Ύστατη προσπάθεια για διπλωματία - Ο ΥΠΕΞ και πρωθυπουργός του Κατάρ επισκέπτεται σήμερα 27/8 την Τεχεράνη, στόχος η αποκλιμάκωση της έντασης και η δημιουργία μιας βάσης για διάλογο μεταξύ ΗΠΑ - Ιράν
(upd9) Μετά την ταπείνωση στο στρατιωτικό μέτωπο και το διπλωματικό αδιέξοδο, οι ΗΠΑ άλλαξαν στρατηγική και πέρασαν στον οικονομικό πόλεμο σε μια ύστατη προσπάθεια να λυγίσουν το Ιράν και να απεμπλακούν με αξιοπρέπεια από ένα πρωτοφανές πολιτικό και στρατιωτικό φιάσκο που εξέθεσε ανεπανόρθωτα τη φήμη των ΗΠΑ ως υπερδύναμης…
Αν και για να εφαρμοστεί πλήρως το οικονομικό D-Day του Trump θα πρέπει οι Αμερικανοί στο τέλος να τα βάλουν με την Κίνα, κάτι που προς το παρόν αποκλείεται, η νέα οικονομική πίεση και κυρώσεις εκτιμάται ότι θα προκαλέσουν ακόμα μεγαλύτερο… πόνο στους Ιρανούς.
Ωστόσο, οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι ούτε αυτή η στρατηγική θα … γονατίσει το Ιράν.
Μάλιστα το Ιράν όχι μόνο δεν σκοπεύει να παραδοθεί, αλλά περνά στην αντεπίθεση προειδοποιώντας ότι η απάντηση του θα είναι ένας… παγκόσμιος σεισμός.
Με τις ΗΠΑ να σφίγγουν τον κλοιό των κυρώσεων και να στοχεύουν τα δίκτυα που κρατούν όρθια την ιρανική οικονομία, η Ισλαμική Δημοκρατία ανεβάζει επικίνδυνα το διακύβευμα: προειδοποιεί για πλήγματα στις ενεργειακές αρτηρίες του Κόλπου, για επέκταση της σύγκρουσης πέρα από τη Μέση Ανατολή και αφήνει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο αναθεώρησης του πυρηνικού της δόγματος και απόκτησης πυρηνικού όπλου..
Το μήνυμα της Τεχεράνης είναι απλό και ωμό: αν η Αμερική επιδιώξει τον πλήρη οικονομικό στραγγαλισμό του Ιράν, τότε πετρέλαιο, ναυσιπλοΐα, ευρωπαϊκή ασφάλεια και πυρηνική αποτροπή μπορούν να βρεθούν ταυτόχρονα στο τραπέζι της κρίσης…
Το οικονομικό D-Day απογοήτευσε…
Καθώς η Ουάσιγκτον θέτει σε εφαρμογή το τελευταίο της σχέδιο για να πλήξει καίρια την οικονομία του Ιράν, η Ισλαμική Δημοκρατία απειλεί με μια περιφερειακή και παγκόσμια απάντηση, η οποία αποσκοπεί στο να αυξήσει το διακύβευμα για τις Ηνωμένες Πολιτείες και ολόκληρο τον κόσμο.
Σε συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα, ο υπουργός Οικονομικών Scott Bessent ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ θα στοχεύσουν ένα σύνθετο δίκτυο που έχει δημιουργήσει το Ιράν εδώ και χρόνια, ώστε ιρανικές οντότητες να μπορούν να παρακάμπτουν το ευρύ καθεστώς κυρώσεων της Ουάσιγκτον.
Η κίνηση αυτή έρχεται έπειτα από έξι μήνες πολέμου, τον οποίο εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ και ο οποίος έκτοτε έχει οδηγηθεί σε αδιέξοδο, εν μέσω απουσίας διπλωματικής λύσης.
Οι εκτεταμένες δευτερογενείς κυρώσεις που παρουσίασε ο Scott Bessent περιλαμβάνουν μέτρα κατά εμπορικών εταίρων του Ιράν σε τομείς τους οποίους η Ισλαμική Δημοκρατία χρησιμοποιεί για να στηρίζει την οικονομία της, όπως τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία, η τεχνολογία και η ναυτιλία.
Ωστόσο, η πολυαναμενόμενη ανακοίνωση των μέτρων της «οικονομικής D-Day» του Donald Trump άφησε πολλούς απογοητευμένους, καθώς η Ουάσιγκτον αποφάσισε να μην επιβάλει προς το παρόν σημαντικά νέα μέτρα και αντ’ αυτού επικεντρώθηκε κυρίως στη διεύρυνση και αυστηρότερη εφαρμογή των υφιστάμενων κυρώσεων, προειδοποιώντας παράλληλα ότι ενδέχεται να ακολουθήσουν αυστηρότερες ποινές για χώρες που δεν θα διακόψουν τις σχέσεις τους.
Προειδοποίηση Ιράν
Αντί να υποκύψει στις απειλές, το Ιράν προβάλλει την ικανότητά του να προκαλέσει αντίστοιχο κόστος, προειδοποιώντας για διεύρυνση των πληγμάτων κατά περιφερειακών πετρελαιοπαραγωγών χωρών και ευρωπαϊκών κρατών, ενώ αφήνει ακόμη και υπαινιγμούς για στρατιωτικοποίηση του πυρηνικού του προγράμματος.
«Παίζουμε σκάκι εδώ και πολύ καιρό… έχουμε μάθει όμως να παίζουμε και πόκερ», δήλωσε τη Δευτέρα στους δημοσιογράφους ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Esmail Baghaei.
«Τώρα, εδώ και κάποιο διάστημα, παίζουμε έναν συνδυασμό και των δύο».
Τα αντίποινα
Αναλυτές αναφέρονται στο πώς το Ιράν θα μπορούσε να απαντήσει στον οικονομικό πόλεμο των ΗΠΑ.
Όπως αναφέρουν, μια πρώτη απάντηση θα μπορούσε να προκαλέσει ακόμα μεγαλύτερη άνοδο στις τιμές του πετρελαίου.
Εδώ και μήνες, το Ιράν εμποδίζει πλοία να χρησιμοποιούν τα Στενά του Hormuz, αποτρέποντας τις χώρες της περιοχής από το να εξάγουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο μέσω μιας θαλάσσιας οδού από την οποία, πριν από τον πόλεμο, περνούσε το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς.
Οι Houthi, σύμμαχοι του Ιράν στην Υεμένη, έχουν πρόσφατα ανοίξει νέο μέτωπο στην Ερυθρά Θάλασσα, στοχεύοντας τις σαουδαραβικές εξαγωγές πετρελαίου και ενεργειακές υποδομές.
Πλήγματα και πέραν του Hormuz
Τώρα, κορυφαίοι στρατιωτικοί αξιωματούχοι της Ισλαμικής Δημοκρατίας απειλούν να πλήξουν ενεργειακούς στόχους και πέρα από τα Στενά του Ηormuz, ενδεχομένως χτυπώντας ορισμένες από τις νέες διαδρομές μεταφοράς πετρελαίου που παρακάμπτουν το στενό.
«Εάν συνεχιστεί ο οικονομικός πόλεμος, δεν θα εξάγεται ούτε μία σταγόνα πετρελαίου, ούτε μέσω των Στενών του Hormuz ούτε από οποιοδήποτε άλλο σημείο του Περσικού Κόλπου», έγραψε στο X ο επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, Mohsen Rezaei.
«Θα απαντήσουμε με τρόπο που θα μοιάζει με σεισμό», δήλωσε αργότερα σε τηλεοπτική συνέντευξη.
Οποιαδήποτε επίθεση ή διατάραξη της ναυσιπλοΐας θα μπορούσε να ωθήσει ακόμη υψηλότερα τις παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου, αυξάνοντας πιθανότατα και τις τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ.
Περιορισμένες οι διελεύσεις
Με τη βοήθεια του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού, πετρελαϊκές εταιρείες από τη Σαουδική Αραβία, το Κουβέιτ, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν αρχίσει να απενεργοποιούν τους αναμεταδότες στα δεξαμενόπλοιά τους ώστε να αποφεύγουν τον εντοπισμό από τις ιρανικές αρχές.
Έχουν καταφέρει έτσι να πραγματοποιούν εξαγωγές πετρελαίου με κάποια επιτυχία, αν και οι διελεύσεις παραμένουν πολύ χαμηλότερες από τα προπολεμικά επίπεδα.
Η Σαουδική Αραβία έχει διοχετεύσει περίπου 5 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως μέσω του αγωγού Ανατολής-Δύσης, ο οποίος της επιτρέπει να πραγματοποιεί εξαγωγές μέσω της Ερυθράς Θάλασσας αντί των Στενών του Hormuz.
Άλλοι πετρελαιοπαραγωγοί της Μέσης Ανατολής έχουν εκτρέψει επιπλέον 2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως γύρω από το στενό.
H λίστα με τα 45 πλοία
Το Ιράν έχει καταστήσει σαφές ότι έχει αυτά τα δεξαμενόπλοια στο στόχαστρό του, δημοσιεύοντας κατάλογο με 45 πλοία τα οποία, όπως υποστηρίζει, δεν συμμορφώνονται με τους κανόνες που επιχειρεί να επιβάλει στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Hormuz.
Παράλληλα προειδοποιεί ότι τα πλοία που παραβιάζουν τα πρωτόκολλά του θα αντιμετωπίζουν περιορισμούς σε μελλοντικές διελεύσεις, όπως «πρόστιμα, κράτηση ή κατάσχεση».
Διεύρυνση της γεωγραφικής έκτασης του πολέμου
Η Τεχεράνη θα μπορούσε επίσης να χρησιμοποιήσει τους πυραύλους της για να πλήξει στόχους σε πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις.
Στις αρχές της εβδομάδας, το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν αναφέρθηκε σε αμερικανικά αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού που αναχώρησαν από βουλγαρικό έδαφος, προειδοποιώντας ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να πλήξει τη Βουλγαρία, χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ταυτόχρονα μέλος του ΝΑΤΟ.
«Το Ιράν έχει το νόμιμο δικαίωμα να πλήξει το σημείο προέλευσης και την πηγή οποιασδήποτε πράξης επιθετικότητας», δήλωσε τη Δευτέρα στους δημοσιογράφους ο Esmail Baghaei, προσθέτοντας ότι η Τεχεράνη έχει «καταστήσει σαφές ότι οποιαδήποτε ενέργεια θεωρείται υποστήριξη της αμερικανικής και ισραηλινής στρατιωτικής επίθεσης κατά του Ιράν συνιστά, βάσει του διεθνούς δικαίου, συμμετοχή σε πράξη επιθετικότητας».
Στόχος και η Κύπρος
Κατά τη διάρκεια του πολέμου, το Ιράν έχει πλήξει 11 χώρες, κυρίως στην περιοχή του Κόλπου.
Πιστεύεται όμως επίσης ότι έχει επιτεθεί σε βάση που χρησιμοποιούν βρετανικές δυνάμεις στην Κύπρο και φαίνεται να έχει επιδείξει την ικανότητα να φτάσει μέχρι νησιά που χρησιμοποιούν αμερικανικές δυνάμεις βαθιά στον Ινδικό Ωκεανό, εκατοντάδες χιλιόμετραμακριά.
Μια επίθεση κατά χώρας της ΕΕ που είναι σύμμαχος των ΗΠΑ και μέλος του ΝΑΤΟ, όπως η Βουλγαρία, θα αποτελούσε σημαντική κλιμάκωση.
«Το Ιράν θα θεωρήσει τη συμμετοχή ή την υποστήριξη οποιασδήποτε χώρας στον οικονομικό πόλεμο της Αμερικής κατά του ιρανικού λαού ως πράξη πολέμου», δήλωσε ο Mohsen Rezaei.
Αναθεώρηση του πυρηνικού δόγματος
Το Ιράν επιμένει επανειλημμένα ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα είναι ειρηνικό και ότι δεν επιδιώκει να κατασκευάσει πυρηνική βόμβα, παρά τους ισχυρισμούς του Ισραήλ και των ΗΠΑ που έχουν οδηγήσει σε πολλαπλές επιθέσεις κατά ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων.
Μετά τη δολοφονία, από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, του Ανώτατου Ηγέτη Ayatollah Ali Khamenei, ο οποίος είχε απαγορεύσει τα πυρηνικά όπλα, η συζήτηση σε ορισμένους επίσημους κύκλους στο Ιράν έχει αρχίσει σταδιακά να στρέφεται προς την αποχώρηση από τη Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων (NPT), η οποία δεσμεύει τα κράτη-μέλη να μην κατασκευάσουν ποτέ πυρηνική βόμβα.
Περίπου μισός τόνος ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού - το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή πυρηνικού όπλου - παραμένει θαμμένος στο εσωτερικό του Ιράν, με τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών να εκτιμούν ότι η Τεχεράνη έχει εντείνει τις προσπάθειες για να απομονώσει και να ασφαλίσει το απόθεμα.
«Γιατί να μην επιδιώξουμε την απόκτηση πυρηνικού όπλου;»
Το ιρανικό κοινοβούλιο συζητά νομοσχέδιο για αποχώρηση από τη NPT, σύμφωνα με Ιρανούς βουλευτές.
Την Κυριακή, ο Mohsen Rezaei προέβη σε μια ασυνήθιστη δήλωση, αναδεικνύοντας το ενδεχόμενο η χώρα να αναπτύξει πυρηνικό όπλο.
«Όλος ο κόσμος λέει: Δηλαδή η NPT δεν έχει καμία επίδραση;», δήλωσε σε συνέντευξή του στην κρατική τηλεόραση, προσθέτοντας: «Όταν η Αμερική διεξάγει έναν τέτοιο πόλεμο, ο κόσμος ρωτά: Γιατί να μην επιδιώξουμε κι εμείς οι ίδιοι την απόκτηση πυρηνικών όπλων;»
Προσαρμογή και αποτροπή
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι τα συνολικά μέτρα της Ουάσιγκτον - αποκλεισμός, κυρώσεις και στρατιωτική δράση - είναι απίθανο να οδηγήσουν το Ιράν στην εγκατάλειψη των βασικών διαπραγματευτικών του θέσεων, δηλαδή της οικονομικής ελάφρυνσης και της αναγνώρισης του ελέγχου του επί των Στενών του Hormuz.
«Το Ιράν διατηρεί τη δυνατότητα να μεταφέρει το κόστος που του επιβάλλεται σε ολόκληρη την περιοχή, απειλώντας τις ενεργειακές ροές, τις υποδομές και το περιφερειακό εμπόριο», δήλωσε στο CNN ο Sina Toossi, ανώτερος ερευνητής στο Center for International Policy στην Ουάσιγκτον.
«Όσο πιο ολοκληρωμένο επιχειρεί να καταστήσει η Ουάσιγκτον το οικονομικό μπλόκο, τόσο περισσότερες χώρες χρειάζεται να συνεργαστούν μαζί της και, ενδεχομένως, τόσο περισσότερους παράγοντες θα πιέζει η Τεχεράνη ως απάντηση».
Προς το παρόν, σύμφωνα με τον Sina Toossi, η απάντηση του Ιράν θα αποτελεί συνδυασμό οικονομικής προσαρμογής και αποτροπής μέσω της απειλής κλιμάκωσης.
«Να δημιουργεί εναλλακτικές γραμμές στήριξης όπου αυτό είναι εφικτό, ενώ παράλληλα καθιστά σαφές ότι μια προσπάθεια πλήρους οικονομικού στραγγαλισμού δεν θα είναι χωρίς κόστος για την περιοχή».
Οι ΗΠΑ στέλνουν το USS Theodore Roosvelt
Το αεροπλανοφόρο USS Theodore Roosevelt προετοιμάζεται για αποστολή στη Μέση Ανατολή, η οποία αναμένεται να διαρκέσει περισσότερο από επτά μήνες, καθώς συνεχίζεται ο πόλεμος των ΗΠΑ με το Ιράν.
Ο Αρχηγός Ναυτικών Επιχειρήσεων, ναύαρχος Daryl Caudle, και ο ανώτατος υπαξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού John Perryman δήλωσαν στους δημοσιογράφους ότι το USS Theodore Roosevelt, τα πλοία συνοδείας του και η αεροπορική πτέρυγα Carrier Air Wing 11 που βρίσκεται πάνω στο αεροπλανοφόρο πρόκειται να αντικαταστήσουν το USS George Washington, το οποίο έχει βάση στην Ιαπωνία και εισήλθε την περασμένη εβδομάδα στην περιοχή ευθύνης του 5ου Στόλου του Πολεμικού Ναυτικού στη Μέση Ανατολή.
Χώρος… για διπλωματία
Παρόλο αυτά στην Τεχεράνη ενισχύεται η αίσθηση ότι η διπλωματική κινητικότητα επιταχύνεται, παρότι μια ευρύτερη συμφωνία εξακολουθεί να απέχει αρκετά.
Σήμερα Πέμπτη 27/8, ο υπουργός Εξωτερικών και πρωθυπουργός του Κατάρ, Sheikh Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim Al Thani, πρόκειται να επισκεφθεί την Τεχεράνη για να συναντηθεί με υψηλόβαθμους Ιρανούς αξιωματούχους.
Σύμφωνα με την καταριανή πλευρά, στόχος της επίσκεψης είναι η αποκλιμάκωση της έντασης και η δημιουργία μιας βάσης για διάλογο.
Η επίσκεψη αυτή έρχεται έπειτα από μια ιδιαίτερα έντονη εβδομάδα διπλωματικών επαφών, κατά την οποία επισκέφθηκαν την Τεχεράνη αρχικά ο αρχηγός του στρατού του Πακιστάν και στη συνέχεια ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν.
Το Κατάρ ελπίζει ότι όλες αυτές οι συνομιλίες θα μπορούσαν να δημιουργήσουν μια πλατφόρμα διαλόγου μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών.
Deal Ιράν – Ομάν για τα Στενά
Αξιωματούχοι του Ομάν και του Ιράν δήλωσαν ότι συμφώνησαν σε ένα πλαίσιο για τη δημιουργία προσωρινής ναυτιλιακής οδού στα Στενά του Hormuz, που αποτελεί αυτή τη στιγμή το πιο επείγον πρόβλημα στην περιοχή, παράλληλα με τις προσπάθειες εκκαθάρισης ναρκών από τη θαλάσσια οδό.
Το Κατάρ εκτιμά ότι αυτές οι διαπραγματεύσεις ενδέχεται να ανοίξουν τον δρόμο για την επανάληψη των συνομιλιών μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον.
Ωστόσο, οι προσδοκίες θα πρέπει να παραμένουν συγκρατημένες, καθώς οι δύο πλευρές έχουν διαφορετικές απόψεις όσον αφορά τον τρόπο επικοινωνίας.
Παρόλα αυτά, πρόκειται για σημαντική εξέλιξη.
Έπειτα από μήνες στρατιωτικής αντιπαράθεσης, υπάρχει πλέον ένας διπλωματικός δίαυλος μεταξύ των εμπλεκόμενων χωρών.
Tο Ιράν, ωστόσο, επισημαίνει ότι οι συνομιλίες αυτές δεν θα πρέπει να θεωρηθούν ως άμεση επανέναρξη των διμερών διαπραγματεύσεων, καθώς πρόκειται απλώς για επαφές μέσω διαμεσολαβητών.
Αυτές είναι οι βασικές διαφορές μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν.
Προς το παρόν δεν υπάρχουν μεγάλες προσδοκίες για άμεση σημαντική εξέλιξη στη σύγκρουση, όμως όλες οι πλευρές ελπίζουν ότι η διπλωματία θα δημιουργήσει μια νέα βάση για διάλογο και, ενδεχομένως, για την επανέναρξη επίσημων διαπραγματεύσεων.
Αν και για να εφαρμοστεί πλήρως το οικονομικό D-Day του Trump θα πρέπει οι Αμερικανοί στο τέλος να τα βάλουν με την Κίνα, κάτι που προς το παρόν αποκλείεται, η νέα οικονομική πίεση και κυρώσεις εκτιμάται ότι θα προκαλέσουν ακόμα μεγαλύτερο… πόνο στους Ιρανούς.
Ωστόσο, οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι ούτε αυτή η στρατηγική θα … γονατίσει το Ιράν.
Μάλιστα το Ιράν όχι μόνο δεν σκοπεύει να παραδοθεί, αλλά περνά στην αντεπίθεση προειδοποιώντας ότι η απάντηση του θα είναι ένας… παγκόσμιος σεισμός.
Με τις ΗΠΑ να σφίγγουν τον κλοιό των κυρώσεων και να στοχεύουν τα δίκτυα που κρατούν όρθια την ιρανική οικονομία, η Ισλαμική Δημοκρατία ανεβάζει επικίνδυνα το διακύβευμα: προειδοποιεί για πλήγματα στις ενεργειακές αρτηρίες του Κόλπου, για επέκταση της σύγκρουσης πέρα από τη Μέση Ανατολή και αφήνει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο αναθεώρησης του πυρηνικού της δόγματος και απόκτησης πυρηνικού όπλου..
Το μήνυμα της Τεχεράνης είναι απλό και ωμό: αν η Αμερική επιδιώξει τον πλήρη οικονομικό στραγγαλισμό του Ιράν, τότε πετρέλαιο, ναυσιπλοΐα, ευρωπαϊκή ασφάλεια και πυρηνική αποτροπή μπορούν να βρεθούν ταυτόχρονα στο τραπέζι της κρίσης…
Το οικονομικό D-Day απογοήτευσε…
Καθώς η Ουάσιγκτον θέτει σε εφαρμογή το τελευταίο της σχέδιο για να πλήξει καίρια την οικονομία του Ιράν, η Ισλαμική Δημοκρατία απειλεί με μια περιφερειακή και παγκόσμια απάντηση, η οποία αποσκοπεί στο να αυξήσει το διακύβευμα για τις Ηνωμένες Πολιτείες και ολόκληρο τον κόσμο.
Σε συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα, ο υπουργός Οικονομικών Scott Bessent ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ θα στοχεύσουν ένα σύνθετο δίκτυο που έχει δημιουργήσει το Ιράν εδώ και χρόνια, ώστε ιρανικές οντότητες να μπορούν να παρακάμπτουν το ευρύ καθεστώς κυρώσεων της Ουάσιγκτον.
Η κίνηση αυτή έρχεται έπειτα από έξι μήνες πολέμου, τον οποίο εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ και ο οποίος έκτοτε έχει οδηγηθεί σε αδιέξοδο, εν μέσω απουσίας διπλωματικής λύσης.
Οι εκτεταμένες δευτερογενείς κυρώσεις που παρουσίασε ο Scott Bessent περιλαμβάνουν μέτρα κατά εμπορικών εταίρων του Ιράν σε τομείς τους οποίους η Ισλαμική Δημοκρατία χρησιμοποιεί για να στηρίζει την οικονομία της, όπως τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία, η τεχνολογία και η ναυτιλία.
Ωστόσο, η πολυαναμενόμενη ανακοίνωση των μέτρων της «οικονομικής D-Day» του Donald Trump άφησε πολλούς απογοητευμένους, καθώς η Ουάσιγκτον αποφάσισε να μην επιβάλει προς το παρόν σημαντικά νέα μέτρα και αντ’ αυτού επικεντρώθηκε κυρίως στη διεύρυνση και αυστηρότερη εφαρμογή των υφιστάμενων κυρώσεων, προειδοποιώντας παράλληλα ότι ενδέχεται να ακολουθήσουν αυστηρότερες ποινές για χώρες που δεν θα διακόψουν τις σχέσεις τους.
Προειδοποίηση Ιράν
Αντί να υποκύψει στις απειλές, το Ιράν προβάλλει την ικανότητά του να προκαλέσει αντίστοιχο κόστος, προειδοποιώντας για διεύρυνση των πληγμάτων κατά περιφερειακών πετρελαιοπαραγωγών χωρών και ευρωπαϊκών κρατών, ενώ αφήνει ακόμη και υπαινιγμούς για στρατιωτικοποίηση του πυρηνικού του προγράμματος.
«Παίζουμε σκάκι εδώ και πολύ καιρό… έχουμε μάθει όμως να παίζουμε και πόκερ», δήλωσε τη Δευτέρα στους δημοσιογράφους ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Esmail Baghaei.
«Τώρα, εδώ και κάποιο διάστημα, παίζουμε έναν συνδυασμό και των δύο».
Τα αντίποινα
Αναλυτές αναφέρονται στο πώς το Ιράν θα μπορούσε να απαντήσει στον οικονομικό πόλεμο των ΗΠΑ.
Όπως αναφέρουν, μια πρώτη απάντηση θα μπορούσε να προκαλέσει ακόμα μεγαλύτερη άνοδο στις τιμές του πετρελαίου.
Εδώ και μήνες, το Ιράν εμποδίζει πλοία να χρησιμοποιούν τα Στενά του Hormuz, αποτρέποντας τις χώρες της περιοχής από το να εξάγουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο μέσω μιας θαλάσσιας οδού από την οποία, πριν από τον πόλεμο, περνούσε το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς.
Οι Houthi, σύμμαχοι του Ιράν στην Υεμένη, έχουν πρόσφατα ανοίξει νέο μέτωπο στην Ερυθρά Θάλασσα, στοχεύοντας τις σαουδαραβικές εξαγωγές πετρελαίου και ενεργειακές υποδομές.
Πλήγματα και πέραν του Hormuz
Τώρα, κορυφαίοι στρατιωτικοί αξιωματούχοι της Ισλαμικής Δημοκρατίας απειλούν να πλήξουν ενεργειακούς στόχους και πέρα από τα Στενά του Ηormuz, ενδεχομένως χτυπώντας ορισμένες από τις νέες διαδρομές μεταφοράς πετρελαίου που παρακάμπτουν το στενό.
«Εάν συνεχιστεί ο οικονομικός πόλεμος, δεν θα εξάγεται ούτε μία σταγόνα πετρελαίου, ούτε μέσω των Στενών του Hormuz ούτε από οποιοδήποτε άλλο σημείο του Περσικού Κόλπου», έγραψε στο X ο επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, Mohsen Rezaei.
«Θα απαντήσουμε με τρόπο που θα μοιάζει με σεισμό», δήλωσε αργότερα σε τηλεοπτική συνέντευξη.
Οποιαδήποτε επίθεση ή διατάραξη της ναυσιπλοΐας θα μπορούσε να ωθήσει ακόμη υψηλότερα τις παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου, αυξάνοντας πιθανότατα και τις τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ.
Περιορισμένες οι διελεύσεις
Με τη βοήθεια του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού, πετρελαϊκές εταιρείες από τη Σαουδική Αραβία, το Κουβέιτ, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν αρχίσει να απενεργοποιούν τους αναμεταδότες στα δεξαμενόπλοιά τους ώστε να αποφεύγουν τον εντοπισμό από τις ιρανικές αρχές.
Έχουν καταφέρει έτσι να πραγματοποιούν εξαγωγές πετρελαίου με κάποια επιτυχία, αν και οι διελεύσεις παραμένουν πολύ χαμηλότερες από τα προπολεμικά επίπεδα.
Η Σαουδική Αραβία έχει διοχετεύσει περίπου 5 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως μέσω του αγωγού Ανατολής-Δύσης, ο οποίος της επιτρέπει να πραγματοποιεί εξαγωγές μέσω της Ερυθράς Θάλασσας αντί των Στενών του Hormuz.
Άλλοι πετρελαιοπαραγωγοί της Μέσης Ανατολής έχουν εκτρέψει επιπλέον 2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως γύρω από το στενό.
H λίστα με τα 45 πλοία
Το Ιράν έχει καταστήσει σαφές ότι έχει αυτά τα δεξαμενόπλοια στο στόχαστρό του, δημοσιεύοντας κατάλογο με 45 πλοία τα οποία, όπως υποστηρίζει, δεν συμμορφώνονται με τους κανόνες που επιχειρεί να επιβάλει στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Hormuz.
Παράλληλα προειδοποιεί ότι τα πλοία που παραβιάζουν τα πρωτόκολλά του θα αντιμετωπίζουν περιορισμούς σε μελλοντικές διελεύσεις, όπως «πρόστιμα, κράτηση ή κατάσχεση».
Διεύρυνση της γεωγραφικής έκτασης του πολέμου
Η Τεχεράνη θα μπορούσε επίσης να χρησιμοποιήσει τους πυραύλους της για να πλήξει στόχους σε πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις.
Στις αρχές της εβδομάδας, το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν αναφέρθηκε σε αμερικανικά αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού που αναχώρησαν από βουλγαρικό έδαφος, προειδοποιώντας ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να πλήξει τη Βουλγαρία, χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ταυτόχρονα μέλος του ΝΑΤΟ.
«Το Ιράν έχει το νόμιμο δικαίωμα να πλήξει το σημείο προέλευσης και την πηγή οποιασδήποτε πράξης επιθετικότητας», δήλωσε τη Δευτέρα στους δημοσιογράφους ο Esmail Baghaei, προσθέτοντας ότι η Τεχεράνη έχει «καταστήσει σαφές ότι οποιαδήποτε ενέργεια θεωρείται υποστήριξη της αμερικανικής και ισραηλινής στρατιωτικής επίθεσης κατά του Ιράν συνιστά, βάσει του διεθνούς δικαίου, συμμετοχή σε πράξη επιθετικότητας».
Στόχος και η Κύπρος
Κατά τη διάρκεια του πολέμου, το Ιράν έχει πλήξει 11 χώρες, κυρίως στην περιοχή του Κόλπου.
Πιστεύεται όμως επίσης ότι έχει επιτεθεί σε βάση που χρησιμοποιούν βρετανικές δυνάμεις στην Κύπρο και φαίνεται να έχει επιδείξει την ικανότητα να φτάσει μέχρι νησιά που χρησιμοποιούν αμερικανικές δυνάμεις βαθιά στον Ινδικό Ωκεανό, εκατοντάδες χιλιόμετραμακριά.
Μια επίθεση κατά χώρας της ΕΕ που είναι σύμμαχος των ΗΠΑ και μέλος του ΝΑΤΟ, όπως η Βουλγαρία, θα αποτελούσε σημαντική κλιμάκωση.
«Το Ιράν θα θεωρήσει τη συμμετοχή ή την υποστήριξη οποιασδήποτε χώρας στον οικονομικό πόλεμο της Αμερικής κατά του ιρανικού λαού ως πράξη πολέμου», δήλωσε ο Mohsen Rezaei.
Αναθεώρηση του πυρηνικού δόγματος
Το Ιράν επιμένει επανειλημμένα ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα είναι ειρηνικό και ότι δεν επιδιώκει να κατασκευάσει πυρηνική βόμβα, παρά τους ισχυρισμούς του Ισραήλ και των ΗΠΑ που έχουν οδηγήσει σε πολλαπλές επιθέσεις κατά ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων.
Μετά τη δολοφονία, από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, του Ανώτατου Ηγέτη Ayatollah Ali Khamenei, ο οποίος είχε απαγορεύσει τα πυρηνικά όπλα, η συζήτηση σε ορισμένους επίσημους κύκλους στο Ιράν έχει αρχίσει σταδιακά να στρέφεται προς την αποχώρηση από τη Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων (NPT), η οποία δεσμεύει τα κράτη-μέλη να μην κατασκευάσουν ποτέ πυρηνική βόμβα.
Περίπου μισός τόνος ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού - το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή πυρηνικού όπλου - παραμένει θαμμένος στο εσωτερικό του Ιράν, με τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών να εκτιμούν ότι η Τεχεράνη έχει εντείνει τις προσπάθειες για να απομονώσει και να ασφαλίσει το απόθεμα.
«Γιατί να μην επιδιώξουμε την απόκτηση πυρηνικού όπλου;»
Το ιρανικό κοινοβούλιο συζητά νομοσχέδιο για αποχώρηση από τη NPT, σύμφωνα με Ιρανούς βουλευτές.
Την Κυριακή, ο Mohsen Rezaei προέβη σε μια ασυνήθιστη δήλωση, αναδεικνύοντας το ενδεχόμενο η χώρα να αναπτύξει πυρηνικό όπλο.
«Όλος ο κόσμος λέει: Δηλαδή η NPT δεν έχει καμία επίδραση;», δήλωσε σε συνέντευξή του στην κρατική τηλεόραση, προσθέτοντας: «Όταν η Αμερική διεξάγει έναν τέτοιο πόλεμο, ο κόσμος ρωτά: Γιατί να μην επιδιώξουμε κι εμείς οι ίδιοι την απόκτηση πυρηνικών όπλων;»
Προσαρμογή και αποτροπή
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι τα συνολικά μέτρα της Ουάσιγκτον - αποκλεισμός, κυρώσεις και στρατιωτική δράση - είναι απίθανο να οδηγήσουν το Ιράν στην εγκατάλειψη των βασικών διαπραγματευτικών του θέσεων, δηλαδή της οικονομικής ελάφρυνσης και της αναγνώρισης του ελέγχου του επί των Στενών του Hormuz.
«Το Ιράν διατηρεί τη δυνατότητα να μεταφέρει το κόστος που του επιβάλλεται σε ολόκληρη την περιοχή, απειλώντας τις ενεργειακές ροές, τις υποδομές και το περιφερειακό εμπόριο», δήλωσε στο CNN ο Sina Toossi, ανώτερος ερευνητής στο Center for International Policy στην Ουάσιγκτον.
«Όσο πιο ολοκληρωμένο επιχειρεί να καταστήσει η Ουάσιγκτον το οικονομικό μπλόκο, τόσο περισσότερες χώρες χρειάζεται να συνεργαστούν μαζί της και, ενδεχομένως, τόσο περισσότερους παράγοντες θα πιέζει η Τεχεράνη ως απάντηση».
Προς το παρόν, σύμφωνα με τον Sina Toossi, η απάντηση του Ιράν θα αποτελεί συνδυασμό οικονομικής προσαρμογής και αποτροπής μέσω της απειλής κλιμάκωσης.
«Να δημιουργεί εναλλακτικές γραμμές στήριξης όπου αυτό είναι εφικτό, ενώ παράλληλα καθιστά σαφές ότι μια προσπάθεια πλήρους οικονομικού στραγγαλισμού δεν θα είναι χωρίς κόστος για την περιοχή».
Οι ΗΠΑ στέλνουν το USS Theodore Roosvelt
Το αεροπλανοφόρο USS Theodore Roosevelt προετοιμάζεται για αποστολή στη Μέση Ανατολή, η οποία αναμένεται να διαρκέσει περισσότερο από επτά μήνες, καθώς συνεχίζεται ο πόλεμος των ΗΠΑ με το Ιράν.
Ο Αρχηγός Ναυτικών Επιχειρήσεων, ναύαρχος Daryl Caudle, και ο ανώτατος υπαξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού John Perryman δήλωσαν στους δημοσιογράφους ότι το USS Theodore Roosevelt, τα πλοία συνοδείας του και η αεροπορική πτέρυγα Carrier Air Wing 11 που βρίσκεται πάνω στο αεροπλανοφόρο πρόκειται να αντικαταστήσουν το USS George Washington, το οποίο έχει βάση στην Ιαπωνία και εισήλθε την περασμένη εβδομάδα στην περιοχή ευθύνης του 5ου Στόλου του Πολεμικού Ναυτικού στη Μέση Ανατολή.
Χώρος… για διπλωματία
Παρόλο αυτά στην Τεχεράνη ενισχύεται η αίσθηση ότι η διπλωματική κινητικότητα επιταχύνεται, παρότι μια ευρύτερη συμφωνία εξακολουθεί να απέχει αρκετά.
Σήμερα Πέμπτη 27/8, ο υπουργός Εξωτερικών και πρωθυπουργός του Κατάρ, Sheikh Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim Al Thani, πρόκειται να επισκεφθεί την Τεχεράνη για να συναντηθεί με υψηλόβαθμους Ιρανούς αξιωματούχους.
Σύμφωνα με την καταριανή πλευρά, στόχος της επίσκεψης είναι η αποκλιμάκωση της έντασης και η δημιουργία μιας βάσης για διάλογο.
Η επίσκεψη αυτή έρχεται έπειτα από μια ιδιαίτερα έντονη εβδομάδα διπλωματικών επαφών, κατά την οποία επισκέφθηκαν την Τεχεράνη αρχικά ο αρχηγός του στρατού του Πακιστάν και στη συνέχεια ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν.
Το Κατάρ ελπίζει ότι όλες αυτές οι συνομιλίες θα μπορούσαν να δημιουργήσουν μια πλατφόρμα διαλόγου μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών.
Deal Ιράν – Ομάν για τα Στενά
Αξιωματούχοι του Ομάν και του Ιράν δήλωσαν ότι συμφώνησαν σε ένα πλαίσιο για τη δημιουργία προσωρινής ναυτιλιακής οδού στα Στενά του Hormuz, που αποτελεί αυτή τη στιγμή το πιο επείγον πρόβλημα στην περιοχή, παράλληλα με τις προσπάθειες εκκαθάρισης ναρκών από τη θαλάσσια οδό.
Το Κατάρ εκτιμά ότι αυτές οι διαπραγματεύσεις ενδέχεται να ανοίξουν τον δρόμο για την επανάληψη των συνομιλιών μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον.
Ωστόσο, οι προσδοκίες θα πρέπει να παραμένουν συγκρατημένες, καθώς οι δύο πλευρές έχουν διαφορετικές απόψεις όσον αφορά τον τρόπο επικοινωνίας.
Παρόλα αυτά, πρόκειται για σημαντική εξέλιξη.
Έπειτα από μήνες στρατιωτικής αντιπαράθεσης, υπάρχει πλέον ένας διπλωματικός δίαυλος μεταξύ των εμπλεκόμενων χωρών.
Tο Ιράν, ωστόσο, επισημαίνει ότι οι συνομιλίες αυτές δεν θα πρέπει να θεωρηθούν ως άμεση επανέναρξη των διμερών διαπραγματεύσεων, καθώς πρόκειται απλώς για επαφές μέσω διαμεσολαβητών.
Αυτές είναι οι βασικές διαφορές μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν.
Προς το παρόν δεν υπάρχουν μεγάλες προσδοκίες για άμεση σημαντική εξέλιξη στη σύγκρουση, όμως όλες οι πλευρές ελπίζουν ότι η διπλωματία θα δημιουργήσει μια νέα βάση για διάλογο και, ενδεχομένως, για την επανέναρξη επίσημων διαπραγματεύσεων.
Κλειστό… το Hormuz
Η κίνηση των πλοίων μέσω των Στενών του Hormuz παραμένει σε χαμηλά επίπεδα, εν μέσω της συνεχιζόμενης διπλωματικής και πολιτικής έντασης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, σύμφωνα με στοιχεία για τη ναυσιπλοΐα που επικαλείται το Reuters.
Στοιχεία της Kpler έδειξαν ότι οι διελεύσεις φορτηγών πλοίων μέσω των Στενών του Hormuz αυξήθηκαν ελαφρώς την Τετάρτη σε σύγκριση με την Τρίτη, ωστόσο παρέμειναν σταθερά χαμηλότερες από τον μέσο όρο των τελευταίων 10 ημερών, προσθέτει το δημοσίευμα.
Eν τω μεταξύ, η βρετανική υπηρεσία UK Maritime Trade Operations (UKMTO) ανακοίνωσε ότι δεξαμενόπλοιο χτυπήθηκε από άγνωστο βλήμα στα Στενά του Hormuz με αποτέλεσμα να εκδηλωθεί πυρκαγιά στο πλοίο.
Επικαλούμενη τις τοπικές αρχές, η UKMTO ανέφερε ότι η πυρκαγιά έχει πλέον κατασβεστεί και ότι όλα τα μέλη του πληρώματος είναι «ασφαλή και έχουν εντοπιστεί», ενώ δεν έχει αναφερθεί περιβαλλοντική ζημιά.
Σχόλια αναγνωστών