Έρχεται κραχ 90% στις αγορές, δεν γλιτώνουν ούτε χρυσός και ακίνητα, λέει ο γνωστός οικονομολόγος
Σήμα κινδύνου για μια πρωτοφανή χρηματιστηριακή κατάρρευση εκπέμπει ο γνωστός οικονομολόγος Harry Dent, προειδοποιώντας ότι η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται στα πρόθυρα μιας καταστροφικής «αποτοξίνωσης».
Με τον αγαπημένο δείκτη του Warren Buffett –τη συνολική κεφαλαιοποίηση της αγοράς προς το ΑΕΠ– να «αναβοσβήνει» στα πλέον επικίνδυνα επίπεδα της ιστορίας, η λεγόμενη «Φούσκα των Πάντων» φαίνεται πως εξάντλησε τα περιθώριά της.
Μετά από 17,5 χρόνια τεχνητής υποστήριξης και 31 τρισεκατομμύρια δολάρια εκατέρωθεν δημοσιονομικών κινήτρων, ο Dent ξεκαθαρίζει πως το μοιραίο ραντεβού με την πραγματικότητα δεν μπορεί να αναβληθεί άλλο: ένα σαρωτικό κραχ, ικανό να αγγίξει το 90% και να παρασύρει μετοχές, ακίνητα, ακόμα και τον χρυσό, βρίσκεται προ των πυλών μέσα στους επόμενους τέσσερις μήνες.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τον Dent, υπάρχουν πολλοί δείκτες που σηματοδοτούν ότι οι αγορές είναι υπερτιμημένες, και πολλοί από αυτούς «αναβοσβήνουν»…
Σημειωτέον, διανύουμε μια περίοδο πρωτοφανούς φούσκας, μετά από 17,5 χρόνια κατά τα οποία συνολικά 31 τρισεκατομμύρια δολάρια δημοσιονομικών και νομισματικών κινήτρων διοχετεύθηκαν στην οικονομία μας από το 2008.
Όμως, όπως επισημαίνει ο οικονομολόγος, ο πιο σεβαστός και απλός δείκτης είναι αυτός που παρακολουθεί περισσότερο ο Warren Buffett, δηλαδή τη συνολική κεφαλαιοποίηση της χρηματιστηριακής αγοράς σε σχέση με το ΑΕΠ (GDP).
Αυτός ο δείκτης συνεχίζει να δείχνει ολοένα και μεγαλύτερη υπερτίμηση, όπως φαίνεται και στο διάγραμμα.
Δείχνει επίσης ότι κάθε φορά που έχουμε μια τέτοια απότομη άνοδο στις αποτιμήσεις, ακολουθεί χρηματιστηριακή κατάρρευση!
Επομένως, «μια κατάρρευση έρχεται αργά ή γρήγορα — και εγώ λέω ότι θα έρθει τώρα… Μάλλον νωρίτερα!» γράφει στους πελάτες του ο Dent.
«Φούσκα των Πάντων»
Αυτό δεν είναι απλώς η πρώτη «Φούσκα των Πάντων» (Everything Bubble) στη σύγχρονη ιστορία, με τα ακίνητα, τα εμπορεύματα —και από τα τέλη του 2023 ακόμη και τον χρυσό και το ασήμι— να συμμετέχουν.
Είναι επίσης, με μεγάλη διαφορά, η μεγαλύτερη και μακροβιότερη χρηματιστηριακή φούσκα, και ακόμη περισσότερο στον τομέα των ακινήτων.
Η φούσκα των ακινήτων που ξεκίνησε το 2012 ξεπερνά κατά πολύ οτιδήποτε έχει υπάρξει στην ιστορία και είναι παγκόσμια.
Αυτή η ανοδική πορεία των μετοχών από τις αρχές του 2009 ήταν φούσκα από την αρχή, εξαιτίας των τεράστιων τεχνητών κινήτρων — κάτι που εγώ αποκαλώ «Υπεραντίδραση στην COVID» (The Over-Reaction to COVID).
Καμία φάση φούσκας δεν έχει διαρκέσει περισσότερο από 5-6 χρόνια, συμπεριλαμβανομένων των περιόδων 1995-2000 και 1925-1929.
Αυτή η φούσκα ήταν ήδη σε εξέλιξη από την αρχή, από το χαμηλό του Μαρτίου 2009 και μετά, λόγω των τεράστιων δημοσιονομικών κινήτρων, και πλέον διαρκεί 17,5 χρόνια.
Και η οικονομική επιβράδυνση που οδήγησε σε τόσο μεγάλης κλίμακας μέτρα τόνωσης είχε ολοκληρωθεί, σύμφωνα με τον δικό μου «Spending Wave», όταν αυτός έφτασε στο χαμηλότερο σημείο του στα τέλη του 2022, αφού είχε κορυφωθεί στα τέλη του 2007 — ακριβώς όπως προβλεπόταν.
Επομένως, όπως λέει ο Dent, δεν θα έπρεπε πλέον να χρειαζόμαστε συνεχή οικονομικά κίνητρα.
Παρ' όλα αυτά, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να παρέχουν περίπου 2 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως σε δημοσιονομικά ελλείμματα, επειδή πλέον έχουν μια οικονομία που έχει υπερ-τονωθεί, με πρωτοφανή επίπεδα χρέους και «εταιρειών-ζόμπι» (zombie companies) να την επιβαρύνουν.
Αυτό προέκυψε επειδή η ύφεση που καθυστερούσε από καιρό να εκδηλωθεί, κατά την περίοδο 2020-2022/23, δεν αφέθηκε να επιτελέσει το έργο της: να «καθαρίσει» τα χρέη και τις οριακής βιωσιμότητας επιχειρήσεις — κάτι που ο ελεύθερος καπιταλισμός της αγοράς κάνει τόσο αποτελεσματικά και γρήγορα όταν είναι απαραίτητο.
Τώρα, καμία κεντρική τράπεζα ή κυβέρνηση δεν θέλει να δει αυτή την καθυστερημένη «αποτοξίνωση» από το χρέος.
Έτσι, διατηρούν τα οικονομικά κίνητρα (το «κρακ») σε υψηλά επίπεδα!
Οι επενδυτές κανονικά θα πρέπει να αναδιαρθρώνουν το χαρτοφυλάκιό τους απομακρυνόμενοι από τις πιο υπερτιμημένες μετοχές ή κλάδους σε μια τέτοια κυκλική κορύφωση και στη συνέχεια να κάνουν εκ νέου αναδιάρθρωση μετά την ολοκλήρωση μιας σημαντικής διόρθωσης.
Γιατί;
Επειδή οι περισσότεροι από εμάς δεν είμαστε καλοί στο να προβλέπουμε σωστά το timing των αγορών.
Ως αποτέλεσμα, αυτή η τακτική συχνά δεν λειτουργεί καλά, επειδή έχουμε την τάση να βγαίνουμε πολύ αργά από την αγορά και να επιστρέφουμε επίσης πολύ αργά.
Αλλά αυτή τη φορά είναι διαφορετικά;…
Πρώτον, πρόκειται για μια επέκταση του 90ετούς Κύκλου της Υπερ-Φούσκας (Super Bubble Cycle), ο οποίος είναι πλέον απλώς υπερβολικά «μεγάλος» για να τον αντέξει κανείς χωρίς σοβαρές συνέπειες.
Δεν μπορείς πραγματικά να ανακάμψεις εύκολα από μια κατάρρευση της τάξης του 70% έως 90%, που είναι χαρακτηριστική αυτού του κύκλου.
Όμως, αυτή η φούσκα έχει πλέον διογκωθεί πέρα από οτιδήποτε έχει καταγραφεί στην ιστορία, λόγω των 31 τρισεκατομμυρίων δολαρίων κινήτρων μόνο στις ΗΠΑ, και πρόκειται για μια «Φούσκα των Πάντων».
Επομένως, δεν υπάρχει ουσιαστικά πού να κρυφτεί κανείς, εκτός από τα ασφαλέστερα ομόλογα με τις χαμηλότερες αποδόσεις, όπως τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα (U.S. Treasuries).
Ούτε ο χρυσός θα επιβιώσει από αυτή τη μαζική κατάρρευση, σύμφωνα με την άποψη του συγγραφέα.
Όλα αυτά σημαίνουν ότι αυτή η κατάρρευση είναι πολύ πιθανό να καταλήξει να ανταγωνιστεί σε μέγεθος την κατάρρευση του 1929-1932, η οποία έφτασε το 89% στον Dow Jones των blue-chip μετοχών.
Και χρειάστηκαν 25 χρόνια, μέχρι το 1954, για να επιστρέψει ο δείκτης στα προηγούμενα επίπεδά του.
Όμως, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θα είχαν δει ποτέ αυτή την πλήρη ανάκαμψη, επειδή θα είχαν πανικοβληθεί σε κάποιο σημείο της πτώσης και θα είχαν πουλήσει, χάνοντας έτσι μεγάλο μέρος της ισχυρής πρώτης ανόδου από τα τέλη του 1932 έως τα τέλη του 1937.
Γνωρίζω ότι αυτή η φούσκα συνεχίζεται και συνεχίζεται και έχει αψηφήσει κάθε επιχείρημα κοινής λογικής εναντίον της.
Όμως, από τη στιγμή που ο χρυσός και το ασήμι συμμετέχουν πλέον πλήρως στη φούσκα από τα τέλη του 2023, δεν έχει απομείνει σχεδόν τίποτα άλλο για να γίνει φούσκα — και, σύμφωνα με αυτή την άποψη, τότε είναι που είναι πιθανότερο να σκάσει!
Επιπλέον, ο 4ετής κύκλος φτάνει προς το τέλος του τρέχοντος έτους και, επομένως, αυτή θεωρείται καλή χρονική στιγμή για να ξεκινήσει η πτώση.
Τουλάχιστον, γίνετε όσο πιο ασφαλείς μπορείτε για τους επόμενους 4 μήνες…
Έπειτα, μπορούμε να επανεκτιμήσουμε την κατάσταση τον Ιανουάριο.
www.bankingnews.gr
Με τον αγαπημένο δείκτη του Warren Buffett –τη συνολική κεφαλαιοποίηση της αγοράς προς το ΑΕΠ– να «αναβοσβήνει» στα πλέον επικίνδυνα επίπεδα της ιστορίας, η λεγόμενη «Φούσκα των Πάντων» φαίνεται πως εξάντλησε τα περιθώριά της.
Μετά από 17,5 χρόνια τεχνητής υποστήριξης και 31 τρισεκατομμύρια δολάρια εκατέρωθεν δημοσιονομικών κινήτρων, ο Dent ξεκαθαρίζει πως το μοιραίο ραντεβού με την πραγματικότητα δεν μπορεί να αναβληθεί άλλο: ένα σαρωτικό κραχ, ικανό να αγγίξει το 90% και να παρασύρει μετοχές, ακίνητα, ακόμα και τον χρυσό, βρίσκεται προ των πυλών μέσα στους επόμενους τέσσερις μήνες.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τον Dent, υπάρχουν πολλοί δείκτες που σηματοδοτούν ότι οι αγορές είναι υπερτιμημένες, και πολλοί από αυτούς «αναβοσβήνουν»…
Σημειωτέον, διανύουμε μια περίοδο πρωτοφανούς φούσκας, μετά από 17,5 χρόνια κατά τα οποία συνολικά 31 τρισεκατομμύρια δολάρια δημοσιονομικών και νομισματικών κινήτρων διοχετεύθηκαν στην οικονομία μας από το 2008.
Όμως, όπως επισημαίνει ο οικονομολόγος, ο πιο σεβαστός και απλός δείκτης είναι αυτός που παρακολουθεί περισσότερο ο Warren Buffett, δηλαδή τη συνολική κεφαλαιοποίηση της χρηματιστηριακής αγοράς σε σχέση με το ΑΕΠ (GDP).
Αυτός ο δείκτης συνεχίζει να δείχνει ολοένα και μεγαλύτερη υπερτίμηση, όπως φαίνεται και στο διάγραμμα.
Δείχνει επίσης ότι κάθε φορά που έχουμε μια τέτοια απότομη άνοδο στις αποτιμήσεις, ακολουθεί χρηματιστηριακή κατάρρευση!
Επομένως, «μια κατάρρευση έρχεται αργά ή γρήγορα — και εγώ λέω ότι θα έρθει τώρα… Μάλλον νωρίτερα!» γράφει στους πελάτες του ο Dent.
«Φούσκα των Πάντων»
Αυτό δεν είναι απλώς η πρώτη «Φούσκα των Πάντων» (Everything Bubble) στη σύγχρονη ιστορία, με τα ακίνητα, τα εμπορεύματα —και από τα τέλη του 2023 ακόμη και τον χρυσό και το ασήμι— να συμμετέχουν.
Είναι επίσης, με μεγάλη διαφορά, η μεγαλύτερη και μακροβιότερη χρηματιστηριακή φούσκα, και ακόμη περισσότερο στον τομέα των ακινήτων.
Η φούσκα των ακινήτων που ξεκίνησε το 2012 ξεπερνά κατά πολύ οτιδήποτε έχει υπάρξει στην ιστορία και είναι παγκόσμια.
Αυτή η ανοδική πορεία των μετοχών από τις αρχές του 2009 ήταν φούσκα από την αρχή, εξαιτίας των τεράστιων τεχνητών κινήτρων — κάτι που εγώ αποκαλώ «Υπεραντίδραση στην COVID» (The Over-Reaction to COVID).
Καμία φάση φούσκας δεν έχει διαρκέσει περισσότερο από 5-6 χρόνια, συμπεριλαμβανομένων των περιόδων 1995-2000 και 1925-1929.
Αυτή η φούσκα ήταν ήδη σε εξέλιξη από την αρχή, από το χαμηλό του Μαρτίου 2009 και μετά, λόγω των τεράστιων δημοσιονομικών κινήτρων, και πλέον διαρκεί 17,5 χρόνια.
Και η οικονομική επιβράδυνση που οδήγησε σε τόσο μεγάλης κλίμακας μέτρα τόνωσης είχε ολοκληρωθεί, σύμφωνα με τον δικό μου «Spending Wave», όταν αυτός έφτασε στο χαμηλότερο σημείο του στα τέλη του 2022, αφού είχε κορυφωθεί στα τέλη του 2007 — ακριβώς όπως προβλεπόταν.
Επομένως, όπως λέει ο Dent, δεν θα έπρεπε πλέον να χρειαζόμαστε συνεχή οικονομικά κίνητρα.
Παρ' όλα αυτά, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να παρέχουν περίπου 2 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως σε δημοσιονομικά ελλείμματα, επειδή πλέον έχουν μια οικονομία που έχει υπερ-τονωθεί, με πρωτοφανή επίπεδα χρέους και «εταιρειών-ζόμπι» (zombie companies) να την επιβαρύνουν.
Αυτό προέκυψε επειδή η ύφεση που καθυστερούσε από καιρό να εκδηλωθεί, κατά την περίοδο 2020-2022/23, δεν αφέθηκε να επιτελέσει το έργο της: να «καθαρίσει» τα χρέη και τις οριακής βιωσιμότητας επιχειρήσεις — κάτι που ο ελεύθερος καπιταλισμός της αγοράς κάνει τόσο αποτελεσματικά και γρήγορα όταν είναι απαραίτητο.
Τώρα, καμία κεντρική τράπεζα ή κυβέρνηση δεν θέλει να δει αυτή την καθυστερημένη «αποτοξίνωση» από το χρέος.
Έτσι, διατηρούν τα οικονομικά κίνητρα (το «κρακ») σε υψηλά επίπεδα!
Οι επενδυτές κανονικά θα πρέπει να αναδιαρθρώνουν το χαρτοφυλάκιό τους απομακρυνόμενοι από τις πιο υπερτιμημένες μετοχές ή κλάδους σε μια τέτοια κυκλική κορύφωση και στη συνέχεια να κάνουν εκ νέου αναδιάρθρωση μετά την ολοκλήρωση μιας σημαντικής διόρθωσης.
Γιατί;
Επειδή οι περισσότεροι από εμάς δεν είμαστε καλοί στο να προβλέπουμε σωστά το timing των αγορών.
Ως αποτέλεσμα, αυτή η τακτική συχνά δεν λειτουργεί καλά, επειδή έχουμε την τάση να βγαίνουμε πολύ αργά από την αγορά και να επιστρέφουμε επίσης πολύ αργά.
Αλλά αυτή τη φορά είναι διαφορετικά;…
Πρώτον, πρόκειται για μια επέκταση του 90ετούς Κύκλου της Υπερ-Φούσκας (Super Bubble Cycle), ο οποίος είναι πλέον απλώς υπερβολικά «μεγάλος» για να τον αντέξει κανείς χωρίς σοβαρές συνέπειες.
Δεν μπορείς πραγματικά να ανακάμψεις εύκολα από μια κατάρρευση της τάξης του 70% έως 90%, που είναι χαρακτηριστική αυτού του κύκλου.
Όμως, αυτή η φούσκα έχει πλέον διογκωθεί πέρα από οτιδήποτε έχει καταγραφεί στην ιστορία, λόγω των 31 τρισεκατομμυρίων δολαρίων κινήτρων μόνο στις ΗΠΑ, και πρόκειται για μια «Φούσκα των Πάντων».
Επομένως, δεν υπάρχει ουσιαστικά πού να κρυφτεί κανείς, εκτός από τα ασφαλέστερα ομόλογα με τις χαμηλότερες αποδόσεις, όπως τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα (U.S. Treasuries).
Ούτε ο χρυσός θα επιβιώσει από αυτή τη μαζική κατάρρευση, σύμφωνα με την άποψη του συγγραφέα.
Όλα αυτά σημαίνουν ότι αυτή η κατάρρευση είναι πολύ πιθανό να καταλήξει να ανταγωνιστεί σε μέγεθος την κατάρρευση του 1929-1932, η οποία έφτασε το 89% στον Dow Jones των blue-chip μετοχών.
Και χρειάστηκαν 25 χρόνια, μέχρι το 1954, για να επιστρέψει ο δείκτης στα προηγούμενα επίπεδά του.
Όμως, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θα είχαν δει ποτέ αυτή την πλήρη ανάκαμψη, επειδή θα είχαν πανικοβληθεί σε κάποιο σημείο της πτώσης και θα είχαν πουλήσει, χάνοντας έτσι μεγάλο μέρος της ισχυρής πρώτης ανόδου από τα τέλη του 1932 έως τα τέλη του 1937.
Γνωρίζω ότι αυτή η φούσκα συνεχίζεται και συνεχίζεται και έχει αψηφήσει κάθε επιχείρημα κοινής λογικής εναντίον της.
Όμως, από τη στιγμή που ο χρυσός και το ασήμι συμμετέχουν πλέον πλήρως στη φούσκα από τα τέλη του 2023, δεν έχει απομείνει σχεδόν τίποτα άλλο για να γίνει φούσκα — και, σύμφωνα με αυτή την άποψη, τότε είναι που είναι πιθανότερο να σκάσει!
Επιπλέον, ο 4ετής κύκλος φτάνει προς το τέλος του τρέχοντος έτους και, επομένως, αυτή θεωρείται καλή χρονική στιγμή για να ξεκινήσει η πτώση.
Τουλάχιστον, γίνετε όσο πιο ασφαλείς μπορείτε για τους επόμενους 4 μήνες…
Έπειτα, μπορούμε να επανεκτιμήσουμε την κατάσταση τον Ιανουάριο.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών