Η ψηφοφορία δεν αφορούσε άμεση ένταξη της Ισλανδίας στην ΕΕ, αλλά το εάν η χώρα θα ξανάμπαινε στη διαδικασία διαπραγματεύσεων που είχε εγκαταλείψει πριν από περισσότερο από μία δεκαετία
Ένα ηχηρό πολιτικό μήνυμα προς τις Βρυξέλλες έστειλαν οι πολίτες της Ισλανδίας, απορρίπτοντας στο δημοψήφισμα της 29ης Αυγούστου την πρόταση για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το «όχι» επικράτησε με 52,8%, έναντι 47,2% του «ναι», με συμμετοχή που έφτασε το 82,5%. Η ψηφοφορία δεν αφορούσε άμεση ένταξη της Ισλανδίας στην ΕΕ, αλλά το εάν η χώρα θα ξανάμπαινε στη διαδικασία διαπραγματεύσεων που είχε εγκαταλείψει πριν από περισσότερο από μία δεκαετία.
Το αποτέλεσμα αποτελεί αναμφίβολα αποτυχία για όσους επιθυμούσαν να επαναφέρουν την Ισλανδία σε τροχιά πλήρους ένταξης, αν και δεν σημαίνει απομάκρυνση της χώρας από την Ευρώπη: το Ρέικιαβικ παραμένει στενά συνδεδεμένο με την ΕΕ μέσω του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (EEA) και της ζώνης Schengen.
Η αλιεία και η κυριαρχία έκριναν τη μάχη
Στο επίκεντρο της εκστρατείας του «όχι» βρέθηκε κυρίως ο φόβος ότι η πλήρης ένταξη θα μπορούσε να περιορίσει τον έλεγχο της Ισλανδίας πάνω στους εξαιρετικά σημαντικούς αλιευτικούς της πόρους.
Η αλιεία αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της ισλανδικής οικονομίας και οι αντίπαλοι της ένταξης υποστήριξαν ότι το σημερινό μοντέλο προσφέρει στη χώρα σημαντικά πλεονεκτήματα: πρόσβαση στην ευρωπαϊκή ενιαία αγορά χωρίς πλήρη παράδοση αρμοδιοτήτων στις Βρυξέλλες.
Για αρκετούς ψηφοφόρους, επομένως, το δίλημμα δεν ήταν «Ευρώπη ή απομόνωση», αλλά κατά πόσο υπάρχει πραγματικό όφελος από την πλήρη ένταξη όταν η χώρα ήδη απολαμβάνει μεγάλο μέρος των οικονομικών πλεονεκτημάτων της ευρωπαϊκής συνεργασίας.
«Πλήγμα» στη στρατηγική διεύρυνσης της ΕΕ
Το αποτέλεσμα έχει και ευρύτερη πολιτική σημασία.
Πριν από την ψηφοφορία, αξιωματούχοι της ΕΕ θεωρούσαν ότι μια θετική απόφαση της Ισλανδίας θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ισχυρό συμβολικό μήνυμα υπέρ της ευρωπαϊκής διεύρυνσης.
Η ένταξη μιας πλούσιας, σταθερής και ανεπτυγμένης χώρας θα μπορούσε να ενισχύσει την εικόνα της ΕΕ την ώρα που βρίσκονται σε εξέλιξη ή προωθούνται διαδικασίες ένταξης άλλων χωρών.
Το «όχι» στερεί από τις Βρυξέλλες αυτή τη δυνατότητα, χωρίς όμως να συνιστά ένα νέο Brexit. Η Ισλανδία παραμένει βαθιά ενσωματωμένη στην ευρωπαϊκή οικονομική αρχιτεκτονική και δεν τίθεται θέμα αποχώρησής της από τον EEA ή το Schengen.
Η κυβέρνηση παγώνει τις διαπραγματεύσεις
Η πρωθυπουργός Kristrún Frostadóttir δήλωσε μετά το αποτέλεσμα ότι η κυβέρνησή της θα σεβαστεί την επιλογή των πολιτών και δεν θα προχωρήσει στην επανέναρξη των ενταξιακών συνομιλιών.
Αντίθετα, το Ρέικιαβικ αναμένεται να επικεντρωθεί στην ενίσχυση της υφιστάμενης σχέσης του με την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του EEA. Η κυβέρνηση είχε δεσμευτεί ότι, σε περίπτωση επικράτησης του «όχι», το ζήτημα δεν θα επανερχόταν στην πολιτική ατζέντα κατά την τρέχουσα κυβερνητική θητεία.
Ο Vladimir Olentchenko βλέπει «νίκη της κυριαρχίας»
Στη Ρωσία, το αποτέλεσμα παρουσιάστηκε από ορισμένους αναλυτές ως απόρριψη της πολιτικής των Βρυξελλών.
Ο πολιτικός επιστήμονας Vladimir Olentchenko υποστήριξε ότι οι Ισλανδοί απέδειξαν πως δεν επιθυμούν να θυσιάσουν την εθνική τους κυριαρχία προς όφελος μιας περισσότερο συγκεντρωτικής Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η συγκεκριμένη ερμηνεία αποτελεί πολιτική άποψη και όχι το επίσημο συμπέρασμα του δημοψηφίσματος. Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι οι λόγοι του «όχι» ήταν πολλοί, με ιδιαίτερη βαρύτητα στην αλιεία, στην οικονομική αυτονομία και στην πεποίθηση ότι η σημερινή σχέση με την ΕΕ λειτουργεί ικανοποιητικά.
Florian Philippot: «Χαστούκι» σε Ursula von der Leyen και Emmanuel Macron
Το αποτέλεσμα χαιρετίστηκε επίσης από ευρωσκεπτικιστές πολιτικούς σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Ο Γάλλος πολιτικός Florian Philippot το παρουσίασε ως πολιτικό πλήγμα για την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen και τον Γάλλο πρόεδρο Emmanuel Macron.
Για τα ευρωσκεπτικιστικά κόμματα, η ισλανδική ψηφοφορία αποτελεί απόδειξη ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ισχυρές αντιστάσεις στην περαιτέρω μεταφορά εθνικών αρμοδιοτήτων στις Βρυξέλλες.
Η Ισλανδία λέει «όχι» στην ένταξη, όχι στην Ευρώπη
Το σημαντικότερο στοιχείο του αποτελέσματος είναι ακριβώς αυτή η διάκριση.
Οι Ισλανδοί δεν ψήφισαν για να απομακρυνθούν από την Ευρώπη. Ψήφισαν κατά της επανέναρξης μιας διαδικασίας που θα μπορούσε να οδηγήσει σε πλήρη ένταξη στην ΕΕ.
Η χώρα παραμένει μέλος του NATO, του EEA και του Schengen και διατηρεί στενές οικονομικές και πολιτικές σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Όμως το μήνυμα των καλπών ήταν σαφές: σε αυτή τη φάση, η πλειοψηφία των Ισλανδών προτιμά το σημερινό μοντέλο συνεργασίας από την πλήρη ένταξη στις δομές της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Και για τις Βρυξέλλες, το 52,8% του «όχι» αποτελεί ένα αποτέλεσμα που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί.
www.bankingnews.gr
Το «όχι» επικράτησε με 52,8%, έναντι 47,2% του «ναι», με συμμετοχή που έφτασε το 82,5%. Η ψηφοφορία δεν αφορούσε άμεση ένταξη της Ισλανδίας στην ΕΕ, αλλά το εάν η χώρα θα ξανάμπαινε στη διαδικασία διαπραγματεύσεων που είχε εγκαταλείψει πριν από περισσότερο από μία δεκαετία.
Το αποτέλεσμα αποτελεί αναμφίβολα αποτυχία για όσους επιθυμούσαν να επαναφέρουν την Ισλανδία σε τροχιά πλήρους ένταξης, αν και δεν σημαίνει απομάκρυνση της χώρας από την Ευρώπη: το Ρέικιαβικ παραμένει στενά συνδεδεμένο με την ΕΕ μέσω του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (EEA) και της ζώνης Schengen.
Η αλιεία και η κυριαρχία έκριναν τη μάχη
Στο επίκεντρο της εκστρατείας του «όχι» βρέθηκε κυρίως ο φόβος ότι η πλήρης ένταξη θα μπορούσε να περιορίσει τον έλεγχο της Ισλανδίας πάνω στους εξαιρετικά σημαντικούς αλιευτικούς της πόρους.
Η αλιεία αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της ισλανδικής οικονομίας και οι αντίπαλοι της ένταξης υποστήριξαν ότι το σημερινό μοντέλο προσφέρει στη χώρα σημαντικά πλεονεκτήματα: πρόσβαση στην ευρωπαϊκή ενιαία αγορά χωρίς πλήρη παράδοση αρμοδιοτήτων στις Βρυξέλλες.
Για αρκετούς ψηφοφόρους, επομένως, το δίλημμα δεν ήταν «Ευρώπη ή απομόνωση», αλλά κατά πόσο υπάρχει πραγματικό όφελος από την πλήρη ένταξη όταν η χώρα ήδη απολαμβάνει μεγάλο μέρος των οικονομικών πλεονεκτημάτων της ευρωπαϊκής συνεργασίας.
«Πλήγμα» στη στρατηγική διεύρυνσης της ΕΕ
Το αποτέλεσμα έχει και ευρύτερη πολιτική σημασία.
Πριν από την ψηφοφορία, αξιωματούχοι της ΕΕ θεωρούσαν ότι μια θετική απόφαση της Ισλανδίας θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ισχυρό συμβολικό μήνυμα υπέρ της ευρωπαϊκής διεύρυνσης.
Η ένταξη μιας πλούσιας, σταθερής και ανεπτυγμένης χώρας θα μπορούσε να ενισχύσει την εικόνα της ΕΕ την ώρα που βρίσκονται σε εξέλιξη ή προωθούνται διαδικασίες ένταξης άλλων χωρών.
Το «όχι» στερεί από τις Βρυξέλλες αυτή τη δυνατότητα, χωρίς όμως να συνιστά ένα νέο Brexit. Η Ισλανδία παραμένει βαθιά ενσωματωμένη στην ευρωπαϊκή οικονομική αρχιτεκτονική και δεν τίθεται θέμα αποχώρησής της από τον EEA ή το Schengen.
Η κυβέρνηση παγώνει τις διαπραγματεύσεις
Η πρωθυπουργός Kristrún Frostadóttir δήλωσε μετά το αποτέλεσμα ότι η κυβέρνησή της θα σεβαστεί την επιλογή των πολιτών και δεν θα προχωρήσει στην επανέναρξη των ενταξιακών συνομιλιών.
Αντίθετα, το Ρέικιαβικ αναμένεται να επικεντρωθεί στην ενίσχυση της υφιστάμενης σχέσης του με την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του EEA. Η κυβέρνηση είχε δεσμευτεί ότι, σε περίπτωση επικράτησης του «όχι», το ζήτημα δεν θα επανερχόταν στην πολιτική ατζέντα κατά την τρέχουσα κυβερνητική θητεία.
Ο Vladimir Olentchenko βλέπει «νίκη της κυριαρχίας»
Στη Ρωσία, το αποτέλεσμα παρουσιάστηκε από ορισμένους αναλυτές ως απόρριψη της πολιτικής των Βρυξελλών.
Ο πολιτικός επιστήμονας Vladimir Olentchenko υποστήριξε ότι οι Ισλανδοί απέδειξαν πως δεν επιθυμούν να θυσιάσουν την εθνική τους κυριαρχία προς όφελος μιας περισσότερο συγκεντρωτικής Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η συγκεκριμένη ερμηνεία αποτελεί πολιτική άποψη και όχι το επίσημο συμπέρασμα του δημοψηφίσματος. Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι οι λόγοι του «όχι» ήταν πολλοί, με ιδιαίτερη βαρύτητα στην αλιεία, στην οικονομική αυτονομία και στην πεποίθηση ότι η σημερινή σχέση με την ΕΕ λειτουργεί ικανοποιητικά.
Florian Philippot: «Χαστούκι» σε Ursula von der Leyen και Emmanuel Macron
Το αποτέλεσμα χαιρετίστηκε επίσης από ευρωσκεπτικιστές πολιτικούς σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Ο Γάλλος πολιτικός Florian Philippot το παρουσίασε ως πολιτικό πλήγμα για την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen και τον Γάλλο πρόεδρο Emmanuel Macron.
Για τα ευρωσκεπτικιστικά κόμματα, η ισλανδική ψηφοφορία αποτελεί απόδειξη ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ισχυρές αντιστάσεις στην περαιτέρω μεταφορά εθνικών αρμοδιοτήτων στις Βρυξέλλες.
Η Ισλανδία λέει «όχι» στην ένταξη, όχι στην Ευρώπη
Το σημαντικότερο στοιχείο του αποτελέσματος είναι ακριβώς αυτή η διάκριση.
Οι Ισλανδοί δεν ψήφισαν για να απομακρυνθούν από την Ευρώπη. Ψήφισαν κατά της επανέναρξης μιας διαδικασίας που θα μπορούσε να οδηγήσει σε πλήρη ένταξη στην ΕΕ.
Η χώρα παραμένει μέλος του NATO, του EEA και του Schengen και διατηρεί στενές οικονομικές και πολιτικές σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Όμως το μήνυμα των καλπών ήταν σαφές: σε αυτή τη φάση, η πλειοψηφία των Ισλανδών προτιμά το σημερινό μοντέλο συνεργασίας από την πλήρη ένταξη στις δομές της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Και για τις Βρυξέλλες, το 52,8% του «όχι» αποτελεί ένα αποτέλεσμα που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών