Η NPT αποτελεί τον βασικό πυλώνα του διεθνούς συστήματος για τον περιορισμό της διάδοσης πυρηνικών όπλων
Iρανοί βουλευτές κατέθεσαν πρόταση τη Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου 2026 για την αποχώρηση της χώρας από τη Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων (NPT), ανοίγοντας μια συζήτηση με σημαντικές διεθνείς συνέπειες.
Σύμφωνα με τον βουλευτή Hossein-Ali Haji Deligani, η πρόταση κατατέθηκε στο προεδρείο του Κοινοβουλίου με διαδικασία «τριπλού κατεπείγοντος» και θα πρέπει να εγκριθεί προτού εισαχθεί προς συζήτηση.
Η NPT αποτελεί τον βασικό πυλώνα του διεθνούς συστήματος για τον περιορισμό της διάδοσης πυρηνικών όπλων.
Τα κράτη που συμμετέχουν ως μη πυρηνικές δυνάμεις δεσμεύονται να μην αποκτήσουν ή κατασκευάσουν πυρηνικά όπλα και αποδέχονται ελέγχους του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ). Το Ιράν είναι συμβαλλόμενο μέρος της NPT από το 1970 και έχει συμφωνία διασφαλίσεων με τον ΔΟΑΕ.
Η αποχώρηση, πάντως, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι μια χώρα αποφασίζει να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο.
Σημαίνει ότι παύει να δεσμεύεται από τις υποχρεώσεις της NPT, εφόσον ολοκληρωθεί η προβλεπόμενη διαδικασία.
Tι προβλέπει η συνθήκη
Το Άρθρο Χ της Συνθήκης επιτρέπει σε ένα κράτος να αποχωρήσει εάν θεωρεί ότι «έκτακτα γεγονότα» έχουν θέσει σε κίνδυνο τα ύψιστα εθνικά του συμφέροντα. Απαιτείται προειδοποίηση τριών μηνών προς τα υπόλοιπα κράτη-μέλη και το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, μαζί με αιτιολόγηση της απόφασης.
Για το Ιράν, μια τέτοια κίνηση θα δημιουργούσε σοβαρά ερωτήματα για το μέλλον των επιθεωρήσεων και των διεθνών ελέγχων στο πυρηνικό του πρόγραμμα. Παράλληλα, θα μπορούσε να εντείνει τη διπλωματική αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ και ευρωπαϊκές χώρες και να αυξήσει τις ανησυχίες για πυρηνική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή.
Η Τεχεράνη επιμένει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα έχει ειρηνικό χαρακτήρα. Ενδεχόμενη αποχώρηση από τη NPT, ωστόσο, θα αποτελούσε σημαντική αλλαγή στο νομικό και διπλωματικό πλαίσιο μέσα στο οποίο εξελίσσεται η πυρηνική διαμάχη.
Η παραπομπή στον ΟΗΕ αναζωπυρώνει τη συζήτηση για τη NPT
Η κοινοβουλευτική πρωτοβουλία ακολουθεί απόφαση του Σεπτεμβρίου από το Συμβούλιο Διοικητών του ΔΟΑΕ για παραπομπή του ιρανικού πυρηνικού φακέλου στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, με την αιτιολογία ότι η Τεχεράνη δεν συμμορφώθηκε με τις υποχρεώσεις της στο πλαίσιο του καθεστώτος διασφαλίσεων.
Το 35μελές Συμβούλιο ενέκρινε το σχετικό ψήφισμα με 23 ψήφους υπέρ, ενώ η Ρωσία, η Κίνα και ο Νίγηρας το καταψήφισαν. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ήταν η πρώτη φορά έπειτα από δύο δεκαετίες που το Συμβούλιο του ΔΟΑΕ προχωρούσε σε μια τέτοια κίνηση κατά του Ιράν.
Η Τεχεράνη απέρριψε τις κατηγορίες, χαρακτηρίζοντας την απόφαση πολιτικά υποκινούμενη.
Ιρανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν επίσης ότι οι αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις εναντίον ιρανικών μη στρατιωτικών πυρηνικών εγκαταστάσεων έχουν διαταράξει σοβαρά τις συνθήκες που απαιτούνται για την ομαλή συνεργασία με τον ΔΟΑΕ στο πλαίσιο των διασφαλίσεων.
Η Κίνα έχει δηλώσει ότι οι επιθέσεις εναντίον ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων που τελούν υπό τις διασφαλίσεις του ΔΟΑΕ δημιούργησαν σοβαρά εμπόδια στη συνεργασία και επέφεραν σημαντικό πλήγμα στο διεθνές καθεστώς μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων.
Ρωσία και Κίνα αντιτίθενται σε περαιτέρω πιέσεις προς το Ιράν
Η Ρωσία και η Κίνα έχουν επανειλημμένα εκφράσει την αντίθεσή τους στις δυτικές προσπάθειες για ενίσχυση της πίεσης προς την Τεχεράνη.
Στις 17 Σεπτεμβρίου, Μόσχα και Πεκίνο άσκησαν Veto σε ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, το οποίο είχε την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών και προέβλεπε την παράταση της εντολής ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων που παρακολουθούν την εφαρμογή των κυρώσεων κατά του Ιράν.
Η Ρωσία υποστήριξε ότι οι ενέργειες των δυτικών χωρών περιπλέκουν περαιτέρω τις προσπάθειες επίλυσης της κρίσης.
Η αντιπαράθεση γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν έχει έτσι επεκταθεί πέρα από το πλαίσιο του ΔΟΑΕ, με τις διαφωνίες στο Συμβούλιο Ασφαλείας να αντανακλούν την ευρύτερη γεωπολιτική σύγκρουση γύρω από την Τεχεράνη.
Με την κατάθεση του νομοσχεδίου στο ιρανικό Κοινοβούλιο, το ενδεχόμενο αποχώρησης από τη NPT βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο αυτής της αντιπαράθεσης.
www.bankingnews.gr
Σύμφωνα με τον βουλευτή Hossein-Ali Haji Deligani, η πρόταση κατατέθηκε στο προεδρείο του Κοινοβουλίου με διαδικασία «τριπλού κατεπείγοντος» και θα πρέπει να εγκριθεί προτού εισαχθεί προς συζήτηση.
Η NPT αποτελεί τον βασικό πυλώνα του διεθνούς συστήματος για τον περιορισμό της διάδοσης πυρηνικών όπλων.
Τα κράτη που συμμετέχουν ως μη πυρηνικές δυνάμεις δεσμεύονται να μην αποκτήσουν ή κατασκευάσουν πυρηνικά όπλα και αποδέχονται ελέγχους του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ). Το Ιράν είναι συμβαλλόμενο μέρος της NPT από το 1970 και έχει συμφωνία διασφαλίσεων με τον ΔΟΑΕ.
Η αποχώρηση, πάντως, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι μια χώρα αποφασίζει να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο.
Σημαίνει ότι παύει να δεσμεύεται από τις υποχρεώσεις της NPT, εφόσον ολοκληρωθεί η προβλεπόμενη διαδικασία.
Tι προβλέπει η συνθήκη
Το Άρθρο Χ της Συνθήκης επιτρέπει σε ένα κράτος να αποχωρήσει εάν θεωρεί ότι «έκτακτα γεγονότα» έχουν θέσει σε κίνδυνο τα ύψιστα εθνικά του συμφέροντα. Απαιτείται προειδοποίηση τριών μηνών προς τα υπόλοιπα κράτη-μέλη και το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, μαζί με αιτιολόγηση της απόφασης.
Για το Ιράν, μια τέτοια κίνηση θα δημιουργούσε σοβαρά ερωτήματα για το μέλλον των επιθεωρήσεων και των διεθνών ελέγχων στο πυρηνικό του πρόγραμμα. Παράλληλα, θα μπορούσε να εντείνει τη διπλωματική αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ και ευρωπαϊκές χώρες και να αυξήσει τις ανησυχίες για πυρηνική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή.
Η Τεχεράνη επιμένει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα έχει ειρηνικό χαρακτήρα. Ενδεχόμενη αποχώρηση από τη NPT, ωστόσο, θα αποτελούσε σημαντική αλλαγή στο νομικό και διπλωματικό πλαίσιο μέσα στο οποίο εξελίσσεται η πυρηνική διαμάχη.
Η παραπομπή στον ΟΗΕ αναζωπυρώνει τη συζήτηση για τη NPT
Η κοινοβουλευτική πρωτοβουλία ακολουθεί απόφαση του Σεπτεμβρίου από το Συμβούλιο Διοικητών του ΔΟΑΕ για παραπομπή του ιρανικού πυρηνικού φακέλου στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, με την αιτιολογία ότι η Τεχεράνη δεν συμμορφώθηκε με τις υποχρεώσεις της στο πλαίσιο του καθεστώτος διασφαλίσεων.
Το 35μελές Συμβούλιο ενέκρινε το σχετικό ψήφισμα με 23 ψήφους υπέρ, ενώ η Ρωσία, η Κίνα και ο Νίγηρας το καταψήφισαν. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ήταν η πρώτη φορά έπειτα από δύο δεκαετίες που το Συμβούλιο του ΔΟΑΕ προχωρούσε σε μια τέτοια κίνηση κατά του Ιράν.
Η Τεχεράνη απέρριψε τις κατηγορίες, χαρακτηρίζοντας την απόφαση πολιτικά υποκινούμενη.
Ιρανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν επίσης ότι οι αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις εναντίον ιρανικών μη στρατιωτικών πυρηνικών εγκαταστάσεων έχουν διαταράξει σοβαρά τις συνθήκες που απαιτούνται για την ομαλή συνεργασία με τον ΔΟΑΕ στο πλαίσιο των διασφαλίσεων.
Η Κίνα έχει δηλώσει ότι οι επιθέσεις εναντίον ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων που τελούν υπό τις διασφαλίσεις του ΔΟΑΕ δημιούργησαν σοβαρά εμπόδια στη συνεργασία και επέφεραν σημαντικό πλήγμα στο διεθνές καθεστώς μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων.
Ρωσία και Κίνα αντιτίθενται σε περαιτέρω πιέσεις προς το Ιράν
Η Ρωσία και η Κίνα έχουν επανειλημμένα εκφράσει την αντίθεσή τους στις δυτικές προσπάθειες για ενίσχυση της πίεσης προς την Τεχεράνη.
Στις 17 Σεπτεμβρίου, Μόσχα και Πεκίνο άσκησαν Veto σε ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, το οποίο είχε την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών και προέβλεπε την παράταση της εντολής ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων που παρακολουθούν την εφαρμογή των κυρώσεων κατά του Ιράν.
Η Ρωσία υποστήριξε ότι οι ενέργειες των δυτικών χωρών περιπλέκουν περαιτέρω τις προσπάθειες επίλυσης της κρίσης.
Η αντιπαράθεση γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν έχει έτσι επεκταθεί πέρα από το πλαίσιο του ΔΟΑΕ, με τις διαφωνίες στο Συμβούλιο Ασφαλείας να αντανακλούν την ευρύτερη γεωπολιτική σύγκρουση γύρω από την Τεχεράνη.
Με την κατάθεση του νομοσχεδίου στο ιρανικό Κοινοβούλιο, το ενδεχόμενο αποχώρησης από τη NPT βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο αυτής της αντιπαράθεσης.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών