένα από τα διαθέσιμα στρατιωτικά σχέδια δεν μπορεί σήμερα να εγγυηθεί ταυτόχρονα ασφαλή διέλευση πλοίων, σταθερότητα στο Στενό και προστασία των ενεργειακών ροών.
Η πληροφορία αυτή δεν έχει επιβεβαιωθεί επισήμως από το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας και συνεπώς πρέπει να αντιμετωπίζεται ως διαρροή και όχι ως δημόσια παραδοχή.
Ωστόσο, βρίσκεται σε συμφωνία με το ευρύτερο επιχειρησιακό πρόβλημα που έχει ήδη αναγνωριστεί δημόσια από Αμερικανούς στρατιωτικούς αξιωματούχους.
Τον Μάρτιο, ανώτατοι αξιωματικοί απέφευγαν να δώσουν χρονοδιάγραμμα για το πλήρες άνοιγμα του Hormuz, με τον αρχηγό του αμερικανικού Γενικού Επιτελείου να χαρακτηρίζει την περιοχή «τακτικά σύνθετο περιβάλλον».
Αυτό είναι και το κλειδί της σημερινής κρίσης: άλλο η δυνατότητα να πλήξεις τον αντίπαλο και άλλο η δυνατότητα να ελέγξεις μόνιμα έναν θαλάσσιο διάδρομο υπό συνεχή απειλή.
Το αδύνατον του εγχειρήματος
Το πρόβλημα για την Ουάσιγκτον δεν είναι ότι στερείται πολεμικών πλοίων, αεροσκαφών ή πυραύλων. Είναι ότι μια στρατιωτική επιχείρηση για την επιβολή πλήρους ελευθερίας ναυσιπλοΐας πρέπει να επιτύχει κάτι πολύ δυσκολότερο από ένα βομβαρδισμό: να προστατεύει συνεχώς εκατοντάδες εμπορικά πλοία από διαφορετικές μορφές επίθεσης και ταυτόχρονα να αποτρέπει το Ιράν από το να διακόπτει ξανά την κυκλοφορία.
Η γεωγραφία ευνοεί τον αμυνόμενο.
Το περιορισμένο πλάτος του Hormuz, η εγγύτητα των ιρανικών ακτών και η δυνατότητα χρήσης ναρκών, παράκτιων πυραύλων, drones και ταχέων σκαφών σημαίνουν ότι το Ιράν δεν χρειάζεται να νικήσει το αμερικανικό Ναυτικό σε συμβατική ναυμαχία. Αρκεί να καταστήσει τη διέλευση επικίνδυνη, ακριβή και μη ασφαλίσιμη για την εμπορική ναυτιλία.
Αυτό δημιουργεί ένα στρατηγικό παράδοξο.
Οι ΗΠΑ μπορούν να καταστρέψουν ιρανικές στρατιωτικές υποδομές, αλλά κάθε νέα κλιμάκωση μπορεί να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη διατάραξη της ναυσιπλοΐας — δηλαδή το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα από εκείνο που επιδιώκει η Ουάσιγκτον.
Το Πεντάγωνο μπορεί επομένως να διεξαγάγει πόλεμο στο Hormuz, αλλά το να κερδίσει τον πόλεμο δεν ταυτίζεται αυτομάτως με το να ανοίξει το Στενό.
Φρουροί της Επανάστασης – Αποφαστιστική απάντηση σε οποιαδήποτε νέα απειλή – Σκληραίνει η στάση του Ιράν
Οι Φρουροί της Επανάστασης προειδοποιούν ότι είναι έτοιμοι να απαντήσουν με αποφασιστικό και επιθετικό τρόπο σε οποιαδήποτε νέα απειλή ή επίθεση.
Η τοποθέτηση έρχεται την ίδια ημέρα που εκπνέει η προθεσμία για την επίτευξη μιας πιο μόνιμης συμφωνίας μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον, χωρίς να διαφαίνεται μέχρι στιγμής ουσιαστική διπλωματική πρόοδος.
Σε ανακοίνωσή του (17/8), το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) υπογραμμίζει ότι οι δυνάμεις του βρίσκονται σε κατάσταση πλήρους ετοιμότητας και ότι προτίθενται να αξιοποιήσουν το σύνολο των δυνατοτήτων τους σε στενό συντονισμό με τις υπόλοιπες ένοπλες δυνάμεις της χώρας.
Η διατύπωση αυτή ενισχύει την εικόνα μιας Τεχεράνης που δεν περιορίζεται πλέον σε αμυντικές προειδοποιήσεις, αλλά θέλει να καταστήσει σαφές ότι διαθέτει και επιθετικές επιλογές.
Οι Φρουροί της Επανάστασης προειδοποιούν ότι οποιαδήποτε νέα απειλή ή επιθετική ενέργεια εναντίον του Ιράν θα αντιμετωπιστεί με «συντριπτική» απάντηση.
Πρόκειται για διατύπωση που συνδέεται άμεσα με τη γενικότερη μετατόπιση της ιρανικής στρατηγικής προς μια περισσότερο επιθετική στάση και με την προσπάθεια της Τεχεράνης να αυξήσει το κόστος οποιασδήποτε νέας στρατιωτικής πίεσης.
Παράλληλα, η λήξη της 60ήμερης προθεσμίας που προέβλεπε το Μνημόνιο Κατανόησης της 17ης Ιουνίου ενισχύει την αίσθηση ότι το διπλωματικό περιθώριο στενεύει.
Η Τεχεράνη κατηγορεί την Ουάσιγκτον ότι παραβίασε στην πράξη τη συμφωνία, ενώ η απουσία νέου πλαισίου διαπραγματεύσεων αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Το μήνυμα που εκπέμπουν οι Φρουροί της Επανάστασης είναι επομένως διπλό.
Από τη μία πλευρά, δηλώνουν ότι το Ιράν θεωρεί τον εαυτό του έτοιμο να αποκρούσει οποιαδήποτε νέα επίθεση.
Από την άλλη, καθιστούν σαφές ότι η αποτροπή δεν θα βασίζεται μόνο στην άμυνα, αλλά και στην προοπτική επιθετικών επιχειρήσεων εναντίον στόχων που η Τεχεράνη θεωρεί υπεύθυνους για την κλιμάκωση.
Το Hormuz γίνεται το ισχυρότερο χαρτί της Τεχεράνης
Η Τεχεράνη δεν χρειάζεται να αποκτήσει στρατιωτική υπεροχή απέναντι στις ΗΠΑ. Χρειάζεται να διατηρεί αρκετές δυνατότητες ώστε να απειλεί την ομαλή λειτουργία ενός από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα του πλανήτη.
Η στρατηγική σημασία του Hormuz μετατρέπει έτσι μια περιφερειακή στρατιωτική αναμέτρηση σε παγκόσμιο οικονομικό πρόβλημα. Όσο η ναυσιπλοΐα παραμένει αβέβαιη, το κόστος δεν μεταφέρεται μόνο στην Ουάσιγκτον, αλλά στις ενεργειακές αγορές, στους εισαγωγείς της Ασίας και της Ευρώπης και συνολικά στην παγκόσμια οικονομία.
Η Τεχεράνη δείχνει πλέον πρόθυμη να χρησιμοποιήσει πιο επιθετικά αυτό το πλεονέκτημα.
Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι η πολιτική της χώρας μετατοπίζεται «από την άμυνα στην επίθεση» και ότι, εάν η διπλωματία αποτύχει, το Ιράν είναι έτοιμο να κλιμακώσει τόσο στα Στενά όσο και στην ευρύτερη περιοχή.
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, η Τεχεράνη έχει θέσει στις ΗΠΑ περιθώριο λίγων εβδομάδων για την πλήρη εφαρμογή των δεσμεύσεων του προσωρινού πλαισίου και απειλεί, σε αντίθετη περίπτωση, με στρατιωτικές ενέργειες για τη διάσπαση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού.
Εκνευρισμένος Trump – Από τη στρατιωτική πίεση, στην οικονομική πίεση και στις απειλές
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αποκτούν διαφορετική σημασία και οι ολοένα σκληρότερες δηλώσεις του Donald Trump.
Η αδυναμία διαμόρφωσης μιας καθαρής στρατιωτικής λύσης για το Hormuz έχει προκαλέσει εκνευρισμό στον Αμερικανό πρόεδρο και εσωτερική αναζήτηση ευθυνών.
Η συγκεκριμένη πληροφορία δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα. Η δημόσια συμπεριφορά του Trump, όμως, δείχνει ότι η πίεση για λύση στο Στενό αυξάνεται.
Η Ουάσιγκτον προσπαθεί ταυτόχρονα να εντείνει την οικονομική πίεση στην Τεχεράνη, επιδιώκοντας να πετύχει μέσω κυρώσεων και αποκλεισμού αυτό που δεν μπορεί να εξασφαλίσει εύκολα μέσω μιας νέας μεγάλης στρατιωτικής επιχείρησης.
Το Hormuz μετατρέπεται έτσι σε μια ιδιότυπη αναμέτρηση αντοχής: οι ΗΠΑ πιέζουν την ιρανική οικονομία και το Ιράν πιέζει το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα.
Trump: Θα βομβαρδίσουμε το Ομάν εάν σταθεί εμπόδιο
Η ένταση αποτυπώθηκε με τον πιο εντυπωσιακό τρόπο στις απειλές του Trump προς το Ομάν, μια χώρα που παραδοσιακά λειτουργούσε ως διαμεσολαβητής μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε σε συνέντευξή του στο Fox News ότι εάν το Ομάν «σταθεί εμπόδιο» στα αμερικανικά σχέδια για το Hormuz, οι ΗΠΑ θα το βομβαρδίσουν.
Η δήλωση επιβεβαιώθηκε από σειρά διεθνών μέσων και έγινε ενώ Μουσκάτ και Τεχεράνη βρίσκονταν σε συνομιλίες για μηχανισμό ασφαλούς διέλευσης πλοίων από το Στενό.
Η απειλή εναντίον του Ομάν είναι ενδεικτική του αδιεξόδου: η χώρα που επί χρόνια αποτελούσε γέφυρα για τις αμερικανοϊρανικές διαπραγματεύσεις βρίσκεται τώρα στο επίκεντρο της σύγκρουσης ακριβώς επειδή η πραγματική μάχη αφορά ποιος θα καθορίζει τους κανόνες ναυσιπλοΐας στο Hormuz.
«Λευκή σημαία» στο Ιράν – Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει ο πρώτος στόχος
Ο Trump επανέλαβε παράλληλα ότι το Ιράν πρέπει να παραδοθεί και να υψώσει «λευκή σημαία», επιμένοντας ότι ο υπ' αριθμόν ένα στόχος των Ηνωμένων Πολιτειών παραμένει να μην αποκτήσει ποτέ η Τεχεράνη πυρηνικό όπλο.
Το πρόβλημα για την αμερικανική στρατηγική είναι ότι ο πυρηνικός φάκελος έχει πλέον συνδεθεί με το Hormuz.
Η Ουάσιγκτον θέλει παραχωρήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα και ελευθερία ναυσιπλοΐας, ενώ η Τεχεράνη χρησιμοποιεί το Στενό ακριβώς ως μέσο για να αποσπάσει πολιτικές, οικονομικές και στρατηγικές παραχωρήσεις.
Ο δίαυλος με τους Φρουρούς και η ιρανική διάψευση
Ο Trump υποστήριξε επίσης ότι υπάρχει παρασκηνιακός δίαυλος επικοινωνίας με τους Φρουρούς της Επανάστασης.
Ωστόσο, η ιρανική πλευρά έσπευσε να διαψεύσει ότι πραγματοποιούνται απευθείας συνομιλίες μεταξύ στελεχών του IRGC και Αμερικανών χαρακτηρίζοντας μέσω της στρατιωτικής ηγεσίας τις σχετικές ειδήσεις που μετάδωσαν στις 16/8 αμερικανικά ΜΜΕ ... αποκυήματα νοσηρής φαντασίας..
Al Arabiya: Πληροφορίες για παράταση – Χωρίς οριστική συμφωνία
Μέσα σε αυτό το εξαιρετικά ρευστό περιβάλλον μεταδόθηκαν και αντικρουόμενες πληροφορίες σχετικά με πιθανή παράταση του πλαισίου εκεχειρίας.
Το Al Arabiya μετέδωσε πληροφορίες ότι ΗΠΑ και Ιράν συμφώνησαν σε παράταση της 60ήμερης εκεχειρίας, κάτι που αναπαρήγαγαν και άλλα μέσα. Ωστόσο, σχεδόν ταυτόχρονα Ιρανός αξιωματούχος δήλωνε ότι δεν διεξάγονται συνομιλίες για παράταση, ενώ μέχρι το απόγευμα της 17ης Αυγούστου δεν είχε παρουσιαστεί επίσημη κοινή συμφωνία με συγκεκριμένους όρους.
Το βέβαιο είναι ότι η 60ήμερη περίοδος που συνδεόταν με το Μνημόνιο Κατανόησης εξέπνευσε χωρίς οριστική επίλυση των βασικών διαφορών, με το Hormuz και το πυρηνικό πρόγραμμα να παραμένουν στο επίκεντρο.
Baghaei: Το Ιράν δεν λειτουργεί με τελεσίγραφα
Η Τεχεράνη επιχειρεί παράλληλα να αποσυνδέσει την πολιτική της από τη συγκεκριμένη ημερομηνία λήξης.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Esmail Baghaei υποστήριξε ότι το Ιράν δεν λαμβάνει αποφάσεις υπό χρονικά τελεσίγραφα και ότι η 60ήμερη περίοδος αφορούσε τις προβλεπόμενες διαπραγματεύσεις και όχι μια αυτόματη υποχρέωση υποχώρησης της ιρανικής πλευράς.
Η ουσία της θέσης της Τεχεράνης είναι ότι θεωρεί το προηγούμενο πλαίσιο ήδη υπονομευμένο από την επανέναρξη των εχθροπραξιών.
Γι' αυτό και η ιρανική πλευρά συνδέει πλέον οποιαδήποτε νέα διαπραγμάτευση με προηγούμενες αμερικανικές παραχωρήσεις. Το Reuters επιβεβαιώνει ότι το Ιράν απαιτεί επιστροφή των ΗΠΑ στις δεσμεύσεις του προσωρινού πλαισίου πριν από νέες συνομιλίες.
Ιράν και Ομάν – Η μάχη για τον μηχανισμό διέλευσης
Οι συνομιλίες Ιράν και Ομάν είναι ίσως η σημαντικότερη διπλωματική παράμετρος, επειδή επιχειρούν να αντιμετωπίσουν πρακτικά το ζήτημα που δεν μπορεί να λύσει το Pentagon μόνο με στρατιωτικά μέσα: με ποιους κανόνες θα περνούν τα εμπορικά πλοία από το Hormuz.
Ιρανικές και ομανικές αρχές έχουν αναφέρει πρόοδο προς μια συμφωνία για διαδρομές ασφαλούς διέλευσης.
Ακριβώς όμως εδώ συγκρούονται οι δύο αντιλήψεις.
Η Ουάσιγκτον επιδιώκει ελεύθερη ναυσιπλοΐα χωρίς ιρανικό έλεγχο, ενώ η Τεχεράνη επιδιώκει να κατοχυρώσει ρόλο στη διαχείριση του Στενού.
Η σύγκρουση επομένως δεν αφορά μόνο το εάν το Hormuz θα είναι ανοιχτό. Αφορά ποιος θα έχει την εξουσία να αποφασίζει με ποιους όρους θα είναι ανοιχτό.
Wall Street Journal: Το Ιράν προετοιμάζεται για μεγαλύτερο πόλεμο
Την ίδια στιγμή, οι ενδείξεις από το εσωτερικό του Ιράν δεν παραπέμπουν σε στρατηγική αποκλιμάκωσης.
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, ιρανικοί και αραβικοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η σκληρή πτέρυγα της ιρανικής ηγεσίας χρησιμοποίησε τους τελευταίους δύο μήνες όχι για να προετοιμαστεί για ειρήνη αλλά για ενδεχόμενη διεύρυνση του πολέμου. Μεταξύ των κινήσεων που αναφέρονται είναι η αύξηση της επιρροής του IRGC στις ένοπλες δυνάμεις, η τοποθέτηση σκληροπυρηνικών στελεχών σε κρίσιμες θέσεις και η επιτάχυνση της παραγωγής πυραύλων και drones.
Η ίδια εφημερίδα αναφέρει ότι αραβικές υπηρεσίες πληροφοριών έχουν εντοπίσει ενδείξεις προετοιμασίας για ευρύτερες επιχειρήσεις με στόχο την αύξηση του κόστους για τις ΗΠΑ και τους περιφερειακούς συμμάχους τους.
Η στρατηγική λογική είναι σαφής: αντί να προσπαθήσει να φτάσει τη στρατιωτική ισχύ των ΗΠΑ, το Ιράν επιδιώκει να πολλαπλασιάσει τα σημεία στα οποία η αμερικανική πλευρά θα πρέπει να αμύνεται.
«Ο κύριος πόλεμος δεν έχει αρχίσει ακόμα»
Η εικόνα αυτή ενισχύεται από εκτιμήσεις αναλυτών που μίλησαν στη WSJ και θεωρούν ότι μεγάλο μέρος του ιρανικού μηχανισμού αντιμετωπίζει τη σημερινή περίοδο ως προετοιμασία για μια ενδεχομένως μεγαλύτερη σύγκρουση.
Ο πρώην Αμερικανός διπλωμάτης και διαπραγματευτής για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα Alan Eyre εκτιμά ότι η βασική κατάσταση για την Τεχεράνη είναι πλέον αυτή της πολεμικής ετοιμότητας: το Ιράν προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο ενός επόμενου γύρου επιθέσεων και όχι για επιστροφή στη συνήθη κατάσταση ειρήνης.
Αυτό εξηγεί και τη σημασία του Hormuz.
Για την Τεχεράνη, το Στενό δεν αποτελεί απλώς ένα μέτωπο του πολέμου.
Αποτελεί τον σημαντικότερο μηχανισμό στρατηγικής εξισορρόπησης απέναντι στην υπεροχή των Ηνωμένων Πολιτειών.
www.bankingnews.gr
Τη στιγμή που ειδησεογραφικά δίκτυα, όπως το Al Arabiya και το Αl Hadht, μεταδίδουν πως ΗΠΑ και Ιράν συμφώνησαν σε μια παράταση της εκεχειρίας δεδομένου ότι λήγει σήμερα Δευτέρα 17 Αυγούστου το μνημόνιο κατανόησης που είχαν υπογράψει οι δύο πλευρές, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump εξαπέλυσε νέες απειλές αυτήν την φορά όχι μόνο στο Ιράν, αλλά και στο Ομάν.
Από την πλευρά του το Ιράν εμφανίζεται να σκληραίνει αισθητά τη στάση της απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες, εγκαταλείποντας σταδιακά τη λογική της αμυντικής διαχείρισης της σύγκρουσης και υιοθετώντας μια περισσότερο επιθετική στρατηγική.
Το μήνυμα που εκπέμπεται από την ιρανική ηγεσία είναι ότι η περίοδος αναμονής και περιορισμένης αντίδρασης πλησιάζει στο τέλος της και ότι, εφόσον δεν υπάρξει διπλωματική διέξοδος, η Τεχεράνη είναι έτοιμη να αυξήσει την πίεση τόσο στα Στενά του Hormuz όσο και ευρύτερα στην περιοχή.
Κεντρικό στοιχείο της νέας στάσης είναι η εκτίμηση της Τεχεράνης ότι δεν μπορεί να αποδεχθεί επ’ αόριστον τη συνέχιση της αμερικανικής ναυτικής πίεσης.
Νεκρό πολιτικά το Μνημόνιο με τις ΗΠΑ
Το Ιράν αφήνει πλέον ανοιχτό το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσει πιο ενεργά τη γεωγραφική και στρατηγική του θέση στα Στενά του Hormuz, ένα από τα σημαντικότερα περάσματα για την παγκόσμια μεταφορά ενέργειας.
Με αυτόν τον τρόπο επιχειρεί να καταστήσει σαφές ότι διαθέτει εργαλεία πίεσης που μπορούν να μεταφέρουν το κόστος της σύγκρουσης πολύ πέρα από το διμερές επίπεδο - καθώς κρατά όμηρο την παγκόσμια οικονομία.
Παράλληλα, η Τεχεράνη ουσιαστικά θεωρεί ότι το Μνημόνιο Κατανόησης με τις ΗΠΑ έχει χάσει την πολιτική του αξία.
Πίεση στις αγορές
H εσωτερική αξιολόγηση του Πενταγώνου
Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε το Press TV επικαλούμενο περιφερειακή πηγή πληροφοριών με γνώση των αμερικανικών στρατιωτικών συζητήσεων, η εσωτερική αξιολόγηση του Πεντάγωνο είναι ότι κανένα από τα διαθέσιμα στρατιωτικά σχέδια δεν μπορεί σήμερα να εγγυηθεί ταυτόχρονα ασφαλή διέλευση πλοίων, σταθερότητα στο Στενό και προστασία των ενεργειακών ροών.
Η πληροφορία αυτή δεν έχει επιβεβαιωθεί επισήμως από το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας και συνεπώς πρέπει να αντιμετωπίζεται ως διαρροή και όχι ως δημόσια παραδοχή.
Ωστόσο, βρίσκεται σε συμφωνία με το ευρύτερο επιχειρησιακό πρόβλημα που έχει ήδη αναγνωριστεί δημόσια από Αμερικανούς στρατιωτικούς αξιωματούχους.
Τον Μάρτιο, ανώτατοι αξιωματικοί απέφευγαν να δώσουν χρονοδιάγραμμα για το πλήρες άνοιγμα του Hormuz, με τον αρχηγό του αμερικανικού Γενικού Επιτελείου να χαρακτηρίζει την περιοχή «τακτικά σύνθετο περιβάλλον».
Αυτό είναι και το κλειδί της σημερινής κρίσης: άλλο η δυνατότητα να πλήξεις τον αντίπαλο και άλλο η δυνατότητα να ελέγξεις μόνιμα έναν θαλάσσιο διάδρομο υπό συνεχή απειλή.
Το αδύνατον του εγχειρήματος
Το πρόβλημα για την Ουάσιγκτον δεν είναι ότι στερείται πολεμικών πλοίων, αεροσκαφών ή πυραύλων. Είναι ότι μια στρατιωτική επιχείρηση για την επιβολή πλήρους ελευθερίας ναυσιπλοΐας πρέπει να επιτύχει κάτι πολύ δυσκολότερο από ένα βομβαρδισμό: να προστατεύει συνεχώς εκατοντάδες εμπορικά πλοία από διαφορετικές μορφές επίθεσης και ταυτόχρονα να αποτρέπει το Ιράν από το να διακόπτει ξανά την κυκλοφορία.
Η γεωγραφία ευνοεί τον αμυνόμενο.
Το περιορισμένο πλάτος του Hormuz, η εγγύτητα των ιρανικών ακτών και η δυνατότητα χρήσης ναρκών, παράκτιων πυραύλων, drones και ταχέων σκαφών σημαίνουν ότι το Ιράν δεν χρειάζεται να νικήσει το αμερικανικό Ναυτικό σε συμβατική ναυμαχία. Αρκεί να καταστήσει τη διέλευση επικίνδυνη, ακριβή και μη ασφαλίσιμη για την εμπορική ναυτιλία.
Αυτό δημιουργεί ένα στρατηγικό παράδοξο.
Οι ΗΠΑ μπορούν να καταστρέψουν ιρανικές στρατιωτικές υποδομές, αλλά κάθε νέα κλιμάκωση μπορεί να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη διατάραξη της ναυσιπλοΐας — δηλαδή το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα από εκείνο που επιδιώκει η Ουάσιγκτον.
Το Πεντάγωνο μπορεί επομένως να διεξαγάγει πόλεμο στο Hormuz, αλλά το να κερδίσει τον πόλεμο δεν ταυτίζεται αυτομάτως με το να ανοίξει το Στενό.
Φρουροί της Επανάστασης – Αποφαστιστική απάντηση σε οποιαδήποτε νέα απειλή – Σκληραίνει η στάση του Ιράν
Οι Φρουροί της Επανάστασης προειδοποιούν ότι είναι έτοιμοι να απαντήσουν με αποφασιστικό και επιθετικό τρόπο σε οποιαδήποτε νέα απειλή ή επίθεση.
Η τοποθέτηση έρχεται την ίδια ημέρα που εκπνέει η προθεσμία για την επίτευξη μιας πιο μόνιμης συμφωνίας μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον, χωρίς να διαφαίνεται μέχρι στιγμής ουσιαστική διπλωματική πρόοδος.
Σε ανακοίνωσή του (17/8), το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) υπογραμμίζει ότι οι δυνάμεις του βρίσκονται σε κατάσταση πλήρους ετοιμότητας και ότι προτίθενται να αξιοποιήσουν το σύνολο των δυνατοτήτων τους σε στενό συντονισμό με τις υπόλοιπες ένοπλες δυνάμεις της χώρας.
Η διατύπωση αυτή ενισχύει την εικόνα μιας Τεχεράνης που δεν περιορίζεται πλέον σε αμυντικές προειδοποιήσεις, αλλά θέλει να καταστήσει σαφές ότι διαθέτει και επιθετικές επιλογές.
Οι Φρουροί της Επανάστασης προειδοποιούν ότι οποιαδήποτε νέα απειλή ή επιθετική ενέργεια εναντίον του Ιράν θα αντιμετωπιστεί με «συντριπτική» απάντηση.
Πρόκειται για διατύπωση που συνδέεται άμεσα με τη γενικότερη μετατόπιση της ιρανικής στρατηγικής προς μια περισσότερο επιθετική στάση και με την προσπάθεια της Τεχεράνης να αυξήσει το κόστος οποιασδήποτε νέας στρατιωτικής πίεσης.
Παράλληλα, η λήξη της 60ήμερης προθεσμίας που προέβλεπε το Μνημόνιο Κατανόησης της 17ης Ιουνίου ενισχύει την αίσθηση ότι το διπλωματικό περιθώριο στενεύει.
Η Τεχεράνη κατηγορεί την Ουάσιγκτον ότι παραβίασε στην πράξη τη συμφωνία, ενώ η απουσία νέου πλαισίου διαπραγματεύσεων αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Το μήνυμα που εκπέμπουν οι Φρουροί της Επανάστασης είναι επομένως διπλό.
Από τη μία πλευρά, δηλώνουν ότι το Ιράν θεωρεί τον εαυτό του έτοιμο να αποκρούσει οποιαδήποτε νέα επίθεση.
Από την άλλη, καθιστούν σαφές ότι η αποτροπή δεν θα βασίζεται μόνο στην άμυνα, αλλά και στην προοπτική επιθετικών επιχειρήσεων εναντίον στόχων που η Τεχεράνη θεωρεί υπεύθυνους για την κλιμάκωση.
Το Hormuz γίνεται το ισχυρότερο χαρτί της Τεχεράνης
Η Τεχεράνη δεν χρειάζεται να αποκτήσει στρατιωτική υπεροχή απέναντι στις ΗΠΑ. Χρειάζεται να διατηρεί αρκετές δυνατότητες ώστε να απειλεί την ομαλή λειτουργία ενός από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα του πλανήτη.
Η στρατηγική σημασία του Hormuz μετατρέπει έτσι μια περιφερειακή στρατιωτική αναμέτρηση σε παγκόσμιο οικονομικό πρόβλημα. Όσο η ναυσιπλοΐα παραμένει αβέβαιη, το κόστος δεν μεταφέρεται μόνο στην Ουάσιγκτον, αλλά στις ενεργειακές αγορές, στους εισαγωγείς της Ασίας και της Ευρώπης και συνολικά στην παγκόσμια οικονομία.
Η Τεχεράνη δείχνει πλέον πρόθυμη να χρησιμοποιήσει πιο επιθετικά αυτό το πλεονέκτημα.
Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι η πολιτική της χώρας μετατοπίζεται «από την άμυνα στην επίθεση» και ότι, εάν η διπλωματία αποτύχει, το Ιράν είναι έτοιμο να κλιμακώσει τόσο στα Στενά όσο και στην ευρύτερη περιοχή.
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, η Τεχεράνη έχει θέσει στις ΗΠΑ περιθώριο λίγων εβδομάδων για την πλήρη εφαρμογή των δεσμεύσεων του προσωρινού πλαισίου και απειλεί, σε αντίθετη περίπτωση, με στρατιωτικές ενέργειες για τη διάσπαση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού.
Εκνευρισμένος Trump – Από τη στρατιωτική πίεση, στην οικονομική πίεση και στις απειλές
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αποκτούν διαφορετική σημασία και οι ολοένα σκληρότερες δηλώσεις του Donald Trump.
Η αδυναμία διαμόρφωσης μιας καθαρής στρατιωτικής λύσης για το Hormuz έχει προκαλέσει εκνευρισμό στον Αμερικανό πρόεδρο και εσωτερική αναζήτηση ευθυνών.
Η συγκεκριμένη πληροφορία δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα. Η δημόσια συμπεριφορά του Trump, όμως, δείχνει ότι η πίεση για λύση στο Στενό αυξάνεται.
Η Ουάσιγκτον προσπαθεί ταυτόχρονα να εντείνει την οικονομική πίεση στην Τεχεράνη, επιδιώκοντας να πετύχει μέσω κυρώσεων και αποκλεισμού αυτό που δεν μπορεί να εξασφαλίσει εύκολα μέσω μιας νέας μεγάλης στρατιωτικής επιχείρησης.
Το Hormuz μετατρέπεται έτσι σε μια ιδιότυπη αναμέτρηση αντοχής: οι ΗΠΑ πιέζουν την ιρανική οικονομία και το Ιράν πιέζει το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα.
Trump: Θα βομβαρδίσουμε το Ομάν εάν σταθεί εμπόδιο
Η ένταση αποτυπώθηκε με τον πιο εντυπωσιακό τρόπο στις απειλές του Trump προς το Ομάν, μια χώρα που παραδοσιακά λειτουργούσε ως διαμεσολαβητής μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε σε συνέντευξή του στο Fox News ότι εάν το Ομάν «σταθεί εμπόδιο» στα αμερικανικά σχέδια για το Hormuz, οι ΗΠΑ θα το βομβαρδίσουν.
Η δήλωση επιβεβαιώθηκε από σειρά διεθνών μέσων και έγινε ενώ Μουσκάτ και Τεχεράνη βρίσκονταν σε συνομιλίες για μηχανισμό ασφαλούς διέλευσης πλοίων από το Στενό.
Η απειλή εναντίον του Ομάν είναι ενδεικτική του αδιεξόδου: η χώρα που επί χρόνια αποτελούσε γέφυρα για τις αμερικανοϊρανικές διαπραγματεύσεις βρίσκεται τώρα στο επίκεντρο της σύγκρουσης ακριβώς επειδή η πραγματική μάχη αφορά ποιος θα καθορίζει τους κανόνες ναυσιπλοΐας στο Hormuz.
«Λευκή σημαία» στο Ιράν – Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει ο πρώτος στόχος
Ο Trump επανέλαβε παράλληλα ότι το Ιράν πρέπει να παραδοθεί και να υψώσει «λευκή σημαία», επιμένοντας ότι ο υπ' αριθμόν ένα στόχος των Ηνωμένων Πολιτειών παραμένει να μην αποκτήσει ποτέ η Τεχεράνη πυρηνικό όπλο.
Το πρόβλημα για την αμερικανική στρατηγική είναι ότι ο πυρηνικός φάκελος έχει πλέον συνδεθεί με το Hormuz.
Η Ουάσιγκτον θέλει παραχωρήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα και ελευθερία ναυσιπλοΐας, ενώ η Τεχεράνη χρησιμοποιεί το Στενό ακριβώς ως μέσο για να αποσπάσει πολιτικές, οικονομικές και στρατηγικές παραχωρήσεις.
Ο δίαυλος με τους Φρουρούς και η ιρανική διάψευση
Ο Trump υποστήριξε επίσης ότι υπάρχει παρασκηνιακός δίαυλος επικοινωνίας με τους Φρουρούς της Επανάστασης.
Ωστόσο, η ιρανική πλευρά έσπευσε να διαψεύσει ότι πραγματοποιούνται απευθείας συνομιλίες μεταξύ στελεχών του IRGC και Αμερικανών χαρακτηρίζοντας μέσω της στρατιωτικής ηγεσίας τις σχετικές ειδήσεις που μετάδωσαν στις 16/8 αμερικανικά ΜΜΕ ... αποκυήματα νοσηρής φαντασίας..
Al Arabiya: Πληροφορίες για παράταση – Χωρίς οριστική συμφωνία
Μέσα σε αυτό το εξαιρετικά ρευστό περιβάλλον μεταδόθηκαν και αντικρουόμενες πληροφορίες σχετικά με πιθανή παράταση του πλαισίου εκεχειρίας.
Το Al Arabiya μετέδωσε πληροφορίες ότι ΗΠΑ και Ιράν συμφώνησαν σε παράταση της 60ήμερης εκεχειρίας, κάτι που αναπαρήγαγαν και άλλα μέσα. Ωστόσο, σχεδόν ταυτόχρονα Ιρανός αξιωματούχος δήλωνε ότι δεν διεξάγονται συνομιλίες για παράταση, ενώ μέχρι το απόγευμα της 17ης Αυγούστου δεν είχε παρουσιαστεί επίσημη κοινή συμφωνία με συγκεκριμένους όρους.
Το βέβαιο είναι ότι η 60ήμερη περίοδος που συνδεόταν με το Μνημόνιο Κατανόησης εξέπνευσε χωρίς οριστική επίλυση των βασικών διαφορών, με το Hormuz και το πυρηνικό πρόγραμμα να παραμένουν στο επίκεντρο.
Baghaei: Το Ιράν δεν λειτουργεί με τελεσίγραφα
Η Τεχεράνη επιχειρεί παράλληλα να αποσυνδέσει την πολιτική της από τη συγκεκριμένη ημερομηνία λήξης.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Esmail Baghaei υποστήριξε ότι το Ιράν δεν λαμβάνει αποφάσεις υπό χρονικά τελεσίγραφα και ότι η 60ήμερη περίοδος αφορούσε τις προβλεπόμενες διαπραγματεύσεις και όχι μια αυτόματη υποχρέωση υποχώρησης της ιρανικής πλευράς.
Η ουσία της θέσης της Τεχεράνης είναι ότι θεωρεί το προηγούμενο πλαίσιο ήδη υπονομευμένο από την επανέναρξη των εχθροπραξιών.
Γι' αυτό και η ιρανική πλευρά συνδέει πλέον οποιαδήποτε νέα διαπραγμάτευση με προηγούμενες αμερικανικές παραχωρήσεις. Το Reuters επιβεβαιώνει ότι το Ιράν απαιτεί επιστροφή των ΗΠΑ στις δεσμεύσεις του προσωρινού πλαισίου πριν από νέες συνομιλίες.
Ιράν και Ομάν – Η μάχη για τον μηχανισμό διέλευσης
Οι συνομιλίες Ιράν και Ομάν είναι ίσως η σημαντικότερη διπλωματική παράμετρος, επειδή επιχειρούν να αντιμετωπίσουν πρακτικά το ζήτημα που δεν μπορεί να λύσει το Pentagon μόνο με στρατιωτικά μέσα: με ποιους κανόνες θα περνούν τα εμπορικά πλοία από το Hormuz.
Ιρανικές και ομανικές αρχές έχουν αναφέρει πρόοδο προς μια συμφωνία για διαδρομές ασφαλούς διέλευσης.
Ακριβώς όμως εδώ συγκρούονται οι δύο αντιλήψεις.
Η Ουάσιγκτον επιδιώκει ελεύθερη ναυσιπλοΐα χωρίς ιρανικό έλεγχο, ενώ η Τεχεράνη επιδιώκει να κατοχυρώσει ρόλο στη διαχείριση του Στενού.
Η σύγκρουση επομένως δεν αφορά μόνο το εάν το Hormuz θα είναι ανοιχτό. Αφορά ποιος θα έχει την εξουσία να αποφασίζει με ποιους όρους θα είναι ανοιχτό.
Wall Street Journal: Το Ιράν προετοιμάζεται για μεγαλύτερο πόλεμο
Την ίδια στιγμή, οι ενδείξεις από το εσωτερικό του Ιράν δεν παραπέμπουν σε στρατηγική αποκλιμάκωσης.
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, ιρανικοί και αραβικοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η σκληρή πτέρυγα της ιρανικής ηγεσίας χρησιμοποίησε τους τελευταίους δύο μήνες όχι για να προετοιμαστεί για ειρήνη αλλά για ενδεχόμενη διεύρυνση του πολέμου. Μεταξύ των κινήσεων που αναφέρονται είναι η αύξηση της επιρροής του IRGC στις ένοπλες δυνάμεις, η τοποθέτηση σκληροπυρηνικών στελεχών σε κρίσιμες θέσεις και η επιτάχυνση της παραγωγής πυραύλων και drones.
Η ίδια εφημερίδα αναφέρει ότι αραβικές υπηρεσίες πληροφοριών έχουν εντοπίσει ενδείξεις προετοιμασίας για ευρύτερες επιχειρήσεις με στόχο την αύξηση του κόστους για τις ΗΠΑ και τους περιφερειακούς συμμάχους τους.
Η στρατηγική λογική είναι σαφής: αντί να προσπαθήσει να φτάσει τη στρατιωτική ισχύ των ΗΠΑ, το Ιράν επιδιώκει να πολλαπλασιάσει τα σημεία στα οποία η αμερικανική πλευρά θα πρέπει να αμύνεται.
«Ο κύριος πόλεμος δεν έχει αρχίσει ακόμα»
Η εικόνα αυτή ενισχύεται από εκτιμήσεις αναλυτών που μίλησαν στη WSJ και θεωρούν ότι μεγάλο μέρος του ιρανικού μηχανισμού αντιμετωπίζει τη σημερινή περίοδο ως προετοιμασία για μια ενδεχομένως μεγαλύτερη σύγκρουση.
Ο πρώην Αμερικανός διπλωμάτης και διαπραγματευτής για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα Alan Eyre εκτιμά ότι η βασική κατάσταση για την Τεχεράνη είναι πλέον αυτή της πολεμικής ετοιμότητας: το Ιράν προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο ενός επόμενου γύρου επιθέσεων και όχι για επιστροφή στη συνήθη κατάσταση ειρήνης.
Αυτό εξηγεί και τη σημασία του Hormuz.
Για την Τεχεράνη, το Στενό δεν αποτελεί απλώς ένα μέτωπο του πολέμου.
Αποτελεί τον σημαντικότερο μηχανισμό στρατηγικής εξισορρόπησης απέναντι στην υπεροχή των Ηνωμένων Πολιτειών.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών