Ο Αμερικανός πρόεδρος προαναγγέλλει σκληρή απάντηση στις ιρανικές επιθέσεις κατά αμερικανικών δυνάμεων στην Ιορδανία – Νέα πολεμική ρητορική από τον Λευκό Οίκο
Σε δραματική κλιμάκωση της ρητορικής του απέναντι στο Ιράν προχώρησε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump, προαναγγέλλοντας νέα αμερικανική στρατιωτική απάντηση μετά τις επιθέσεις εναντίον αμερικανικών δυνάμεων στην Ιορδανία τη Δευτέρα 31/8.
Μιλώντας στο Fox News, ο Trump εμφανίστηκε αποφασισμένος να προχωρήσει σε σκληρά αντίποινα, στέλνοντας ένα ιδιαίτερα απειλητικό μήνυμα προς την Τεχεράνη.
«Θα χτυπήσουμε σκληρά το Ιράν. Θα απαντήσουμε στην επίθεση του Ιράν εναντίον αμερικανικών δυνάμεων στην Ιορδανία», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η δήλωση αυτή προκαλεί νέο συναγερμό, καθώς αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας ακόμη μεγαλύτερης στρατιωτικής σύγκρουσης στην περιοχή, σε μια περίοδο κατά την οποία η ένταση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν βρίσκεται ήδη σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα.
Ο Donald Trump εξαπέλυσε παράλληλα σφοδρή επίθεση κατά του Ιράν μέσω της πλατφόρμας Truth Social, επιχειρώντας να υποβαθμίσει τις δυνατότητες της Τεχεράνης και να εμφανίσει τη χώρα ως οικονομικά και στρατιωτικά εξουθενωμένη.
«Το Ιράν είναι επίσημα μια χρεοκοπημένη και διαλυμένη χώρα. Τελείωσε!», υποστήριξε.
Στη συνέχεια ισχυρίστηκε ότι το Ιράν δεν διαθέτει πλέον αποτελεσματικό ναυτικό και αεροπορία, ενώ έκανε λόγο ακόμη και για αδυναμία καταβολής μισθών στις ένοπλες δυνάμεις και τις αστυνομικές δυνάμεις της χώρας.
Οι δηλώσεις αυτές έρχονται την ώρα που η Ουάσιγκτον βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξανόμενες ανησυχίες για πιθανές ιρανικές επιθέσεις εναντίον αμερικανικών στόχων και δυνάμεων στην ευρύτερη περιοχή.
«Θα καταφέρουμε ένα σκληρό πλήγμα»
Ο Αμερικανός πρόεδρος επανέλαβε ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να απαντήσουν στρατιωτικά.
Σύμφωνα με όσα δήλωσε στο Fox News, τα αμερικανικά συστήματα αεράμυνας φέρεται να αναχαίτισαν όλους τους πυραύλους εκτός από έναν, ο οποίος –όπως υποστήριξε– δεν ακολούθησε τροχιά που να οδηγεί σε πλήγμα σημαντικού στόχου.
Ωστόσο, το μήνυμα του Donald Trump ήταν ξεκάθαρο και ιδιαίτερα σκληρό:
«Θα καταφέρουμε ένα σκληρό πλήγμα στο Ιράν!»
Η αναφορά αυτή εντείνει τους φόβους ότι η επόμενη αμερικανική κίνηση μπορεί να οδηγήσει σε νέα αλυσίδα αντιποίνων, με απρόβλεπτες συνέπειες για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Παράλληλα, ο Donald Trump στράφηκε εκ νέου εναντίον των μέσων ενημέρωσης που ασκούν κριτική στην αμερικανική πολιτική έναντι του Ιράν.
Στο πλαίσιο των προηγούμενων καταγγελιών του για τις εξελίξεις στο Ιράν, έκανε λόγο για «ψεύτικες ειδήσεις» και επανέλαβε ισχυρισμούς σχετικά με τον ρόλο της CIA και της Mossad στις αναταραχές που είχαν σημειωθεί στη χώρα.
Ο ίδιος αναφέρθηκε επίσης σε εξαιρετικά υψηλό αριθμό νεκρών διαδηλωτών, υποστηρίζοντας ότι ο αριθμός έχει πλέον φθάσει τους 100.000, και ζήτησε να αποδοθούν ευθύνες για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί, ωστόσο, αποδίδονται στον ίδιο τον Αμερικανό πρόεδρο και δεν τεκμηριώνονται από ανεξάρτητες πληροφορίες στο κείμενο που αποτέλεσε την πηγή των δηλώσεων.
Ιράν: «Πράξη επιθετικότητας και απελπισίας»
Από την πλευρά του Ιράν, η εικόνα που παρουσιάζεται είναι εντελώς διαφορετική.
Σύμφωνα με την ιρανική πλευρά, το βράδυ της Κυριακής πραγματοποιήθηκε επίθεση από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον δύο εκτοξευτών των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων στο νησί Λαρκ.
Η επίθεση, σύμφωνα με την ίδια πηγή, είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο και τον τραυματισμό Ιρανών μαχητών και πολιτών.
Η Τεχεράνη χαρακτήρισε την ενέργεια «πράξη επιθετικότητας και απελπισίας», ανεβάζοντας ακόμη περισσότερο τους τόνους απέναντι στην Ουάσιγκτον και τους συμμάχους της.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι τι θα ακολουθήσει.
Η δημόσια προαναγγελία του Donald Trump για «σκληρό πλήγμα» κατά του Ιράν δημιουργεί ένα εξαιρετικά επικίνδυνο σκηνικό, καθώς κάθε νέα στρατιωτική ενέργεια ενδέχεται να προκαλέσει αντίδραση της Τεχεράνης και να ανοίξει έναν νέο κύκλο επιθέσεων και αντιποίνων.
Η κατάσταση στην περιοχή κρέμεται πλέον από μια κλωστή.
Ένα νέο αμερικανικό χτύπημα, μια ιρανική απάντηση ή ένα πλήγμα σε αμερικανικές δυνάμεις θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως σπίθα για μια πολύ ευρύτερη ανάφλεξη.
Ο φόβος για έναν ανεξέλεγκτο κύκλο πολεμικής κλιμάκωσης επιστρέφει στη Μέση Ανατολή, ενώ τα επόμενα 24ωρα αναμένονται ιδιαίτερα κρίσιμα.
Η επίθεση των ΗΠΑ στο νησί Larak και η απάντηση του Ιράν
Η επίθεση των ΗΠΑ στο νησί Larak και η απάντηση του Ιράν δεν μπορούν να θεωρηθούν απλώς ένας ακόμη γύρος στον συνηθισμένο κύκλο «επίθεσης και αντιποίνων».
Η σημασία της συγκεκριμένης εξέλιξης έγκειται στο γεγονός ότι, εν μέσω ενός πολιτικού και στρατιωτικού αδιεξόδου, διαφαίνονται ενδείξεις αλλαγής του πεδίου αντιπαράθεσης.
Μιας αλλαγής κατά την οποία το Ιράν επιχειρεί, αντί να ανταγωνιστεί τις ΗΠΑ στο ιδιαίτερα δαπανηρό πεδίο της στρατιωτικής υπεροχής, να αυξήσει το κόστος που συνεπάγεται για την Ουάσιγκτον η χρήση αυτής της υπεροχής.
Η εξέλιξη αυτή σημειώθηκε αμέσως μετά από μια περίοδο έντονης πολιτικής, οικονομικής και διπλωματικής πίεσης.
Τις τελευταίες εβδομάδες, οι ΗΠΑ επέμεναν στην κλιμάκωση της οικονομικής πίεσης, στη συνέχιση του πολέμου και στην άποψη ότι δεν υπάρχει ανάγκη για διαπραγματεύσεις, επιχειρώντας να μεταδώσουν το μήνυμα ότι ο χρόνος δεν λειτουργεί υπέρ της Τεχεράνης.
Παράλληλα, αυξήθηκαν οι επισκέψεις και οι επαφές αξιωματούχων από το Πακιστάν, το Ομάν και το Κατάρ με την Τεχεράνη.
Θα μπορούσε, τουλάχιστον, να εκτιμηθεί ότι ένα μέρος αυτών των επαφών είχε ως στόχο τη μεταφορά μηνυμάτων και την άσκηση έμμεσης πίεσης, προκειμένου να μεταβληθούν οι υπολογισμοί της ιρανικής πλευράς.
Περιφερειακά μέσα ενημέρωσης περιέγραψαν, επίσης, αυτές τις επαφές ως μέρος μιας προσπάθειας αποκλιμάκωσης της έντασης και επαναλειτουργίας της διπλωματικής οδού.
Ωστόσο, όσα ακολούθησαν δεν έδειξαν κάποια αλλαγή στη στρατηγική της Τεχεράνης.
Οι δηλώσεις Ιρανών αξιωματούχων κατέδειξαν ότι οι διπλωματικές πιέσεις δεν κατάφεραν να μετατοπίσουν τις βασικές απαιτήσεις του Ιράν.
Μετά την αποτυχία των διπλωματικών προσπαθειών να σπάσει το αδιέξοδο, η στρατιωτική σύγκρουση κλιμακώθηκε εκ νέου.
Αυτό το σημείο πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη: η Τεχεράνη φαίνεται πως, αντί να αλλάξει τον δικό της υπολογισμό, επιχειρεί να αλλάξει τον υπολογισμό της άλλης πλευράς.
Το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας και η αλλαγή στη λογική διαχείρισης του πολέμου
Ο διορισμός του Mohsen Rezaei στη θέση του γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας σε αυτή τη χρονική συγκυρία δεν θα πρέπει να αντιμετωπιστεί απλώς ως μια διοικητική αλλαγή.
Ο Rezaei είναι μια προσωπικότητα που έχει αφιερώσει σημαντικό μέρος της πολιτικής και στρατιωτικής του διαδρομής στη διαχείριση πολέμων και στον σχεδιασμό στρατηγικής υπό συνθήκες παρατεταμένης φθοράς.
Η σημασία της παρουσίας του στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας δεν αφορά μόνο το γεγονός ότι διετέλεσε διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης κατά τον οκταετή πόλεμο Ιράν–Ιράκ. Συνδέεται περισσότερο με τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τον πόλεμο: ως μια σύγκρουση που δεν περιορίζεται στις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Οι πρόσφατες τοποθετήσεις του Rezaei δείχνουν, επίσης, μια μετατόπιση στην αμυντική και διπλωματική προσέγγιση του Ιράν.
Έχει δηλώσει ότι ο τρόπος με τον οποίο θα πολεμήσει το Ιράν πρόκειται να αλλάξει, ενώ σε άλλες δηλώσεις του έχει δώσει έμφαση στη σύνδεση μεταξύ οικονομικής πίεσης, περιφερειακής ασφάλειας και αμυντικών εργαλείων.
Η αλλαγή αυτή θα μπορούσε να συνοψιστεί ως εξής:
Το Ιράν δεν επιδιώκει πλέον απλώς να απαντά στα πλήγματα των ΗΠΑ• επιδιώκει να σχεδιάζει το κόστος που θα έχει για τις ΗΠΑ κάθε επόμενη απόφαση.
Πρόκειται για μια θεμελιώδη διαφορά.
Στο προηγούμενο μοντέλο, οι ΗΠΑ πραγματοποιούσαν μια επίθεση και το Ιράν απαντούσε, προκειμένου να διατηρήσει την αποτροπή. Στο νέο μοντέλο, η απάντηση δεν αποσκοπεί μόνο στην τιμωρία του επιτιθέμενου. Η ενέργεια πρέπει να σχεδιάζεται έτσι ώστε η επόμενη απόφαση των ΗΠΑ να καθίσταται δυσκολότερη και πιο δαπανηρή.
Η επίθεση στο Larak και η απάντηση του Ιράν στην περιοχή μπορούν να αναλυθούν ακριβώς από αυτή την οπτική. Η Τεχεράνη δείχνει ότι η γεωγραφία της απάντησης δεν είναι υποχρεωτικό να ταυτίζεται με τη γεωγραφία της επίθεσης και ότι το πεδίο άσκησης πίεσης μπορεί να είναι πολύ ευρύτερο από το σημείο που επέλεξαν οι ΗΠΑ.
Πού έγκειται η αδυναμία των ΗΠΑ;
Το Ιράν ίσως δεν μπορεί να ανταγωνιστεί απόλυτα τις ΗΠΑ σε επίπεδο αεροπορικής και ναυτικής ισχύος ή οπλικών συστημάτων. Δεν είναι όμως απαραίτητο να το κάνει.
Το ευάλωτο σημείο των ΗΠΑ βρίσκεται αλλού:
στο κόστος του πολέμου.
Η Ουάσιγκτον μπορεί να πραγματοποιήσει περισσότερες επιθέσεις, όμως κάθε επίθεση δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη αύξηση της πολιτικής ισχύος των ΗΠΑ. Εάν η χρήση στρατιωτικής ισχύος προκαλεί μεγαλύτερη αβεβαιότητα, αυξημένο κίνδυνο για τη ναυσιπλοΐα και πιέσεις στις ενεργειακές αγορές, ένα μέρος του κόστους της επίθεσης μεταφέρεται άμεσα στην αμερικανική οικονομία.
Εδώ ακριβώς αποκτούν σημασία τα Στενά του Hormuz για την Τεχεράνη — όχι απλώς ως ένας θαλάσσιος δίαυλος, αλλά ως μοχλός μεταφοράς του κόστους.
Η αύξηση της πίεσης στις θαλάσσιες μεταφορές, η άνοδος του ασφαλιστικού και μεταφορικού κόστους και οι διαταραχές στις ενεργειακές αγορές μπορούν αρχικά να ασκήσουν πίεση στις τιμές του πετρελαίου και των πετρελαϊκών προϊόντων.
Στη συνέχεια, οι επιπτώσεις μπορούν να μεταφερθούν στο πετρέλαιο κίνησης, στις μεταφορές, στη γεωργία, στις εφοδιαστικές αλυσίδες και, τελικά, στις τιμές των αγαθών.
Με αυτή τη λογική, το Ιράν δεν χρειάζεται κατ’ ανάγκη να καταστρέψει μια αμερικανική στρατιωτική βάση για να πλήξει τις ΗΠΑ. Αρκεί να αυξήσει το οικονομικό κόστος του πολέμου.
Το παράδοξο
Η Ουάσιγκτον βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με ένα ιδιαίτερα σοβαρό παράδοξο.
Εάν δεν χρησιμοποιήσει το στρατιωτικό της εργαλείο, το Ιράν μπορεί να εκτιμήσει ότι η στρατιωτική απειλή δεν διαθέτει πλέον την αποτρεπτική ισχύ του παρελθόντος και ότι ανοίγεται μεγαλύτερος χώρος για την αύξηση της πίεσης από την πλευρά του.
Εάν, αντίθετα, οι ΗΠΑ κλιμακώσουν τις επιθέσεις τους, το επίπεδο της έντασης θα αυξηθεί. Και η ίδια αυτή αύξηση της έντασης μπορεί να ενισχύσει τους ενεργειακούς κινδύνους και το οικονομικό κόστος.
Με άλλα λόγια, οι ΗΠΑ βρίσκονται μπροστά σε δύο επιλογές, οι οποίες αμφότερες έχουν κόστος:
Η περιορισμένη χρήση της στρατιωτικής ισχύος έχει κόστος για την αποτροπή• η εκτεταμένη χρήση της έχει οικονομικό και πολιτικό κόστος.
Αυτή είναι η παγίδα που επιχειρεί να δημιουργήσει η Τεχεράνη για την Ουάσιγκτον — και να τη βαθύνει.
Το Ιράν δεν επιδιώκει να νικήσει τις ΗΠΑ σε στρατιωτικό επίπεδο. Ο στόχος μπορεί να είναι να οδηγήσει την Ουάσιγκτον σε μια κατάσταση όπου η προσπάθεια επίτευξης στρατιωτικής νίκης θα γίνεται ολοένα και πιο ακριβή, τόσο πολιτικά όσο και οικονομικά.
Οι εκλογές του Νοεμβρίου: το κρίσιμο σημείο της εξίσωσης
Αυτό το παράδοξο αποκτά πολλαπλάσια σημασία ενόψει των εκλογών του Νοεμβρίου.
Ο Τραμπ χρειάζεται να παρουσιάσει τον πόλεμο στον Αμερικανό ψηφοφόρο ως επιτυχία: έναν πόλεμο στον οποίο οι ΗΠΑ εμφανίζονται ισχυρές, το Ιράν έχει υποχωρήσει και το κόστος παραμένει υπό έλεγχο.
Εάν, όμως, ο πόλεμος παραταθεί, οι τιμές της ενέργειας αυξηθούν, η πίεση στα πετρελαϊκά προϊόντα ενταθεί, το κόστος μεταφορών και παραγωγής αυξηθεί και, παράλληλα, οι αμερικανικές χρηματοπιστωτικές αγορές δεχθούν πιέσεις, τότε το αφήγημα της «νίκης» θα βρεθεί αντιμέτωπο με ένα απλό ερώτημα:
Εάν οι ΗΠΑ έχουν νικήσει, γιατί ο πόλεμος δεν έχει ακόμη τελειώσει και γιατί το κόστος του αυξάνεται;
Αυτό είναι το σημείο στο οποίο ένας εξωτερικός πόλεμος μπορεί να μετατραπεί σε εσωτερικό πολιτικό ζήτημα για τις ΗΠΑ.
Στην πραγματικότητα, επιλέγοντας αυτή τη διαδρομή, το Ιράν επιχειρεί να μετατρέψει την αντοχή των ΗΠΑ σε πολιτική μεταβλητή πριν από τις εκλογές.
Και αυτό είναι για την Ουάσιγκτον πιο επικίνδυνο από μια απλή τακτική ήττα στο πεδίο της μάχης.
Το νέο χαρτί του Ιράν
Η Τεχεράνη φαίνεται να έχει καταλήξει, τις τελευταίες εβδομάδες, σε έναν σημαντικό υπολογισμό:
Οι ΗΠΑ είναι περισσότερο ευάλωτες στο κόστος της διαρκούς χρήσης της στρατιωτικής τους ισχύος παρά στην έλλειψη στρατιωτικής ισχύος.
Αυτό ακριβώς είναι το σημείο στο οποίο μπορεί να επικεντρωθεί το Ιράν.
Η πίεση στον ενεργειακό τομέα, η αύξηση του κόστους του πολέμου, η δημιουργία αβεβαιότητας στις αγορές, η φθορά των στρατιωτικών πόρων και, τελικά, η μεταφορά των συνεπειών του πολέμου στην καθημερινή ζωή των Αμερικανών μπορούν να δημιουργήσουν μια αλυσίδα επιπτώσεων, η οποία θα καταλήγει στην Ουάσιγκτον και στην κάλπη.
Από αυτή την οπτική, η επίθεση στο Λαρκ δεν αποτελεί τόσο την έναρξη μιας νέας επιχείρησης όσο τη δοκιμή μιας νέας λογικής.
Οι ΗΠΑ μπορούν να επιτεθούν στο Λαρκ αξιοποιώντας τη στρατιωτική τους ισχύ. Εάν, όμως, η απάντηση του Ιράν έχει ως αποτέλεσμα η Ουάσιγκτον να επωμίζεται, μετά από κάθε νέα επίθεση, ένα αυξανόμενο οικονομικό, περιφερειακό και πολιτικό κόστος, τότε η εξίσωση έχει αλλάξει.
Σε αυτή την περίπτωση, το ζήτημα δεν είναι πλέον ποια πλευρά διαθέτει μεγαλύτερη καταστροφική ισχύ.
Το ζήτημα είναι ποια πλευρά μπορεί να αυξήσει περισσότερο το κόστος της ισχύος του αντιπάλου.
Και φαίνεται ότι, με την είσοδο του Ρεζάι στη διοίκηση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, το Ιράν επιχειρεί περισσότερο από ποτέ να αξιοποιήσει ακριβώς αυτό το χαρτί:
Μετέφερε τον πόλεμο από το πεδίο της αμερικανικής στρατιωτικής υπεροχής στο πεδίο της αμερικανικής αντοχής. Από τους πυραύλους στην ενέργεια, από τις στρατιωτικές βάσεις στην οικονομία και από το πεδίο της μάχης στις εκλογές.
Εάν αυτή η στρατηγική επιτύχει, η Ουάσιγκτον θα βρεθεί αντιμέτωπη με μία από τις δυσκολότερες πολεμικές εξισώσεις της: δεν θα μπορεί εύκολα να υποχωρήσει, αλλά ούτε και να προχωρήσει χωρίς να καταβάλει σημαντικό τίμημα.
Αυτό ακριβώς θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως στρατηγικό αδιέξοδο.
Ίσως, λοιπόν, για αυτόν τον λόγο η επίθεση στο Larak θα πρέπει να αντιμετωπιστεί όχι ως το τέλος ενός ακόμη γύρου συγκρούσεων, αλλά ως η έναρξη μιας νέας φάσης — μιας «σύγκρουσης αντοχής», στην οποία το νικητήριο χαρτί δεν είναι κατ’ ανάγκη η μεγαλύτερη βόμβα.
Είναι η ευφυΐα, η στρατηγική υπομονή και η ικανότητα να επιβληθεί στον αντίπαλο ένα κόστος τόσο υψηλό, ώστε να μην μπορεί πλέον να το αποκρύψει από τους δικούς του πολιτικούς και εκλογικούς υπολογισμούς.
www.bankingnews.gr
Μιλώντας στο Fox News, ο Trump εμφανίστηκε αποφασισμένος να προχωρήσει σε σκληρά αντίποινα, στέλνοντας ένα ιδιαίτερα απειλητικό μήνυμα προς την Τεχεράνη.
«Θα χτυπήσουμε σκληρά το Ιράν. Θα απαντήσουμε στην επίθεση του Ιράν εναντίον αμερικανικών δυνάμεων στην Ιορδανία», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η δήλωση αυτή προκαλεί νέο συναγερμό, καθώς αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας ακόμη μεγαλύτερης στρατιωτικής σύγκρουσης στην περιοχή, σε μια περίοδο κατά την οποία η ένταση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν βρίσκεται ήδη σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα.
Ο Donald Trump εξαπέλυσε παράλληλα σφοδρή επίθεση κατά του Ιράν μέσω της πλατφόρμας Truth Social, επιχειρώντας να υποβαθμίσει τις δυνατότητες της Τεχεράνης και να εμφανίσει τη χώρα ως οικονομικά και στρατιωτικά εξουθενωμένη.
«Το Ιράν είναι επίσημα μια χρεοκοπημένη και διαλυμένη χώρα. Τελείωσε!», υποστήριξε.
Στη συνέχεια ισχυρίστηκε ότι το Ιράν δεν διαθέτει πλέον αποτελεσματικό ναυτικό και αεροπορία, ενώ έκανε λόγο ακόμη και για αδυναμία καταβολής μισθών στις ένοπλες δυνάμεις και τις αστυνομικές δυνάμεις της χώρας.
Οι δηλώσεις αυτές έρχονται την ώρα που η Ουάσιγκτον βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξανόμενες ανησυχίες για πιθανές ιρανικές επιθέσεις εναντίον αμερικανικών στόχων και δυνάμεων στην ευρύτερη περιοχή.
«Θα καταφέρουμε ένα σκληρό πλήγμα»
Ο Αμερικανός πρόεδρος επανέλαβε ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να απαντήσουν στρατιωτικά.
Σύμφωνα με όσα δήλωσε στο Fox News, τα αμερικανικά συστήματα αεράμυνας φέρεται να αναχαίτισαν όλους τους πυραύλους εκτός από έναν, ο οποίος –όπως υποστήριξε– δεν ακολούθησε τροχιά που να οδηγεί σε πλήγμα σημαντικού στόχου.
Ωστόσο, το μήνυμα του Donald Trump ήταν ξεκάθαρο και ιδιαίτερα σκληρό:
«Θα καταφέρουμε ένα σκληρό πλήγμα στο Ιράν!»
Η αναφορά αυτή εντείνει τους φόβους ότι η επόμενη αμερικανική κίνηση μπορεί να οδηγήσει σε νέα αλυσίδα αντιποίνων, με απρόβλεπτες συνέπειες για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Παράλληλα, ο Donald Trump στράφηκε εκ νέου εναντίον των μέσων ενημέρωσης που ασκούν κριτική στην αμερικανική πολιτική έναντι του Ιράν.
Στο πλαίσιο των προηγούμενων καταγγελιών του για τις εξελίξεις στο Ιράν, έκανε λόγο για «ψεύτικες ειδήσεις» και επανέλαβε ισχυρισμούς σχετικά με τον ρόλο της CIA και της Mossad στις αναταραχές που είχαν σημειωθεί στη χώρα.
Ο ίδιος αναφέρθηκε επίσης σε εξαιρετικά υψηλό αριθμό νεκρών διαδηλωτών, υποστηρίζοντας ότι ο αριθμός έχει πλέον φθάσει τους 100.000, και ζήτησε να αποδοθούν ευθύνες για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί, ωστόσο, αποδίδονται στον ίδιο τον Αμερικανό πρόεδρο και δεν τεκμηριώνονται από ανεξάρτητες πληροφορίες στο κείμενο που αποτέλεσε την πηγή των δηλώσεων.
Ιράν: «Πράξη επιθετικότητας και απελπισίας»
Από την πλευρά του Ιράν, η εικόνα που παρουσιάζεται είναι εντελώς διαφορετική.
Σύμφωνα με την ιρανική πλευρά, το βράδυ της Κυριακής πραγματοποιήθηκε επίθεση από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον δύο εκτοξευτών των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων στο νησί Λαρκ.
Η επίθεση, σύμφωνα με την ίδια πηγή, είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο και τον τραυματισμό Ιρανών μαχητών και πολιτών.
Η Τεχεράνη χαρακτήρισε την ενέργεια «πράξη επιθετικότητας και απελπισίας», ανεβάζοντας ακόμη περισσότερο τους τόνους απέναντι στην Ουάσιγκτον και τους συμμάχους της.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι τι θα ακολουθήσει.
Η δημόσια προαναγγελία του Donald Trump για «σκληρό πλήγμα» κατά του Ιράν δημιουργεί ένα εξαιρετικά επικίνδυνο σκηνικό, καθώς κάθε νέα στρατιωτική ενέργεια ενδέχεται να προκαλέσει αντίδραση της Τεχεράνης και να ανοίξει έναν νέο κύκλο επιθέσεων και αντιποίνων.
Η κατάσταση στην περιοχή κρέμεται πλέον από μια κλωστή.
Ένα νέο αμερικανικό χτύπημα, μια ιρανική απάντηση ή ένα πλήγμα σε αμερικανικές δυνάμεις θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως σπίθα για μια πολύ ευρύτερη ανάφλεξη.
Ο φόβος για έναν ανεξέλεγκτο κύκλο πολεμικής κλιμάκωσης επιστρέφει στη Μέση Ανατολή, ενώ τα επόμενα 24ωρα αναμένονται ιδιαίτερα κρίσιμα.
Η επίθεση των ΗΠΑ στο νησί Larak και η απάντηση του Ιράν
Η επίθεση των ΗΠΑ στο νησί Larak και η απάντηση του Ιράν δεν μπορούν να θεωρηθούν απλώς ένας ακόμη γύρος στον συνηθισμένο κύκλο «επίθεσης και αντιποίνων».
Η σημασία της συγκεκριμένης εξέλιξης έγκειται στο γεγονός ότι, εν μέσω ενός πολιτικού και στρατιωτικού αδιεξόδου, διαφαίνονται ενδείξεις αλλαγής του πεδίου αντιπαράθεσης.
Μιας αλλαγής κατά την οποία το Ιράν επιχειρεί, αντί να ανταγωνιστεί τις ΗΠΑ στο ιδιαίτερα δαπανηρό πεδίο της στρατιωτικής υπεροχής, να αυξήσει το κόστος που συνεπάγεται για την Ουάσιγκτον η χρήση αυτής της υπεροχής.
Η εξέλιξη αυτή σημειώθηκε αμέσως μετά από μια περίοδο έντονης πολιτικής, οικονομικής και διπλωματικής πίεσης.
Τις τελευταίες εβδομάδες, οι ΗΠΑ επέμεναν στην κλιμάκωση της οικονομικής πίεσης, στη συνέχιση του πολέμου και στην άποψη ότι δεν υπάρχει ανάγκη για διαπραγματεύσεις, επιχειρώντας να μεταδώσουν το μήνυμα ότι ο χρόνος δεν λειτουργεί υπέρ της Τεχεράνης.
Παράλληλα, αυξήθηκαν οι επισκέψεις και οι επαφές αξιωματούχων από το Πακιστάν, το Ομάν και το Κατάρ με την Τεχεράνη.
Θα μπορούσε, τουλάχιστον, να εκτιμηθεί ότι ένα μέρος αυτών των επαφών είχε ως στόχο τη μεταφορά μηνυμάτων και την άσκηση έμμεσης πίεσης, προκειμένου να μεταβληθούν οι υπολογισμοί της ιρανικής πλευράς.
Περιφερειακά μέσα ενημέρωσης περιέγραψαν, επίσης, αυτές τις επαφές ως μέρος μιας προσπάθειας αποκλιμάκωσης της έντασης και επαναλειτουργίας της διπλωματικής οδού.
Ωστόσο, όσα ακολούθησαν δεν έδειξαν κάποια αλλαγή στη στρατηγική της Τεχεράνης.
Οι δηλώσεις Ιρανών αξιωματούχων κατέδειξαν ότι οι διπλωματικές πιέσεις δεν κατάφεραν να μετατοπίσουν τις βασικές απαιτήσεις του Ιράν.
Μετά την αποτυχία των διπλωματικών προσπαθειών να σπάσει το αδιέξοδο, η στρατιωτική σύγκρουση κλιμακώθηκε εκ νέου.
Αυτό το σημείο πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη: η Τεχεράνη φαίνεται πως, αντί να αλλάξει τον δικό της υπολογισμό, επιχειρεί να αλλάξει τον υπολογισμό της άλλης πλευράς.
Το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας και η αλλαγή στη λογική διαχείρισης του πολέμου
Ο διορισμός του Mohsen Rezaei στη θέση του γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας σε αυτή τη χρονική συγκυρία δεν θα πρέπει να αντιμετωπιστεί απλώς ως μια διοικητική αλλαγή.
Ο Rezaei είναι μια προσωπικότητα που έχει αφιερώσει σημαντικό μέρος της πολιτικής και στρατιωτικής του διαδρομής στη διαχείριση πολέμων και στον σχεδιασμό στρατηγικής υπό συνθήκες παρατεταμένης φθοράς.
Η σημασία της παρουσίας του στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας δεν αφορά μόνο το γεγονός ότι διετέλεσε διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης κατά τον οκταετή πόλεμο Ιράν–Ιράκ. Συνδέεται περισσότερο με τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τον πόλεμο: ως μια σύγκρουση που δεν περιορίζεται στις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Οι πρόσφατες τοποθετήσεις του Rezaei δείχνουν, επίσης, μια μετατόπιση στην αμυντική και διπλωματική προσέγγιση του Ιράν.
Έχει δηλώσει ότι ο τρόπος με τον οποίο θα πολεμήσει το Ιράν πρόκειται να αλλάξει, ενώ σε άλλες δηλώσεις του έχει δώσει έμφαση στη σύνδεση μεταξύ οικονομικής πίεσης, περιφερειακής ασφάλειας και αμυντικών εργαλείων.
Η αλλαγή αυτή θα μπορούσε να συνοψιστεί ως εξής:
Το Ιράν δεν επιδιώκει πλέον απλώς να απαντά στα πλήγματα των ΗΠΑ• επιδιώκει να σχεδιάζει το κόστος που θα έχει για τις ΗΠΑ κάθε επόμενη απόφαση.
Πρόκειται για μια θεμελιώδη διαφορά.
Στο προηγούμενο μοντέλο, οι ΗΠΑ πραγματοποιούσαν μια επίθεση και το Ιράν απαντούσε, προκειμένου να διατηρήσει την αποτροπή. Στο νέο μοντέλο, η απάντηση δεν αποσκοπεί μόνο στην τιμωρία του επιτιθέμενου. Η ενέργεια πρέπει να σχεδιάζεται έτσι ώστε η επόμενη απόφαση των ΗΠΑ να καθίσταται δυσκολότερη και πιο δαπανηρή.
Η επίθεση στο Larak και η απάντηση του Ιράν στην περιοχή μπορούν να αναλυθούν ακριβώς από αυτή την οπτική. Η Τεχεράνη δείχνει ότι η γεωγραφία της απάντησης δεν είναι υποχρεωτικό να ταυτίζεται με τη γεωγραφία της επίθεσης και ότι το πεδίο άσκησης πίεσης μπορεί να είναι πολύ ευρύτερο από το σημείο που επέλεξαν οι ΗΠΑ.
Πού έγκειται η αδυναμία των ΗΠΑ;
Το Ιράν ίσως δεν μπορεί να ανταγωνιστεί απόλυτα τις ΗΠΑ σε επίπεδο αεροπορικής και ναυτικής ισχύος ή οπλικών συστημάτων. Δεν είναι όμως απαραίτητο να το κάνει.
Το ευάλωτο σημείο των ΗΠΑ βρίσκεται αλλού:
στο κόστος του πολέμου.
Η Ουάσιγκτον μπορεί να πραγματοποιήσει περισσότερες επιθέσεις, όμως κάθε επίθεση δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη αύξηση της πολιτικής ισχύος των ΗΠΑ. Εάν η χρήση στρατιωτικής ισχύος προκαλεί μεγαλύτερη αβεβαιότητα, αυξημένο κίνδυνο για τη ναυσιπλοΐα και πιέσεις στις ενεργειακές αγορές, ένα μέρος του κόστους της επίθεσης μεταφέρεται άμεσα στην αμερικανική οικονομία.
Εδώ ακριβώς αποκτούν σημασία τα Στενά του Hormuz για την Τεχεράνη — όχι απλώς ως ένας θαλάσσιος δίαυλος, αλλά ως μοχλός μεταφοράς του κόστους.
Η αύξηση της πίεσης στις θαλάσσιες μεταφορές, η άνοδος του ασφαλιστικού και μεταφορικού κόστους και οι διαταραχές στις ενεργειακές αγορές μπορούν αρχικά να ασκήσουν πίεση στις τιμές του πετρελαίου και των πετρελαϊκών προϊόντων.
Στη συνέχεια, οι επιπτώσεις μπορούν να μεταφερθούν στο πετρέλαιο κίνησης, στις μεταφορές, στη γεωργία, στις εφοδιαστικές αλυσίδες και, τελικά, στις τιμές των αγαθών.
Με αυτή τη λογική, το Ιράν δεν χρειάζεται κατ’ ανάγκη να καταστρέψει μια αμερικανική στρατιωτική βάση για να πλήξει τις ΗΠΑ. Αρκεί να αυξήσει το οικονομικό κόστος του πολέμου.
Το παράδοξο
Η Ουάσιγκτον βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με ένα ιδιαίτερα σοβαρό παράδοξο.
Εάν δεν χρησιμοποιήσει το στρατιωτικό της εργαλείο, το Ιράν μπορεί να εκτιμήσει ότι η στρατιωτική απειλή δεν διαθέτει πλέον την αποτρεπτική ισχύ του παρελθόντος και ότι ανοίγεται μεγαλύτερος χώρος για την αύξηση της πίεσης από την πλευρά του.
Εάν, αντίθετα, οι ΗΠΑ κλιμακώσουν τις επιθέσεις τους, το επίπεδο της έντασης θα αυξηθεί. Και η ίδια αυτή αύξηση της έντασης μπορεί να ενισχύσει τους ενεργειακούς κινδύνους και το οικονομικό κόστος.
Με άλλα λόγια, οι ΗΠΑ βρίσκονται μπροστά σε δύο επιλογές, οι οποίες αμφότερες έχουν κόστος:
Η περιορισμένη χρήση της στρατιωτικής ισχύος έχει κόστος για την αποτροπή• η εκτεταμένη χρήση της έχει οικονομικό και πολιτικό κόστος.
Αυτή είναι η παγίδα που επιχειρεί να δημιουργήσει η Τεχεράνη για την Ουάσιγκτον — και να τη βαθύνει.
Το Ιράν δεν επιδιώκει να νικήσει τις ΗΠΑ σε στρατιωτικό επίπεδο. Ο στόχος μπορεί να είναι να οδηγήσει την Ουάσιγκτον σε μια κατάσταση όπου η προσπάθεια επίτευξης στρατιωτικής νίκης θα γίνεται ολοένα και πιο ακριβή, τόσο πολιτικά όσο και οικονομικά.
Οι εκλογές του Νοεμβρίου: το κρίσιμο σημείο της εξίσωσης
Αυτό το παράδοξο αποκτά πολλαπλάσια σημασία ενόψει των εκλογών του Νοεμβρίου.
Ο Τραμπ χρειάζεται να παρουσιάσει τον πόλεμο στον Αμερικανό ψηφοφόρο ως επιτυχία: έναν πόλεμο στον οποίο οι ΗΠΑ εμφανίζονται ισχυρές, το Ιράν έχει υποχωρήσει και το κόστος παραμένει υπό έλεγχο.
Εάν, όμως, ο πόλεμος παραταθεί, οι τιμές της ενέργειας αυξηθούν, η πίεση στα πετρελαϊκά προϊόντα ενταθεί, το κόστος μεταφορών και παραγωγής αυξηθεί και, παράλληλα, οι αμερικανικές χρηματοπιστωτικές αγορές δεχθούν πιέσεις, τότε το αφήγημα της «νίκης» θα βρεθεί αντιμέτωπο με ένα απλό ερώτημα:
Εάν οι ΗΠΑ έχουν νικήσει, γιατί ο πόλεμος δεν έχει ακόμη τελειώσει και γιατί το κόστος του αυξάνεται;
Αυτό είναι το σημείο στο οποίο ένας εξωτερικός πόλεμος μπορεί να μετατραπεί σε εσωτερικό πολιτικό ζήτημα για τις ΗΠΑ.
Στην πραγματικότητα, επιλέγοντας αυτή τη διαδρομή, το Ιράν επιχειρεί να μετατρέψει την αντοχή των ΗΠΑ σε πολιτική μεταβλητή πριν από τις εκλογές.
Και αυτό είναι για την Ουάσιγκτον πιο επικίνδυνο από μια απλή τακτική ήττα στο πεδίο της μάχης.
Το νέο χαρτί του Ιράν
Η Τεχεράνη φαίνεται να έχει καταλήξει, τις τελευταίες εβδομάδες, σε έναν σημαντικό υπολογισμό:
Οι ΗΠΑ είναι περισσότερο ευάλωτες στο κόστος της διαρκούς χρήσης της στρατιωτικής τους ισχύος παρά στην έλλειψη στρατιωτικής ισχύος.
Αυτό ακριβώς είναι το σημείο στο οποίο μπορεί να επικεντρωθεί το Ιράν.
Η πίεση στον ενεργειακό τομέα, η αύξηση του κόστους του πολέμου, η δημιουργία αβεβαιότητας στις αγορές, η φθορά των στρατιωτικών πόρων και, τελικά, η μεταφορά των συνεπειών του πολέμου στην καθημερινή ζωή των Αμερικανών μπορούν να δημιουργήσουν μια αλυσίδα επιπτώσεων, η οποία θα καταλήγει στην Ουάσιγκτον και στην κάλπη.
Από αυτή την οπτική, η επίθεση στο Λαρκ δεν αποτελεί τόσο την έναρξη μιας νέας επιχείρησης όσο τη δοκιμή μιας νέας λογικής.
Οι ΗΠΑ μπορούν να επιτεθούν στο Λαρκ αξιοποιώντας τη στρατιωτική τους ισχύ. Εάν, όμως, η απάντηση του Ιράν έχει ως αποτέλεσμα η Ουάσιγκτον να επωμίζεται, μετά από κάθε νέα επίθεση, ένα αυξανόμενο οικονομικό, περιφερειακό και πολιτικό κόστος, τότε η εξίσωση έχει αλλάξει.
Σε αυτή την περίπτωση, το ζήτημα δεν είναι πλέον ποια πλευρά διαθέτει μεγαλύτερη καταστροφική ισχύ.
Το ζήτημα είναι ποια πλευρά μπορεί να αυξήσει περισσότερο το κόστος της ισχύος του αντιπάλου.
Και φαίνεται ότι, με την είσοδο του Ρεζάι στη διοίκηση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, το Ιράν επιχειρεί περισσότερο από ποτέ να αξιοποιήσει ακριβώς αυτό το χαρτί:
Μετέφερε τον πόλεμο από το πεδίο της αμερικανικής στρατιωτικής υπεροχής στο πεδίο της αμερικανικής αντοχής. Από τους πυραύλους στην ενέργεια, από τις στρατιωτικές βάσεις στην οικονομία και από το πεδίο της μάχης στις εκλογές.
Εάν αυτή η στρατηγική επιτύχει, η Ουάσιγκτον θα βρεθεί αντιμέτωπη με μία από τις δυσκολότερες πολεμικές εξισώσεις της: δεν θα μπορεί εύκολα να υποχωρήσει, αλλά ούτε και να προχωρήσει χωρίς να καταβάλει σημαντικό τίμημα.
Αυτό ακριβώς θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως στρατηγικό αδιέξοδο.
Ίσως, λοιπόν, για αυτόν τον λόγο η επίθεση στο Larak θα πρέπει να αντιμετωπιστεί όχι ως το τέλος ενός ακόμη γύρου συγκρούσεων, αλλά ως η έναρξη μιας νέας φάσης — μιας «σύγκρουσης αντοχής», στην οποία το νικητήριο χαρτί δεν είναι κατ’ ανάγκη η μεγαλύτερη βόμβα.
Είναι η ευφυΐα, η στρατηγική υπομονή και η ικανότητα να επιβληθεί στον αντίπαλο ένα κόστος τόσο υψηλό, ώστε να μην μπορεί πλέον να το αποκρύψει από τους δικούς του πολιτικούς και εκλογικούς υπολογισμούς.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών